Povežite se sa nama

OKO NAS

UNIŠTAVAJU SE KOLAŠINSKI DRVOREDI STARI STOTINU GODINA: Testerama na prirodu

Objavljeno prije

na

Kolašinski drvoredi, zasađeni krajem XIX i brižno njegovani tokom minulog vijeka su ugroženi višegodišnjim nemarom nadležnih i bahatošću pojedinih građana, upozorili su ekolozi iz tog grada u više navrata. Njihovi zahtjevi sa skupa organizovanog u januaru da se drvoredi zaštite kao ambijentalna vrijednost još nijesu doprli do izvršne vlasti, pa je broj zdravih lipa u centru grada svakim danom sve manji.

Na mjestu jedne od najstarijih u Kolašinu, koja je greškom službenice Komunalne policije, posječena u januaru ove godine, nije posađena nova, kako su bili obećali iz te službe. Zbog posječenog stabla u Ulici IV proleterske zimus je održan protest građana, na kome su tada iz Komunalne policije dali riječ da će čim vremenski uslovi dozvole posaditi novo drvo. Protestanti su od lokalne vlasti zatražili i da se na mjestu svih do sada posječenih stabala u kolašinskim drvoredima zasade nova. Ništa od toga još nije učinjeno.

Zoran Kujović, koji je odnedavno na mjestu načelnika Komunalne policije kaže da ne zna zbog čega prije nego što je on došao na tu funkciju nije posađena nova lipa. Ta služba je par mjeseci bila bez rukovodioca, jer je pređašnjeg Dragoljuba Bukilića, nakon što je samo mjesec dana bio na toj funkciji, razriješila predsjednica Opštine Željka Vuksanović.

„Ne mogu vam reći zbog čega u prvim proljećnim mjesecima, kada je bilo vrijeme, nije posađeno novo stablo. Sada je kasno jer je počela vegetacija. Međutim, mogu da obećam da će lipa u Ulici IV proleterske biti posađena na jesen”, kazao je Kujović.

Ta lipa kao i većina u centru grada, pretpostavlja se, da je posađena 1890. godine. Tada je formiran prvi drvored u Kolašinu, a kako tvrdi direktor Centra za kulturu Branislav Jeknić, zasadio ga je, Lale Nešović. Nešović je, prema nekim istorijskim podacima, bio drugi varoški predsjednik. Od tada do januara ove godine nijedan Kolašinac nije posjekao stablo u Sibirskoj, kako drugačije zovu ulicu IV proleterske brigade. Lipe su, kaže Jeknić, uništavane samo tokom Prvog svjetskog rata i njemačkog bombardovanja 1944. godine.

,,Drvored lipa u Sibirskoj je dio kolašinskog nasljeđa i imidža i uprkos tome što nije riječ o zaštićenim vrstama drveta, predstavlja nemjerljivu ambijentalnu vrijednost. Zbog toga je čin sječe, vjerovatno, jedne od najstarijih lipa u gradu, neodgovoran potez i nije ni čudo što je izazvao toliko oštrih rekacija i organizovanje građanskog protesta”, kaže Branislav Jeknić .

U međuvremenu skoro se osušio i četinar, koji su u saksiju na mjestu posječenog drveta postavili volonteri nevladinog sektora. Osušilo se i još nekoliko stabala u gradskim drvoredima. Drveće se navodno suši zbog nestručnog potkresavanja. Ekolozi tvrde da je širom grada u minulih desetak godina na taj način ,,osakaćeno i kasnije posječeno desetine stabala.”

,,Nekoliko stabala ispred bašti kolašinskih kafića su, namjerno, uništili vlasnici tih objekata, sipajući otrove u korijenje. Malo ko to ne zna. To je godinama tolerisano i niko nije obraćao pažnju niti su snosili ikakve sankcije. Na desetine stabala se osušilo jer nijesu potkresivana kako treba. Taj posao se prepušta nestručnim osobama, koje samo gledaju da otaljaju posao. To koliko čuvamo ono što su nam preci ostavili najbolje govori o našoj svijesti”, tvrde ekolozi.

Oni se spremaju da uskoro pozovu građane na još jedno okupljanje, na kojem bi tražili od vlasti da stane na kraj sakaćenju drvoreda, da sačuva preostala stabla i da se posade nova. Zahtijevaće ponovo i da lokalni parlament dokumentima zaštiti drveće u gradskom jezgru.

Jeknić tvrdi da je tradicija brižljivog odnosa prema kolašinskim drovoredima vrlo duga i razlog za ponos. Prvo drvo koje je namjenski zasađeno u Kolašinu, bila je jela na gornjem trgu (Trg Vukmana Kruščića). ,,Ta jela je zasađena 1878. godine, poslije ulaska crnogorske vojske u, od Turaka, oslobođeni Kolašin. Zasađena je uz blagoslov mitropolita Mitrofana Bana. Vidi se na fotografiji iz 1903. godine, koju su napravila dvojica engleskih putopisaca (Reginald Wyon i Gerald Prance). Na kasnijim fotografijama jela se ne vidi, a nije poznato kako je uništena”, objašnjava.

U vrijeme kada je, zahvaljujući Nešoviću, Kolašin dobio prvi drvored u centru grda, zasađeni su i brestovi pored hrama Svetog Dimitrija. Jeknić kaže da je taj drvored formirao kapetan Jevrem Simov Dragović.

Lipa koja je u januaru srušena motornim testerama radnika Komunalnog jer je službenica Komunalne policije procijenila da ugrožava bezbjednost prolaznika i okolnih objekata, bila je svojevrsna atrakcija. Zbog udubljenja u deblu privlačila je pažnju turista, pa su mnogi, naročito djeca, to mjesto birali za fotografisanje. Izgled lipe, zbog čije sječe su prvi put lokalni političari iz svih političkih partija zajedno protestovali, nije ostavio ravnodušnim ni poznate umjetnike.

,,U udubljenju u stablu te lipe Uroš Tošković je 2007. godine izveo performans. Neuobičajen za Kolašin, ali vrlo efektan i atraktivan. Mnoge fotografije, napravljene kao uspomena na boravak u našem gradu, su upravo sa te lokacije. Zaista, razlog za reakciju I protest svakog ko razumije ,,dušu” Kolašina i zna šta drvored u Sibirskoj predstavlja”, kaže direktor Centra za kulturu.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

Izdvojeno

DIVLJANJE CIJENA U CRNOG GORI: Enigmatična poskupljenja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Povodom ovonedjeljnog Međunarodnog dana potrošača svi akteri koji utiču na formiranje cijena su izjavili da oni nijesu krivi za enormna poskupljenja. I dok, eto, na neobjašnjiv način cijene osnovnih proizvoda stalno rastu, potrošačima se, sem većih izdataka, ne nudi rješenje

 

U Crnoj Gori je, po zvaničnoj statistici, u riziku od siromaštva više od petine ukupnog stanovništva i čak svako treće dijete. Divljanje cijena posljednih godinu dana mnogima je donijelo veće probleme u preživljavanju, a Vlada, trgovci i ostali centri moći sve to ne shvataju nimalo ozbiljno.

Ove sedmice, 15. marta, obilježen je Međunarodni dan zaštite prava potrošača. Crnogorski potrošači ovaj dan dočekuju u uslovima veoma visokih cijena koje opterećuju njihov životni standard, saopšteno je iz Centra za zaštitu potrošača (CEZAP): „Uvažavajući sve ekonomske faktore koji utiču na cijene u uslovima slobodnog tržišta, CEZAP prepoznaje i nekorektno tržišno postupanje trgovaca koji drže visoke marže kao jedan od glavnih faktora koji doprinosi ovakvom stanju”, navodi se u saopštenju.

U CEZAP-u smatraju da postoji osnov za intervenciju države u tom dijelu, kako bi se zaštitili ekonomski interesi potrošača i njihov životni standard.

Vlada sa drži po strani ili svojim odlukama dodatno urušava ovaj položaj. Odnedavno više nemamo smanjenu stopu akciza na gorivo, pa je došlo do rasta cijene goriva koje je sada jedno od najskupljih u regionu. I dok cijene goriva padaju na svjetskom tržištu, kod nas su zbog akciza već dva puta povećane.

Vlada će odlučiti da li će ponovo umanjiti akcize na gorivo zavisno od kretanja cijena naftnih derivata na svjetskoj berzi od poremećaja na tržištu, saopštili su iz Ministarstva finansija.

Da kretanje cijena na našem ne zavisi toliko od cijena na globalnom tržištu pokazala je analiza Konsultantske kuće Fidelity Consulting. Oni su uporedili cijene proizvoda u Crnoj Gori iz decembra 2022. i decembra 2021. sa cijenama na globalnom nivou i došli su do sljedećih podataka: cijene ulja i masti u Crnoj Gori porasle su za 21 odsto, uprkos tome što su na globanom nivou pale za čak 23 odsto. I sa ostalim proizvodima u Crnoj Gori su oboreni rekordi. Cijene hljeba i žitarica u Crnoj Gori porasle za 31, a na globanom nivou za samo pet odsto; cijene mesa u Crnoj Gori porasle su za 20 odsto, a na globanom nivou za svega jedan odsto; cijene mlijeka, sira i jaja u kod nas su porasle za 48 odsto, a na globanom nivou za svega tri odsto.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 17. marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

VALORIZACIJA  SPOMEN-KOMPLEKSA SLOBODA U BERANAMA: Trka sa administracijom i vremenom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Spomen-kompleks Sloboda na brdu Jasikovac u Beranama, autorsko djelo čuvenog i svjetski proslavljenog arhitekte Bogdana Bogdanovića, do pune valorizacije sačekaće još neko vrijeme. Na tom putu je veći broj administrativnih barijera koje treba proći, kako ne bi propale pare iz državnog budžeta namijenjene u te svrhe

 

Nakon što je proglašen kulturnim dobrom od nacionalnog značaja, spomen-kompleks Sloboda na brdu Jasikovac u Beranama, autorsko djelo čuvenog i svjetski proslavljenog arhitekte Bogdana Bogdanovića, do pune valorizacije sačekaće još neko vrijeme. Na tom putu je veći broj administrativnih barijera koje treba proći, kako ne bi propale pare iz državnog budžeta namijenjene u te svhre.

Lokalne vlasti u ovom gradu ušle su, tako, u trku sa vremenom da bi iskoristile 300  hiljada eura opredijeljenih u ovoj godini za valorizaciju. Proglašenje kulturnim dobrom je, kažu, samo prvi korak, a do valorozacije biće ih još dosta.

Bogdanovićev spomenik nacionalnim kulturnim dobrom u Crnoj Gori proglašen je pred sam kraj prošle godine, a direktorica  Polimskog muzeja Berane, Violeta Folić, kaže da je Uprava za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore o tome obavijestila Opštinu Berane, kao imaoca kulturnog dobra.

,,Mi smo negdje od 2013. godine  uporno slali inicijative, i evo sada konačno, poslije deset godina, dočekali smo da se ovaj spomenik proglasi kulturnim dobrom. Mnogo je važno da je spomen-kompleks dobio status kulturnog dobra od nacionalnog značaja, jer to znači da država ima pravo i obavezu da vodi dalju brigu o ovom značajnom spomen-kompleksu u Beranama”, priča Folićeva za Monitor.

Ona objašnjava da su upravo zbog toga ranije prekunute aktivnosti koje su bile u završnoj fazi izrade idejnog rješenja uređenja i valorizacije spomen-kompleksa Jasikovac.

,,Proglašenje nacionanim kukturnim dobrom podrazumijeva, naime, da mi više ne možemo tamo raditi ništa bez saglasnoti, odobrenja i konsultovanja Uprave za zaštitu kulturnih dobara”, kaže Folićeva.

Direktorica Polimskog muzeja posebno ističe da valorizacija spomen-kompleksa nije proces koji se dešava brzo, već da to predstavlja ,,maraton”, odnosno da će za taj posao trebati malo više vremena.

Folićeva smatra da ovo, na neki način, garantuje održivost spomenika, donosno čitavog sponem-kompleksa. Otvaraju se, kako objašnjava, mogućnosti da Opština Berane, kao imalac kulturnog dobra, od Ministarstva kulture dobija godišnje određena sredstva kroz Program zaštite i očuvanja kulturne baštine, gdje prednost imaju pokretna i nepokretna baština sa statusom kulturnog dobra.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 17. marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

ULCINJSKA PORT MILENA: Od simbola grada do septičke jame i nazad

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ulcinjska Port Milena, nekada pitoreskna laguna na samom početku Velike plaže, nakon decenija devastacije, dobija novi izgled. Od ekološke crne tačke ponovo postaje jedna od najatraktivnijih lokacija Ulcinja

 

„Ja sam uvjeren da je ovo decenija Ulcinja i da je ona već počela. To se ogleda i po visini investicija na svim poljima, počevši od onih u infrastrukturu pa do ulaganja u hotelske objekte visoke kategorije”, kaže predsjednik Opštine Ulcinj Omer Bajraktari.

Prema njegovim riječima, to se možda najbolje vidi na početku Velike plaže, gdje se privodi kraju gradnja poslovno-stambenog kompleksa Porto Milena, iza koje stoji kapital iz Turske.

Cijeli ovaj prostor nakon decenija zapuštenosti dobija novi izgled, što je, kako navodi poznati ulcinjski ekolog, izvršni direktor NVO Zeleni korak, Dželal Hodžić, i dug prema istoriji. Jer, ovaj kanal od 1885. godine nosi ime po crnogorskoj knjeginji, kasnije kraljici Mileni Petrović.

Port Milena, odnosno luka Milena, je decenijama bila sigurno utočište za brodove i najveće mrijestilište ribe na Mediteranu. Bila je poznata širom Evrope po svojim kalimerama, jedinstvenim kućicama sa mrežama za izlov ribe, jer ih je fotografisao svaki turista koji je došao u Ulcinj.

Povremenim izlivanjima rijeke Bojane, luka i kanal su u plovnom stanju bili sve do 1930. godine. Nakon što je 1934. godine izgrađena Solana, radi čije je bezbjednosti podignut nasip duž Bojane, pročišćavanje luke i kanala riječnom vodom je prestalo.

Nakon katastrofalnog zemljotresa, 1979. godine, oko kanala je krenula intenzivna gradnja, tačnije pravi stampedo. Uzurpiraju se njegove obale praćene nasipanjem šuta, zemlje, ispuštanjem otpadnih komunalnih voda iz okolnih objekata (hotela, odmarališta, restorana, kuća, pansiona, auto-servisa…), a koje tu dospijevaju direktno ili indirektno preko potoka Bratice.

,,Prosječna širina Port Milene je nekada iznosila od 80 do 120 metara, a danas se na pojedinim mjestima može takoreći preskočiti. Sve to pokazuje nemoć državnih i opštinskih organa”, kaže Hodžić.

Situaciju je posebno otežavala činjenica da je najveći dio gradske kanalizacije završavao u ovom kanalu, pa je on postao najveća ekološka bomba na Jadranu. Ribe gotovo više nije bilo, kalimere su propadale, dok se sa tog prostora, posebno ljeti, širio nesnosni miris. Bilo je svakom jasno: dok se ta ekološka bomba ne ukloni, malo je izgleda da će čitav Ulcinj prodisati.

U jednoj studiji crnogorske Vlade iz 2013. godine se isticalo da Port Milena predstavlja najveći problem na jugu države, uz ukazivanje na potrebu iskopavanja kontaminiranog mulja iz tog kanala.

„Završetkom radova na izgradnji kanalizacione mreže za nekoliko prigradskih naselja, projekta koji se realizuje preko Evropske investicione banke i koji je vrijedan pet miliona eura, stanje u Port Mileni će biti za oko 70 odsto bolje“, tvrdi sekretar za investicije u lokalnoj upravi Minir Karamanaga.

Očekuje se da će se stanje sasvim normalizovati tek nakon realizacije projekta kompletne sanacije kanalizacione i vodovodne mreže u Ulcinju, koja se realizuje iz kredita njemačke KfW banke, a koja samo u prvoj fazi dostiže cifru od 20 miliona eura.

A na ušću Port Milene u more gradiće se ribarska luka koja će, prema projektu, moći da primi oko 80 čamaca. U okviru luke predviđena je i hala za rukovanje ribom i hlađenje, kao i 60 ribarskih kabina.

Kao rezultanta ovih radnji i očekivanja, krenula je obnova kalimera, što će sufinasirati i lokalna samouprava. Jer, te starinske naprave za ulov ribe su jedan od simbola Ulcinja, a Uprava za zaštitu kulturnih dobara je 2017. godine ,,ribarenje kalimerama” proglasila „nematerijalnim dobrom od lokalnog značaja“.

Hodžić smatra da je sada pravo vrijeme, da nakon što je Solana proglašena Parkom prirode, bude zaštićena i Port Milena. Jer, ona je, kako naglašava, dio kulturne baštine, turističko-ekološki brend, ekonomski samoodrživ lokalitet i arhitektonsko-pejsažna autentičnost Ulcinja.

,,Nakon ekološke rekonstrukcije, najbolje bi bilo da se upravo ovdje napravi marina, kao mjesto gdje su u slučaju nevremena vlasnici ulcinjskih čamaca decenijama sklanjali svoja plovila. Jer, to je prirodna marina koja bi mogla imati oko 400 vezova“, smatra bivši predsjednik Opštine Ulcinj Gzim Hajdinaga.

                                                                                                                                                                       Mustafa CANKA

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo