Povežite se sa nama

OKO NAS

HIDROELEKTRANE KAO KULE U OBLACIMA: Komarnica po stoti put

Objavljeno prije

na

Više od šest decenija crnogorska vlast na papiru gradi hidroelektranu Komarnicu. Prošle nedjelje još jednom joj je ,,temeljac” udario i premijer Milo Đukanović na poslovnom forumu u Štutgartu.

,,Cijenimo da nam značajno možete pomoći sa ekspertizama u projektovanju i izgradnji HE Morača, HE Komarnica i drugih hidrocentrala”, rekao je Đukanović, misleći na pomoć Njemačke.

Tim stručnjaka, predvođen najuglednijim jugoslovenskim hidroenergetičarima, valorizovao je početkom 1952. godine hidroenergetski potencijal Crne Gore. Hidroenergetičari su se saglasili da bi hidroelektrana Tara–Morača bila najekonomičnija i najkvalitetnija hidroelektrana u Jugoslaviji. Naknadna analiza pokazala je da je rentabilno i prevođenje rijeke Komarnice u Nikšićko polje.

Savezno izvršno vijeće je 1956. godine odobrilo projekat za izgradnju hidroelektrane Komarnica. Projekat je podrazumijevao potapanje Kolašina i njegove okoline (Lipovo i Smailagića polje). Tu varijantu forsiralo je rukovodstvo preduzeća za izgradnju kombinata aluminijuma u Titogradu. Dobijena je za to i saglasnost Izvršnog vijeća 1957. godine, kada je njegov predsjednik Filip Bajković obavijestio da opstanak Kolašina ne predstavlja prepreku pravljenju brane u Bakovića klisuri. Međutim, u ljeto 1958. godine Savezno izvršno vijeće pravi rebalans svog investicionog programa čime je redukovan perspektivni plan privrednog razvoja Crne Gore. Odgođeni su gradnja kombinata aluminijuma, hidroenergetskih sistema Tara–Morača i Komarnica–Zeta, luke u Baru…

Kašnjenje inostranih kredita i procjene jugoslovenskih planera i političara uslovili su promjene u programu SIV-a. Smanjene su investicije i za ostale jugoslovenske republike, ali u znatno manjem obimu. Crnogorski plan umanjen je za pedeset odsto. Crnogorski rukovodioci bili su zatečeni tom odlukom SIV-a. Blažo Jovanović, predsjednik Crne Gore, tražio je objašnjenje i od Tita. Tito mu je obećao da će jugoslovenski državni i partijski vrh pomoći rješavanju privrednih problema Crne Gore i da je restrikcija investicionog programa SIV-a bila neophodna zbog nedobijanja kredita iz Sovjetskog Saveza.

Redukovanje Perspektivnog plana Crne Gore izazvalo je ogromno nezadovoljstvo većeg dijela njenog partijskog i državnog rukovodstva. Ali, uticaj Crne Gore na donošenje federalnih odluka bio je simboličan.

Odluka savezne vlade skupo je platio Kolašin. Crnogorska vlast ga je prilikom rasporeda investicija zaobilazila ubijeđena da predstoji njegovo potapanje. U jednom dokumentu se o Kolašinu pisalo kao „potopljenom gradu”.

Blažo Jovanović je na Trećem kongresu Saveza komunista Crne Gore, održanom 1959. godine, rekao da su istraživanja pokazala da hidroenergetski potencijal Crne Gore iznosi 8,6 milijardi kwh. Imala je veći hidropotencijal od Slovenije i Makedonije, ali iskorišćenost mu je bila svega 14 odsto, mnogo manje nego u drugim jugoslovenskim republikama. Ipak, istrajavanje u podizanju hidroenergetskih sistema Tara–Morača i Komarnica–Zeta nije dalo željeni rezultat.

Priča o izgradnji HE Komarnica ponovo je aktuelizovana 1972. godine. Tadašnjim planom bilo je predviđeno prevođenje dijela voda iz nje u HE Perućica. Procijenjivano je da bi hidroelektrane Piva, Komarnica i Perućica bila tri najrentabilnija izvora struje u bivšoj SFRJ sa godišnjom proizvodnjom od 3.000 gigavati.

Sredinom osamdesetih opet se uveliko pripremala gradnja Komarnice. Državni vrh Crne Gore je u januaru 1984. godine prihvatio odluku o gradnji hidroenergetskih objekata do 2000. godine. Geološki radovi su okončani krajem iste godine, ali nedostatak novca opet je prolongirao gradnju. Tada je kao najpovoljnija lokacija izabran profil Lonci, kako se ne bi ugrozili objekti u Šavniku.

Tadašnji predsjednik plužinske Skupštine opštine Milutin Cicmil izjavio je da prema tom projektu hidroelektrana Komarnica ne predstavlja opasnost za opštinu Plužine. Iz susjedne, šavničke opštine negodovali su, ali i sumnjali da će hidroelektrana ikada biti izgrađena. ,,To je još jedan politički trik Vlade uoči predstojećih izbora”, kazao je tada odbornik Milija Ćeranić.

Rat 1991. godine ,,potopio” je podizanje HE Komarnica, iako su bile urađene i galerije na obje obale rijeke i po jedna vertikalna bušotina. Napravljena je i kućica za hidrološka mjerenja. Na tome se stalo.

Prije sedam godina Vlada Crne Gore usvaja Nacrt strategije razvoja energetike Crne Gore do 2025. godine. Tadašnji ministar za ekonomski razvoj Branimir Gvozdenović obećao je da će hidroelektrana na Komarnici biti gotova 2015. godine. Teško da će mu se obećanje ostvariti u preostalih devet mjeseci.

U aprilu prije tri godine opet je na sva zvona najavljivana gradnja HE Komarnica. To je uznemirilo oko 1.030 žitelja okolnog područja, jer im je predočeno da zbog gradnje tog objekta moraju da se iseljavaju. Tada je najavljeno da će se akumulacija hidroelektrane prostirati na području opština Šavnik i Plužine i donijeti blagostanje tim krajevima. Projektom je predviđeno potapanje oko 8.800 hektara zemlje. Planirano je da godišnji prihod od hidrocentrale poslije 2020. godine iznosi oko 46 miliona eura. Procijenjeno je da godišnja proizvodnja struje bude 232 gigavata, a šestogodišnja izgradnja koštala bi oko 180 miliona eura.

U te blagodeti javnost je uvjeravao Predrag Sekulić, tadašnji ministar turizma i održivog razvoja. Ipak, bilo je i onih koji u to nisu vjerovali.

,,Od izgradnje HE Komarnica opština Šavnik neće dobiti ništa, a izgubiće sve. Promijeniće se klimatski uticaji na čovjeka, ali i biljni i životinjski svijet”, upozorila je Anka Kapešić, iz NVO Opstanak.

Prije dvije godine objavljeno je da su stali veliki hidrološki projekti u Crnoj Gori zato što se za gradnju HE Morača niko ne interesuje, a za HE Komarnica postoje potencijalni geološki problemi sa zemljištem.

O HE Komarnica predstavnici Ministarstva privrede razgovorali su sa potencijalnim investitorima iz Italije, Turske, Azerbejdžana i Kine, ali uzaludno.

Kada je prije dvije godine ambasador Turske u Crnoj Gori Mehmet Nijazi Tanilir kazao da firmi koja bude preuzela Kombinat aluminijuma treba omogućiti izgradnju električne centrale, predsjednik opštine Nikšić Veselin Grbović kazao mu je da je hidroelektrana Komarnica najisplativiji izvor energije.

Zanimljivo je da se Nevidio, kanjon Komarnice, smatra najneprohodnijim kanjonom na svijetu. U Nevidio je prvi put stupila ljudska noga tek 1965. godine. Tada ga je osvojila grupa planinara iz Nikšića.

Posljednji energetski objekat u Crnoj Gori izgrađen je prije 35 godina zbog čega se država konstantno suočava sa deficitom struje, pa mora da je uvozi. I Strategijom razvoja energetike do 2025. godine predviđena je izgradnja hidroelektrana na Morači i Komarnici. Sudeći po nezainteresovanosti stranih investitora veliko je pitanje da li će one konačno biti podignute i u predstojećih deset godina. A možda će se Đukanoviću posrećiti da mu neki investitor ipak odgovori na onaj poziv iz Štutgarta.

Veseljko KOPRIVICA

Komentari

Izdvojeno

POTVRĐENA OPTUŽNICA PROTIV VESELINA VELJOVIĆA: Skaj prepiska u centru pažnje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nakon potvrđivanja optužnice, oglasilo se SDT stavom da je vijeće Višeg suda potvrdilo da sadržina dekriptovane komunikacije preko SKY ECC aplikacije predstavlja zakonit dokaz. Veljovićev advokat tvrdi suprotno

 

Viši sud u Podgorici potvrdio je optužnicu protiv bivšeg direktora Uprave policije Veselina Veljovića. Optužnicom je obuhvaćeno 15 osoba koje se terete za stvaranje kriminalne organizacije, krijumčarenje, pranje novca i zloupotreba službenog položaja. Podsjećamo, Veljović se tereti da je 2020. godine postao pripadnik kriminalne organizacije koju je 2018. godine formirao Aleksandar Mrkić radi šverca cigareta i pranja para. Konkretno, tereti se da je 25. decembra 2020. godine Mrkiću dojavio da će policija pretresti prostorije koje koristi pripadnik njegove kriminalne organizacije Mujo Nikočević.

Nakon potvrđivanja optužnice, oglasilo se i Specijalno državno tužilaštvo koje se saopštilo da je vijeće suda potvrdilo pravno stanovište SDT-a da sadržina dekriptovane komunikacije preko SKY ECC aplikacije, pribavljena u postupku međunarodne pravne pomoći u krivičnim stvarima, predstavlja zakonit dokaz. „Nema razloga da se dovodi u sumnju zakonitost procedure pred nadležnim inostranim pravosudnim organom koji je taj dokaz prikupio, te da se svakako međunarodna saradnja zasniva na međusobnom povjerenju, odnosno pretpostavci da je dokaz u drugoj državi pribavljen na zakonit način“, piše u saopštenju koje potpisuje specijalni tužilac Vukas Radonjić.

Veljovićev advokat Mihailo Volkov u razgovoru za Monitor kaže da ga odluka Višeg suda kojom se potvrđuje optužnica protiv njegovog klijenta nije iznenadila. Naprotiv, tvrdi, to je i očekivao. „Nijesam vjerovao da će vanraspravno vijeće Višeg suda imati dovoljno pravne kuraži da obustavi postupak, posebno pri činjenici da se u dijelu Veselina Veljovića kompletna osnovana sumnja bazira samo na navodnoj skaj prepisci koja, uzgred, ni sama po sebi nije krivično opterećujuća. Svako onaj ko je bio u Višem sudu na tim ročištima zna kvalitet takvih rješenja i značaj samog instituta potvrđivanja optužnice koji će vrlo brzo da nestane iz zakonske procedure. Tako da s tim u vezi nijesam iznenađen“, kazao je Volkov.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ISTRAŽIVANJE INSTITUTA ALTERNATIVA: Preko 5.000 službenih automobila

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vrijednost prevoznih sredstava u državnom vlasništvu je blizu 20 miliona eura. Ogromni vozni park institucijama nije dovoljan, pa je za ovu godinu najavljena kupovina još automobila u vrijednosti od najmanje četiri miliona eura

 

Prema podacima MUP-a iz februara 2024. godine, u Crnoj Gori je registrovano 4.658 vozila u državnoj svojini, što je za 377 više u odnosu na 2022. podaci su iz istraživanja koje je uradio Institut Alternativa.

Podaci MUP-a pokazuju da 4.658 vozila koristi 460 institucija. Najviše vozila ima MUP – 550. Potom slijedi Pošta Crne Gore – 345, Uprava policije – 181, Glavni grad Podgorica – 169, ANB – 119. Više desetina registrovanih vozila imaju i Uprava za inspekcijske poslove – 90, Uprava prihoda i carina – 77, Monteput – 72, Zavod za hitnu medicinsku pomoć – 54, Uprava za katastar i državnu imovinu – 44, Uprava za šume i Radio-televizija Crne Gore – po 43, Uprava za izvršenje krivičnih sankcija – 42, Putevi – 40, Aerodromi – 39, Uprava za bezbjednost hrane, veterinu i fitosanitarne poslove – 38.

Ovi podaci nijesu  cjelovit pokazatelj broja vozila koja se koriste za potrebe državnih i lokalnih organa i institucija, te troškova koji nastaju njihovim korišćenjem. U ovaj broj ne ulaze vozila koja državne institucije uzimaju na lizing, s obavezom povraćaja vozila nakon isteka ugovorenog perioda, kao što su u prethodnom periodu radile Uprava za inspekcijske poslove i Uprava policije. Iako po državni budžet nastaju troškovi za ta vozila (višegodišnji zakup, troškovi goriva…) i koja neminovno čine vozni park državne institucije, ta vozila registruju davaoci lizinga, pa se ne prikazuju u broju vozila registovanih na državni organ.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

RAZVOJ KOLAŠINA ZAOBILAZI KOLAŠINCE: Više gradilišta, veća stopa nezaposlenosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

To što Kolašin, kako predstavnici vlasti vole da kažu,  doživljava ekspanzivan razvoj , nije uticalo značajnije na  rast broja zaposlenih koji žive u tom gradu.  Na  kolašinskim gradilištima rade , mahom, strani državljani

 

Iako je u Kolašinu   između 15 i 20 aktivnih gradilišta, tokom minule godine prijavljeno je svega sedam slobodnih radnih mjesta iz oblasti građevinarstava. Investicioni bum, za sada, onima koji traže posao nije donio skoro nikavu korist, pa je stopa nezaposlenosti u toj opštini  više nego duplo veća od državnog prosjeka i iznosi čak 33,8 odsto. Na evidenciji  Biroa rada je 795 Kolašinca ili 10 više, nego, recimo, 2018. godine,  kada je stopa nezaposlenosti bila oko 25 odsto.

Broj nezaposlenih lani, u odnosu na  2022. godinu,  smanjen je za 8,7 odsto. U  kvalifikacionoj strukturi  dominaniraju oni sa III, IV i V nivoom kvalifikacija obrazovanja (52,7 odsto). Među Kolašinkama i Kolašincima koji traže posao oko 10 odsto je visokoškolaca. Prema Informaciji, koju su nedavno iz Zavoda  za zapošljavanje (ZZZ) dostavili lokalnom parlamentu, na posao je u decembru prošle  godine čekalo 76 osoba sa invaliditetom, što je za pet manje u odnosu na isti period prethodne godine.

“U 2023. godini Birou rada poslodavci su prijavili 284 slobodna radna mjesta, što u odnosu na isti period prethodne godine, predstavlja smanjenje od 16,2 odsto. U istom tom periodu broj prijavljenih slobodnih mjesta u Crnoj Gori porastao je za 5,5 odsto”, piše u dokumentu dostavljenom Skupštini opštine (SO). Kolašinski poslodavci lani  su iskazali najveću potrebu za srednjoškolskim zanimanjima (114 prijavljenih slobodnih radnih mjesta), zatim za visokoškolcima (95), dok je bilo 75 slobodnih radnih mjesta za zanimanja I i II nivoa obrazovanja. Najviše slobodnih radnih mjesta prijavljeno je u djelatnosti obrazovanja, usluge smještaja i ishrane, te administrativne i pomoćne uslužne djelatnosti.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo