Povežite se sa nama

DRUŠTVO

NOVA INICIJATIVA U KULTURI: Da li je Crnoj Gori potreban muzej arhitekture

Objavljeno prije

na

Na inicijalno pismo za osnivanje crnogorskog muzeja arhitekture, sa šest adresa stigla su samo dva odgovora. Generalni direktor Direktorata za kulturnu baštinu, Aleksandar Dajković otpisao je arhitekti  Slobodanu Bobu Mitroviću u oktobru prošle godine, davanjem načelne podrške njegovim naporima u oblasti očuvanja arhitektonske baštine Crne Gore

 

Na adrese šest crnogorskih institucija upućena je, u septembru prošle godine, Inicijativa za formiranje muzeja arhitekture Crne Gore.Kratak tekst obrazloženja zanimljive inicijative primili su predstavnici krunskih institucija  koje mogu pokrenuti ovaj projekat, predsjednik Savjeta CANU, Dragan Vukčević, ministar kulture Aleksandar Bogdanović i ministar održivog razvoja i turizma Pavle Radulović. Dopis je istovremeno upućen  Savezu arhitekata CG, Inženjerskoj komori i Arhitektonskom fakultetu u Podgorici.

Koliko ima interesovanja nadležnih u Crnoj Gori za podizanje svijesti o značaju arhitektonskog stvaralaštva, o očuvanju arhitektonskog nasleđa i aktivnog učešća u diktiranju pravaca oblikovanja prostora u savremenoj Crnoj Gori, znaće se po reagovanju na poziv za osnivanje ustanove kakve imaju razvijene zemlje u svijetu.

Kao inspiracija za osnivanje muzeja arhitekture poslužila je izložba pod nazivom Nerealizovani arhitektonski planovi u knjaževini/kraljevini Crnoj Gori, autora Tatjane Jović i Aleksandra Berkuljana, koja je u aprilu prošle godine održana u Biljardi na Cetinju i kasnije u junu u Dvorcu kralja Nikole u Baru, koja je ukazala na veliko bogatstvo arhivskog materijala istorijskog graditeljstva Crne Gore.

Potpisnici ove Incijative, arhitekta Slobodan Bobo Mitrović, kao i par istraživača i dokumentarista crnogorske istorije urbanizma i graditeljskog nasleđa, Tatjana Jović, direktor Muzeja kralja Nikole i Aleksandar Berkuljan, službenik Narodnog muzeja Crne Gore, ističu,  kako vodeće kulturne institucije na Cetinju, Državni arhiv, Dvorski arhivi Nacionalna biblioteka Đurđe Crnojević posjeduju veliki arhivski materijal istorije graditeljstva na prostoru današnje Crne Gore. Pored bogate arhivske građe, osnovaniGrađevinskiiArhitektonski fakultet u Podgorici te dinamična izgradnja Crne Gore, čine bazne elemente za osnivanje muzeja arhitekture.

,,U pristupnim pregovorima sa Evropskom unijom od Crne Gore se zahtijeva postojanje baze podataka o bilo kojoj društvenoj i privrednoj oblasti. Mi to nemamo. Prostorno planiranje, urbanistički planovi, arhitektonska i graditeljska djela, infrastrukturni sistemi, kulturni pejzaž, zaštićena kutlturna dobra, vjerski objekti, istorijska urbana jezgra, itd.., granski su dezintegrisani, u velikom broju ne postoje elementarni podaci o objektima… Neke institucije postoje i egzistiraju, međusobno neumrežene i nekoordinirane. Svakog dana postaje sve očiglednije da ne postoji insititut koji će ovlašćeno interpretirati graditeljsku i kulturno istorijsku nauku, važan segment nacionalnog identiteta, kao modela izgradnje i kulturnog modela po kojem živimo u Crnoj Gori”, navodi se u tekstu Inicijative.

Da autentični, prepoznatljivi model, stil gradnje vezan za područje Crne Gore,  odavno ne postoji, dokaz su raznovrsne i stilski neusklađene građevine nastale  tokom proteklog investicionog buma na Crnogorskom primorju kao i u glavnom gradu. Pravila arhitektonskog oblikovanja primjerena području, ukinuta su. Nekada su postojala, gradski propisi  do tančina su definisali izgled svakog novog objekta. Čak je i srednjovjekovni Statut Grada Budve propisivao jasne uslove za izgled budućih građevinskih objekata koji su se morali poštovati. U savremenoj Crnoj Gori projekti arhitekture velikog broja objekata, hotela, turističkih naselja, stambenih zgrada ili pojedinačnih vila, stižu metodom copy-paste projekata sa interneta. Pa  tako uz more niču građevine inaselja koja nemaju ničeg zajedničkog sa naslijeđenom arhitekturom ili sa odlikama mediteranskog stila gradnje. To su najčešće neke kvazi moderne građevine, kopije objekata iz svjetskih metropola ili azijskih urbanih centara, potpuno neprimjerenih ambijentu prostora Crne Gore. Koliko bi ustanova poput muzeja arhitekturemogla pomoći u formiranju i afirmaciji posebne crnogorske arhitekture, nije baš najjasnije.

,,Muzej arhitekture proučavao bi istorijski razvoj i savremenu praksu, institucionalno prostorno planiranje, urbanističke ideje specifičnog prostora i reljefa Crne Gore, projektovanje objekata svakodnevnog života, javne prostore, forme uređenja životne sredine i planiranja održivog razvoja, formirajem muzejskih fondova i svjedočanstvima proteklih izgradnji. Afirmacijom nacionalne urbanističke i arhitektonske misli, kroz povremene izložbe svojih i graditelja iz regiona i svijeta, publikovanjem svojih istraživačkih radova, ukazivao bi na trajne vrijednosti arhitekture Crne Gore najširoj publici i stručnoj javnosti”, obrazlažu autori inicijative.

Takve ustanove osnovane su u mnogim zemljama svijeta, negdje kao muzej arhitekture, često  kao muzej arhitekture,dizajna i primijenjenih umjetnosti. Poznat je Muzej arhitekture u Londonu – MoA, osnovan sa vizijom da bude globalni centar za preduzetništvo i inovacije u arhitektonskoj industriji, mjesto gdje i profesionalci i javnost dolaze da uče i informišu se o trendovima u arhitekturi isrodnim industrijama, kroz radionice, kurseve, predavanja, konferencije, izložbe. Poput naučne ustanove otvorenog tipa, posvećene pronalaženju načina da se javnost uključi u arhitekturu.

Na sajtu Vikipedije objavljena je lista oko tridesetak muzeja arhitekture u raznim zemljama, od kojih većina u nazivu ima odrednicu nacionalne arhitekture, kao Muzej njemačke arhitekture u Frankfurtu, Muzej finske arhitekture u Helsinkiju, Muzej estonske arhitekture u Talinu ili Muzej portorikanske arhitekture u SAD. Među njima se izdvaja velelepni prvi nacionalni muzej italijanske arhitekture, MAXXI- Muzej arhitekture i dizajna u Rimu, smješten u modernom zdanju za XXI vijek. Tu su i stari i novi Bauhaus muzeji u Vajmaru u Njemačkoj, Državni muzej arhitekture u Moskvi, Kanadski centar za arhitekturu u Montrealu ili EDO – Muzej arhitekture na otvorenom u Tokiju i mnogi durgi širom svijeta.  Zanimljiv je  u tom smislu Muzej narodne arhitekture i života, osnovan u Užgorodu u Ukrajini kao i Muzej domaćeg dizajna i arhitekture u Londonu.

U zemaljama u regionu muzeji arhitekture osnovani su u Zagrebu i Ljubljani.  Dok u Beogradu, u okviru Muzeja nauke i tehnike egzistira posebna sekcija, Zbirka Odjeljenja arhitekture koja se bavi prikupljanjem zaostavštine najznačajnijih srpskih neimara 19. i 20. vijeka. Odjeljenje posvećeno arhitekturi posjeduje oko 10.000 projekata najznačajnijih arhitekata Srbije kao i značajnih ruskih arhitekata koji su u njoj radili između dva svjetska rata.

Šta bi to bila crnogorska arhitektura teško je reći, ali bi neke naučne eskpertize na takvo pitanje možda dale pravi odgovor. Na inicijalno pismo za osnivanje crnogorskog muzeja arhitekture, sa šest adresa stigla su samo dva odgovora. Generalni direktor Direktorata za kulturnu baštinu, Aleksandar Dajković otpisao je arhitekti Mitroviću u oktobru prošle godine, davanjem načelne podrške njegovim naporima u oblasti očuvanja arhitektonske baštine CG.  Upoznao ga je detaljno sa zakonskim okvirima za osnivanje, status, upravljanje, rukovođenje, finansiranje i druga pitanja vezana za formiranje jedne takve institucije. Dajković je naveo da je inicijativa opravdana  i od značaja je za naučno-istraživačku djelatnost, zaštitu i očuvanje arhitektonskog nasleđa Crne Gore, te da će Ministarstvo kulture sa ,,osobitom pažnjom sagledati Vaš predlog i ukoliko bude potrebno, kontaktiraće Vas”.

Kurtoazna podrška stigla je mejlom i od Inženjerske komore, koju ispred Sekcije za arhitekturu potpisuje arhitekta Maja Velimirović. Ostali su ostali uzdržani po pitanju osnivanja Muzeja arhitekture pa i Savez arhitekata i Arhitektonski fakultet. Nije im palo na pamet da je to možda njihov posao.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

KRIMINAL U SLUŽBI DRŽAVE I OBRNUTO: Belivuk i Miljković – državni vojnici oba oka u glavi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Veljko BelivukMarko Miljkovići njihova kriminalna grupa se pred Specijalnim sudom u Beogradu terete , za sada, za sedam teških ubistava, silovanje, posjedovanje oružja, dilovanje droge i zločinačko udruživanje. Crnogorsko Specijalno državno tužilaštvo ih tereti da su ilegalno ušli u Crnu Goru u drugoj polovini 2020. gdje su izvršili ubistvo Damira Hodžića, Adisa Spahića i otmicu Mila Radulovića zvanog Kapetan iz Škaljarskog klana, koji je  kasnije likvidiran i tajno zakopan na Lovćenu

 

 

Skidanje zabrane ulaska u Crnu Goru dvojici elitnih beogradskih kriminalaca 28. decembra 2020. godine je nedavno koštalo slobode dvojicu možda najvažnijih menadžera bivšeg režima Demokratske partije socijalista (DPS). Veljko BelivukMarko Miljković i njihova kriminalna grupa se suočavaju sa ozbiljnim optužbama pred Specijalnim sudom u Beogradu. Terete se, za sada, za sedam teških ubistava, silovanje, posjedovanje oružja, dilovanje droge i zločinačko udruživanje.

Crnogorsko Specijalno državno tužilaštvo (SDT) ih tereti da su ilegalno ušli u Crnu Goru u drugoj polovini 2020. gdje su izvršili ubistvo Damira Hodžića, Adisa Spahića i otmicu Mila Radulovića zvanog Kapetan iz Škaljarskog klana. Radulović je kasnije takođe likvidiran i tajno zakopan na Lovćenu. Ova ubistva su dotični komentirali preko SKY aplikacije. Belivuk i Miljković su na ove okolnosti prvi put saslušani u Beogradu krajem 2021. godine od strane tadašnjeg Glavnog specijalnog tužioca (GST) Milivoja Katnića i njegovog zamjenika Saše Čađenovića. Obojica su sada u pritvoru. I Belivuk i Miljković su negirali djela tvrdeći da tada nisu bili u Crnoj Gori jer su imali zabranu ulaska u zemlju.

Međutim, oni su godinama imali podršku osoba iz vrha dva bratska režima – vučićevskog i đukanovićevskog. Suđenje Belivuku i Miljkoviću za ubistvo bivšeg karate reprezentativca Vlastimira Miloševića (upucanog i “overenog u glavu” 30. januara 2017. u centru Beograda) je ogolilo zarobljenost srpskog pravosuđa i države. Maskirani ubica se lagodno ponašao ne obazirući se ni na svjedoke ni na ulični video-nadzor. Terenski operativci srbijanske policije su prikupili obilje dokaza među kojima i tri uzorka DNK Belivuka – jedan na vratima zgrade gdje je živio pokojni Milošević, drugi na vozilu korišćenom za bjekstvo (po policijskoj pretpostavci), dok je navodno treći uzorak nađen na tijelu ubijenog. Zahvaljujući kamerama policija je rekonstruirala rutu kojom su se kretali likvidatori dok je snimak  bio dovoljnog kvaliteta da se odradi i antropološko vještačenje. Policija je Belivuku i Miljkoviću oduzela mobilne telefone prilikom hapšenja pet dana nakon ubistva.

Jovo MARTINOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

PREMIJER OBEĆAVA JOŠ VEĆE PLATE: EU da nam zavidi

Objavljeno prije

na

Objavio:

U premijerovom obećanju o “mogućoj” plati većoj od EU prosjeka nema preciznijih rokova pa bi se moglo pokazati da smo mi, a ne Milojko Spajić nepopravljivi optimisti. Dok on to samo vješto koristi

 

Premijer Milojko Spajić ostaje nepopravljivi optimista. Ili je čovjek sa rijetko viđenim talentom da relativizuje činjenice. Uglavnom, umjesto ispunjenja prošlogodišnjih, predizbornih, obećanja dobili smo nova. Ljepša, bolja, veća. “Do vremena kad Crna Gora bude bila predložena za članicu Evropske unije, mogla bi da ima prosječnu zaradu veću od prosjeka EU”, prenijeli su mediji premijerovu izjavu datu pred Odborom za spoljne poslove Evropskog parlamenta.

Spajić je ovo rekao odgovarajući na pitanja evropskih poslanika. To mu, začudo, nije bilo “gubljenje vremena”. Dolazak u parlament u kome je izabran i gdje je dužan da, makar s vremena na vrijeme, podnosi račune – jeste. Ali, da se vratimo ljepšim temama: kako ćemo trošiti tih skoro 2.200 eura, koliko danas iznosi prosječna neto zarada u Evropskoj uniji? Čim ih zaradimo (uzajmimo) – mi ili država.

Jedni su na ove najave veselo trljali ruke, drugi zbunjeno slijegali ramenima, a traći pokušali racionalizovati premijerovo obećanje. Tražeći odgovor na pitanja kad i kako. I ko će to da plati. A ko da vrati (kredit).

Pomalo bajati podaci s kraja 2022. pokazuju da je prosječna zarada u privatnom sektoru bila za skoro 160 eura manja od prosječne (555 naspram 712 eura, koliko je tada iznosila prosječna neto zarada).  Pa kako smo onda dobacili do prosjeka?

Da je broj zaposlenih u javnom i privatnom sektoru jednak, a nije, to bi značilo da je zaposleni koji je platu primao iz državnog ili nekog od lokalnih budžeta, ili je zarađivao u nekom državnom (javnom) preduzeću, prije dvije godine, u prosjeku, primao zaradu za 300 eura veću od zaposlenog u privatnom sektoru. Pošto je odnos broja zaposlenih u javnom i privatnom sektoru ipak nešto drugačiji (više je zapošljenih u privatnim firmama), to znači da je razlika u zaradama jednih i drugih bila još veća. U korist tzv. budžetskih korisnika.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

AKO JE VESNA BRATIĆ IZABRANA U ZVANJE REDOVNE PROFESORICE UCG: Komisija po resavskom modelu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Izbor su pratile brojne primjedbe i sumnje na nepravilnosti. Bratićeva protivkandidatkinja Tanja Bakić tvrdi da Vijeće Filološkog niti Senat nisu sankcinisali Komisiju za pisanje izvještaja o kandidatima, iako su dva člana predala potpuno identične tekstove

 

Senat Univerziteta Crne Gore je 15. marta ove godine izabrao dr Vesnu  Bratić u akademsko zvanje redovne profesorica iz oblasti Anglistika – Anglofona književnost i civilizacija i Engleski jezik na Filološkom fakultetu Univerziteta Crne Gore. Bratić je od kraja 2020. do kraja aprila 2022. bila ministarka prosvjete, nauke, kulture i sporta u 42. Vladi. Bratić nije bila jedina kandidatkinja, pored nje na konkursu za izbor u akademsko zvanje iz navedenih oblasti, koji je raspisan u junu prošle godine, prijavila se i dr Tanja Bakić.

Sam tok konkursa i izbor zanimljivi su zbog brojnih primjedbi i sumnje  na nepravilnosti koje su se dešavale tokom njegovog trajanja.

U septembru 2023. imenovana je Komisija za razmatranje konkursnog materijala i pisanje izvještaja u sastavu prof. dr Radojka Vukčevič sa Filološkog fakulteta u Beogradu, prof. dr Janko Andrijašević sa Filološkog fakulteta UCG i prof. dr Zoran Paunović sa Filološkog fakulteta u Beogradu. Nakon što je Andrijašević u oktobru iz zdravstvenih razloga odustao od rada u komisiji, za novog člana je imenovana prof. dr Vesna Lopičić sa Univerziteta u Nišu.

Krajem prošle godine u Biltenu UCG objavljeni su izvještaji o kandidatima članova Komisije. Sva tri člana Komisije pozitivno su ocijenili kandidatatkinju Bratić i dali preporuku da se Bratić izabere.

Prigovor na recenzije, u januaru ove godine, Vijeću Filozofskog fakulteta UCG, upućuje Tanja Bakić. Ona u njemu kao apsurd ocjenjuje da su dva člana komisije potpisala istovjetne recenzije. Dr Bakić tvrdi da su izvještaji prof. dr Zorana Paunovića i prof. dr Radojke Vukčević potpuno identični:  ,,Jedina razlika je u tome što je dr Paunović, redovni profesor Univerziteta u Beogradu, koji izvorno govori ekavicu, pokušao da ekavizira tekst profesorke Vukčević, izvorno napisan na ijekavici. Nažalost, u tome nije savim uspio, ostavivši znatan dio predatog teksta u ijekavici”, napisala je dr Bakić.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 19. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo