Monitor.co.me

ZANIMLJIVOSTI O CRNOJ GORI (IV): Selo sa četiri željezničke stanice

E-mail Ispis PDF

* Prvi crnogorski parobrod bio je poklon turskog sultana Abdul Aziza knjazu Nikoli. Tada je začeta crnogorska pomorska flota, koja je vrhunac doživjela osamdesetih godina XX vijeka, kada je četrdesetak crnogorskih brodova plovilo širom svijeta. * Prva parobrodska linija u Crnoj Gori osnovana je 1862. godine na Skadarskom jezeru. Mnogo kasnije, 1887. godine, otvorene su prve putničko-teretne parobrodske linije do Trsta.

* Prvi kolski put u Crnoj Gori, prohodan samo za taljige sa dva točka, sagradili su u Napoleonovo doba Francuzi od Dalmacije do Kumbora i od Kotora do Budve.

* Prvi voz prošao je teritorijom današnje Crne Gore 16. jula 1901. godine. Tada je željeznička kompozicija ušla u stanicu Zelenika, kod Herceg Novog, krajnju željezničku stanicu na pruzi uzanog kolosijeka Gabela-Uskoplje-Zelenika.

* Prvi automobil stigao je u Crnu Goru početkom jula 1902. godine, dvije godine nakon što je u svijetu proizveden prvi automobil. U njemu su se na Cetinje iz Kotora dovezli princ Burbonski, sin Don Karlosa, španskog pretedenta, i njegova supruga.

* Prva željeznička pruga u Crnoj Gori spajala je Bar sa Virpazarom. Prvi voz tom prugom prošao je 13. septembra 1908. godine, a dva mjeseca kasnije počeo je i redovan saobraćaj. Prva željeznička pruga izgrađena je ulaganjem italijanskog kapitala preko Barskog društva (Compagnia di Antivari).

* Voz koji je saobraćao od Bara do Virpazara izdržao je tri rata: Balkanski i dva svjetska i prevozio razne vojske: crnogorsku, austrougarsku, jugoslovensku, italijansku i njemačku.

* Limljani, selo u Crmnici, nedaleko od Podgorice, imalo je u vrijeme knjaza Nikole četiri željezničke stanice. Limljani su ušli u Ginisovu knjigu rekorda kao selo sa najviše željezničkih stanica na svijetu.

* Njeguško polje bilo je prvi crnogorski aerodrom i to samo jedan dan. Na Njeguško polje sletio je 22. avgusta 1913. godine avion kojim je pilotirao pilot Vidmer, iz Trsta.

* Prva autobuska linija u Evropi osnovana je u Crnoj Gori na relaciji Cetinje – Podgorica u doba kralja Nikole.

* Prvi oglas za prodaju automobila u Crnoj Gori objavljen je 7. jula 1912. godine u cetinjskom "Glasu Crnogorca". Oglašena je prodaja poštanskog automobila, koji je pripadao Poštansko-telegrafskom odjeljenju u Podgorici. Licitacija je obavljena 29. jula 1912. godine.

* U Cetinju je marta 1925. godine osnovano, a u aprilu registrovano, Šofersko udruženje Zetske oblasti, jedno od najstarijih u Evropi.

* Prvi putni pravac na teritoriji današnje Crne Gore prekriven asfaltom bio je put Budva-Miločer, dug osam kilometara.

* Pruga Nikšić-Titograd (završena 9. jula 1948. godine) duga je 57 kilometara, ima 85 usijeka dužine 6.301 metar, 64 nasipa dužine 25.981 metar, 11 tunela dužine 251 metar. Prugu je gradilo 115 omladinskih radnih brigada i 101 frontovska brigada. Na pruzi je ukupno radilo 18. 729 brigadira, a radovi su trajali 15 mjeseci.

* Posljednji ,,ćira'' prošao je starom uskotračnom prugom od Zelenike do Huma, BiH, 1968. godine. Tada je ukinut višedecenijski željeznički saobraćaj na toj relaciji. Voz sa tri vagona saobraćao je dva puta dnevno, a zbog uspona na nekim mjestima nije mogao da razvije brzinu veću od 18 kilometara na sat.

* Prvi automobil marke ševrolet u Crnoj Gori kupila je sedamdesetih godina XX vijeka ivangradska Fabrika celuloze i papira.

* Prvi automobil u Crnoj Gori proizveden je 2000. godine. Prototip mu je promovisan 27. maja 2000. godine na Trgu kralja Nikole na Cetinju. Konstruktor i dizajner je Zoran Đuričković. Nazvan je Tartaruga X1 - Montenegro. Motor ima zapreminu 1300 kubika, jačinu 100 konjskih snaga, može da razvije brizinu od 200 kilometara na sat, a namijenjen je za brdsko-brzinske trke.

