Povežite se sa nama

INTERVJU

CVIJETIN MILIVOJEVIĆ, DIREKTOR AGENCIJE PRAGMA, POLITIČKI ANALITIČAR: Jagma za mladoženjom

Objavljeno prije

na

U Srbiji je ovih dana održano nekoliko opštinskih izbora. Najvažnijima se smatraju oni u beogradskoj opštini Voždovac koji su, navodno, reprezentativni za raspoloženje birača u čitavom glavnom gradu a dovoljno indikativni za Srbiju. SNS je na tim izborima osvojila oko 51 odsto, dakle natpolovičnu većinu a glavni konkurenti demokrate Dragana Đilasa oko 11 odsto. Većinu su naprednjaci osvojili i u drugim opštinama i sada su vanredni izbori ne samo za Beograd već i oni republički, sve češća tema. Šta se događa na srpskoj političkoj sceni na kojoj se nakon deset godina indikativno ovih dana kao gost pojavljuje i Milo Đukanović. O tome smo razgovarali sa Cvijetinom Milivojevićem, direktorom agencije za ispitivanje javnog mnjenja Pragma, autorom više knjiga iz oblasti novinarstva i odnosa sa javnošću, nekada novinarom i urednikom Naše borbe, Politike, Demokratije i Blica.

MONITOR: Šta se dešava sa biračkim tijelom u Srbiji, posebno sa nekadašnjim glasačima DS, ali i LDP u Beogradu?
MILIVOJEVIĆ: Ništa neobično. Naprednjaci su uspeli da populističkim rafalima, kojima više u epicentru nije ,,ugoženo srpstvo” već ,,briga za običnog malog čoveka”, presamite najveći deo nekadašnjeg radikalskog biračkog tela. Srpska napredna stranka otkako je na vlasti, ne da ne vodi politiku koju je obećavala svojim biračima u maju 2012. godine, nego – nije preterano reći – praktično ispunjava prošlogodišnja predizborna obećanja Liberalno-demokratske i, delimično, Demokratske stranke. Poglavito na onoj temi koja se čita kao Evropa nema alternativu.

DS nema lidera u punom kapacitetu, za stare simpatizere te partije Dragan Đilas je i dalje ,,strano telo”. Na kraju krajeva, on se u tu stranku učlanio tek ,,kad je sve bilo gotovo”, kada je Boris Tadić bio zaokružio svoju vlast, te 2004. Nekadašnji birači DS, oni koji su imali ,,herca” da za nju glasaju i u vreme Miloševićevog režima, izgubljeni su u vremenu i prostoru, pa deo izvornog identiteta DS, ne traže više u matičnoj stranci nego, kako koji, kod svojih nekadašnjih lidera Koštunice, Čede Jovanovića, Zorana Živkovića, Dušana Petrovića, oko ,,nevladinog” Vuka Jeremića, da ne govorim o Tadiću u ,,civilnom povoju”. Pazite, ,,nonsens”: Đilasovi poslanici u parlamentu Srbije blanko su podržali Vučićev i Dačićev Briselski sporazum, uz neverovatno objašnjenje da oni nešto tako ,,kapitulantsko” nikada ne bi potpisali!? Ko ozbiljno da shvati takvu stranku?

LDP-u se deo glasača, na lokalnim izborima u beogradskoj opštini Voždovac, odselio ka razumnom i razumljivom Rasimu Ljajiću, deo je otišao u apstinenciju, nezadovoljan otvorenim udvorištvom Jovanovića prema Vučiću. Ostatak problema ove partije leži u činjenici da je najveći deo LDP ,,opinion mejkera” (Goran Petrović, Prokić i Samardžić, Branislav Lečić, Srbljanovićeva, Vesna Pešić, Zoran Ostojić itd), iz raznih pobuda, napustio ovaj tim, ali svi uz javne kritike na račun prvog čoveka stranke.

MONITOR: Sve je izvjesnije da će na proljeće biti vanrednih izbora i na republičkom nivou. Dosta je izvjesno da će SNS biti njihov pobjednik. Koliko je za demokratiju opasno ovoliko naginjanje ka samo jednoj partiji, kojoj ni koalicija sa manjim strankama, više nije potrebna?
MILIVOJEVIĆ: Jedan sa od retkih Don Kihota među tzv. političkim analitičarima koji tvrdi da rejting naprednjaka ne može, recimo, da skače do 104 odsto!? Svaka podrška nekom političaru, makar se zvao i Vučić, ima svoje fizičke i matematičke granice. Šta hoću da kažem? Nigde toliko mržnje nije bilo, među kriptodemokratama i ,,opinion liderima” na javnoj sceni, kao u Srbiji, prema Vučiću i Nikoliću, do maja 2012. I nigde tolike poplave javne ljubavi među tim istim javnim i medijskim svetom, prema tim istim naprednjacima, samo godinu i po docnije!?

Sadašnja podrška Vučićevima, rezultat je i tog ,,vetra u leđa”. No, pre svega, posledica njegove ,,borbe protiv korupcije”, u kojoj je bilo i priličnih rezultata, ali još više spinovanja vođe naprednjaka u Svetog Georgija. Svugde u svetu, onaj ko je imao hrabrosti da se uhvati u koštac sa tom aždahom, dobivao je ogromnu podršku naroda.

No, od jednog trenutka birači očekuju da se, umesto ,,puštanja krvi”, hapšenja i medijskih procesuiranja pređe na nešto konkretno od čega će običan građanin imati, bar, malo koristi. To bi značilo ozbiljno oduzimanje nezakonito stečene imovine. Mislim da je mart poslednji mesec kada naprednjaci mogu da politički materijalizuju ono u čemu je bilo rezultata – bilo da je reč o Vučiću kao Eliotu Nesu ili, na primer, dobijanje datuma za otpočinjanje pregovora sa EU. Posle toga, podrška koju sada imaju počeće polako da im se kruni.

MONITOR: Opozicija kao da je, bar ona najveća, izgubila politički kompas. Utrkuju se promjenljivim šansama kod Aleksandra Vučića. Ko će ostati u opoziciji?
MILIVOJEVIĆ: Do juče sam mislio da su prave opozicione stranke u sadašnjem skupštinskom sazivu LDP i Demokratska stranka Srbije. Sad se brojka svela na jednu – na DSS koja je, principijelno, na poziciji “Kosovo pre EU”, ali koja svojom političkom rigidnošću i nekomunikativnošću ne uspeva da apsorbuje biračko telo koje je sklono ovoj politici, a koga u Srbiji, u ovom trenutku, ima više od 25 osto. Naravno, tu postoji još nekoliko, razjedinjenih vanparlamentarnih stranaka desnice koje, po lokalnih izborima, u zbiru, skupljaju po desetak procenata glasova. Cenzus bi, ako im se Šešelj vrati do sledećih izbora, mogli da pređu i radikali.

Čiste građanske političke opozicije, ne računajući deo civilnog društva, skoro i nema. Pitate me čije su šanse za udaju kod naprednjačkog mladoženje najveće. Ukoliko SNS zaista ostvari trijumf blizu apsolutnoj većini, šta će im iko u vlasti osim dve-tri stranke nacionalnih manjina?

MONITOR: Ketrin Ešton će predložiti da se u januaru otpočnu pregovori između EU i Srbije. To će još više dunuti u jedra vlasti, pa i Dačićevoj SPS. Kuda bi se ova stranka mogla kretati, nakon eventualnih vanrednih izbora za republičku Skupštinu?
MILIVOJEVIĆ: Ne slažem se s pitanjem – moram da se našalim. Sve dobro što će birači prepoznati kao posledicu otvaranja pregovora sa EU, ići će na konto SNS, a sve loše (sve otvorenije odricanje od Kosova, primera radi), ide na konto socijalista. Tako su stvari postavljene u ovoj vladi u kojoj je prvi potpredsednik, u stvari, predsednik, a predsednik, zapravo, prvi potpredsednik. Vučić se ne hvališe isuviše implementacijom dogovora sa Tačijem, on je prepustio Dačiću da to bude njegova tema, jer od kapitulantske politike niko nije profitirao, pogotovo neko ko se do juče, poput Tome Nikolića i Vučića i Dačića busao u prsa junačka i kosovska. Stvarnost i biračko telo je moguće spinovati, ali samo do jedne granice. Naravno, da je podrška evrointegracijama u Srbiji možda i veća od 90 odsto, ako postavite benigno pitanje ,,Da li ste za ulazak u EU”. Međutim, niko ovde nije merio koliko bi ljudi glasalo za ulazak u EU (možda 2020, a možda i kasnije), ako je cena tog goluba na grani odustajanje od Kosova i Metohije.

A ako već pokušavate da obmanete građane na ovakav način, onda im hitno morate ponuditi neku opipljivu satisfakciju sad i odmah, od čega će njihovi mali životi imati koristi istoga trenutka.

Sterijini Rodoljupci

MONITOR: Milo Đukanović je bio u zvaničnoj posjeti Beogradu, nakon više godina. Toj je poseti u Srbiji pridavan veliki značaj, ali ona je, bar po javnom aspektu, bez ijednog ozbiljnog rezultata. Na čemu se onda zasnivalo toliko obostrano oduševljenje?
MILIVOJEVIĆ: Na golim propagandnim razlozima. Da režim u Srbiji građanima Srbije pokaže kako državnoodgovorno, ,,za razliku od Tadića, Koštunice i ostalih bivših”, nastupa sadašnja vlast, a Briselu i Vašingtonu – kako ispunjava delove agende koje se tiču ,,dobrosusedstva”. I da režim u Podgorici pošalje istu poruku Zapadu, a delimično i relaksira svoje državljane srpske nacionalnosti. Da Dačić javno opljune sve srpske funkcionere crnogorskog porekla, izjavom kako se on super slaže s Đukanovićem jer nije od Crne Gore. Da Đukanović pokaže svojim biračima kako je bio u pravu kada je ekspresno priznao Kosovo, jer se, eto, oficijelni Beograd ne ljuti na njega. Da… ništa važno što se tiče života običnih građana dve države Đukanović i njegovi domaćini nisu rešili: čak ni taj platni promet, ni pitanje dvojnog državljanstva…

Da ne govorim o tome da se običnom apolitičnom građaninu stomak izvrće kad vidi kako nas ,,mire” oni koji su nas najratobornije i svađali. Naravno da treba da sarađujemo, ali bez lažne patetike i protokola Sterijinih Rodoljubaca.

Nastasja RADOVIĆ

Komentari

INTERVJU

LJUPKA KOVAČEVIĆ, ANIMA: Vrijeme je za izbore

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vjerujem da je prva ekspertska vlada kao koncept imala potencijala ali sa našim neodgovornim, pohlepnim i bahatim političarima dodatno je destabilizovala stanje u zemlji. Širiti taj koncept nije logično ni korisno a praviti kompromisni bućkuriš još manje. Po mom mišljenju vrijeme je za nove izbore i nadam se da URA neće pristati na još jedan ustupak

 

MONITOR: Ove sedmice pričamo o uvođenju vjeronauke u škole, a nakon najave tek ustoličenog mitropolita Joanikija da je to „osnovno dječije pravo“, te da samo rijetke zemlje u Evropi nemaju tu vrstu obrazovanja. Kako vidite želju mitropolita, i da li bi nam uvođenje vjeronauke pomoglo da budemo više evropski?

KOVAČEVIĆ: Izjavu  mitropolita shvatam kao znak namjere da povećava tenzije u Crnoj Gori i da one trenutno odgovaraju SPC. Crna Gora je definisana kao građanska i sekularna i to je najoptimalniji okvir za multietničku i multikonfesionalnu zajednicu. Svaka vjerska zajednica ima pravo da organizuje vjersku nastavu i to već funkcioniše. Najslabije funkcioniše građansko obrazovanje u okviru zvaničnih institucija. Podržavalo se djelovanje i razvoj vjerskih zajednica a nipodoštavalo građansko obrazovanje i inicijative. Rezultati su prisutni i vidljivi kroz nizak stepen emancipatorske i kritičke svijesti. To što većina zemalja Evrope ima vjersko obrazovanje ne znači da je dobro za Crnu Goru, malu teritoriju sa malim brojem stanovnika čija je situacija ekonomska, istorijska, obrazovna i politička specifična. U tim zemljama je vjerska odrednica stvar intime i slobodnog izbora, kod  nas se vjerskim odrednicama maše u javnosti i služe za demonstriranje  moći i ugrožavanje drugačijih. Religija je u našim uslovima vrlo opasno oružje u rukama neodgovornih vjerskih vođa i političkih elita i udaljava nas od Evrope.

MONITOR: Kako komentarišete ustoličenje mitropolita Joanikija, te sve što je pratilo taj događaj, ali i prve poteze mitropolita naokon ustoličenja, poput ugošćavanja Milorada Dodika?

KOVAČEVIĆ: Ustoličenje je bilo „silom na sramotu” kako se kaže u narodu. I sila i sramota su očite, izuzimajući  iz toga veliki broj onih koji su protestovali sa  iskrenim ubjeđenjem da brane državu i dostojanstvo, došlo se do „crvene linije” i pružen je otpor. Mislim da su ti građani i građanke, i  razumne  intervencije bezbjednosnih službi obezbijedili da se krizna situacija završi bez žrtava, iako je bilo prekomjerne upotrebe sile. I to se mora preispitati i sankcionisati. Dvije slike koje su za mene vrlo značajne sa Cetinja su dva lica. Lice premijera koje je jasno pokazalo beskompromisnost i odvažnost da po svaku cijenu brani vlastite ciljeve i  spremnost da interese svoje crkve stavi iznad interesa države i ljudi što liči vjerskom fundamentalizmu. U kriznoj situaciju u pomoć su pristigli oni koji dijele ista vjerska ubjeđenja a ne nezavisni eksperti. Nakon ostvarenja cilja logično je očekivati da će pokazati umjerenost i spremnost za dijalog  o pitanjima državnog i društvenog funkcionisanja  uz obavezne „konsultacije“ sa zapadnim saveznicima.  Drugo lice je lice predsjednika države. Jasna je bila neusklađenost sa pozicijom i situacijom. Izlazak na ulicu kao približavanje građanima sa svitom obezbjeđenja bilo je karikaturalno a djelovanje besmisleno. Nakon ove situacije duboke narcističke povrede (možda i ugroženosti drugih interesa), logičan je žešći sukob sa svima onima koje prepozna kao prijetnju. Vidljivo oslabljen računa na sve članove partije i nastaviće  mobilizaciju članstva i sluđivanje stanovništva tzv. ugroženošću države i intenziviraće  „konsultacije”  uz pokušaj mobilizacije  zapadnih saveznika. Obje slike pokazuju autoritarne vođe koje gaje duboko potcjenjivanje i prezir prema onima koji su ih birali i nemaju povjerenja, ni sposobnosti da riješe sukobe koje su proizveli i proizvode u zemlji. Saveznici van zemlje već preuzimaju kontrolu i u skladu sa njihovim interesima dalje diriguju sukobom. Milorad Dodik je znak takvih uticaja, prijetnja primjerom i simbol stvaranja uticaja koji prevazilazi granice i ne priznaje legalne državne granice.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 24. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

IVANA ŽANIĆ, IZVRŠNA DIREKTORKA FONDA ZA HUMANITARNO PRAVO: Vučić neće protiv bivših mentora

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije u Srbiji problem u nepostojanju zakonodavnog okvira već u neprimjenjivanju zakonskih mogućnosti i u opštem neradu oko istraživanja i procesuiranja ratnih zločina. Dakle, naše institucije imaju sve, samo je potrebno da sjednu i da rade, a to izgleda njima najteže pada

 

MONITOR: Ovih dana je u Beogradu održana Regionalna konferencija tužilaštava o saradnji u krivičnom progonu počinilaca ratnih zločina, u organizaciji srpskog Tužilaštva za ratne zločine, a uz podršku UN i vlade Velike Britanije. Kako ocjenjujete ovaj događaj?

ŽANIĆ: O održavanju ovog događaja znamo samo na osnovu šturog saopštenja Tužilaštva za ratne zločine i članaka malobrojnih medija koji još uvek prate ove teme. Osim floskula koje slušamo duži niz godina kako je regionalna saradnja važna i kako mora biti unapređena jer žrtve to očekuju, nismo čuli ništa novo. U stvarnosti je baš sve suprotno od toga. Nema iskrene volje da se sarađuje i veruje pravosudnim organima država u regionu, da se razmenjuju važni predmeti i dokazi, da se radi na otkrivanju masovnih grobnica.

Od vidiljive regionalne saradnje imamo dva medijska članka da je organizovana regionalna konferencija tužilaca u regionu. Koji su zaključci te konferencije i koji su naredni koraci dogovoreni – o tome nema ni reči. Tako da ja ovaj sastank ocenjujem kao potpuno trošenje vremena na razgovor koji je vođen već mnogo puta do sada, a koji nije doveo ni do kakvih pomaka u procesuiranju ratnih zločina niti do poboljšanja regionalne saradnje.

MONITOR: Ministarka pravde u vladi Srbije Maja Popović tom prilikom je naglasila posvećenost Srbije procesuranju optuženih za ratne zločine, pozivajući se na Nacionalnu strategiju za procesuiranje ratnih zločina 2021–2026 i najavljujući skoro usvajanje Akcionog plana za njenu primjenu. Kako komentarišete tvrdnju ministarke o „jakim institucionalnim kapacitetima Srbije“?

ŽANIĆ: Što se tiče institucionalnog i zakonodavnog okvira – Srbija zaista ima sve na raspolaganju. Postoje zakoni na osnovu kojih se sudi, zaključeni memorandumi i protokoli o saradnji sa tužilaštvima u regionu. Imali smo čak i prvu Nacionalnu strategiju za procesuiranje ratnih zločina koja je i usvojena da bi se ubrzalo procesuiranje ratnih zločina. Uskoro ćemo dobiti i drugu strategiju sa propratnim akcionim planom. Nije problem u nepostojanju zakonodavnog okvira već u neprimenjivanju zakonskih mogućnosti i u jednom opštem neradu po pitanju istraživanja i procesuiranja ratnih zločina. Dakle, naše institucije imaju sve, samo je potrebno da sednu i da rade, a to izgleda njima najteže pada. Samo bih podsetila da mi trenutno u TRZ imamo 12 zamenika tužioca i za prošlu godinu samo dve optužnice koje su rezultat isključivo njihovog rada. Dakle, imamo šest puta više zamenika tužilaca nego optužnica.

MONITOR: Za vrijeme trajanja Regionalne konferencije, predsjednik Srbije Aleksandar Vučić sastao se sa glavnim tužiocem Mehanizma za međunarodne krivične sudove Seržom Bramercom. Vučić je saopštio da je to bio razgovor o poboljšanju regionalne saradnje u vezi sa optužbama za ratne zločine. Imate li saznanja o „konkretnijim“ zahtjevima Bramerca?

ŽANIĆ: Kad god bi dolazio u posetu Srbiji, Serž Bramerc bi dolazio i u FHP kako bismo razgovarali o tome ima li pomaka u procesuiranju ratnih zločina pred domaćim sudovima. Međutim, poslednje dve godine Bramerc razgovara isključivo sa tužiteljkom za ratne zločine Snežanom Stanojković i predstavnicima vlasti, tako da mi nemamo ni tu minimalnu mogućnost da saznamo koji su njegovi konkretni zahtevi. FHP stalno zahteva od Tužilaštva za ratne zločine da na svom web sajtu objavljuje informacije o podignutim optužnicama, donetim presudama,  sastancima, i još važnije, rezultatima sastanaka i da na taj način obaveštava javnost o svom radu. Međutim, ukoliko se informišete isključivo putem sajta TRZ tu gotovo ništa nećete saznati jer se na njemu nalaze dve ili tri rečenice o tome ko je prisustvovao sastanku i koja je bila tema, ali o konkretnim zahtevima nema ni reči. Da zaključim, ne znamo koji je bio konkretan zahtev Bramerca, ali pretpostavljam da se u razgovorima išlo u pravcu iskrenije regionalne saradnje, razmene dokaza, neophodnosti pronalska nestalih i izručenje Radete i Jojića Mehanizmu za krivične sudove u Hagu.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 24. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

MARIJA ZIDAR, REDITELJKA: To nije moja fikcija, to je nečiji život

Objavljeno prije

na

Objavio:

Pomirenje je za mene priča o sukobu, sukobu u smislu sistema vrijednosti, ali i sukobu na ličnom, intimnom nivou

 

 

Film Pomirenje u režiji Marije Zidar otvorio je u srijedu veče 12. UnderhillFest, međunarodni festival dugometražnog dokumentarnog filma u Podgorici. Za okosnicu prvog dugometražnog dokumentarnog filma, rediteljka iz Slovenije odabrala je sukob dvije porodice u brdima sjeverne Albanije. Film prati proces pomirenja nakon ubistva osamnaestogodišnje Gjiste u regiji u kojoj se neke porodice još uvijek pridržavaju srednjovjekovnog kodeksa Kanuna i običajnog prava na krvnu osvetu. Pomirenje je nastao u koprodukciji Slovenije, Crne Gore, Srbije i Kosova, a imao je premijeru na jednom od najvažnijih festivala dokumentarnog filma u Evropi – CPH:DOX u Kopenhagenu. Već ima zapažen festivalski život i nekoliko nagrada.

Marija Zidar je završila osnovne studije novinarstva kao i engleski jezik i književnost, a doktorirala je sociologiju na Univerzitetu u Ljubljani. Interesuje je predstavljanje temeljno istraženih društvenih tema kroz intimno, osjetljivo i empatično vizuelno pripovijedanje. Napisala je tri i režirala jedan srednjemetražni dokumentarac za Televiziju Slovenije. Pomirenje, koji je sniman u Albaniji od 2014. godine, je njen debitantski dugometražni dokumentarni film.

MONITOR: UnderhillFest je otvorio dirljiv film „Pomirenje”. Priča o pokušaju pomirenja porodica, ali predstavlja svojevrsni anatomski prikaz patrijarhalnog društva zarobljenog između prošlosti i sadašnjosti. Kada i kako ste se zainteresovali za ovu temu, za ovaj događaj?

ZIDAR: Za mene je to priča o sukobu, sukobu u smislu sistema vrijednosti, ali i sukobu na ličnom, intimnom nivou.  Profesor Martin Berishaj, koji je istraživao i ovu temu, 2013. mi je rekao da je krvna osveta obrađena hiljadu puta, ali nikad pravilno. To me je zaintrigiralo i počela sam da istražujem. To što sam pronašla, bila je veoma aktuelna tema sukoba između različitih sistema vrijednosti, u nekom društvu u tranziciji, a najviše se to odnosilo na državno pravno uređenje, religiju i reinterpretaciju starih zakona, oko kojih u nekim regionima nema društvenog slaganja. U Albaniji se to desilo devedesetih godina kada je pala komunistička diktatura, u kojoj je Enver Hodža pola vijeka progonio i religiju i tradiciju, a slijedio je ekonomski kolaps. Država je bila na granici građanskog rata. U toj praznini vrijednosti, u pojedinim djelovima zemlje vraćali su se stari sistemi vrijednosti, ali bez kontinuiteta, reinterpretirani i ponekad čak zloupotrijebljeni. To me podsjeća na sadašnju situaciju ne samo po Balkanu nego i u Evropi, gdje krajni desni populizam masama obespravljenih ljudi, koji nemaju više povjerenja u državu i pravni red, kao rješenje nudi reinterpretaciju nacionalne tradicije, religije ali i neopatrijarhalne vrijednosti.

Miroslav MINIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 24. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo