Povežite se sa nama

OKO NAS

ULCINJ: STVARNOST I LEGENDA: Grad Servantesa

Objavljeno prije

na

Veliki španski pisac Miguel de Servantes nije bio veliki miljenik sreće. Umro je kao siromašan čovjek, tijela izrešetanog mecima, a njegov grob u malenoj manastirskoj crkvi u Madridu ubrzo je zaboravljen. Nije ni mogao pretpostaviti da će i 400 godina od njegove smrti ljudi uživati u njegovom monumentalnom djelu Don Kihot, bez kojeg je istorija književnosti nezamisliva, a da će se gradovi u Španiji i na Mediteranu otimati za djelić donkihotovske legende.

Na listi onih koji pokušavaju da to budu je i Ulcinj. Njegovi čelnici prihvatili su zahtjeve lokalnih kulturnih poslenika da taj grad ubuduće nosi i epitet – Grad Servantesa. Uvjereni su da bi to pomoglo bržem vraćanju Ulcinja na turističku mapu Evrope i svijeta i da bi na taj način oživio i zapušteni Stari grad. U toku su posljednje pripreme ekipe entuzijasta, okupljene oko predsjednika Kulturno-umjetničkog društva Zana Muniba Abazovića da se na pozornicu postavi drama Servantes i Dulčinea, priprema se Jelo Servantesa, pokrenuta je inicijativa da sve čaše u restoranima u Starom gradu imaju njegov lik, kao i da se u kazamatu gdje je, kako vjeruju, bio zatočen, postavi njegova statua. Kao plima, među Ulcinjanima narasta svijest da bi, u marketinškom smislu, trebalo iskoristiti mnogo puta ispričane veze između Ulcinja i Servantesa.

Znano je već da su Servantesa 1575. godine, po povratku s Korzike, gdje je bio na liječenju zbog lijeve ruke koju je izgubio četiri godine ranije u bici kod Lepanta, zarobili gusari pod komandom čuvenog zapovjednika Arnauta Mamija. U Ulcinju tvrde da je iz samog njegovog imena jasno da se radi o etničkom Albancu, koji ga je dopremio u Ulcinj.

Kako je kod Servantesa pronađena neka važna pismena poruka za španskog kralja, procijenjeno je da je to veoma vrijedan rob i da se za njega može dobiti mnogo novaca. U osmanskom Ulcinju je više od 200 godina postojao trg robova, na kojem su dovođeni i preprodavani zarobljenici iz neprijateljskih zemalja. Familijama ili njihovim opštinama bilo bi javljeno da se oni tu nalaze, a kada bi porodica, rođaci ili ko drugi odlučili da plate otkup, trgovina je obavljana na neutralnom terenu, obično u Dubrovniku. Cijena se kretala od 30 do 100, u izuzetnim slučajevima 200 zlatnika po robu. Ali, za Servantesa je zatraženo čitavih 500 zlatnih talira. Toliku svotu niko u Španiji nije htio da izdvoji, tako da je on u Ulcinju ostao punih pet godina. Bio je polurob: danju je šetao po utvrđenom gradu i dozvoljenim stazama, izazivao pažnju djevojaka pjevajući divne španske serenade a najčešće je pisao očekujući otkup.

„Njegov otac je morao da proda imanje i tako oslobodi sina. S njim je otišla i Ulcinjanka koja se u međuvremenu zaljubila u slavnog pisca i ona mu je kasnije poslužila kao inspiracija za čuveni roman”, kaže publicista Ismet Karamanaga. A to je znamenita Dulčinea, odnosno Ulcinjanka, jer joj ime dolazi od riječi Dulcinjo (Dulcigno, Dolcigno), kako se Ulcinj nazivao na romanskim jezicima,. „Pa zašto bi je tako nazvao Servantes ako nije bio u Ulcinju ili bar znao za ovaj grad? Mogao je izabrati hiljade drugih imena”, ističe on i dodaje da je u narodnom predanju u Ulcinju Servantes poznat kao – Servet. A to ime u Ulcinju je u tom periodu bilo veoma često.

Ono što je istorijski dokazano jeste da se prije nego što je oslobođen i krenuo za Španiju, u septembru 1580. godine, Servantes morao braniti od optužbi da je sarađivao s berberskim (alžirskim i libijskim) gusarima, kojima je, inače, Ulcinj bio sigurna baza. Možda je s njima i došao do Ulcinja ili je, pak, od njih i drugih zarobljenika slušao interesantne priče o Dulcinju, gradu na suprotnoj obali Sredozemnog mora.

Da sve ovo ne bi ostalo samo na legendama ili pretpostavkama, Ministarstvo kulture Crne Gore predložilo je da se organizuje okrugli sto na kojem bi na potpuniji način bile sagledane moguće veze Ulcinja i Servantesa. „Jer, to je nesumnjivo velika priča koja prevazilazi lokalne okvire”, smatraju u tom Vladinom resoru, koji je za navedenu dramu kao „projekat od javnog interesa u oblasti kulturno-umjetničkog stvaralaštva” za ovu godinu izdvojilo četiri hiljade eura. „Vama treba kulturni program za Stari grad. Bez toga on je mrtav. Servantes je odlična priča”, kaže poznati njemački zaljubljenik u Ulcinj, profesor Mihael Miler.

Danas kada se nakon gotovo 400 godina od njegove smrti u španskoj prijestonici traži njegov grob i otkopavaju njegove kosti, hiljadu kilometara dalje, u Ulcinju se nastoji potvrditi da je Servantes ovdje doveden kao rob, da je živio u njihovom gradu, da je postao njihov zet, koji je svojim djelom ovjekovječio ime Ulcinja. Slično don Kihotu: ta najveća sanjalica svjetske književnosti, taj vitez lutalica koji pomaže potlačenima i štiti uvrijeđene, postao je utjelovljenje ljudskog sna o blaženstvu slobode, čestitosti, uzornosti i pravednosti. Upravo je razvoj don Kihotovog sluge Sanča od gramzivog, lukavog seljaka do mudrog upravitelja pobjeda istinskih životnih ideala, ono svevremeno što taj roman čini poslije Biblije najprevođenijom knjigom na svijetu.

Istinu govoreći, te poruke don Kihota, baš kao i ljubav Servantesa i Dulčineje, danas trebaju Ulcinjanima više od bilo kakvih, iako hvale vrijednih marketinških akcija.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo