Monitor.co.me

Tajne zapadne diplomatije

E-mail Ispis PDF
U novembru 2017. prestižna američka Asocijacija za slovenske, istočno-evropske i evroazijske studije, u okviru svoje godišnje konferencije, organizovala je panel pod nazivom „Ko je kome što obećao oko proširenja NATO-a." Godinama već u američkim i evropskim političkim krugovima važi verzija da nije bilo nikakvih obećanja SSSR-u i, kasnije, Rusiji da do proširenja NATO-a na Istok neće doći. Ovaj panel je bio prilika da se ova verzija, iz objektivne akademsko-istorijske perspektive, ili potvrdi ili opovrgne. Pripremajući se za panel, Svetlana Savranskaja i Tom Blanton, istraživači američkog nevladinog Arhiva za nacionalnu bezbjednost, sakupili su više od pedeset deklasifikovanih dokumenata američkih, britanskih, njemačkih i ruskih državnih institucija koje su bile involvirane u pregovore oko sudbine Istočne Njemačke i novih mehanizama za bezbjednost u Evropi. Ovi dokumenti su, uz propratne bilješke, nedavno postali dostupni za javnost u dva dijela pod intrigantnim naslovima „NATO proširenje: što je Gorbačov čuo" i „NATO proširenje: što je Jeljcin čuo".

Čitajući ove dokumente, postaje jasno da ono što su Mihail Gorbačov i Boris Jeljcin čuli nije ono što se na kraju i desilo. Gorbačov je nekoliko puta uvjeravan od strane Džejmsa Bejkera, tadašnjeg američkog državnog sekretara, da poslije ujedinjenja Njemačke, NATO neće ići „ni jedan inč na Istok." Slično su Gorbačovu ponavljali i američki predsjednik Džordž Buš, njemački kancelar Helmut Kol, francuski predsjednik Fransoa Miteran, čak i čuvena „gvozdena lejdi" Margaret Tačer. Ideja koja je tada prezentirana Gorbačevu je da će OEBS (tada još uvijek KEBS) postati ključna organizacija za bezbjednost u Evropi koja će, potpuno ravnopravno, uključiti i SSSR. Džon Mejdžor, koji je zamijenio Tačer na čelu britanske vlade, rekao je Gorbačovu da „nema govora o jačanju NATO-a", a na direktno pitanje maršala Dmitrija Jazova, sovjetskog ministra odbrane, o NATO članstvu istočno-evropskih država, da od toga „nema ništa". Čak je i tadašnji generalni sekretar NATO-a, Manfred Verner, kako se navodi u jednom deklasifikovanom dokumentu, u julu 1991., u razgovoru sa delegacijom ruskih političara, rekao da su on i Savjet NATO-a protiv proširenja.

Već narednog mjeseca pokušan je u Moskvi državni udar protiv Gorbačova, a svega nekoliko mjeseci poslije toga, predsjednici Rusije, Ukrajine i Bjelorusije su, bez ikakvih konsultacija sa građanima koji su većinski bili za opstanak SSSR-a (što je pokazao referendum održan u devet republika u martu 1991. sa 77,85 odsto glasova „za"), potpisali dokumente o raspadu SSSR-a i njegovoj transformaciji u Zajednicu nezavisnih država. Tako je glavni pregovarač oko NATO-a sa Zapadom postao ruski predsjednik Jeljcin.

Deklasifikovani dokumenti pokazaju da Jeljcin nije ništa manje od Gorbačova bio predmet manipulacije zapadnih diplomata i političara, uključujući i američkog predsjednika Bila Klintona. Slabog zdravlja (pregovori sa američkim potpredsjednikom Alom Gorom su vođeni u Jeljcinovoj bolničkoj sobi) i često pijan, pod velikim uticajem pro-zapadnog ministra spoljnih poslova Andreja Kozireva, Jeljcin se suprostavljao NATO proširenju koliko je mogao. Upozoravao je Klintona da će proširenje NATO-a predstavljati „poniženje za Rusiju" i da će voditi „hladnom miru" i novim ozbiljnim podjelama u Evropi. Predlagao je da se izgradi zajednička evropska bezbjednosna infrastruktura pod okriljem OEBS-a, a da se NATO potpuno transformiše u političku organizaciju. Na Jeljcinove opravdane tvrdnje, niko se nije obazirao. Zapad, predvođen američkom državnom sekretarkom Medlin Olbrajt i njenim zamjenikom Ričardom Holbrukom, odlučio je da iskoristi tadašnju vojnu i diplomatsku slabost Rusije da proširi granice svog geopolitičkog uticaja do maksimuma. Čak i oni istočno-evropski političari, kao češki predsjednik Vaclav Havel, koji su se inicijalno zalagali za rasformiranje vojnih blokova u Evropi, su bili kooptirani u bezobzirnu kampanju za proširenje NATO-a.

Danas jasno vidimo do kakvih su štetnih posljedica po stabilnost i mir u Evropi dovele manipulativne aktivnosti zapadne diplomatije oko proširenja NATO-a. Ipak, zahvaljujući prilježnom radu naučnih istraživača, sve tajno postaje javno, pa se krivci ne mogu dugo skrivati iza kulisa propagande i mitova.


Filip KOVAČEVIĆ

 

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Monitor broj 1435 / 20.april 2018. NOVI PREDSJEDNIK:Promjene su očite (Miloš Bakić...

  

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1434

Monitor broj 1434 / 13.april 2018. PREDSJEDNIČKI IZBORIZašto se Đukanović boji...

 

Monitor broj 1433

Monitor broj 1433 / 6.april 2018.   CRNOGORSKE ULICE SMRTI:Premijeru, dokle? (Milen...