Povežite se sa nama

OKO NAS

NEPOVOLJNA DRUŠTVENA KLIMA INOVATORE TJERA U SVIJET: Kreativnost za ponijeti

Objavljeno prije

na

„Period korone“ je pokazao koliko su digitalne tehnologije i biznisi zasnovani na njima postali značajni za društvo, jer su građani najviše koristili njihove usluge. Zato je  tužno što su kreativni ljudi poput onih koji stoje iza startapova kao što su Uhura Solutions, Coins, Badger, poslove razvijali po svijetu, a ne u Crnoj Gori

 

Kompanija Uhura Solutions, koju su osnovali Crnogorci, uspješna je strana firma koja se bavi razvojem naprednih digitalnih platformi (programa) koji finansijskim institucijama i preduzećima (naročito bankama) olakšavaju obradu velikog broja dokumenata (ugovora i slično). S obzirom na to da su  prije razvoja ovog programa, ugovori i drugi dokumenti obrađivani ručno, što je zahtijevalo mnogo vremena i resursa, program koji bi uštedio vrijeme i novac privukao je pažnju najvećih banaka u Evropi i svijetu.

Eksperti iz oblasti informacionih tehnologija (IT) smatraju da je Uhura Solutions najuspješniji crnogorski startap (inovativno-tehnološki biznis koji ima potencijal brzog rasta i velikih dometa).

Međutim, iako je crnogorski startup, komapnija nije osnovana u Crnoj Gori (već u Velikoj Britaniji), jer tada u našoj zemlji nije bila povoljna klima za razvoj biznisa zasnovanih na inovativnim tehnologijama.

Izvršni direktor i osnivač kompanije Đuro Stojanović tvrdi da je za njih bio veliki izazov pokrenuti globalni startap iz Crne Gore, jer kod nas, ali i u drugim državama u regionu, „startap zajednica“ nije toliko razvijena.

,,Ambijent u državama i nije toliko povoljan za razvoj startapova, a vrlo malo ljudi zaista i zna šta je sve potrebno da se razvije globalni startap. Dodatni problem je i nedostatak fondova u regionu, kao i mali broj potencijalnih investitora, koji bi podržali ideje. Zbog svega toga, većina uspješnih startapova iz regiona, uključujući i naš, da bi pokrenula svoju ideju morala je prvo otići vani i registrovati svoju kompaniju u nekoj drugoj zemlji, povoljnijoj za razvoj biznisa”, kazao je Stojanović za Monitor.

Uhura Solutions je prošle godine u Crnoj Gori otvorila ćerku kompaniju, kako bi u našoj državi tehnološki razvijali platformu, dok bi u Britaniji vodili biznis i prodaju.

Za razliku od njih, od američke kompanija Badger Crew, koju mahom vode Crnogorci,  i njihovog pametnog bedža (The Badger) Crna Gora neće imati mnogo koristi, jer je njihov inovativni proizvod patentiran u Sjedinjenim Američkim Državama.

Izvršni direktor te kompanije Darko Ivanović ranije je rekao da bi kompaniju i patent ,,bez razmišljanja” osnovao u Crnoj Gori da je postojao minimum uslova za pokretanje startapa i razvijanje tog inovativnog projekta.

Kako bi ovakve inovatore zadržali u Crnoj Gori, Ministarstvo nauke, iniciralo je izmjenu Zakona o inovacionoj djelatnosti i donošenje specijalnog zakona – Zakona o podsticajnim mjerama za razvoj istraživanja i inovacija. U utorak su svečano počeli radovi na prvom crnogorskom Naučno-tehnološkom parku (NKT) gdje će naši građani razvijati inovativne biznise, dok će, istovremeno, studenti učiti o primjeni inovativnih tehnologija.

Iz Ministarstva nauke su pojasnili da Crna Gora u prošlosti nije imala adekvatan ambijent za razvoj inovativne privrede, jer tada inovacije nijesu imale prioritet već je fokus bio na ozdravljenju ekonomskih prilika u našoj zemlji.

„Međutim, tehnološki razvoj i globalni trendovi zahtijevaju transformaciju svih privrednih grana koja mora biti zasnovana na inovacijama i informaciono-komunikacionim tehnologijama“, saopštili su Monitoru iz tog resora.

Oni  tvrde da su u prethodne tri godine napravili značajan napredak u jačanju inovacionog eko-sistema.

„U veoma kratkom roku od samo dvije godine izrađena je Strategija pametne specijalizacije čime je Crna Gora postala prva država kandidat za članstvo u Evropskoj uniji koja je usvojila ovu strategiju… Inovirani zakonodavni okvir će omogućiti formiranje fonda za inovacije, posebnog implementacionog tijela koje će na fokusiran način i kroz krupne projekte omogućiti implementaciju strategije u punom kapacitetu“, pojasnili su.

Saopštili su da pokušavaju pomoći u kreiranju „podsticajnog ambijenta za obrazovane mlade ljude“ kako bi suzbili odliv talenata. „Kroz naše programe podrške, doktorske stipendije, inovativne i naučnoistraživačke grantove, zaposlili smo oko 120 visokokvalifikovanih, uglavnom mladih ljudi – većinom programera i inženjera“, saopštili su.

Đuro Stojanović je ocijenio da su ove inicijative Ministarstva ,,ohrabrujuće”, ali  smatra da je kod globalnog startapa neophodno osnovati glavnu kompaniju u nekoj od razvijenijih zemalja, a kćerku kompaniju u Crnoj Gori.

,,Na taj način bilo koja investicija koju dobije kompanija u inostranstvu se takođe prenosi na Crnu Goru, kroz zapošljavanje visokostručnog kadra iz oblasti IT-a. Time na najbolji način koristimo i razvijamo resurse u Crnoj Gori, a istovremeno postajemo konkurentni sa servisima na globalnom nivou”, pojasnio je on.

Direktor i jedan od osnivača kompanije Coins Anton Jurovicki smatra da će napori Ministarstva nauke biti od velikog značaja za inovativno-tehnološke biznise. „Ovaj zakon neće samo lokalnim kompanijama olakšati poslovanje već će zasigurno privući korporacije ali i individue, odnosno takozvane ’digitalne nomade’ koji obavljaju sve svoje poslove online i biraju destinacije u kojima žive i rade“, pojasnio je Jurovicki.

Njegova kompanija je takođe uspješan crnogorski startap i bave se internet marketingom i distribucijom digitalnih proizvoda za globalno tržište. Kao i Stojanović, Jurovicki je sa partnerima startap pokrenuo u inostranstvu, dok je ćerku kompaniju otvorio u Crnoj Gori.

On smatra da će izmjenom legislative u našu zemlju doći i stručan kadar koji nam je neophodan ukoliko želimo da se razvijamo kao pogodna ,,digitalna” destinacija koja osim svojih prirodnih ljepota i drugačijeg tempa života naspram drugih zemalja nudi i dobar poslovni ambijent.

„Period korone nam je pokazao da su se kompanije transformisale u hodu i da nije važno odakle rade svoj posao, već da mogu da ga rade online a ovaj zakon se kreira u dobrom momentu kada se i mijenjaju navike ali i potrebe kompanija“, pojasnio je Jurovicki.

„Period korone“ je zaista pokazao koliko su digitalne tehnologije i biznisi zasnovani na njima postali značajni za društvo, jer su građani najviše koristili njihove usluge. Zato je i tužno što su kreativni ljudi, poput onih koji stoje iza startapova kao što su Uhura Solutions, Coins, Badger, poslove razvijali po svijetu, a ne u Crnoj Gori.

 

Zakonima do boljeg ambijenta za inovacije

U Programu rada Vlade za ovu godinu predviđeno je donošenje dva nova zakona – inovirani Zakon o inovacionoj djelatnosti i lex specialis Zakon o podsticajnim mjerama za istraživanje i inovacije.

„Zakonom o inovacijama želimo da jasnije definišemo nacionalni inovacioni sistem, prepoznamo sve subjekte koji obavljaju inovacionu djelatnost, uključujući i fizička lica (inovatore, pronalazače i frilensere) kao i subjekte koji obezbjeđuju inovacionu infrastrukturu (Naučno-tehnološki park, Tehnopolis, biznis centri, inkubatori i sl.). Ovim zakonom predviđeno je formiranje implementacionog tijela – Fonda za inovacije, čime će se stvoriti mogućnosti za finansiranje inovativnih projekata visoke vrijednosti i kao podrška u svim fazama tokom procesa razvoja jedne inovacije, od nastanka ideje do njene tržišne valorizacije i komercijalizacije“, pojasnili su.

Zakon o podsticajnim mjerama, tvrde, predstavlja novi poseban okvir kojim se predviđaju poreske olakšice, stimulativne mjere, subvencije za startapove, inovativne kompanije, investitore, frilensere… Ističu da su podsticaji za istraživanje i inovacije usmjereni su prvenstveno na mlade inovativne firme i startapove, a pozitivni efekti ovog zakona očekuju se kroz povećanje ulaganja u istraživanje i razvoj, rast zaposlenosti i povećanje zarada u ovom sektoru, rast prometa i rast prodaje proizvoda i usluga koje su nastale iz inovativnih aktivnosti.

„Na ovaj način zelimo da doprinesemo da se naši mladi i visoko obrazovani ljudi odluče za zivot i rad u Crnoj Gori, kao i da njihov broj povećamo kroz nove različite stimulativne programe podrške i podsticaje koji će im biti omogućeni“, saopštili iz tog resora.

Ivan ČAĐENOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

AZBESTNE CIJEVI I DALJE U VODOVODIMA: Prosipanje vode i vremena

Objavljeno prije

na

Objavio:

Azbestno-cementne cijevi jedan su od razloga što vodovodi u Crnoj Gori u svojim sistemima bilježe prosječne gubitke od blizu 70 odsto. Voda otiče mimo cijevi, kao i vrijeme da se šteta i rizici po zdravlje preduprijede. Projekat zamjene ovih cijevi, za koji je potrebno oko 150 miliona eura zastao je – ne samo zbog para, već i politike

 

Zbog zdravstvene zaštite i ogromnih tehničkih gubitaka u vodovodnim mrežama već godinama se upozorava na neophodnost zamjene azbestno-cementnih cijevi. U Crnoj Gori imamo vodovodnu mrežu od preko 600 kilometara cijevi napravljenih smješom azbesnih vlakana i cementa, materijala koji su izbačeni iz upotrebe u Evropskoj uniji još 2005. godine. U Crnoj Gori zabrana stavljanja u promet i upotrebu azbesta uvedena je Zakonom o životnoj sredini iz 2016.

Privilegiju da ne piju vodu iz azbestno-cementnih cijevi trenutno imaju samo stanovnici Plužina i Petnjice. Drugi mogu jedino da se tješe kako ne postoje pouzdani dokazi o štetnom uticaju unošenja azbestnih vlakana u organizam – ako se piju. Ako se ta vlakna udišu, dokazano su kancerogena. Iz Instituta za javno zdravlje su ranije objasnili da nijesu dovoljno razjašnjeni svi detalji u pogledu zdravstvenih efekata unošenja azbesta putem vode za piće koja prolazi kroz azbestno-cementne cijevi. Ipak se smatra da je ovakav unos daleko manje značajan sa zdravstvenog aspekta od udisanja čestica azbesta. Svjetska zdravstvena organizacija do sada nije utvrdila kancerogenost azbesta unijetog gutanjem tečnosti, pa zbog toga i ne postoje smjernice o dozvoljenoj količini u vodi. Prepoznat je rizik za radnike koji rade na uklanjanju azbestnih cijevi, jer mogu udahnuti čestice ovog materijala.

Ono što se sa sigurnošću zna je da cijevi imaju nedostatak zbog velikog gubitka vode koja protiče kroz njih – do dvije trećine.

U rješavanje ovog problema krenulo se 2019. godine, ali se nije daleko odmaklo. NVO Udruženje za unaprijeđenje vodosnadbijevanja, tretman i odlaganje otpadnih voda Crne Gore uz finansijsku podršku UNDP-a, od 9.050 eura, realizovalo je projekat Zamjena azbestnih cijevi u vodovodnim mrežama Crne Gore. Urađeni su projektni zadaci za 21 opštinu i prikupljeni podaci o ukupnoj dužini azbestnih cijevi u gradskim vodovodima koja iznosi 614,21 kilometar.

Iz Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma za Monitor objašnjavaju da ,,naredni korak koji je trebao da uslijedi jeste izrada Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi u vodovodnim mrežama i obezbjeđivanje finansijskih sredstava za implementaciju projekta. Izrada Glavnih projekata rekonstrukcije azbestno-cementnih cijevi je aktivnost koja je definisana i Akcionim planom za ispunjavanje završnih mjerila za Poglavlje 27- životna sredina i klimatske promjene. Nosilac aktivnosti je Udruženje za unapređenje vodosnabdijevanja, tretman i odvođenje otpadnih voda Crne Gore”.

NVO Udruženje vodovoda i Zajednica opština obratili su se Eko-fondu sa zahtjevom za uključivanje u projekat i finansijsku podršku. ,,Imajući u vidu da je prema procjenama Udruženja potrebno oko 150 miliona eura za realizaciju projekta i ograničena finansijska sredstva kojima raspolaže Eko-fond, dogovoreno je da Eko-fond može pružiti finansijsku podršku samo za izradu Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi”, kazao je za Monitor Draško Boljević, izvršni direktor Eko-fonda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ČEREČENJE SOLANE I ULCINJSKIH PREDUZEĆA: Grad stečaj

Objavljeno prije

na

Objavio:

Stečaj je jedna od najneomiljenijih riječi u Ulcinju. Stečajem su redovno urnisana sva nekadašnja uspješna ovdašnja  preduzeća, počevši od Agroulcinja preko građevinske firme Primorje i Hotelsko-turističkog preduzeća Ulcinjska rivijera pa sve do Solane. Zato se očekuje da će specijalni tužilac otvoriti istrage i u ovim slučajevima

 

Slučaj ulcinjske Solane pokazuje šta su pohlepa i gramzivost, uz asistenciju države u stanju da devastiraju u kratkom roku. Agonija najstarije ulcinjske kompanije kreće 2004. godine kada Eurofond, koji je kontrolisao biznismen Veselin Barović, postaje većinski vlasnik Solane Bajo Sekulić u stečaju, za oko 800.000 eura. Godinu kasnije pokreće se postupak ,,programiranog stečaja” zbog duga za struju od 13.000 eura, a u međuvremenu, Eurofond podiže kredite zalažući imovinu Solane i emitujući akcije. Banke istovremeno stavljaju pod hipoteku milione kvadratnih metara zemljišta u neposrednom zaleđu Velike plaže.

Nekadašnji rukovodilac finansija u Solani Veselin Saša Mitrović kaže da je najteži udarac ta kompanija doživjela 2010. godine kada je, kako tvrdi, ukradeno 20 hiljada tona soli i milion eura iz blagajne. „Tada je i stavljena tačka na rad Solane, a radnici opljačkani. Kasnije i izbačeni na ulicu, a da niko nije odgovarao za to. I danas kada pitate te ljude iz Privrednog suda oni govore da su radili sve po zakonu!? Zato ih mi radnici i zovemo stečajna mafija“, naglašava Mitrović.

Konačno, 2011. godine uveden je u ovu firmu klasični stečaj rješenjem Privrednog suda. Od tada kontrola nad čitavom Solanom, ostacima ostataka njene pokretne i nepokretne imovine, kao i finansijskim sredstvima, prelazi kompletno u Podgoricu.

U posljednjih deset godina organizovano  je 15 neuspješnih pokušaja prodaje imovine Solane iako je bilo sporno da li Eurofond ima pravo na korišćenje ili svojine nad zemljištem. Ovi javni oglasi služili su da  bi se kupovalo vrijeme dok se ne završi posao definitivnog uništenja Solane.

Već deveta je godina da na Solani nema berbe soli, koja je preduslov da se očuva njen biodiverzitet, te da ona i dalje bude raj za ptice, što je čini staništem koje je važno u svjetskim okvirima. Zato se ona posebno navodi u svim godišnjim izvještajima Evropske komisije za Crnu Goru.

Stečajni postupak još traje, a u toku je procedura kojom se cjelokupna imovina Solane nastoji uknjižiti kao državna svojina, dok bi Vlada Crne Gore bila označena kao nosilac prava raspolaganja. Stečajni upravnik Solane, Žarko Ostojić, najavio je čak da će podnijeti tužbe Upravnom i Privrednom sudu, zbog odluke Savjeta za privatizaciju da ne pretvori pravo korišćenja u pravo svojine, odnosno da je imovina Solane državna svojina.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NACIONALNI PARK PROKLETIJE ŽRTVA BESPRAVNE GRADNJE: Uništavanje šume na privatnom posjedu zakon ne prepoznaje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Gusinjanin Đ.V. u potpunosti je uništio planinarsku stazu ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje, kada je odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila

 

Planinarska staza ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje u potpunosti je uništena kada je Gusinjanin Đ.V, uz pomoć građevinskih mašina odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila. Prilikom probijanja puta dužine kilometar, oko 300 stabala oboreno je, srušeno, polomljeno ili iščupano, a zemljište isprevrtano.

Radovi su trajali dva dana, 6. i 7. maja. Prema riječima direktora NP Prokletije Marinka Bajraktarovića, nadzornik tog terena je drugog dana radova čuo mašine i zaustavio ih. Uprava nacionalnog parka o tome je obavijestila Upravu za inspekcijske poslove i Komunalnu inspekciju Opštine Gusinje dva dana kasnije – 9. maja. Inspekcija je na lice mjesta izašla sjutradan, a nadzoru su prisustvovali direktor i radnik službe zaštite NP Prokletije i Đ.V. Tada je konstatovano da su radovi sprovedeni na zemljištu u vlasništvu Gusinjanina. Oko 400 metara staze, širine tri metra, vlasnik je proširio, i taj se dio nalazi u trećoj zoni zaštite NP Prokletije. Ostalih 600 metara je u potpunosti novoizgrađen put, i to u drugoj zoni zaštite parka.

,,Nijesmo dali saglasnost za izvođenje radova u zaštićenom području Prokletija. U toku je proces u kome su preduzete mjere u saradnji sa Upravom za inspekcijske poslove i lokalnom upravom u Gusinju. Obiđen je teren, sačinjen izvještaj, a radovi su stopirani u istom trenutku kada ih je nadzornik uočio, i ne stoje tvrdnje da su se nelegalne radnje vršile naočigled zaposlenih u NP Prokletije, već su sve radnje učinjene po važećim zakonskim procedurama”, naveli su iz Nacionalnih parkova Crne Gore (NPCG) u saopštenju.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo