Povežite se sa nama

DRUŠTVO

PUT DO MATEŠEVA: Malo nade

Objavljeno prije

na

Skupština Crne Gore usvojila je 8. decembra Zakon o autoputu Bar – Boljare. Za usvajanje zakona glasala su 44 poslanika vladajuće koalicije, 22 glasa su bila protiv, a dva uzdržana.

Fakat da su javnosti ostali nepoznati važni detalji oko ,,posla vijeka”, Vlada pokušava da prikrije reklamirajući autoput kao eurokrem: ,,Nakon što je 2006. vratila dostojanstvo svom narodu i potvrdila sve atribute koji znače slobodu i odgovornost za budućnost države, koja teži napretku svakog svog građanina, i tako ostvarila vjekovni san koji se prenosio sa očeva na sinove, Crna Gora je na pragu da dosanja još jedan podvig o kojem se govori decenijama.”

Ili ćemo dosanjati ili bankrotirati.

Nakon usvajanja u parlamentu, sljedeći korak je objavljivanje Zakona u Službenom listu.

,,Najdalje 42 dana od objavljivanja u Službenom listu i obavještavanja partnera moraju početi radovi. Oni će u punom zamahu početi iduće godine kada bi i naš partner trebalo da izradi glavni projekat čime će se stvoriti preduslovi za početak glavnih radova”, objasnio je ministar saobraćaja i pomorstva Ivan Brajović.

Od 13 amandmana opozicije na zakon o autoputu, koji će graditi kineska kompanija, nije usvojen nijedan. U vjetar su otišle ocjene opozicionih poslanika da zakon otvara mogućnost za sadejstvo organizovanog kriminala i korupcije. Većina je većina, a ona kaže da projekat autoputa neće ugroziti makroekonomsku stabilnost države i da je njegova realizacija ispregovarana na najbolji mogući način. ,,Projekat autoputa” treba razumjeti kao pjesničku sliku, jer stvarni projekat ne postoji.

Prioritetna, dakle, dionica od Smokovca do Mateševa biće dugačka 41 kilometar i koštaće 809,58 miliona eura, po kilometru 19,7 miliona eura. Projektovana brzina na ovoj dionici autoputa je 100 km/h a vrijeme putovanja između Podgorice i Kolašina skraćuje se sa sadašnjih sat i po na 25 minuta.

To čudo, kažu Kinezi, vidjećemo za četiri godine. Kompanija CRBC spremna je da odmah počne sa projektom izgradnje dionice Smokovac – Mateševo, na budućem autoputu Bar-Boljare, saopšteno je novinarima u sjedištu te kompanije u Pekingu.

,,Nigdje ne možete naći dokument ili pročitati u novinama da ugovore nijesmo ispoštovali 100 odsto. Potpuno smo uvjereni da ćemo završiti projekat za četiri godine”, kazao je predsjednik CRBC-a Lu Šan.

Da bi se put, jednog lijepog dana, kompletirao, treba izgraditi 49,2 kilometra od Smokovca do Bara i 75 kilometara od Mateševa do Boljara. To je ideja.

Tokom skupštinske rasprave, objašnjavajući da je pravljenje autoputa moglo početi ovako ili nikako, ministar Brajović je više puta podsjetio da nije bilo moguće pronaći partnere zainteresovane da put do Mateševa grade po modelu privatno-javnog partnerstva. To ga, međutim, ne sprječava da predviđa kako će ostatak puta biti izgrađen baš po tom modelu. Za ovu dionicu, kažu, niko nije bio zainteresovan jer je najteža, a za druge dvije će, sudeći po pričama iz Vlade, investitori nagrnuti toliko da ćemo morati da ih razgonimo. Zvuči kao sve, samo ne kao ozbiljan plan.

,,Izgradnja autoputa Bar-Boljare je strateški projekat za Crnu

Goru, čija realizacija bi trebalo da omogući ravnomjerniji razvoj sjevera i juga države, iskorišćavanje prirodnih bogatstava, razvoj

turizma, bolje saobraćajno povezivanje i ukupan ekonomski razvoj”, ponovila je bezbroj puta Vlada. Problem u vezi s tim je što čitava priča ima smisla jedino ako se govori o čitavom autoputu. Njegovo parče koje završava u Mateševu, stanovnicima sjevera, liše Kolašina, neće donijeti bogznašta.

Tačno je da izbjegavanje Platija znači mnogo; to je, svakako, najgori dio postojećeg puta. Da biste, međutim, od Kolašina stigli do granice sa Srbijom ili do Plava, Andrijevice, Berana, Petnjice, Bijelog Polja ili Mojkovca i dalje ćete se voziti kroz Bakovića klisuru, preko, kažu vozači, užasnog dijela puta pored Tare ispred Mojkovca, treba se provući putem kod Slijepač mosta… Sve u svemu, sjever će ostati daleko.

Prije izgradnje puta kroz Platije, preko Mateševa se putovalo između sjevera i juga Crne Gore. Mateševo je bilo neizostavan dio šoferskih priča iz tog vremena; nekad se moglo popeti do tamo, često, zbog snijega, nije. Tamo je polovinom prošlog vijeka živjelo 260, početkom ovoga – ni sto ljudi. Na ovovremeno pitanje – šta ću ja u Mateševu – vlast i dalje nema smislen odgovor.

Protivnici ovakve izgradnje autoputa smatraju da put do Mateševa, pored širokih polja za korupciju, obezbjeđuje samo da podgorički velikaši lagodno stignu do svojih hacijendi u Kolašinu, ako im bude vruće ili ako se zažele zimskih sportova. I, naravno, mogućnost da povlašteni biznismeni u svoje turističke ponude uvrste razne ,,hajkinge” i ,,bajkinge”. Priča o crnogorskim ljepotama, o blizini mora i planina može da se ispriča iako joj je kraj na koti ski centra Kolašin 1450 ili kod Bianca Resort & Spa okruženog ,,veličanstvenim borovim šumama” s ,,pogledom na planinu Bjelasica koji oduzima dah”. U tom slučaju, ostatku sjevera bi prijetila opasnost da bude u gorem položaju nego što je sada.

A sad je – nigdje. Ljudi bježe od teškog života, besparice, nezaposlenosti i uprkos raznoraznim strategijama, stvarne nezainteresovanosti vlasti za ove krajeve. Sa civilizovanim putem Vlada je toliko zakasnila da bi, sve i kad bi obećala da će čitav put biti gotov za četiri godine, bilo malo nade da će nekoga zadržati.

Uzalud su se, kako trenutno stvari stoje, ljudi radovali formiranju opštine Petnjica. Niko se u posljednjih deset mjeseci, prema službenim podacima, u taj kraj nije doselio, odselilo se 30 ljudi. Rođeno je desetoro djece, umrlo 27 ljudi.

Ko misli da je odveć rano za sumornu statistiku, može da pogleda Andrijevicu. Ta opština je obnovljena početkom devedesetih, iseljavanje nije zaustavljeno. U prvih deset mjeseci ove godine doselile su se 22 osobe, otišlo ih je 64. Saldo je minus 42. Rođene su 42 bebe, umrlo je 48 ljudi.

U Mojkovcu je na 56 rođenih 78 umrlih, broj doseljenih je 43, odseljenih 90. U Plavu su rođene 102 bebe, umrlih je 109; došlo je 47, otišlo 87 ljudi.

Berane i Bijelo Polje drže nekako pozitivnu stopu nataliteta, ali broj ljudi koji odlazi je ogroman. Od januara do oktobra ove godine u Berane se doselila 101 osoba, otišlo ih je 258. Bijelo Polje je još gore: došle su 142 osobe, odselile se 424.

Nekad se u Crnoj Gori brojalo koliko u nekom mjestu ima “dimova”; bilo je to drugo ime za ognjište, odnosno domaćinstvo. Kad bi tako brojali, sjever bi, sasvim sigurno, izgledao još gore nego u zvaničnoj statistici. Podaci o odseljenima i doseljenima crnogorskog Zavoda za statistiku odnose se samo na migracije unutar zemlje. Oni koji odlaze u inostranstvo po pravilu svoj boravak ne odjavljuju. O njihovom odlasku svjedoče samo prazne kuće.

O svojevrsnom autizmu koji vlada južno od Bioča svjedoči i činjenica da, kad god bude neko nevrijeme ili padne kakva stijena, pa se put ka Kolašinu zatvori, mediji jednoglasno jave kako je ,,sjever odsječen”. Ni oni koji pišu saopštenja, ni oni koji ih prenose nijesu u stanju da se prisjete kako izgleda Crna Gora na geografskoj karti. I kad se ne može ka Podgorici, stanovnicima sjevera preostaju još tri strane svijeta, samo to nema ko da vidi. Nekako u skladu sa tom logikom je i državna politika prema sjeveru.

Geografska karta može nam puno reći i o putu zbog kojeg smo zadužili generacije, ako pogledate gdje je Mateševo. Prosto: kad stignete u Mateševo, uz dužno poštovanje stanovnicima tog mjesta, nijeste stigli nigdje.

Sudeći prema ozbiljnosti koju je Vlada dosad pokazala oko izgradnje kompletnog puta, velike su šanse da će izgradnja kompletnog puta, ako je bude, trajati decenijama. A onda bi se, autoputem do Boljara, išlo kroz divne, puste, predjele.

Miloš BAKIĆ

Komentari

DRUŠTVO

POLITIKA ISPRED TURIZMA: Sezona pod prinudnom upravom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sa nivoa Nacionalne turističke organizacije nema validnih procjena o uspješnosti ovogodišnje turističke sezone. Procjene su se pravile na osnovu unaprijed ugovorenih hotelskih kapaciteta i potražnje na tržištu. U crnogorskom turizmu nema više ugovorenih kapaciteta, nema velikih turoperatora i čarter linija. NTO najavljuje dobar buking iz Velike Britanije iako nijedan turoperator iz te zemlje ne radi organizovano Crnu Goru

 

Turizam je glavna privredna grana u Crnoj Gori. Budva je  centar crnogorskog turizma u kojem se ostvaruje oko 50 odsto ukupnog prihoda. Ta opštepoznata činjnica nije bila presudna za  određivanje datuma održavanja lokalnih izbora u Opštini u kojoj je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava.

Izbori su bili zakazani za 5 jun. kako bi se uzavrela politička situacija u gradu stabilizovala i sva pažnja novoizabrane vlasti usmjerila na djelatnost od čijih prihoda se puni gradska kasa i od koje zavisi ukupan razvoj grada. Međutim, politički interesi stranaka nove parlamentarne većine kojima izbori početkom juna nisu odgovarali, stavljeni su iznad  turizma i ekonomije.

Lokalni izbori u Budvi pomjereni su za 23. oktobar, što znači da će tokom čitave turističke sezone najvažniju turističku opštinu voditi pet Vladinih povjerenika sa svim ovlašćenjima koja po zakonu imaju i legalno birani odbornici.

Kako će Budva u predstojećoj sezoni funkcionisati bez potpune vlasti i učešća predstavnika građana, teško je prognozirati. Turistička sezona 2022. jedna je od najneizvjesnijih jer počinje u jeku rata koji bukti usred Evrope, u Ukrajini, i velike ekonomske krize koja je uslijedila. Crnogorski turizam ovoga ljeta ne može da računa na najbrojnije turiste iz Ukrajine i Rusije koji su u ukupnom turističkom prometu naše zemlje učestvovali i do 30 procenata.

Zbog rata u Ukrajini, kome se ne nazire kraj, i obostranih ekonomskih sankcija koje su Crna Gora i Rusija jedna drugoj uvele, suspendovan je avio-prevoz sa ovih destinacija za aerodrom Tivat. Za ljetovanje u Crnoj Gori opredijeliće se uglavnom oni Rusi koji imaju nekretnine u Crnoj Gori. Dolazak na Crnogorsko primorje postao je za Ruse preskup, putuje se preko Beograda i Istanbula sa kartom koja staje više od 1.000 eura.

Hotelijeri i vlasnici privatnog smještaja nadaju se da će gubitak istočnog tržišta biti nadoknađen pronalaskom novih emitivnih destinacija i uvođenjem sezonskih avio- linija ka Sjevernoj i Zapadnoj Evropi. Ipak nisu preveliki optimisti da će se nakon  pandemije koja je obilježila prošlogodišnju sezonu i novih okolnosti rata i ekonomske krize koja trese veliki broj zemalja, dostići nivo turističkog prometa iz 2019. godine.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IZBORNI GALIMATIJAS: Po volji vladajuće većine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Već zakazani lokalni izbori u jeku turističke sezone, objedinjeni su i odloženi za oktobar. Iz nove vladajuće većine objasnili su da društvo treba relaksirati neprestane izborne trke, dok opozicija tvrdi da se radi o bježanju od izvora. Iz dijela nevladinog sektora, kao i ranije, upozoravaju na nezakonitost

 

 I pored toga što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović raspisao lokalne izbore u više crnogorskih opština koji su trebali da se održe u jeku turističke sezone, bar turisti mogu da odahnu – do njih neće doći. Nova parlamentarna većina se potrudila da izbore objedini i odloži za oktobar, sve slijedeći DPS praksu nedržanja zakona kao pijan plota. Nova opozicija upozorava na hajdučiju i pravni haos i poentiraju da je odluka politička jer novoj većini u ovom trenutku ne odgovaraju izbori.

Krenimo redom. Skupština Crne Gore je 5. maja usvojila dopune Zakona o lokalnoj samoupravi kojima je predviđeno da se izbori u 14 gradova objedine i odgode do 30. oktobra. Dopune, za koje je glasalo 45 poslanika, protiv je bilo 16, su predložili članovi nove parlamentarne većine iz SNP-a, URA-e, DPS-a, Bošnjačke stranke i SDP-a.

Predlagači zakona iz redova nove parlamentarne većine pozvali su se na javni interes da građani na lokalnim izborima glasaju istog dana, te na potrebu građana i društva da se ne bude non-stop u izbornoj kampanji. Upozorili su i da iza objedinjavanja izbora u jednom danu stoje Evropska komisija, OEBS i ODIR, te da je to jedna od preporuka iz posljednjeg izvještaja Evropske komisije.

Da je ovo zakon o bježaniji od izbora, tvrde sada opozicione Demokrate. Oni tvrde da je ovo akt bez presedana kojim se uvodi pravni haos u izborni sistem. Demokratski front (DF) je napustio sjednicu Skupštine zbog, kako su kazali, pravnog nasilja vladajuće većine, uz najavu vaninstitucionalne borbe.

Predsjednik Đukanović, koji je već raspisao izbore za Bijelo Polje i Šavnik za 12. jun, za 5. jun vanredne u Budvi, Tivtu, a redovne u Plužinama i Žabljaku, vratio je Skupštini dopune zakona. On je upozorio da bi odluka vladajuće većine, u kojoj je sada i njegov DPS, mogla ,,otvoriti više bitnih pravnih pitanja, odnosno nedoumica, koje nastaju u karakterističnim političkim situacijama, uz pretpostavljenu refleksiju na polje crnogorskog ustavnog sistema i postulata ustavnog prava uopšte”.

Novi premijer Dritan Abazović je na ovu odluku Đukanovića odgovorio da će skupštinska većina ponovo izglasati dopune i da će Đukanović morati da ih potpiše.

,,Ukoliko Skupština ponovo usvoji isti zakon, predsjednik je dužan da ga proglasi”, kazao je u izjavi Pobjedi Đorđije Blažić, dekan Fakulteta za državne i evropske studije.

Nakon što su poslanici Skupštine Crne Gore i drugi put usvojili dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, Đukanović ih je, poštujući zakonsku proceduru, potpisao.

Blažić je upozorio na pravni galimatijas koji može izazvati pravne i institucionalne probleme u funkcionisanju pojedinih državnih organa, ali i lokalne samouprave: ,,Pravni sistem se ne prilagođava interesima partija već građanima i sa takvom praksom se mora prekinuti”.

Saga oko lokalnih izbora je upravo pokazatelj kako se sve podređuje partijskim interesima. Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi prvi put su povučene iz skupštinske procedure u novembru, iako su njegovi potpisnici bili svi predstavnici tadašnje vlasti. To se desilo nakon što koalicija Crno na bijelo nije prihvatila amandmane SNP-a koji je trebalo da garantuju da će odluka predsjednika države o raspisivanju izbora na Cetinju, Petnjici i Mojkovcu prestati da važi.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 13. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

IMPROVIZACIJA VLASTI U TURISTIČKOJ METROPOLI: Budva u rukama povjerenika

Objavljeno prije

na

Objavio:

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je izbore u ovim opštinama za 05. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja

 

Da od lošeg može biti gore pokazuje politička situacija u Budvi u kojoj je na snazi prinudna uprava, koja se dodatno usložnjava ukoliko Skupština Crne Gore usvoji predlog za odlaganje lokalnih izbora u većini crnogorskih opština za 30. oktobar.

Odbor za politički sistem, u srijedu 4. maja, predložio je usvajanje Predloga zakona o dopuni  Zakona o lokalnoj samoupravi kojim bi se omogućilo odlaganje održavanja izbora u Podgorici i 13 opština u kojima su oni zakazani ili se očekuje njihovo zakazivanje u redovnom zakonskom roku, sa obrazloženjem stvaranja normativnog okvira za održavanje svih lokalnih izbora u jednom danu. Predlog su podržali poslanici partija nove parlamentarne većine, DPS, SDP, URA i SNP.

Pomjeranje lokalnih izbora preko utvrđenog zakonskog roka za njihovo održavanje i određivanje datuma koji odgovaraju partijama koje kroje aktuelnu većinu u parlamentu, predstavlja grubo kršenje izbornog zakonodavstva i pravila fer i poštene izborne utakmice. To je akt samovolje i straha od raspoloženja birača koje pokazuju najnovija istraživanja javnog mnjenja,  ocjenjuju predstavnici stranaka koji se tome protive.

Odlaganje izbora za oktobar posebno pogađa primorske opštine Budvu i Tivat u kojima je raspušten lokalni parlament i uvedena prinudna uprava. Predsjednik Milo Đukanović raspisao je vanredne izbore u ovim opštinama za 5. jun. Političke partije već su započele izbornu kampanju. U obavezi su da izborne liste za odbornike u lokalnim parlamentima predaju najkasnije do 11. maja. Očekivalo se da će Odbor za politički sistem napraviti izuzetak za ove dvije opštine i potvrditi zakazani termin izlaska građana na birališta, kako bi u predstojeću turističku sezonu startovale sa novom lokalnom upravom, ali to u predlogu nisu učinili.

Ukoliko se izbori ne održe u zakazanom terminu, dvije turističke opštine ne mogu ostati u rukama povjerenika Vlade duže nego što je Zakonom o izboru odbornika i poslanika predviđeno. A to je najduže do 100 dana od dana raspisivanja izbora. Đukanović je izbore u Tivtu raspisao 12. marta a u Budvi 02. aprila ove godine.

Nakon isteka maksimalnih 100 dana prinudne uprave, opštine Budva i Tivat našle bi se u zoni bezvlašća ili nezakonite i neustavne improvizacije vlasti sa povjerenicima kojima je istekao mandat, tokom trajanja čitave turističke sezone, odnosno punih šest mjeseci.

Solomonsko rješenje za vakum koji bi nastupio u Budvi i Tivtu odlaganjem izbora bez preciziranja datuma održavanja, odnosno najkasnije do 30. oktobra, po ispravljenom predlogu predlagača izmjene Zakona, riješio bi se produženjem mandata povjerenika do konstituisanja nove skupštine, kad god to bilo.

Skupštinu Budve vodi Odbor povjerenika od 5 članova koji trenutno predstavljaju zakonodavnu vlast u najvećoj turističkoj opštini u zemlji. To su pojedinci izabrani na konkursu Ministarstva javne uprave, digitalnog društva i medija, iza kojih ne stoji volja građana. Konkurs je raspisan po kriterijumima koje je odredilo Ministarstvo javne uprave jer Zakon o lokalnoj samoupravi nije propisao način i kriterijume za izbor kandidata za ovo Vladino tijelo kome su data ogromna ovlašćenja.

U fotelji predsjednika Skupštine opštine Budva tako se, putem konkursa, našla Sonja Vukićević, mašinska inženjerka iz Budve, kao predsjednica Odbora povjerenika. Nije ispoštovan uslov konkursa po kome su „prioritet stručne reference iz oblasti prava, ekonomije ili sistema lokalne samouprave“. Odbor povjerenika ima sve nadležnosti lokalnog parlamenta propisane čl 38. Zakona o lokalnoj samoupravi. To u praksi znači da tih pet lica, dva člana iz reda zaposlenih u ministarstvima i tri iz Budve, upravljaju Opštinom čiji je budžet težak oko 40 miliona eura.

Scene iz budvanske skupštinske sale  postale su nadrealne. Dok su 33 odbornika budvanskog parlamenta kao predstavnici izborne volje građana Budve izražene na izborima 30. avgusta 2020. raspuštanjem Skupštine poslati kućama, petoro ljudi izabrani putem javnog konkursa sjede u odborničkim klupama i vode grad. Ako im se „rok važnosti“ produži do oktobra, opština Budva ulazi u stanje bezakonja.

Odbor povjerenika može donositi sve pravne akte Opštine, stratešeke planove razvoja, programe uređenja prostora, budžet i završni račun budžeta…Odbor raspolaže nepokretnom imovinom Opštine, odlučuje o finansijskom zaduživanju i davanju garancija, potvrđuje mandate odbornicima, bira i razrješava predsjednika Skupštine i predsjednika Opštine Budva i razmatra i usvaja izvještaj o radu predsjednika. Mogu odlučivati o zaradama lokalnih funkcionera i službenika… Otvorene su im sve mogućnosti, pa i za eventualne zloupotrebe.

Prinudna uprava  u Skupštini rezultat je političke nesposobnosti Demokratskog fronta i Demokrata u Budvi. Sa ukupno osvojenih 20 odborničkih mandata imali su lagodnu većinu za formiranje vlasti i podizanje Budve iz pepela koji je ostao iza trodecenijske vlasti DPS-a i njenih satelita. Sada DPS ponovo odlučuje i produžava agoniju lokalne samouprave u Budvi odgađanjem izbora na duži rok.

Bogata turistička metropola nije zaslužila ovakav krah avgustovske izborne pobjede. Lične sujete i pogrešna predstave o sopstvenoj moći pojedinih stranačkih prvaka, bile su preče od poštovanja birača. Nisu bili u stanju da formiraju funkcionalnu vlast u gradu koji raspolaže godišnjim prihodima  od nekoliko desetina miliona eura. Duže od godinu i po dana turistički grad je blokiran,  bez uticaja javnosti na razvojne, kulturne i društvene procese. Kao da su stanovnici Budve i lokalna uprava dva odvojena svijeta, bez dodirnih tačaka i zajedničkih interesa. Vlast, oličena isključivo u jednoj osobi, predsjedniku Opštine Marku Batu Careviću, postala je dovoljna sama sebi.

Uprkos drugačijim očekivanjima, prinudna uprava nije ugrozila fotelju predsjednika  Carevića. Čini se da je njegova pozicija sa povjerenicima jača nego što je bila ranije, sa legitimnim predstavnicima građana, izabranim odbornicima političkih partija. Sada i formalno sam upravlja najvećom turističkom opštinom na Crnogorskom primorju.

Branka PLAMENAC

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo