Povežite se sa nama

DRUŠTVO

NOVA INICIJATIVA U KULTURI: Da li je Crnoj Gori potreban muzej arhitekture

Objavljeno prije

na

Na inicijalno pismo za osnivanje crnogorskog muzeja arhitekture, sa šest adresa stigla su samo dva odgovora. Generalni direktor Direktorata za kulturnu baštinu, Aleksandar Dajković otpisao je arhitekti  Slobodanu Bobu Mitroviću u oktobru prošle godine, davanjem načelne podrške njegovim naporima u oblasti očuvanja arhitektonske baštine Crne Gore

 

Na adrese šest crnogorskih institucija upućena je, u septembru prošle godine, Inicijativa za formiranje muzeja arhitekture Crne Gore.Kratak tekst obrazloženja zanimljive inicijative primili su predstavnici krunskih institucija  koje mogu pokrenuti ovaj projekat, predsjednik Savjeta CANU, Dragan Vukčević, ministar kulture Aleksandar Bogdanović i ministar održivog razvoja i turizma Pavle Radulović. Dopis je istovremeno upućen  Savezu arhitekata CG, Inženjerskoj komori i Arhitektonskom fakultetu u Podgorici.

Koliko ima interesovanja nadležnih u Crnoj Gori za podizanje svijesti o značaju arhitektonskog stvaralaštva, o očuvanju arhitektonskog nasleđa i aktivnog učešća u diktiranju pravaca oblikovanja prostora u savremenoj Crnoj Gori, znaće se po reagovanju na poziv za osnivanje ustanove kakve imaju razvijene zemlje u svijetu.

Kao inspiracija za osnivanje muzeja arhitekture poslužila je izložba pod nazivom Nerealizovani arhitektonski planovi u knjaževini/kraljevini Crnoj Gori, autora Tatjane Jović i Aleksandra Berkuljana, koja je u aprilu prošle godine održana u Biljardi na Cetinju i kasnije u junu u Dvorcu kralja Nikole u Baru, koja je ukazala na veliko bogatstvo arhivskog materijala istorijskog graditeljstva Crne Gore.

Potpisnici ove Incijative, arhitekta Slobodan Bobo Mitrović, kao i par istraživača i dokumentarista crnogorske istorije urbanizma i graditeljskog nasleđa, Tatjana Jović, direktor Muzeja kralja Nikole i Aleksandar Berkuljan, službenik Narodnog muzeja Crne Gore, ističu,  kako vodeće kulturne institucije na Cetinju, Državni arhiv, Dvorski arhivi Nacionalna biblioteka Đurđe Crnojević posjeduju veliki arhivski materijal istorije graditeljstva na prostoru današnje Crne Gore. Pored bogate arhivske građe, osnovaniGrađevinskiiArhitektonski fakultet u Podgorici te dinamična izgradnja Crne Gore, čine bazne elemente za osnivanje muzeja arhitekture.

,,U pristupnim pregovorima sa Evropskom unijom od Crne Gore se zahtijeva postojanje baze podataka o bilo kojoj društvenoj i privrednoj oblasti. Mi to nemamo. Prostorno planiranje, urbanistički planovi, arhitektonska i graditeljska djela, infrastrukturni sistemi, kulturni pejzaž, zaštićena kutlturna dobra, vjerski objekti, istorijska urbana jezgra, itd.., granski su dezintegrisani, u velikom broju ne postoje elementarni podaci o objektima… Neke institucije postoje i egzistiraju, međusobno neumrežene i nekoordinirane. Svakog dana postaje sve očiglednije da ne postoji insititut koji će ovlašćeno interpretirati graditeljsku i kulturno istorijsku nauku, važan segment nacionalnog identiteta, kao modela izgradnje i kulturnog modela po kojem živimo u Crnoj Gori”, navodi se u tekstu Inicijative.

Da autentični, prepoznatljivi model, stil gradnje vezan za područje Crne Gore,  odavno ne postoji, dokaz su raznovrsne i stilski neusklađene građevine nastale  tokom proteklog investicionog buma na Crnogorskom primorju kao i u glavnom gradu. Pravila arhitektonskog oblikovanja primjerena području, ukinuta su. Nekada su postojala, gradski propisi  do tančina su definisali izgled svakog novog objekta. Čak je i srednjovjekovni Statut Grada Budve propisivao jasne uslove za izgled budućih građevinskih objekata koji su se morali poštovati. U savremenoj Crnoj Gori projekti arhitekture velikog broja objekata, hotela, turističkih naselja, stambenih zgrada ili pojedinačnih vila, stižu metodom copy-paste projekata sa interneta. Pa  tako uz more niču građevine inaselja koja nemaju ničeg zajedničkog sa naslijeđenom arhitekturom ili sa odlikama mediteranskog stila gradnje. To su najčešće neke kvazi moderne građevine, kopije objekata iz svjetskih metropola ili azijskih urbanih centara, potpuno neprimjerenih ambijentu prostora Crne Gore. Koliko bi ustanova poput muzeja arhitekturemogla pomoći u formiranju i afirmaciji posebne crnogorske arhitekture, nije baš najjasnije.

,,Muzej arhitekture proučavao bi istorijski razvoj i savremenu praksu, institucionalno prostorno planiranje, urbanističke ideje specifičnog prostora i reljefa Crne Gore, projektovanje objekata svakodnevnog života, javne prostore, forme uređenja životne sredine i planiranja održivog razvoja, formirajem muzejskih fondova i svjedočanstvima proteklih izgradnji. Afirmacijom nacionalne urbanističke i arhitektonske misli, kroz povremene izložbe svojih i graditelja iz regiona i svijeta, publikovanjem svojih istraživačkih radova, ukazivao bi na trajne vrijednosti arhitekture Crne Gore najširoj publici i stručnoj javnosti”, obrazlažu autori inicijative.

Takve ustanove osnovane su u mnogim zemljama svijeta, negdje kao muzej arhitekture, često  kao muzej arhitekture,dizajna i primijenjenih umjetnosti. Poznat je Muzej arhitekture u Londonu – MoA, osnovan sa vizijom da bude globalni centar za preduzetništvo i inovacije u arhitektonskoj industriji, mjesto gdje i profesionalci i javnost dolaze da uče i informišu se o trendovima u arhitekturi isrodnim industrijama, kroz radionice, kurseve, predavanja, konferencije, izložbe. Poput naučne ustanove otvorenog tipa, posvećene pronalaženju načina da se javnost uključi u arhitekturu.

Na sajtu Vikipedije objavljena je lista oko tridesetak muzeja arhitekture u raznim zemljama, od kojih većina u nazivu ima odrednicu nacionalne arhitekture, kao Muzej njemačke arhitekture u Frankfurtu, Muzej finske arhitekture u Helsinkiju, Muzej estonske arhitekture u Talinu ili Muzej portorikanske arhitekture u SAD. Među njima se izdvaja velelepni prvi nacionalni muzej italijanske arhitekture, MAXXI- Muzej arhitekture i dizajna u Rimu, smješten u modernom zdanju za XXI vijek. Tu su i stari i novi Bauhaus muzeji u Vajmaru u Njemačkoj, Državni muzej arhitekture u Moskvi, Kanadski centar za arhitekturu u Montrealu ili EDO – Muzej arhitekture na otvorenom u Tokiju i mnogi durgi širom svijeta.  Zanimljiv je  u tom smislu Muzej narodne arhitekture i života, osnovan u Užgorodu u Ukrajini kao i Muzej domaćeg dizajna i arhitekture u Londonu.

U zemaljama u regionu muzeji arhitekture osnovani su u Zagrebu i Ljubljani.  Dok u Beogradu, u okviru Muzeja nauke i tehnike egzistira posebna sekcija, Zbirka Odjeljenja arhitekture koja se bavi prikupljanjem zaostavštine najznačajnijih srpskih neimara 19. i 20. vijeka. Odjeljenje posvećeno arhitekturi posjeduje oko 10.000 projekata najznačajnijih arhitekata Srbije kao i značajnih ruskih arhitekata koji su u njoj radili između dva svjetska rata.

Šta bi to bila crnogorska arhitektura teško je reći, ali bi neke naučne eskpertize na takvo pitanje možda dale pravi odgovor. Na inicijalno pismo za osnivanje crnogorskog muzeja arhitekture, sa šest adresa stigla su samo dva odgovora. Generalni direktor Direktorata za kulturnu baštinu, Aleksandar Dajković otpisao je arhitekti Mitroviću u oktobru prošle godine, davanjem načelne podrške njegovim naporima u oblasti očuvanja arhitektonske baštine CG.  Upoznao ga je detaljno sa zakonskim okvirima za osnivanje, status, upravljanje, rukovođenje, finansiranje i druga pitanja vezana za formiranje jedne takve institucije. Dajković je naveo da je inicijativa opravdana  i od značaja je za naučno-istraživačku djelatnost, zaštitu i očuvanje arhitektonskog nasleđa Crne Gore, te da će Ministarstvo kulture sa ,,osobitom pažnjom sagledati Vaš predlog i ukoliko bude potrebno, kontaktiraće Vas”.

Kurtoazna podrška stigla je mejlom i od Inženjerske komore, koju ispred Sekcije za arhitekturu potpisuje arhitekta Maja Velimirović. Ostali su ostali uzdržani po pitanju osnivanja Muzeja arhitekture pa i Savez arhitekata i Arhitektonski fakultet. Nije im palo na pamet da je to možda njihov posao.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo