Monitor.co.me

SJEVERNA I JUŽNA KOREJA: POČETAK NOVE ISTORIJE: Mali veliki korak

E-mail Ispis PDF
korejaSjevernokorejski vođa Kim Džong un u petak, 27. aprila prije podne, učinio je mali korak preko pet santimetara široke betonske Vojne demarkacione linije (VDL) i stao na tlo Južne Koreje kod Panmunđoma, ,,sela primirja". No to bi mogao da bude veliki korak za Sjevernu i Južnu Koreju, region Sjeveroistočne Azije, Sjedinjene Američke Države i veliki dio međunarodne zajednice.

VDL je jezgro četiri kilometra široke Demilitarizovane zone (DMZ), koja uz 38. paralelu dijeli tokom 250 kilometara Korejsko poluostrvo na dvije države jednog od starih (legende govore o preko 5.000 godina istorije) i najhomogenijih naroda na svijetu. Tako je od avgusta 1945. kada je u Aziji okončan Drugi svjetski rat, a Korejsko poluostrvo podijeljeno između SAD i Sovjetskog Saveza koji su porazili Japan, kolonijalnog gospodara poluostva tokom prethodnih 35 godina. Na sjeveru je SSSR omogućio 1948. osnivanje Demokratske Narodne Republike Koreje (DNRK), poslije čega je na jugu formirana Republika Koreja (RoK).

Od pada socijalizma ranih devedesetih više je dokaza da je 25. juna 1950. sjevernokorejski maršal Kim Il Sung djed Kim Džong-una, sadašnjeg vladara u Pjongjangu, naredio invaziju na jug radi ujedinjenja nacije. Uslijedio je trogodišnji rat u kome su uz Kima stali NR Kina, SSSR i zemlje narodne demokratije (Jugoslavija je u Ujedinjenim nacijama glasala samostalno, kao i Indija, Egipat i Norveška), dok su se u odbranu RoK stavile Ujedinjene nacije, prije svega SAD i 15 zemalja Zapada, Azije i Afrike.

Rat je bio najrazorniji poslije Druge svjetske vojne. Ubijeno je preko 2,5 miliona civila i gotovo milion vojnika na objema stranama. Seul, glavni grad Južne Koreje tri puta je prelazio iz jednih u druge ruke i samo je po koja građevina od kamena ostala nesravnjena sa zemljom. U Sjevernoj Koreji je, po priznanju američkih generala, gađana cigla po cigla i sve što se kretalo, čak mačke i psi.

Poslije primirja zaključenog 27. jula 1953. između DNRK, NRK i SAD u istorijskom Panmundžomu, rat formalno nikada nije okončan. Neprijateljska osjećanja su nastavljena, pa je i danas duž DMZ najveća koncentracija vojne sile na svijetu – stotine hiljada sjevernokorejskih i južnokorejskih vojnika s teškim naoružanjem i gotovo 30.000 najsavremenije opremljenih iz SAD. DMZ je zbog mnoštva mina postala svojevrsna prirodnjačka oaza.

U korejskim državama pod partijskim i vojnim autokratama vremenom su izgrađivani različiti političko-ekonomski sistemi. U DNRK je na osnovu Kim il Sungove ideologije „đuče" (oslanjanje na vlastite snage) i pritiska Zapada oformljeno najzatvornije društvo na svijetu. Južna Koreja je poslije decenija vrtoglavog privrednog rasta i postepene demokratizacije stasala u visokorazvijenu državu koja se diči najsavremenijom elektronskom i automobilskom industrijom i Korejskim talasom (K-Wave) u umjetnosti, modi, kulinarstvu...

Sve vrijeme trajalo je žestoko rivalstvo dvije Koreje za predstavljanje jedne od najhomogenijih nacija u svijetu (dugo je na poluostrvu uz Korejce živjela samo mala zajednica etničkih Kineza). Zloupotrebljavani su teroristički akti ravni najuzbudljivijim trilerima.

Kim, mladi maršal DNRK prvi je lider Sjeverne Koreje koji je prešao na jug od kraja Korejskog rata. Tokom dva prethodna samita koji su kršteni istorijskim - da bi se postignuti dogovori izjalovili - južnokorejski predsjednici Kim De Đung koji je dobio Nobelovu nagradu za mir zbog doprinosa međukorejskom pomirenju u to vrijeme i Ro Mu-hjun koji se ubio i zbog neprijateljtva kojim je bio okružen u domovini zbog popustljivosti prema sjevernokorejskom komunističkom režimu, otišli su 2002. i 2007. u Pjongjang na razgovore sa Kimovim ocem, Kim Džong-ilom.

Prošlog petka, poslije sureta i razgovora, predsjednik Južne Koreje Mun Đe-in i Kim Džong-un nazdravljali su miru i pomirenju, uz simbolična nacionalna jela tokom večere. Zračili su nadom da neće ostati neispunjena čvrsta obećanja o smanjenju graničnih tenzija, prekidu svih neprijateljskih akata i koracima k miru, koja su dali u Kući mira na južnokorejskoj strani VDL.

Južnokorejski mediji pišu da su Mun i Kim, uprkos velikoj razlici u političkim ideologijama i generacijskoj pripadnosti, uspostavili blizak odnos. To bi mogao da bude osnov za mir i novi početak, tema o kojoj je bilo najviše govora na maratonskom međukorejskom samitu. Večera je uz dirljive zvuke srednjovekovne, a još popularne korejske pjesme Arirang, završena dogovorom da Mun ove jeseni uzvrati posjetu.

O značaju samita, govori to što su sve globalne svjetske mreže uživo prenosile događaj, od momenta kada je Mun izašao iz predsjedničke Plave kuće u Seulu, gdje su ga dočekali mnogobrojni građani sa zastavama, pa sve do pokrivanja kamerama iz vazduha njegove povorke automobila, dolaska u DMZ i istorijskog rukovanja s Kimom.

Kim je u Kući mira u knjizi posjetilaca napisao: ,,Nova istorija počinje sada; godine mira na istorijskoj su tački početka".

Iznenađujuće prijateljski susret dvojice državnika izazvao je spontani aplauz, čak i među 3.000 novinara iz čitavog svijeta.

Mun i Kim su u ,,Deklaraciji iz Panmunđoma" usaglasili niz koraka za unapređenje saradnje između dvije Koreje. Dogovorili su se da će raditi na ,,potpunoj denuklearizaciji Korejskog poluostrva". Dvije Koreje su objavile da će sarađivati sa SAD i Kinom kako bi zvanično bio okončan rat, te da će raditi na sporazumu za uspostavljanje ,,trajnog" i ,,čvrstog" mira.

Deklaracija je uključila obećanja da će nastaviti fazno smanjenje vojnog oružja, prekinuti neprijateljske radnje, pretvoriti utvrđenu granicu u zonu mira i tražiti multilateralne razgovore sa drugim zemljama, uključujući i SAD. ,,Dvojica lidera izjavljuju pred 80 miliona naših ljudi i pred čitavim svijetom da neće biti više ratova na Korejskom poluostrvu i da počinje novo doba mira", navodi se u saopštenju.

Iz Pjongjanga je iskazana želja za ,,potpunom denuklearizacijom" Korejskog poluostrva. Pri tome, nije postavljen raniji redovni preduslov Sjeverne Koreje za povlačenje američkih trupa iz tog područja.

Dogovoreno je okupljanje nekih od porodica podijeljenih DMZ, bolno pitanje za Korejce. Takođe, i uspostavljanje zajedničke stalne kancelarije za vezu u sjevernokorejskom pograničnom gradu Kesongu, koja treba da podstakne saradnju i kretanje ljudi na obje strane. Kancelarija bi mogla da vodi otvaranju diplomatskih misija u Seulu i Pjongjangu.

Bilo je govora i o povezivanju i modernizacija željezničkih veza i autoputeva Sjevera i Juga. Kim je saopštio da će ujednačiti vremensku zonu s onom u Južnoj Koreji. Sada sjevernokorejsko vrijeme zaostaje 30 minuta za južnokorejskim.

Već u utorak Sjeverna i Južna Koreja počele su da uklanjaju zvučnike koji su emitovali propagandu preko dobro utvrđene granice. Dvije Koreje su se dogovorile i da će prestati da preko granice bacaju propagandne pamflete.

,,Sve to odražava obostranu volju za unapređnje odnosa koji vode miru na Poluostrvu i rješenju nuklearnog programa Sjeverne Koreje", ocijenio je Kim Dong-jub, profesor na Institutu za studije Dalekog istoka Kjungnan univerziteta u Čangonu, gradu na jugu Južne Koreje.

Svemu su prethodili, do početka ove godine nezamislivi koraci koje je preduzeo Pjongjang, među ostalim i neočekivano učešće Sjeverne Koreje na Zimskim olimpijskim igrama u Južnoj Koreji.

Odnedavno Kim izražava i spremnost da odustane od nuklearnog programa, ali imajući na umu sudbine nekadašnjih vođa Libije, Iraka, pa i Sirije, traži garancije za bezbjednost režima.

,,Međukorejski samit i samit Severne Koreje i SAD biće prilika koja se verovatno neće ponovo ukazati, šansa za kretanje putem potpune denuklaarizacije Korejskog poluostrva, uspostavljanja režima trajnog mira i održivog razvoja međukorejskih donosa", kazao je propšlog petka predsjednik Mun. No, po svjedočenju njegovih neimenovanih saradnika, Mun je, takođe, oprezan i nastoji da smiri očekivanja.

No ostaće zapisano: poslije samo godinu dana na vlasti, socijalno-liberalni Mun, sa politikom popuštanja i spremnošću na dijalog, ostvario je mnogo više od oba svoja konzervativna prethodnika.

I Kim je, sa svojom rizičnom nuklearnom i raketnom politikom, postigao daleko više od svog oca i djeda: on konačno može da razgovara sa svojim arhineprijateljem, SAD, kao ravnopravan pregovarač. Za samo mjesec dana trebalo bi da bude održan sastanak Kima i američkog predsjednika Trampa. To je do prije par nedjelja bilo nezamislivo.

Tramp je Kima, nakon niza skorašnjih međusobnih uvreda, prilikom nedavnog susreta s francuskim predsjednikom Emanuelom Makronom u Bijeloj kući, nazavo ,,časnim čovjekom". Pozdravio je na Tviteru dogovore između Muna i Kima. ,,Korejski rat je gotov. SAD i veliki američki narod treba da budu ponosni na dešavanja u Koreji", napisao je Tramp. On očekuje da će i njegov razgovor s Kimom, koji bi mogao da uslijedi za tri-četiri sedmice, ,,dati dobre rezultate."


Denuklearizacija

Sjevernokorejski državni mediji dan po samitu izvijesili su da deklaracija uključuje ,,potpunu denuklearizaciju". Posmatrači prilika u Pjongjangu smatraju da je Kimov režim izašao u javnost s namjerom za denuklearizaciju i kod kuće i u inostranstvu. Glasilo Radničke partije Koreje Rodong Sinmun, u specijalnom izdanju na četiri od šest stranica subotnjeg izdanja i uz 61 fotografiju dvojice lidera, objavilo je da Deklaracija predstavlja ,,novi međaš u zajedničkim naporima za uzajamni napredak i nezavisno ujedinjenje."


Milan BOŠKOVIĆ

 

pozovi-sprijeci

CEROVO_Monitor_baner_310x60

 

Monitor u novom broju donosi

Monitor broj 1448 / 20.jul 2018.     MILO ĐUKANOVIĆ I AMFILOHIJE RADOVIĆ – R...

 

Monitor broj 1447

Monitor broj 1447 / 13.jul 2018.     VLADA REBALANSIRA NAD DUŽNIČKOM PROVALIJOM...

 

Monitor broj 1446

Monitor broj 1446 / 06.jul 2018.   KAKO SE MAROVIĆ SKUĆIO U BEOGRADU:250 kvadrata...