Povežite se sa nama

OKO NAS

ANDRIJEVICA I PETNJICA: SVE MANJE PRVAKA: Škole čeznu a đacima

Objavljeno prije

na

Podaci o broju novoupisane djece, odnosno prvaka u dvije najmanje sjeverne opštine, Petnjici i Andrijevici, su alarmantni. U svim školama, na čitavoj teritoriji opštine Petnjica ove školske godine upisano je svega pedeset i osam prvaka. Taj broj u Andrijevici još je manji – četrdeset i šest.

Neumoljiva statistika iz Petnjice i Andrijevice govori o nezaustavljivom procesu migracija i pada nataliteta. O tome svjedoči i činjenica da je na prostoru opštine Petnjica upisano samo 560 učenika svih razreda. Taj broj osamdesetih godina prošlog vijeka bio je skoro tri hiljade.

Odliv stanovništva s ovih područja i pad nataliteta na području Bihora najbolje potvrđuje stanje u osnovnoj školi u Petnjici koja je prošle školske godine, uključujući četiri područna odjeljenja, brojala 187 učenika od čega dvadeset i četiri prvaka. To je pet puta manje nego 1985. godine.

Ako se tome doda da je srednju školu u Petnjici prošle godine pohađalo svega stotinu jedanaest učenika, onda se lako može zaključiti da je posljednjih decenija na ovom prostoru koji sa 28 naselja obuhvata površinu od 173 kvadratna kilometra, broj đaka skoro desetkovan.

U lokalnoj upravi u Petnjici smatraju da su migracije veliki problemi sa kojima se suočava ne samo Bihor, nego i čitavi sjeverni region. Kažu da lokalna uprava, u okviru svojih mogućnosti, nastoji da stvori povoljniji ambijent za zaustavljanje negativnih trendova, podizanje nataliteta i život mladih bračnih parova.

,,Nakon uspostavljanja Opštine Petnjica usvojili smo niz stimulativnih mjera, od pospješivanja poljoprivredne proizvodnje i rješavanja krupnih infrastrukturnih problema do stvaranja povoljnog ambijenta za investitore koji žele da ulažu u Petnjicu. Iskreno se nadamo da će ove aktivnosti, koje podrazumijevaju otvaranje novih radnih mjesta, dati rezultate i da ćemo u narednom periodu imati znatno veći broj đaka u obrazovnim ustanovama”, tvrde u Opštini Petnjica.

Većina Petnjičana s druge strane smatra da su neravnomjerni regionalni razvoj i diskriminatorski odnos države prema Bihoru kumovali smanjenju broja učenika.

,,Petnjici je pedesetih godina prošlog vijeka nepravedno oduzet status opštine. Nakon toga je izostala realizacija nekih krupnih infrastrukturnih projekata, pa samim tim i otvaranje novih radnih mjesta. Zato su ljudi iz Bihora masovno napuštali zavičaj, jer čim nema odgovarajućih poslova mladi odlaze, a i oni koji ostaju rijetko se odlučuju da zasnuju bračnu zajednicu. Nije čudo što je i u Petnjici sve manje naroda, a samim tim i sve manje đaka u školskim klupama”, priča jedan od nasjtarijih Petnjičana Faik Adrović.

Njegovo mišljenje dijeli i Sabaheta Novalić iz Udruženja Vrijedne ruke. Ona navodi da je maćehinski odnos države prema sjeveru Crne Gore jedan od glavnih uzročnika što je došlo do desetkovanja učenika u obrazovnim ustanovama na prostoru Bihora.

,,Ljudi s ovog područja decenijama se pritisnuti nepovoljnim ekonomskim prilikama, iseljavaju u zapadnoevropske zemlje, Podgoricu i na jug Crne Gore. To nije doticalo državne institucije. Umjesto konkretnih mjera slušali smo praznu priču zvaničnika. Tako je broj učenika u našim školama iz godine u godinu opadao i poprimao zabrinjavajući karakter. Sve to ukazuje da svi zajedno moramo da damo mnogo veći doprinos razvoju Petnjice ukoliko želimo da zadržimo i ovo malo stanovnika što je ostalo”, kaže Novalić.

U lokalnoj upravi ohrabrenje vide u činjenici da je od prošle godine u Petnjici počela s radom samostalna srednja škola, koja je do tada radila u sastavu beranske Srednje stručne škole Vukadin Vukadinović. Lokalne vlasti smatraju da će to uticati da se zaustavi izražena migracija stanovništva.

Kažu i da će u ovoj srednjoškolskoj ustanovi u narednom periodu biti zastupljeni različiti obrazovni profili i da će na taj način petnjički srednjoškolci moći da izučavaju školu na kućnom pragu.

,,Stvaranjem uslova da učenici s područja Bihora srednjoškolsko obrazovanje stiču u Petnjici kućni budžeti roditelja biće zaštićeniji, jer njihova djeca u potrazi za obrazovanjem više ne putuju u Berane i druge crnogorske gradove”, tvrde u Opštini Petnjica.

I podaci iz Andrijevice su dramatični. S otprilike istim brojem stanovnika, Andrijevica je ove školske godine dobila svega četrdeset i šest prvaka.

Pokazatelji govore da je u Andrijevici broj stanovnika u posljednje dvije decenije praktično prepolovljen.

Mještani podsjećaju da je gradska Osnovna škola Bajo Jojić 1965. godine brojala 1.171 učenika, da bi ove godine taj broj bio sveden na jedva pet stotina. Osnovna škola u nekada najvećem mjesnom centru Konjusi, zbog malog broja učenika, nalazi se pred zatvaranjem.

Kao alarmantan podatak navodi se i to da je u opštini Andrijevica tokom prošle godine sklopljeno svega dvadesetak brakova.

,,Ni državne ni lokalne vlasti, i pored brojnih najava, nijesu stvorile odgovarajuće uslove koji bi mlade ljude stimulisali da stvaraju porodice i ostanu u Andrijevici. Svih ovih godina našim se selima poklanjalo malo pažnje. Omladina je prepuštena sama sebi, bez ikakvog usmjeravanja u neku razvojnu priču. Rijetko ko dobija šansu za zaposlenje. Zato se ne treba čuditi što u selima ima sve manje naroda i sve manje đaka u školskim klupama”, objašnjavaju naši sagovornicvi, Andrijevčani.

Prema posljednjem popisu, u andrijevičkoj opštini živi 5.117 stanovnika. To je oko šest stotina manje nego 2003. godine, ili duplo manje nego 1953. godine.

U Andrijevici i Petnjici nijesu rijetki oni koji smatraju da bi radi prevazilaženja ovakve deprimirajuće situacije, morala da se donese posebna strategija za razvoj sjevera Crne Gore.

Država, kažu oni, mora da donese strategiju za razvoj sjevera, kojom treba da se definiše poseban fond iz kojeg bi se izdvajao novac za realizaciju kapitalnih investicija, otvaranje radnih mjesta i jačanje porodičnog biznisa. To bi značilo da ulaganja u cilju zaustavljanja migracija i podizanja nataliteta moraju da budu prioritet.

Ako se to ne uradi, cijeli sjever, pa i Andrijevica i Petnjica, još snažnije će biti suočeni s razvojnom stagnacijom, nemaštinom i odlivom stanovništva, a učionice će čeznuti za prvacima.

Tufik SOFTIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo