Monitor.co.me

Broj 1103

Popilo se malo, za dušu Ante Markovića

Pisac Miljenko Jergović je u jednom intervjuu kazao kako je Bosna zemlja velikih kretena i velikih ljudi. Šta važi za zemlju, važi valjda i za njene gradove. Iz malog bosanskog grada Konjica, negdje na pola puta između Sarajeva i Mostara, su dvojica ljudi, etničkih Hrvata, koji će ostati upamćeni u istoriji jugoslovenskog istorijskog prostora – jedan po zlu, kao rijetko ko uopšte, jedan po dobru, više naslućenom, nego do kraja ostvarenom. Po nekoj istorijskoj ironiji, njih dvojica su i imenjaci. Prvi se zvao Ante Pavelić, bio je poglavnik kvislinške Nezavisne Države Hrvatske (1941-1945), drugi je Ante Marković, posljednji predsjednik savezne vlade Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije. Vijest o smrti Ante Markovića objavljena je 28. novembra 2011. godine, jedan dan uoči najvećeg jugoslovenskog praznika, Dana Republike, 29. novembra. (A samo dan kasnije stigla je vijest o smrti Markovićevog zamjenika, potpredsjednika njegove vlade, Živka Pregla.) Upravo na taj dan, 1943. godine, u Jajcu, u centralnoj Bosni, utemeljena je socijalistička Jugoslavija. Ante Marković izabran je za predsjednika vlade Jugoslavije krajem 1989. godine. Berlinski zid je već bio pao; svijet unutar kojeg je Jugoslavija bila most između Istoka i Zapada je ubrzano nestajao. Nakon Titove smrti, u 1980-im, pretposljednjoj deceniji dvadesetog vijeka, svakodnevni život Jugoslovena bio je obilježen velikom inflacijom, restrikcijama struje i benzina, nestašicom i siromaštvom. Sve je to kao čarobnim štapićem, skoro preko noći, dokinio Ante Marković. Za vrijeme Markovićeve vladavine, dinar, jugoslovenska valuta, po prvi put u istoriji postaje stabilan i konvertibilan. Odnos dinara i njemačke marke za vrijeme kratkotrajne Markovićeve vladavine, odnos 7:1, identičan odnosu austrijskog šilinga i njemačke marke, ostao je zapamćen kod generacija i generacija Jugoslovena kao lozinka vremena u kojem su se više nego ikad prije i ikad kasnije osjećali dijelom sretnog svijeta. Dok Marković na saveznom nivou pokušava sprovesti ekonomske reforme, na nižim nivoima vlasti uspinje se nacionalizam. Koliko god bili međusobno suprotstavljeni, predsjednik Srbije Slobodan Milošević i predsjednik Hrvatske Franjo Tuđman u Anti Markoviću prepoznaju zajedničkog neprijatelja. Svjestan raspada komunističkog sistema, Marković osniva sopstvenu političku partiju: Savez reformskih snaga. Jugoslavija se, međutim, raspala prije nego je dočekala prve višestranačke izbore na saveznom nivou. Najveću podršku Marković je imao upravo u Bosni i Hercegovini. Početkom 1990-ih članovi njegovi stranke bili su režiser Emir Kusturica, rok zvijezda i kompozitor Goran Bregović, pjesnik i scenarista Abdulah Sidran, uspješni privrednik Milorad Dodik (današnji predsjednik Republike Srpske). Usprkos svim tim celebrity kandidatima, Markovićeva stranka na bosanskohercegovačkim izborima u novembru 1990. godine doživljava poraz. Kad je sve otišlo do vraga, kad je rat zaista počeo i kad se Jugoslavije raspala, Marković je otišao u Austriju. Tu je radio kao konsultant. Poslije rata je pokretao neke privredne projekte u različitim krajevima zemlje čiji je predsjednik vlade nekoć bio, ali od svega toga nije bilo previše vidljivih rezultata. Ostao je, međutim, omiljen kod naroda, naročito u Bosni i Hercegovini, između ostalog i zbog činjenice da nije krio kako su mu i Milošević i Tuđman priznali da su dogovorili podjelu Bosne i Hercegovine. U jesen 2011. godine, u vrijeme kad se širom Evrope održava sva sila konferencija o raspadu Jugoslavije, umro je njen posljednji predsjednik vlade. Danas je Dan Republike i stari je popio malo, tako je prije malo više od 20 godina pjevao Nele Karajlić, frontman sarajevske grupe Zabranjeno pušenje. Poslije više od 20 godine, ima tih ljudi iz te iste pjesme koji su popili malo za dušu Ante Markovića.

 

Muharem BAZDULJ

 
Broj 1101

Bosna između Dejtona i Mrkonjića

Kad se govori o gradu Dejtonu, nije zapravo zgoreg naglasiti i ime savezne države u kojoj se nalazi, u ovom slučaju Ohajo, a na tragu onog slavnog Vendersovog filma, jer Dejton postoji i u Kentakiju i u Tenesiju, a možda i u još kojoj američkoj saveznoj državi. Ovaj Dejton u Ohaju u istoriju je ušao preko braće Rajt, izumitelja aviona i preko Dejtonskog mirovnog sporazuma kojim je 21. 11. 1995. godine okončan rat u Bosni i Hercegovini. Šesnaest godina nakon potpisivanja Dejtonskog sporazuma, mrtvi su i Milošević i Tuđman i Izetbegović, njegovi glavni potpisnici, kao i Ričard Holbruk, njegov primarni kreator. Način na koji se na sam mirovni sporazum gleda među ondašnjim zaraćenim stranama, skoro da je dijametralno suprotan u odnosu na vrijeme potpisivanja. Nije zapravo pogrešno reći da je tzv. (bosansko)srpska strana onomad Dejtonom bila najnezadovoljnija. Ključni razlog je bio Miloševićevo prepuštanje gotovo cijelog Sarajeva Federaciji BiH što je bilo uzrok masovnog iseljavanja Srba sa Grbavice i Ilidže te Ilijaša, Vogošće i Hadžića. Bošnjačka strana bila je u to vrijeme ambivalentna prema Dejtonu; s jedne strane, niko nije poricao da je Dejton donio mir te da je osigurao kontinuitet državnosti Bosne i Hercegovine, no s druge strane donio je i legitimizaciju Republike Srpske. Iz panhrvatske perspektive, Dejton je bio uspjeh jer je donio mirnu reintegraciju hrvatskog dijela Podunavlja i naročito grada Vukovara, a nezadovoljstvo dijela bosanskohrvatskih političara, prvenstveno Krešimira Zubaka koji je odbio parafirati Dejtonski sporazum, u to doba je minimizirano.

Više...
JPAGE_CURRENT_OF_TOTAL

Proslijedi tekst

  • Facebook
  • Google Bookmarks
  • linkedin
  • MySpace
  • StumbleUpon
  • Twitter
  • wordpress
  • Yahoo

pozovi-sprijeci

CEROVO_Monitor_baner_310x60

 

Monitor u novom broju donosi

Monitor broj 1451 / 10.avgust 2018. PRIVATIZACIJA, VALORIZACIJA, KORUPCIJA:Kuda lete Aer...

 

Monitor broj 1450

Monitor broj 1450 / 03.avgust 2018. ĐUKANOVIĆEVI SAVJETNICI:Šaputanja vrijedna milion...

 

Monitor broj 1448

Monitor broj 1448 / 20.jul 2018.     MILO ĐUKANOVIĆ I AMFILOHIJE RADOVIĆ – R...