Payday loans

Monitor.co.me

FUDBAL U CRNOJ GORI DO DRUGOG SVJETSKOG RATA (II): Stranci donose prve fudbalske lopte

E-mail Ispis PDF

Tivat je za vrijeme Austro-ugarske bio jedna od najvećih ratnih luka na Jadranu. U tamošnjim kasarnama vojni rok služili su mnogi mladići iz raznih krajeva monarhije. Među njima je bio veliki broj sportista, pa i fudbalera. Mladi Česi bili su dobri fudbaleri, pošto je u Češkoj odranije fudbal bio razvijen. Česi su u Tivat donijeli i prvu pravu fudbalsku loptu.

Prve utakmice igrane su između mještana i posada brodova, odnosno ekipa vojnih jedinica. Prema navodima Anđelka Sindika i dr Slava Svobode, u monografiji Tivat (Rijeka 1983. godine), prva utakmica u Tivtu odigrana je 1909. godine između tivatskog Glazbeno-prosvjetnog društva i jedne brodske posade. Utakmica je odigrana na livadi Mičevina, gdje se danas nalazi tivatska pijaca.

U Kotor, koji se do Prvog svjetskog rata nalazio pod austro-ugarskom okupacijom, prva fudbalska lopta donesena je 1909. godine. Donio je profesor Leopold Netović. Blažo Kaluđerović, istraživač istorije sporta iz Kotora, u feljtonu objavljenom u Pobjedi (30. januar 1969. godine), piše, kako prenosi dr Novak Jovanović u svojoj knjizi Fudbal u Crnoj Gori do 1941. godine, da je Netović za igranje fudbala prvo zainteresovao grupu gimnazijalaca, kojima je bio profesor. Fudbal su igrali na livadi Rakite, nedaleko od grada. Te godine osnovan je đački fudbalski klub u Kotoru, sastavljen od gimnazijalaca, a njegovi najpoznatiji članovi bili su: Josip i Stevo Ciko, Veljko Bjeladinović, Emilio Menegelo i Mirko Beara.

Fudbal se igrao u kasarni austrougarske vojske, u tzv. Đačkoj četi. Tu su vojni rok služili intelektualci iz raznih krajeva Austro-Ugarske. Među njima su bili Veber iz praške Sparte i Štajner i Dolažal iz bečkog Rapida.

U krugu kasarne početkom druge decenije XX vijeka uređeno je i fudbalsko igralište Benovo, na kojem će se utakmice igrati skoro pola vijeka, a 1912. godine formiran je i Vojni fudbalski klub. On je češće igrao sa gimnazijalcima. Vojnici su bili znatno jači i redovno su pobjeđivali.

Naredne 1913. godine u Pomorskoj srednjoj školi u Kotoru osnovan je Nautički fudbalski klub. Osnovao ga je profesor Netović. U klubu su igrali braća Tomašić iz Zagreba i Jurković iz Sušaka, kasnije poznati fudbaleri.

U septembru iste godine spojila su se dva srednjoškolska kluba i osnovan je klub Srednjoškolac. On je iste godine odigrao utakmicu sa srednjoškolcima iz Dubrovnika i kao gost pobijedio sa 4:2. U pomenutom radu Kaluđerović kaže da je kotorski klub bio veoma kvalitetan, a za one prilike je i materijalno dobro stojao. Svaki igrač imao je svoj dres, gaćice i kopačke fabričke izgrade. O radu kluba starao se profesor Netović.

Fudbalski klubovi formirani do Prvog svjetskog rata rijetko su išli na gostovanja van svog mjesta. Nije bilo savremenih puteva, ni saobraćajnih sredstava, tako da su, uglavnom, igrali sa ekipama iz susjednih gradova, a češće su u goste išli pješice nego prevoznim sredstvima.

Prva zvanična takmičenja, koliko je poznato, ogranizovana su na Cetinju, i to 1914. godine. Te godine u gradu pod Lovćenom osnovani su i novi klubovi, među kojima i Njegoš. Nastao je poslije sukoba u redovima Lovćena. Njegošu je pristupio, kako piše Novak Jovanović, Jakov Radonjić, koji se vratio iz Čehoslovačke, gdje je učio zanat.

Đaci Bogoslovije su iste godine, uz pomoć svog profesora gimnastike Radića, osnovali nogometnu sekciju. Krajem ljeta te godine na Cetinje je došla jedinica savezničke francuske vojske (Crna Gora je bila u ratu sa Austro-Ugarskom). Jedinica je imala svoju fudbalsku ekipu sa kojom je igrao Lovćen. U Francuskoj je u to vrijeme fudbal bio omiljen i razvijen sport, a fudbaleri vojnici bili su propisano opremljeni - imali su prave dresove i kopačke. To je bila prva propisno opremljena ekipa koja je igrala na Cetinju.

Posmatranje utakmica bilo je besplatno, a nova igra je iz dana u dan bila sve privlačnija.

rvu fudbalsku loptu donio je u Podgorici 1909. godine Englez Aleksin Miler, predstavnik engleske trgovačke firme. Fudbal je u Podgorici počeo da se igra na poljanama. Igralište, ograđeno i sa pravim golovima, bilo je improvizovano, a nalazilo se nedaleko od današnjeg stadiona Budućnosti, na mjestu gdje se sada nalazi zgrada Fonda za zdravstvo.

U knjizi Lijeva obala (Titograd, 1971.) Milan Raičević, jedan od istaknutih učesnika sportskog pokreta u Podgorici prije Drugog svjetskog rata i član uprave RCK Zora prvih godina njenog postojanja, piše da su fudbalsku igru u Podgoricu ,,donijeli austrijski vojnici 1915. godine" i da se fudbal igrao na poljani, gdje se sada nalaze soliteri nedaleko od današnjeg trga Republike.

,,Na velikom parking-prostoru bising automobila na gvozdenim točkovima i lancima za vuču, baš na tom mjestu igralo se prvom loptom u Podgorici. Austrijski vojnici su igrali u krugu i nadmašivali se ko će više u daljinu i visinu gurnuti loptu. Mi dječaci koji bi dodirnuli loptu bili bi srećni", piše Raičević.

Po završetku Prvog svjetskog rata, prvi pribor za sport nabavio je trgovac Jovo Šestić.

Husein Tuzović u tekstu Šest decenija Fudbalskog kluba "Budućnost, (časopis Fizička kultura, broj 1. za 1986. godinu piše da se fudbal se u Podgorici poslije Prvog svjetskog rata počeo igrati tek 1919. godine. Cetinjanin Ilija Ivanović i Nikšićanin Mićko Pajović su iz Čehoslovačke, gdje su bili na školovanju, donijeli prvu fudbalsku loptu i počeli okupljati đake i zanatlije i učiti ih fudbalskoj vještini. Te godine, po Tuzoviću, u Podgorici su osnovani i prvi fudbalski klubovi. Učesnici Gimnazije formirali su sportsko društvo Njegoš, a muslimanska omladina – sportsko društvo Balkan, koje će četiri godine kasnije promijeniti ime u Gajret. Iduće, 1920. godine, osnovan je građanski fudbalski klub Balšić. Prema navodima prof. Andrije Lainovića Balšić je osnovan 1919. godine i on je kao učenik Gimnazije bio jedan od osnivača.

Podgorički mladići su tada igrali loptom od krpe na poljani u podnožju brda Ljubović, piše u svojoj autobiografiji Lainović. On kaže da je i ime dao klubu ,,vezujući ga sa imenom ove naše srednjovjekovne dinastije".

,,U listu Zeta, koji je u Podgorici izlazio od 1930. do 1941. godine u broju od 19. juna 1932. godine objavljen je tekst Velika sportska svečanost . Autor ovog teksta je Radomir Nilević. U tekstu se kaže da će Balšić istog dana (19.juna) proslaviti 14 godina svoga postojanja, što bi, ako se ova informacija uzme kao dokaz, a trebalo bi je uzeti, značilo da je Balšić osnovan 1918. godine. Ovom, pisanom podatku treba i najviše vjerovati", piše dr Novak Jovanović u svojoj knjizi.

Velike zasluge za razvoj fudbala u Podgorici, posebno u osnivanju i konsolidovanju klubova imali su, prema navodima Jovanovića, ruski emigrant Vladimir Kirsanov – Rus, koji je poslije Oktobarske revolucije, kao bjelogardejac, emigrirao u Jugoslaviju i nastanio se u Podgorici. Poslije oslobođenja zemlje u Podgoricu je došao i Beograđanin Đorđe Kešeljević – Medo, koji je, takođe, bio poznati fudbaler. Oni su 1920. godine postali članovi Balkana, sportskog društva podgoričkih muslimana, ali u njemu nijesu dugo ostali. Kirsanov se preselio na Cetinje i pristupio Lovćenu a Kešeljević je pošao u Beograd, piše Jovanović.


(Nastavlja se)
Pripremio: Veseljko Koprivica

 

Proslijedi tekst

  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • linkedin
  • MySpace
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • wordpress
  • Yahoo

pozovi-sprijeci

fama

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1253. petak 24. oktobar 2014. godine SVATOVI I JATACIGdje i kako se skrivao Sa...

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 

.

 

Monitor broj 1252

Broj 1252. petak 17. oktobar 2014. godine   KAKO JE RASLA IMOVINA VRHA I NJIHOVIH PORO...

 

Monitor broj 1251

Broj 1251. petak 10. oktobar 2014. godine   POLITIČKI TRAFIKINOG U SKUPŠTINI:Tužila...