Hirurg iz XIV vijeka

* Prva bolnička ustanova na teritoriji današnje Crne Gore osnovana je u Kotoru 1067. godine. Imala je posebne prostorije za zarazne bolesnike i za gubavce.

* Prvi školovani ljekari u Crnoj Gori pominju se 1326. godine i to u Kotoru. Prema jednom zapisu iz 1326. godine, Kotor je imao dva ljekara, internistu i hirurga, berberina-zubara i apotekara.

* Prva apoteka na teritoriji današnje Crne Gore otvorena je u Kotoru 1326. godine. To je jedna od najstarijih apoteka na prostoru bivše Jugoslavije. Kotor 1350. dobija i bolnicu.

* Prva stručna vakcinacija protiv zaraznih bolesti jednog dijela crnogorske djece urađena je 1825. godine.

* U razdoblju od 1848. do 1918. godine crnogorski studenti studirali su medicinu u gotovo svim evropskim državama osim u Španiji i Portugaliji. Najčešće u Petrogradu, Moskvi, Kijevu, Beču i Gracu. U tom periodu diplomu ljekara dobilo je oko 110 Crnogoraca.

* Prva bolnica u Crnoj Gori otvorena je na Cetinju 1873. godine.

* Etnomedicina, odnosno narodna medicina, suvereno je vladala i razvijala se u kontinentalnom dijelu Crne Gore sve do prve polovine XIX vijeka.

* Iličkovići iz Crmnice bili su u Crnoj Gori, ali i van nje, najčuveniji narodni vidari rana, preloma i iščašenja. Bili su poznati i po šaranjanju - liječenju otvaranjem lobanje. Osporavali su ih, kao i ostale vidare, strani ljekari koji su dolazili u Crnu Goru, pa ih je, pod njihovim uticajem, proganjao knjaz Danilo, ali su imali naklonost knjaza Nikole. Zakonom o sanitetskoj službi, koji je donešen 1891. godine, propisane su stroge kazne i zabranjeno liječenje svim nadriljekarima, pa i Iličkovićima.

* Prve ljekare država Crna Gora zaposlila je 1867. godine, u vrijeme velike epidemije kolere. Jedan, Jovan Đustinijani, bio je stacioniran na Cetinju, a drugi dr Jovan Arslan u Danilovgradu. Doktor Arslan bio je po narodnosti Grk, a supruga Jela bila mu je prevodilac.

* U vrijeme vladavine kralja Nikole u liječenju građana Crne Gore pomagali su austrijski, francuski, grčki i engleski ljekari. Francuski ljekari radili su kao dvorski ljekari.

* Za dječiju bolnicu na Cetinju (od 150 kreveta) bilo je uoči Prvog svjetskog rata sakupljeno 200.000 perpera, naručena kompletna oprema iz inostranstva i urađen projekat prema tada najmodernijoj dječijoj bolnici u Cirihu. Svi fondovi te vrste bili su poslije I svjetskog rata revalorizovani u novoj državi Kraljevini SHS osim ovog. U ovaj je, odlukom vlade u Beogradu, izdvojeno svega 10.000 dinara, otprilike jedna tadašnja ministarska plata.

* Prvi rentgen aparat u Crnoj Gori dobila je bolnica ,,Danilo I" na Cetinju. Prvi bolesnici pregledani su tim rentgenom 26. novembra 1913. godine. Bolnica je te godine dobila i električnu struju.

* Početkom devedesetih godina XIX vijeka na Cetinju je počelo plombiranje zuba i izrada zubnih proteza.

* Prvu privatnu zubnu ambulantu u Crnoj Gori otvorio je dr Refik Suljević u Podgorici 1991. godine.

priredio Veseljko KOPRIVICA

 

Proslijedi tekst

  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • linkedin
  • MySpace
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • wordpress
  • Yahoo

pozovi-sprijeci

CEROVO_Monitor_baner_310x60

 

Monitor u novom broju donosi

Monitor broj 1478. 15. februar 2019.       SANADERIZACIJA MILA ÐUKANOVIĆA:Parti...

 

Monitor broj 1477

Monitor broj 1477  8. februar 2019.       Priajtelji iz devedesetih:TAJNE PR...

 

Monitor broj 1476

Monitor broj 1476  1. februar 2019.       AFERA ATLAS:Kako je Prva banka pre...