Povežite se sa nama

INTERVJU

JELENA MILIĆ: DIREKTORKA CEAS-a U BEOGRADU Treniranje puča

Objavljeno prije

na

Događaji u Beogradu i Đenovi napravili su nove podjele u srpskom društvu. Ili su samo one stare i neprevaziđene postale ponovo vidljive. Tako je u javnosti, debatama, TV duelima i izjavama zvaničnika, a kako je zaista, o tome smo razgovarali sa Jelenom Milić, direktorkom CEAS, koja se godinama bavi temama bezbjednosti i tzv. tranzicione pravde. Posebno slučajevima pogibija, u kasarnama, vojnika koji su proglašavani za samoubice, odgovornošću za stradanje civila u zgradi RTS-a 1999. i sličnim tregedijama bez epiloga.

MONITOR: Govorili ste u javnosti povodom huliganskog divljanja u Beogradu i Đenovi.Da li je država baš toliko nemoćna da izađe na kraj sa ovim razbojništvom velikih razmjera?
MILIĆ: Ovo nije bilo razbojništvo velikih razmera nego priprema za puč. Bojim se da nije u pitanju samo mehaničko sprečavanje. To je država sada uspela jer je gej parada bila mali i nebitan povod. Sadašnja vlast ili neće da prizna da ne kontroliše sve delove sistema bezbednosti ili namerno neke od takvih ostavlja u sistemu, iz straha od otkrivanja nekih njenih prljavih radnji ili kao plod nepotrebnog dogovora DS i SPS o istorijskom pomirenju i javnosti nepoznatih koalicionih sporazuma. Još jednom, suština problema je u tome što se ovde radi o grupama koje su delovi sistema, u najmanju ruku na nižem i srednjem nivou.

MONITOR: Jasno je da je za organizaciju ovakvih nemira potrebna logistika. Vjerujete li da iza vidljivih organizacija kao što su ultradesničarske i navijačke grupe stoji i mafija?Pominje sa Darko Šarić, ali i navodni šef novobeogradskog klana, poznat i iz Bijele knjige organizovanog kriminala?
MILIĆ: Pojam mafije i kriminalaca kod nas je uzak. Kriminalci su pre svih ratni zločinci i oni koji u strukturama kriju dokaze ratnozločinačkih dela zvaničnih formacija i svih paravojnih formacija. Verovatno su povezani jer imaju zajednički interes-neuspeh reforme pravosuđa i reforme sektora bezbednosti, zakonodavno uređenje ekonomskih uslova poput kontrole monopola, transparantnosti budžeta.. Činjenica da se sad znaju sve te veze a da se ništa nije moglo preduzeti pre parade i Đenove, govori ponovo o tome da to nisu jake strukture van sistema, već sa podrškom unutar sistema što celoj priči daje dodatnu težinu. Posebno je indikativno stalno reklamiranje države o uspehu uzimanja imovine stečene na kriminalan način. To je izvrgavanje ruglu dobrog principa, jer je u našem slučaju država ta koja je oprala kriminalne pare tako što je nije zanimalo poreklo novca u procesima privatizacije gde su Šarići i društvo i mnogi drugi učestvovali. Sve je bilo ,,legalno”, a sad im uzimaju pare natrag. Država je najveći perač ilegalno stečenih para kod nas.

MONITOR: Zašto je tzv. fudbalska mafija ostala nedodirljiva za državne organe?
MILIĆ: Zato što nije sprovedena suštinska reforma sistema bezbednosti. Kod nas se svela na uvođenje portparola u policijske stanice i priču o zastupljenosti žena u operativnim delovima sistema. A demokratska kontrola službi i oružanih snaga, a regulativa preko 30 000 pripadnika privatnih agencija za obezbeđenje, gde je to! Pa nije samo urbana legenda da je Zvezdu napravio DB, a Partizan vojna bezbednost. To su činjenice, koje se nikad posle 5. oktobra nisu promenile. Dodajte tome da je Partizanov sponzor EPS, poslednji pored Telekoma veliki neprivatizovani državni sistem, a Zvezde Gasprom, a predsednik upravnog odbora Petar Škundrić, ministar energetike. A Đilas i Nikolić pričaju o socijlnom buntu mladih! Ukratko fudbalska mafija jeste deo državnih organa. Meni se čini da vlast neće ništa da promeni, već samo hoće svoj procenat, svoje ljude u telima preko kojih idu velike pare. Zato i istraga protiv Svetlane Ražnatović tako dugo traje. Kome odgovara da se ne sprovode odredbe SSP koji nas obavezuje da ukinemo monopole, da regulišemo tržište i kontrolišemo državana davanja velikim privrednim sistemima? EU igračima koji se na to navikavaju i tako moraju da posluju ili ruskim investitorima i našim monopolisitma?

