BANKARSKI POJMOVNIK

Kreditna analiza

Kreditna analiza je analiza koju banka obavlja pri dodjeljivanju kredita zajmotražiocu s ciljem da utvrdi njegovu kreditnu sposobnost i na taj način ustanovi stepen kreditnog rizika.

Svaki bankarski kredit sadrži u sebi izvjestan rizik, ali banka u svojoj politici poslovanja,odnosno politici zajmova, mora da utvrdi stepen rizika, i koje može da prihvati. U savremenom bankarstvu proces kreditiranja postaje znatno složeniji nego u ranijim uslovima.Korišćenje višestrukih izvora za informacije koje se odnose na tražioce kredita, posebno kompanija, važno je zbog toga da bi se ukrštanjem informacija, odnosno podataka, provjerila njihova tačnost.

Radi se analiza finansijskih tokova, gdje se glavni oblik analize odnosi na bilans dohotka,odnosno bilans uspjeha. Nakon toga slijedi analiza finansijskih indikatora, u koje spadaju indikatori likvidnosti, idikatori zaduženosti, indikatori aktivnosti – efikasnosti, te indikatori profitabilnosti, kao i indikatori deviznih efekata.

Elektronsko bankarstvo

Elektronsko bankarstvo definiše skup raznovrsnih načina izvođenja finansijskih transakcija upotrebom informacione i telekomunikacione tehnologije.

Elektronsko bankarstvo je brz, efikasan i pouzdan sistem koji omogućava da se putem Interneta pristupi banci nezavisno od vremena rada banke 24 časa dnevno, sedam dana u nedjelji. Na ovaj način mogu se obavljati finansijske transakcije, imati uvid u stanje i dnevne promjene na računu, preuzimati izvod od prethodnog dana, imati uvid u arhivske izvode, obavljati uvoz i izvoz proizvoda u XML, XLS i TXT formatu. Da bi klijent obavljao platni promet elektronskim putem treba da posjeduje računar odgovarajućih tehničkih karakteristika i ima vezu sa internetom.

Kada se govori o internet bankarstvu, podrazumijevaju se dva oblika rada. Takozvani on-line bankarski servis zahtijeva instalaciju softvera na »klijentu«, odnosno na PC-ju korisnika, pa se naziva i »softverski baziran«. Bez tog softvera korisnik ne može da radi. Samim tim on je ograničen na rad samo sa jednog PC-a. Softveri za tu namjenu su Quicken, Microsoft Money i drugi. Internet bazirano bankarstvo – podrazumijeva pristup bankarskom servisu sa bilo kog kompjutera koji se konektuje na Internet, od kuće, sa posla ili sa putovanja.

BANKARSKI POJMOVNIK

Evropska investiciona banka (EIB)

Evropska investiciona banka je neprofitna finansijska institucija EU, osnovana 1957. na osnovu Rimskog sporazuma. Misija joj je da doprinosi ravnomjernom razvoju zajedničkog tržista u interesu EU u cjelini. Ovaj zadatak EIB ostvaruje davanjem zajmova i izdavanjem garancija na neprofitnim principima za projekte u različitim oblastima:

• Projekti od značaja za razvoj manje razvijenih regiona. Finansiranje projekata koji doprinose regionalnom razvoju i jačanju ekonomske i socijalne kohezije u okvirima EU, jedan je od osnovnih zadataka EIB. U tom pravcu, EIB je do sada angažovala više od dvije trećine sredstava preko individualnih ili opštih zajmova za finansiranje takvih projekata i to u regionima koji se suočavaju sa određenim problemima privrednog razvoja (nedovoljni stepen razvoja industrije, poljoprivrede itd).

• Projekti od značaja za ostvarivanje modernizacije ili preorjentacije preduzeća ili razvoja novih djelatnosti. Finansiraju se projekti koji se, obzirom na njihov obim i prirodu, ne mogu finansirati od strane samih država članica. Prije svega, to se odnosi na mala i srednja preduzeća koja su značajan faktor stabilnosti i jedan od najefikasnijih načina borbe protiv nezaposlenosti.

• Projekti od zajedničkog interesa za više država članica. Finansiraju se projekti koji se u cjelini ne mogu finansirati iz izvora dostupnih pojedinim državama članicama.

Evropska banka za obnovu i razvoj (EBRD)

Evropska banka za obnovu i razvoj je finansijska institucija dugoročnog kreditiranja i ima regionalni karakter. Evropska banka za obnovu i razvoj (European Bank for Reconstruction and Development – EBRD) afilijacija je Svjetske banke.

Evropska banka za obnovu i razvoj podstiče tranziciju prema ekonomiji otvorenog tržišta i podstiče privatnu i preduzetničku inicijativu u zemljama središnje i istočne Evrope, kao i zemljama bivšeg Sovjetskog saveza.

Tako Evropska banka pomaže u 27 zemalja u implementaciji strukturalnih reformi i reformi sektora, promociji konkurencije, privatizacije i preduzetništva, zagovarajući pojedinačne potrebe svake zemlje, i pri tom uvažavajući dostignuti stepen tranzicije. Kroz investicije promovirše aktivnosti privatnog sektora, jačajući finansijske institucije i zakonodavstva, razvijajući potrebnu infrastrukturu za podršku privatnom sektoru.Banka takođe ohrabruje sufinansiranje, putem direktnih investicija privatnog i javnog sektora, pomaže mobilizaciju domaćeg kapitala i sprovodi tehničku saradnju u odgovarajućim područjima.

BANKARSKI POJMOVNIK

Platni bilans

Platni bilans je sistematski pregled svih ekonomskih transakcija (prihoda i rashoda) koje rezidenti jedne zemlje obave sa rezidentima drugih zemalja u određenom vremenskom periodu (najčešće u jednoj godini). Pod rezidentima se podrazumijevaju firme koje posluju u zemlji, stanovnici sa prebivalištem u zemlji i svi državni organi. Platni bilans se može podijeliti na: tekući bilans i kapitalni bilans.

Platni bilans Crne Gore je statistički izvještaj koji sistematski objedinjava, za određeni vremenski period, ekonomske transakcije privrede sa inostranstvom. Prema Zakonu o Centralnoj banci Crne Gore i Zakonu o tekućim i kapitalnim poslovima sa inostranstvom, CBCG izrađuje statistiku platnog bilansa Crne Gore. Platni bilans se sastavlja prema metodologiji MMF-a.

Devizni kurs

Cijena po kojoj se jedna nacionalna valuta razmjenjuje za drugu valutu naziva se deviznim kursom. U odnosu na devizni kurs, treba razlikovati devizni (valutni) paritet, koji predstavlja zvanično utvrđenu vrijednost nacionalnog novca, izraženog u nekom šire prihvaćenom imenitelju: zlatu, specijalnim pravima vučenja (SDR), nekoj snažnijoj ili stabilnoj valuti i sl. Pomoću deviznog kursa se uspostavlja veza izmenu nivoa cijena u zemlji i inostranstvu. Tako se inostrane cijene preračunavaju u nacionalnu valutu, a domaće cijene iskazuju devizno.

Euro (EUR)

Euro je novčana jedinica Evropske monetarne unije koju čine Austrija, Belgija, Kipar, Estonija, Finska, Francuska, Njemačka, Grčka, Irska, Italija, Luksemburg, Malta, Holandija, Portugalija, Slovačka, Slovenija i Španija. Ovaj novac, takođe, koriste Monako, San Marino, Vatikan, Andora i Kosovo. Euro je u Crnoj Gori zamijenio njemačku marku. Odnos ove dvije valute, koji su utvrdile Evropska unija, centralne banke zemalja Eurolenda i Evropska centralna banka, je EUR 1= DEM 1,95583. Euro je uveden da bi se olakšao promet roba i usluga i međunarodna komunikacija Crne Gore koja, kao mala, otvorena zemlja želi da ima jaku konvertibilnu valutu na kojoj će zasnivati svoju privredu i lakše se uključiti u evropske ekonomske tokove. Njegov odnos prema dolaru, funti sterlinga, jenu, švajcarskom franku i drugim valutama određuje tržište. Na novčanicama eura prikazani su imaginarni arhitektonski motivi iz teme «Periodi i stilovi Evrope» čiji je dizajner Austrijanac Robert Kalina.