Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore (ULCG) je najznačajnija i najstarija strukovna organizacija u Crnoj Gori. Od osnivanja 1946. godine Udruženje je jedan od glavnih nosilaca likovnog života u Crnoj Gori. ULUCG broji 360 članova, a u prostoru Umjetničkog paviljona u Podgorici, koji je vlasništvo ULUCG-a, organizuje se godišnje između 15 i 20 samostalnih izložbi.
Udruženje je posljednjih godina prezentovalo savremenu crnogorsku umjetnost u Beču, Gracu, Kelnu, Lincu i regionu. Za mart ove godine zakazano je predstavljanje ULUCG na festivalu Sarajevska zima. Prošle godine ULUCG je organizovalo sedam samostalnih izložbi svojih članova i tri međunarodna projekta. Izložbom Radost življenja, deset crnogorskih umjetnika predstavilo se u Skoplju, a deset makedonskih u Podgorici. U okviru međunarodne saradnje realizovan je dvomjesečni boravak dvije članice Udruženja u Parizu, jedna samostalna izložba u Zagrebu i jedna u Beogradu.
I pored višedecenijske kulturne misije u zemlji, te stalne promocije crnogorske likovne umjetnosti u Evropi i svijetu, ULUCG nema status koji zaslužuje. Ono je samo jedno od 5.780 nevladinih organizacija koje djeluju u Crnoj Gori. Tako je od 2000. godine.
,,Od promjene statusa prije 11 godina, Udruženje se neadekvatno tretira. Prije svega mislim na faktički gubitak ingerencija nad odlučivanjem u sferi likovne umjetnosti i statusa umjetnika u Crnoj Gori. Takođe, nedostatkom adekvatnog modela finansiranja, prostor djelovanja nam je sužen'', kaže Igor Rakčević, predsjednik ULUCG-a.
Ministarstvo kulture je do ove godine putem konkursa sufinansiralo projekte iz kulturno-umjetničkog stvaralaštva. Tako je od budžeta za sufinansiranje za prošlu godinu, koji je iznosio 594.168 eura, likovnoj umjetnosti pripalo 75.600 eura. ULUCG je podržan sa 16.700 eura za realizaciju 15 izložbi.
I ova ,,crkavica'' za umjetnička udruženja ukinuta je zakonom koji je usvojen sredinom prošle godine. Od ove godine Ministarstvo kulture neće više sufinansirati projekte NVO iz kulture i umjetnosti. U isti koš su stavljene brojne NVO koje postoje samo na papiru i organizacije koje su svojim djelovanjem do sada dokazale da su od posebnog značaja za Crnu Goru.
Kako to u praksi izgleda pokazala je posljednja raspodjela dijela prihoda od igara na sreću nevladinim organizacijama. Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore za projekat Savremena crnogorska scena u Austriji dobilo je 8.000 eura, isto koliko i pojedina folklorna i kulturno umjetnička društva, a znatno manje od pojedinih komercijalnih radio stanica koje su uspjele komisiji da nametnu svoje kulturne projekte.
O dosadašnjoj pomoći države Rakčević kaže: ,,Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore se s pravom tretira kao bitan segment u kulturnom životu zemlje, i finansiranje se nikad nije dovodilo u vezu sa bilo čijom dobrom voljom, već je zavisilo od kvaliteta i broja predviđenih programa. U odnosu na programe i realne administrativne troškove kao i na funkcionisanje i održavanje jedne prestižne galerije, dobijena sredstva smatram veoma skromnim''.
Nakon što su ukinuti konkursi, u Ministarstvu kulture su najavili da će uskoro pripremiti izmjene i dopune Zakona o kulturi, u dijelu koji se odnosi na podršku i pomoć realizaciji projekata nevladinih organizacija iz kulture. Rakčević smatra da je upravo nepostojanje valjanog zakona glavni problem: ,,U realnom stanju opšte recesije, problem je neadekvatan zakonski okvir koji bi regulisao rad Udruženja, a koji bi omogućio stabilno funkcionisanje, kako bi mogli da se bavimo stvarima iz našeg domena, a ne obijanjem pragova različitih institucija u potrazi za načinom preživljavanja. Smatram da je i u Ministarstvu kulture taj problem identifikovan i neophodno ga je riješiti u interesu crnogorske likovne umjetnosti i umjetnika''.
Dok država ne riješi pitanje finansiranja najznačajnijih umjetničkih udruženja, pomoć valja tražiti i na drugoj strani.
,,Pojam pomoći od strane institucija ili privrednih subjekata u vremenu tržišnog kapitalizma gubi smisao kakav je imao ranije. Za svaku podršku morate ponuditi nešto za uzvrat. Kvalitetni programi mogu biti jako zanimljivi pojedinim kompanijama sa marketinškog stanovišta, u cilju podizanja njihovog poslovnog i društvenog rejtinga. To je nešto čime se trenutno bavimo, sa nadom ustanovljavanja nekog novog modela održivosti'', objašnjava Rakčević.
I dok se kod nas opšte oduševljenje vladajućih struktura tržišnom ekonomijom prelilo i na kulturu, u regionu nije tako. U Srbiji je zadržan stari model, te Udruženje likovnih umetnika ima status društvene organizacije koja se finansira direktno iz državnog budžeta. Sredstva dobijaju i od grada Beograda, kao jedan od bitnijih nosilaca kulturnog života grada. Sličan je slučaj i sa Hrvatskim društvom likovnih umjetnika.
Možda bi u Ministarstvu kulture, kada već razmišljaju o izmjenama zakona, mogli da razmotre i ove načine finansiranja a da se manu podsticanja tržišne utakmice u kulturi.
Počeli izložbom velikana
Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore osnovano je 24. marta 1946. godine na Cetinju. Prva izložba ULUCG otvorena je 12. jula 1946. godine, takođe na Cetinju. Postavku su činili radovi 28 autora, među kojima su bili Petar Lubarda, Luka Tomanović, Ilija Šobajić, Mihailo Vukotić, Velimir Leković, Anton Lukateli, Savo Vujović, Milo Milunović, Risto Stijović, Milan Božović, Aleksandar Prijić, Vuko Radović, Miloš Vušković, Đorđije Oraovac...
Sjedište ULUCG-a, 1958. godine seli se u Titograd. Tada je otvoren Umjetnički paviljon, prvi pravi izložbeni prostor u Crnoj Gori. Paviljon je otvoren izložbom Petra Lubarde.
Svake godine ULUCG priređuje jesenju izložbu radova svojih članova. Pored godišnjih, od 1985. godine dodjeljuje nagrade koje nose imena najistaknutijih crnogorskih likovnih umjetnika - Petar Lubarda, Milo Milunović i Risto Stijović.
Od 2005. godine, Udruženje likovnih umjetnika Crne Gore postalo je punopravni član Evropske asocijacije umjetničkih udruženja (IAP).
Predrag NIKOLIĆ