MONITOR: Vjerujete li u priču da novac stiže i iz Rusije, navodno od njihovih „ultraša”. Da li samo od njih? Tamo se, i sa naše strane, nalaze vrlo zanimljive ličnosti koje je Srbija stavila na potjernicu Interpola?
MILIĆ: Verujem. Ko se prvi oglasio da se stavi kao politički istomišljenik i nudio kao ideološki lider ,,spontanom buntu mladih”- pa SNS. Pravda – njihove dnevne novine uvek imaju izjave ruskih zvaničnika, najbolje vesti iz Rusije. NGO koje rade sa zapadnim organizacijama moraju za sva sredstva koja dobiju za realizaciju projekata da pokažu ugovor banci u kojoj imaju devizni račun, to jest službama, DB i drugima… Zašto je onda nelegitimno pitati odakle njima pare, zašto oni to tako histerično kriju. Imajte na umu serije tribina u Ruskom domu i njihove učesnike. Imajte na umu i to da je upravo Rusija danas zemlja u kojoj nema gej parade, manjinskih prava, u kojoj divljaju razne profašističke grupacije koje maltretiraju imigrante i manjine. Ima ekscesa i na Zapadu, ali tamo postoji većinski konsenzus da je to nešto loše, politička volja da se protiv toga bori i jake institucije i nezavisno sudstvo. A u Rusiji? To su legitimne formacije koje vlast mahom podržava.

MONITOR: Čiji je sve interes da Srbija preko „izvoza nasilja”, ugrozi svoje proevropske ambicije?
MILIĆ: Već sam rekla, jedni druge hrane, podržavaju, koordiniraju, i stvaraju atmosferu u kojoj sitna pešadija nasilnika i pripadnika sistema i delova pravosuđa to vidi kao državi interes. Ambivalentnost vlasti pokazuje ili, još gore, ogoljuje da je za EU samo na rečima, a da njenim stranačkim članovima i finansijerima integracije, koje podrazumevaju više regulacije i transparentnosti, ne ogovaraju. Oni bi najsretniji bili da nam EU kaže – morate sad odmah priznati Kosovo da biste dalje napredovali ka EU. Odbijanjem tog predloga ne bi spasli Kosovo, već svoje muljavine i interese.

MONITOR:U svemu ovome pominje se i antihaški lobi. Postoje li i danas djelovi tog „lobija” u državnom sistemu, uključujući, naravno, i pravosuđe?
MILIĆ: Kod nas se zaboravlja da je pravosuđe veliki i bitan deo sistema bezbednosti. Intervju tužioca za organizovani kriminal Vremenu, je vrlo indikativan. To je intervju frustriranog čoveka koji vodi Akcioni tim za hapšenje Mladića i Hadžića, a koji zavisi od rada drugih službi. Vidite da tu nema koordinacije, da se nikad ne ispita ko je kriv za propuste, za curenje informacija… Nema istraga, nema optužnica, isto kao sa takozvanim huliganima. Nisu problem zakoni, već što se ne sprovode. Dakle oni koji neće pod udar tranzicione pravde, imaju isti interes kao i oni koji neće u EU zbog regulisanog tržišta. Ovi drugi imaju pare da štite ove prve, ovi prvi neuhapšeni usporavaju EU integracije, zajednički interes je tu, a obe strane imaju ljude u sistemu, mafiju u tužilaštvu, u službama i vojsci.

MONITOR: Ratko Mladić je na slobodi ili bar, jasno je, nije u pritvoru Haškog tribunala. Postoji li „tajna veza” između te činjenice i nenapredovanja u postupcima protiv NN lica za slučaj ubistva gardista u Topčideru i nekoliko sličnih slučajeva?
MILIĆ: Što više vreme prolazi a ništa se u predmetima Topčider a pre svega Leskovac ne dešava, to postoji sve više osnova za sumnju da država nema snage da se izbori sa strukturom koja Mladića kroz institucije, ponavljam, kroz institucije vojske, službi i pravosuđa štiti. U kasarnama u Leskovcu je u periodu 2004 -2005 troje vojnika navodno izvršilo samoubistvo. CEAS je o tim slučajevima naširoko pisao u izveštaju. Za sva tri predmeta u okviru slučaja Leskovac, jasno je da su tvrdnje da su se sami ubili više nego nategnute. Nikad nisu saslušani veštaci koji su radili obdukcije i ekshumacije. Vojnik Ivanović se za života hvalio da je vozio Mladića i sadašnjeg zamenika načelnika GŠ VS Mladena Ćirovića.To niko nikad nije ni demantovao ni ispitao, niti saslušao oca pokojnog Srđana Ivanovića koji to uporno ponavlja i dokazuje. Niko nikad nije saslušao Srđanove drugove iz vojske i najgore- niko nije odgovarao ni za Topčider ni za ova ubistva. Makar za nesumnjive organizacione propuste. Država ni ne pokušava da se sa tim izbori, što nam govori da ima neki dil sa tim strukturama. To je poražavajuće.

MONITOR: Čuli ste za informaciju koju je iznio novinar Dejan Anastasijević, da je u Mladićevim bilješkama našao podatke o bliskim vezama Mladića i Jovice Stanišića, ali i generala Momčila Perišića u ljeto 1995, neposredno pred početak genocida u Srebrenici. Kako to komentarišete?
MILIĆ: Ne vidim tu ništa čudno i iznenađujuće. Pa nije to bila slučajna pucnjava u kafani, ili tajna operacija par odmetnutih oficira, to je bio veliki posao. I logistički veliki posao koji je zahtevao organizaciju, komunikaciju, ljude, opremu, objekte. Nije to mogao ni sam Mladić, ni ona šaka jada koja je završila u Hagu. U Srbiji još niko za Srebrenicu i Batajnicu ne odgovara…Sa tranzicionom pravdom se ide samo dotle dokle je neko drugo državno pitanje zatvoreno. Sa Hrvatskom ima prodora, ali sa BIH i Kosovo još ne. Zamislite samo kako bi Srbija izgledala da nema Haga. Pa, da su oni što smo ih tamo poslali ostali ovde, svi bi još bili u strukturama vlasti.

Nastasja RADOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

DR ESAD BAJTAL, AKADEMIK IZ SARAJEVA: Ubica se vraća na mjesto zločina

Objavljeno prije

na

Objavio:

U cijeloj priči oko Rezolucije o Srebrenici nepobitno je  jasno da se istina konačno i formalno – vratila u Srebrenicu. Sada je tu, kod kuće. I nezaustavljivo kreće na put oko Svijeta. U škole i udžbenike širom planete. Krv Aušvica, Jasenovca i Srebrenice ne da se saprati nikakvim ideologemima, naručenim quasi-akademskim konferencijama i debelo plaćenim piskaranjima

 

 

MONITOR: Imate li uvida, da li je Rezolucija o Srebrenici počela da se primjenjuje jer se odnosi na 11. jul koji je proglašen Međunarodnim danom promišljanja i sjećanja na genocid u Srebrenici?

BAJTAL: Nemam uvida da li je Rezolucija počela da se primjenjuje, ali da iritira  počinioce genocida, to je sasvim očigledno. Pokušaj da se priglupim matematičkim akrobacijama rezultata glasanja, njeno usvajanje minimizira i „pobednički“ interpretira, pokazuje velikosrpske ideologe smiješnim  i politički pregrijanim akterima. Ali, u cijeloj priči oko Rezolucije je nepobitno jasno, da se istina konačno i formalno – vratila u Srebrenicu. Sada je tu, kod kuće. I nezaustavljivo kreće na put oko Svijeta. U škole i udžbenike širom planete. Ukratko i ljudski govoreći, krv Auschwitza, Jasenovca i Srebrenice ne da se saprati nikakvim ideologemima, naručenim quasi-akademskim konferencijama i debelo plaćenim piskaranjima.

MONITOR: Nekoliko dana pred 11. jul, održan je u Prijedoru defile kadeta i vojnih predstavnika Vojske Srbije koji je izazvao burna reagovanja i neslaganja. Zašto se Prijedor bira, dvije godine za redom, za mjesto gdje će se demonstrirati „srpsko jedinstvo“ ako se dobro zna za oko tri hiljade ubijenih Bošnjaka iz Prijedora?

BAJTAL: Upravo zato. Ubica se vraća na mjesto zločina. Prijedor je simbolički važno mjesto te genocidne politike, s koga nam, upravo tim vojnim paradiranjem, njeni nosioci prešutno, ali jasno poručuju: Učinili smo strašni zločin. Pa, šta? Na to morate da se naviknete, ili da se kupite odavde. Konačno, i tome dosljedno, nekažnjeni stadionski transparenti „Nož, žica, Srebrenica“; i horska javna pjevanja: „Oj, Pazaru novi Vukovaru, a Sjenice nova Srebrenice“, nedvosmisleno poručuju da Oni od ideje „Srbija do Tokija“, ne odustaju. Ta dotokijska Srbija, je suština klero-militarističke nakane koja eufemistički progovara iz doktrine o „srpskom svetu“.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

RADOSAV RAKO NIKČEVIĆ, ZELENI CRNE GORE: Žedni i siromašni, pored obilja vode

Objavljeno prije

na

Objavio:

Realizacijom ideja iz studije Rječni slivovi Crne Gore – integralna projekcija razvoja, država bi mogla imala novi prihod od 20 milijardi godišnje od voda, agrokompleksa, šumskog ekosistema i visokoplaninskog turizma

 

 

U zgradi Rektorata Univerziteta Crne Gore u petak će biti održan okrugli sto Rječni slivovi Crne Gore – integralna projekcija razvoja. Istoimeno istraživanje je polazna tačka diskusije. Na ovom obimnom, preko 600 stranica, naučnom projektu radili su: Husein Vuković dipl. ing.. građevine, hidrotehnika; Predrag Bulajić dipl. ing. elektrotehnike; Selman Murić, dipl. ing, arhitekture; Dr Ranko Milović, dipl. ing. mašinstva; prof. dr Mihailo Burić, dipl. ing. geologije; prof. dr Ratko Ristić, dipl. ing. šumarstva, erozija i bujice; Željko Vidaković dipl. ing. agronomije; Sladjana Jaćimović dipl. ing. zaštite životne sredine; Mr Mijat Nikčević dipl. ing. arhitekture; Milivoje Miško Vujačič, dipl. pravnik; mr Demir Redžić, dipl. ing. arhitekture; mr Omer Markišić dipl. ekonomista; mr Milena Franeta dipl. ekonomista.

O projektu razgovaramo sa vođom multidisciplinarnog projektnog tima Radosavom Rakom Nikčevićem, dipl. ing. šumarstva, iz Zelenih Crne Gore.

,,U ovom stručno-naučnom radu su sabrani rječni slivovi Crne Gore.  Voda je osnovni resurs a njena valorizacija ima karakter generatora razvoja prostora. Naime, multifunkcije vode – voda kao roba, za vodosnabdijevanje, za navodnavanje, kao potpuno novi eko sistem, voda kao ljepota i ukras u prostoru, voda kao energija sa najprofitabilnijom hidroelektro energijom čiji se profit kreće oko 70 odsto na ukupan prihod.

Ova ekipa koja je uradila projekat uradila je i detaljne planove za hidroakumulacije na Morači, Komarici, gornjem toku Lima, Cijevni. Samo preko površinskih tokova kroz Crnu Goru prelazi 25 milijardi kubika vode. Od te količine vode u energetskom smislu mi koristimo u jednom protoku manje od 12 odsto, a u reverzibilnoj instalisanosti manje od tri odsto. Praktično nijesmo ni počeli. Ta voda brzo prođe kao bujični tok, a mi ostajemo i žedni i siromašni i nekoristimo taj krucijalni resurs”, kaže Nikčević na početku razgovora.

MONITOR: Kada bi se vaš plan realzovao, kako bi izgledala Crna Gora?

 NIKČEVIĆ: Sada od hidroenergije koristimo nešto više od milijardu  kilovata, tada bi imali novih 52 milijarde kilvata. Gledajući u tržišnom izrazu to bi bio prihod od preko 10 milijardi eura, a profit od oko sedam milijardi eura godišnje, samo od energije.

A u paketu kada bi se pored vode realizovao i agro kompleks, šumski eko sistem i visokoplaninsko dobro, to bi bilo oko 20 milijardi svake godine. Sada imamo kao pet, a nemamo ni toliko. To bi bio skokoviti rast koji bi mogao da se desi za pet godina, i od jednog siromaštva, kakvo je danas, mogli bi doseći bogatstvo i ljepotu.

Ponavljam, država bi imala novi prihod od 20 milijardi godišnje od voda, agrokompleksa, šumskog ekosistema i visokoplaninskog turizma. Crna Gori je najbonitetniji planinsko-turistički prostor Evrope  južno od Alpi. U izradi ovog rada, koji definišemo kao stručno -naučnu istinu i patriotski čin, puno toga što nijesmo dovoljno znali naučili smo od onih koji znaju a to su u prvom redu iskustva sa Alpi kao sistem od koje može učiti cijeli svijet pa i mi i preporučujemo da to primijenimo u praksi.  Izdvojili smo te punktove visokoplaninskog turizma, đe još nijesu neuki i zlonamjerni došli.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

DRAGAN KOPRIVICA, IZVRŠNI DIREKTOR CENTRA ZA DEMOKRATSKU TRANZICIJU: Korak naprijed, nazad dva

Objavljeno prije

na

Objavio:

Donosioci odluka treba da stalno imaju na umu loše iskustvo iz prethodnog perioda kada su, nakon sporadičnih uspjeha, antireformske snage ovjenčane slavom “lidera evropske integracije” uspijevale da zaustave reformske procese i udalje nas od EU

 

 

MONITOR: CDT je saopštio da je IBAR razlog za slavlje, ali da posao tek slijedi. Kako vidite prve dane nakon dobijanja IBAR-a – Rezolucija o Jasenovcu, otkazivanje premijerskog sata, ponovno odlaganje nakon reakcije opozicije, nedolazak Šarla Mišela…?

KOPRIVICA: Nevjerovatno je kako je ovo društvo sposobno da poništi sopstveni uspjeh. Ovo što je uradila Skupština zapravo jeste dio onog stereotipa koji nam je sjajno prikazao Živko Nikolić: “…koja radi više protiv sebe, do tebe”.

Jednako je nevjerovatno negiranje štete koju je ova gnusna politička trgovina nanijela pozitivnoj atmosferi i kreiranoj dobroj energiji samo dan nakon dobijanja IBAR-a, a i moguće stvarne štete čije smo prve manifestacije vidjeli otkazivanjem Mišelove posjete i reakcijama iz Hrvatske.

Nekad je zaista teško razumijeti tu neizmjernu i fatalnu ljubav prema vlasti. Ostaje samo da se nadamo da je PES naučio ovu političku lekciju i da je u stanju da razumije gdje bi nas ovakvi ili slični potezi mogli odvesti ukoliko budu ponovljeni.

MONITOR: Očekujete li, nakon svega, da će se krenuti u pravom smjeru?

KOPRIVICA: Crna Gora je poznata po tome da ima “sposobnost” da nakon pozitivnog koraka uradi jednako ubjedljiva dva koraka nazad.

Donosioci odluka treba da stalno imaju na umu loše iskustvo iz prethodnog perioda kada su, nakon sporadičnih uspjeha, antireformske snage ovjenčane slavom “lidera evropske integracije” uspijevale da zaustave reformske procese i udalje nas od EU.

Mi smo u prethodnih 12 godina od otvaranja pregovora propustili brojne šanse birajući strategiju fingiranja reformi, prepisivanja, kozmetičkih prepravki i zataškavanja problema i suštinskog skretanja sa EU puta.

Nadamo se da aktuelna vlast neće koristiti isti model ponašanja već da će pokazati istinsku reformsku snagu i prestati sa dvoličnim ponašanjem – da se sa jedne strane “kune” u ovaj proces, a sa druge strane da grubo trguje sa njegovim ključnim vrijednostima.

Odgovor na Vaše pitanje svodi se na to da li će PES imati snage da (p)ostane zaista reformska snaga ili će se pogubiti u političkim trgovinama.

MONITOR:Odbor za izbornu reformu nastavio je sa radom. Očekujete li da se ovaj posao koji odavno čeka Crnu Goru pomjeri sa mrtve tačke?

KOPRIVICA: Odbor za sveobuhvatnu izbornu reformu u prvih šest mjeseci svog postojanja i rada, nije uspio da usvoji čak ni plan i dinamiku rada. Za izradu konkretnih zakonskih tekstova potrebni su posvećenost, naporan rad i vrijeme provedeno na ovom poslu, sve ono što do sada nije postojalo.

Nažalost, nastavljena je praksa uslovljavanja rada na jednoj od najvažnijih reformi manje bitnim razlozima. Nakon što je tokom ranijih pokušaja izborne reforme, tadašnja opozicija rad ovog Odbora  zaustavljala nazivom školskog predmeta u okviru koga se izučava maternji jezik, usvajanjem Zakona o slobodi vjeroispovijesti i dugim temama, sadašnja opozicija je razlog za gotovo tromjesečnu pauzu pronašla u donošenju odluke o uvođenju prinudne uprave u opštini Šavnik.

Pauza zbog pregovora o povlačenju ove odluke je trajala gotovo tri mjeseca, a  podsjetiću vas da su mnogo komplikovanije odluke i pregovori završavani u kraćem roku. Npr. Dejtonski mirovni sporazum, koji je prekinuo rad u BIH, u završnoj fazi je pregovaran 20 dana.

Ukoliko se partije nastave ponašati po ovom obrascu teško je očekivati uspješan završetak rada i ovog saziva Odbora. Teško je u dužem roku kvalitetno odglumiti “posvećenost  jednoj od najvažnijih društvenih reformi” pa ćemo vrlo brzo moći precizno znati ko je taj ko je u procesu radi sticanja političkih poena na unutrašnjem i međunarodnom polju, a ko je spreman da se “žrtvuje” za tu najvažniju reformu.

MONITOR: Šta je neophodno uraditi?

KOPRIVICA: Izbore sprovodi izrazito politizovana izborna administracija. Formalan balans zastupljenost vlasti i opozicije u organima za sprovođenje izbora nije doveo do profesionalnosti i neutralnosti. Naprotiv, obilježje partijski kontrolisane izborne administracije od samog početka su kontroverzne i politički motivisane odluke, naročito u osjetljivim političkim situacijama u kojima bi nezavisna institucija trebalo da gradi svoj javni kredibilitet. Sve to potvrđuje neophodnost profesionalizacije i depolitizacije izborne administracije.

Prioritet mora biti i unapređenje tačnosti i ažurnosti biračkog spiska. Ključni razlog nepovjerenja u birački spisak je to da veliki broj iseljenika i dalje ima fiktivno prebivalište u Crnoj Gori i na osnovu toga koristi pravo glasa. Drugim riječima, glavna mana našeg biračkog spiska zapravo se sastoji u neažurnosti registara i evidencija iz kojih se on izvodi, i tu se nalazi prostor za pokretanje reforme i sređivanje biračkog spiska.

Netransparentno finansiranje partija je problem koji decenijama unazad postoji u našim izbornim ciklusima. Takođe, brojni su javno izneseni dokazi o postojanju neprijavljenog novca sumnjivog porijekla u kampanjama, korišćenju institucionalne prednosti vlasti, postojanje funkcionerskih kampanja, partijskog zapošljavanja…  To znači da bismo morali da uvedemo nova pravila i bolje mehanizame nadzora nad finansiranjem partija, ali i da uvedemo odvraćajuće sankcije kako se partijama ne bi više “isplatilo” da krše zakon. Ovo je i “IBAR zakon” koji smo nekako uspjeli staviti na stand by i ostaje da vjerujemo da nikome ne pada ne pamet da ignoriše ovu našu jako važnu obavezu.

U eri digitalizacije medija i prebacivanja kampanja u online prostor posebno je došla do izražaja slaba ili nikakva regulacija novih medija i nepostojanje mehanizama za borbu protiv uticaja dezinformacija na kreiranje javnog mišljenja i upliva lažnih vijesti u izborne procese.

Jedan od važnijih zadataka naše izborne reforme i stavljanje na dnevni red pitanje uvođenja preferencijalnog glasanja tj, otvorenih lista. To je praksa demokratskih društava i sredstvo za suprotstavljanje partitokratiji.

Dalje, ambijent za učešće žena u politici se u posljednjih nekoliko godina od nepovoljnog pretvorio u neprijateljski, što demotiviše žene da se politički angažuju. Podsjetiću da su  da su političke partije bezobzirno gazile zakonske odredbe koje uređuju procenat žena na pojedinim listama i nijhov ulazak u parlament. To više ne smije biti slučaj.

Ne smijemo zaboraviti  da je zaštita izbornih prava presudna za uspostavljanje pravnog okvira koji doprinosi sprovođenju demokratskih izbora. Stoga, ne samo da se moraju uspostaviti efikasni mehanizmi za efikasne pravne ljekove za zaštitu izbornih prava, već bi trebalo da postoji dovoljno krivičnih ili administrativnih kazni za sprečavanje kršenja zakona i sprečavanje povrede prava glasa.

MONITOR: Ocijenili ste da je predstojeća izborna reforma jedinstvena prilika za početak uvođenja mehanizama zaštite izbornih procesa od dezinformacija. Hoće li ta prilika biti iskoriščena?

KOPRIVICA: Ako ova vlast bude iskreno reformska i ako EU bude dosljedno insistirala na sprovođenju svojih politika u Crnoj Gori – onda će morati!

Nedavno usvojeni medijski zakoni samo površno adresiraju ove probleme. Prepisane rečenice iz evropskih regulativa nemaju stvarni uticaj bez temeljite reforme cijelog sistema zakona. U ovoj oblasti, nema nikakve sumnje da nova rješenja neće donijeti mjerljive rezultate.

Takođe, usklađivanje sa savremenim politikama EU,  Zakonom o digitalnim uslugama, Zakonom o digitalnim tržištima , nije bilo ni na dnevnom redu.

Trasa kojom se izborna reforma treba kretati je definisana ovim EU politikama.

Prioritet ne treba da bude propisivanje kazni za dezinformacije, već uvođenje reda i transparentnosti u izborne kampanje, uključujući regulaciju medijske kampanje, digitalnih platformi i društvenih mreža, uz povećane obaveze transparentnosti za političke partije, naročito u digitalnom mikrotargetiranju, u skladu sa standardima zaštite ličnih podataka.

Potrebno je razmotriti i ukidanje ili preciziranje odredbi o izbornoj ćutnji i skraćenje perioda zabrane objavljivanja rezultata istraživanja javnog mnjenja radi suzbijanja lažnih istraživanja. Moguće je i podstaći uvođenje internih redakcijskih pravila za urednički nadzor i verifikaciju sadržaja u medijima tokom izbornih kampanja.

Ovdje je važno i unaprijediti kapacitete postojećih institucija za primjenu novih odredbi i definisati nadležnu instituciju za nadzor nad medijima u izborima. Po uzoru na dobra uporedna iskustva treba uvesti mehanizme monitoringa informacionog okruženja u izbornim kampanjama, uključujući dezinformacije, strane uticaje i govor mržnje.

Ovdje treba dodati da su Evropska služba za spoljne poslove i američki State Department pokrenuli  krajem maja zajednički Koordinacioni mehanizam za Zapadni Balkan, fokusiran isključivo na manipulacije informacijama i miješanje iz inostranstva uključujući dezinformacije i propagandu. Apsurdno je da su ključni vanjski partneri Crne Gore više posvećeni rješavanju ovog problema nego crnogorske političke elite.

Nadamo se da su politički subjekti, a naročito oni iz vlasti, svjesni koliko nas napornog posla čeka, te da ležanje na lovorikama IBAR-a, donošenje rezolucija, te ignorisanje potrebnih reformi znače poguban scenario za Crnu Goru.

MONITOR: Kako vidite zahtjeve dijela parlamentarne većine za uvođenje dvojnog državljanstva sa Srbijom?

KOPRIVICA: CDT smatra da sve što je saopšteno o uvođenju dvojnog državljanstva, u ovoj fazi ne zavrjeđuje nikakav detaljniji komentar. Smatramo da nam nije mjesto u “javnoj raspravi” o neustavnom predlogu i ne želimo biti “korisni idioti” koji testiraju nebulozne probne balone vlasti.

Kada vidimo predlog na papiru, javnost neće ostati uskraćena za analizu svakog njegovog detalja od strane naše organizacije, ali ni za  jasan stav o tome gdje ovakvi predlozi i ovakvo “pomirenje” mogu da povedu našu državu i društvo.

Milena PEROVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo