Povežite se sa nama

Izdvojeno

DIVLJANJE CIJENA U CRNOJ GORI: Tri puta skuplji od svjetskog prosjeka

Objavljeno prije

na

Cijene hljeba i žitarica u Crnoj Gori porasle su za 31, a na globanom nivou za samo pet odsto; cijene mesa kod nas su  veće za 20 odsto, a na globanom nivou svega jedan odsto; cijene mlijeka, sira i jaja ovdje su porasle za 48 odsto, a na globanom nivou za svega tri odsto

 

U Crnoj Gori postignut je svjetski rekord u dostignutom troskoku cijena u odnosu na životni standard, objavila je konsultantska kuća Fidelity Consulting. Oni su uporedili cijene proizvoda u Crnoj Gori iz decembra 2022. i decembra 2021. sa cijenama na globalnom nivou i došli su do sljedećih podataka: cijene ulja i masti u Crnoj Gori porasle su za 21 odsto, uprkos tome što su na globanom nivou pale za čak 23 odsto.

I sa ostalim proizvodima u Crnoj Gori su oboreni rekordi. Cijene hljeba i žitarica u Crnoj Gori porasle za 31, a na globanom nivou za samo pet odsto; cijene mesa u Crnoj Gori porasle su za 20 odsto, a na globanom nivou za svega jedan odsto; cijene mlijeka, sira i jaja kod nas su porasle za 48 odsto, a na globanom nivou za svega tri odsto.

„Sve su prilike da su neki ljudi omastili marže i troskokom cijena nemilosrdno doskočili životnom standardu građana. Samo se nadamo da nisu prestupili prilikom zaleta, jer bi mogli da budu diskvalifikovani to jest – bojkotovani“, naglašavaju iz Fidelity.

Privrednicima je očigledno dopušteno da po mjeri svoje gramzivosti formiraju cijene. Vlada ništa ne preduzima da spriječi dalje urušavanje standarda građana. Naprotiv, iz Vlade serviraju nova poskupljenja. Najavljeno je povećanje akciza na gazirana i negazirana pića, proizvode  od šećera, kakaa i sladoled, te nove akcize  za duvanske proizvode. Tako će od 1. jula litar sokova i voda sa zaslađivačima biti skuplji 10 do 15 centi, kilogram slatkiša pola eura, a paklica cigareta najmanje deset centi.

„Postoje globalni i lokalni faktori. Inflacija u Eurozoni je bila 8,5 odsto, dok je kod nas 17 odsto. Logika nalaže da je ubrizgavanje novca u potrošnju kroz program poreske politike donio inflaciju a nije pokrenuo proizvodnju. Taj program bi imao smisla sa mjerama koja podstiču proizvodnju“, kaže za Monitor ekonomski analitičar Miodrag Vujović.

Dok su građanima veće cijene dodatno tanjile novčanik, profiti velikih firmi su se udvostručili. Fidelity je predstavio analizu o prihodima i profitu najveće naftne kompanije u Crnoj Gori Jugopetrola. Prihodi Jugopetrola su se više nego udvostručili u prvih devet mjeseci 2022. u odnosu na isti vremenski period 2021. godine: porasli su sa 112 miliona eura na 244 miliona eura. Ovaj trend je pratila i neto dobit koja je porasla sa 4,9 miliona eura (u trećem kvartalu 2021) na 10,2 miliona eura, koliko je iznosila na kraju trećeg kvartala 2022. godine. Kako je četvrti kvartal 2022. godine skoro trostruko bolji od četvrtog kvartala 2021. godine, očekujte da se prihod Jugopetrola približi iznosu od 280 miliona eura, a profit Jugopetrola skoči na najmanje 12 miliona eura, navodi se u analizi.

Benzinske pumpe pored sve skupljeg goriva, nedeljom i ostalim danima prodaju u svojim minimarketima proizvode po uvećanim cijenama. Odluka o umanjenju iznosa akcize za promet bezolovnog benzina i gasnih ulja prestala je da važi 27. februara. Iz Unije slobodnih sindikata apelovali su na Ministarstvo finansija da razmisle o nastavku umanjenja akciza na gorivo.

„Kao što znate zaposleni i građani nalaze se u izuzetno složenom ekonomsko-socijanom trenutku uslovljenom zahuktalim inflatornim kretanjima koja sve više obezvrjeđuju njihova primanja. Cijena nafte i njenih derivata, kao jednog od značajnijih troškova svakog porodičnog domaćinstva, nastavile su da rastu i ponovo dostigle enormni iznos. Pored toga, povećane su i akcize na gazirana pića sa dodatkom šećera ili drugih sredstava za zaslađivanje ili aromatizaciju, alkoholna pića, proizvode od šećera, kakaoa i sladoled, kao i na duvanske proizvode. Zbog toga je najveći broj crnogorskih domaćinstava doveden u nazavidan položaj i situaciju da iz redovnih prihoda ne mogu da zadovolje minimum porodičnih potreba i izmiruju brojne obaveze prema državi“, navode u Sindikatu i pozivaju Ministarstvo finansija da predloži, u ovom kriznom periodu, Vladi Crne Gore da ponovo donese Odluku o umanjenju akcize za promet bezolovnog benzina i gasnih ulja u iznosu ne manjem od 40 odsto.

Odgovora iz Vlade za sada nema. Glasniji od građana na čija leđa se svalio teret krize su privrednici koji su zaradili na krizi. Vlada je, po ugledu na praksu EU, pripremila Nacrt Zakona o solidarnom doprinosu, kojim se kompanije koje su ostvarile prihode veće od pet miliona eura obavezuju da plate vanredni porez, odnosno solidarni doprinos.

„Riječ je o svojevrsnom kolektivnom mehanizmu da oni koji su nezasluženo dodatno profitirali kontribuiraju jedan dio u budžet. Stoga, mjera će se odnositi na ograničeni broj najvećih privrednih društava, koja su poslovala u sekorima koji su identifikovani kroz javnu raspravu, i samo ako su ostvarili nesrazmjeran rast dobiti u odnosu na prosjek iz prošlih godina“, objasnio je državni sekretar u Ministarstvu finansija Ilija Vukčević

Nacrt ovog  zakona je na javnoj raspravi do 20. marta, a odmah je dočekan na nož od strane privrednika. Tako je, iz Američke privredne komore saopšteno da to predstavlja nedopustivo opterećenje i svojevrsno kažnjavanje uspješnih kompanija, te ukazuje na lošu praksu donošenja mjera koje konstantno destimulišu poslovni ambijent, kao i hroničnu nemogućnost države da resurse obezbjeđuje kroz smanjenje stope sive ekonomije. Iz Privredne komore su kazali da su povodom najavljenih izmjena zabrinuti prvenstveno zbog načina donošenja u netransparentnoj proceduri i bez prethodnih konsultacija sa poslovnom zajednicom, kao i zbog činjenice da se njima regulišu oblasti od izuzetnog uticaja na poslovanje.

„Kada god imate zakon bez jasnih finansijskih inputa i očekivanja, onda je jasno da ni zakonodavac ne zna precizno šta može da očekuje. Stavimo sada po strani marketinški momenat i potrebu da se Vlada podiči da je solidarna sa građanima – u praksi ta vrsta oporezivanja će biti teška za ispratiti iz najmanje dva razloga. Prvi, kod velikih kompanija uvijek postoji mogućnost friziranja podataka i izvješataja što je problem i najobučenijim i najsposobnijim poreskim upravama ispratiti, a drugi je taj da će, recimo, u veleprodajama prodavci opet taj tertet moći prebaciti konačnom potrošaču“, ocjenjuje Vujović.

On podsjeća da imamo decenijsku praksu, bez obzira ko je vlast, da ljudi bez mnogo konkretnog iskustva u privredi pišu zakone i strategije i često su vođeni opštim pretpostavkama u rješavanju sasvim konkretnih problema.  „Nužno je pokretanje proizvodnje i praćenje trgovačkih marži – bez regulacionih i inspekcijskih mjera u obje oblasti – donosićemo mnogo zakona sa malo efekata. Kao prilog tom rezonu podsjećam i da je prethodna Vlada prilikom donošenja budžeta za 2021. planirala 20 miliona od nelegalno stečene imovine pojedinaca koji ne budu mogli dokazati njeno porijeklo. Javnost nema informaciju da se to zaista i desilo“, zaključuje Vujović.

S malo informacija i prebijanjem skupoće po leđima potrošača, iz Fidelity Consulting donose još nekoliko zanimljivih analiza koji ukazuju na hronični nedostatak radne snage u Crnoj Gori.

Nedavno je najveći trgovinski lanac u zemlji, kompanija Voli skratila radno vrijeme svojih objekata za sat vremena. Iz Fidelity ukazuju na činjenice da broj učenika koji su upisali prvi razred srednje škole 2021/2022. godine manji 25 odsto od upisa 2006/2007. godine. Ukupan broj učenika u srednjim školama 2021/2022. godine je manji za 20 odsto u odnosu na kraj 2006/2007. godine, dok je broj upisanih studenata veći za 10 odsto.

Upozoravaju i na intenzivan odlazak mladih u inostranstvo. Preciznih podataka o odlasku nema, ali iz Fidelity su izračunali da je u periodu od 2010. do 2022. godine, dijaspora u Crnu Goru poslala 6,2 milijardi eura. Naši ljudi iz dijaspore su 2010. godine poslali 314 miliona eura, dok su 2022. godine poslali 790 miliona eura. U odnosu na BDP, Crna Gora drži neslavno drugo mjesto u Evropi po prilivima od dijaspore (14 odsto BDP čine prilivi od dijaspore, dok na nivou EU priliv od dijaspore iznosi svega 0,8 odsto). Ukupne plate (za 50 i kusur hiljada ljudi) koje se isplaćuju iz budžeta za 2022. godinu iznosile su 560 miliona eura što je 230 miliona eura manje od novca koji je poslala dijaspora u prethodnoj godini, zaključuju.

Stoga, iz Fidelitiy, za zaposlene u trgovini predviđaju: „Plate će vam biti veće, imaćete više dana odmora, drugih beneficija i, pazite sad, dobićete čak i neradnu subotu! Slobodno zatražite, sve ćete dobiti kao na tacni“.

Sve to će, naravno, kao i do sada, platiti potrošači.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

FOKUS

BESKONAČNO TRAJANJE SUDSKIH PROCESA: Dok nas smrt ne rastavi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Neke istine odavno su jasne. Samo pravosuđe nije u stanju da ih saopšti. Usled beskonačnih istraga i sudskih procesa koji se pokatkad okončaju smrću okrivljenih ili zastarom

 

Objavljeno je ove sedmice – preminuo je Željko Vuković, optuženi za saučesništvo u ubistvu Srđana Vojičića i pokušaj ubistva književnika Jevrema Brkovića 2006. godine. To je na suđenju zakazanom za ovu sedmicu saopštila njegova advokatica Aleksandra Rogošić.  Sada se čeka od Ministarstva unutrašnjih poslova da po zahtjevu Višeg suda u Podgorici potvrdi ovu informaciju. Ukoliko ona bude tačna proces se obustavlja. U prevodu, nakon skoro 20 godina od ubistva Vojičića i napada na Brkovića, proces će se okončati ne presudom i rasvijetljenim slučajem, već smrću jedinog osumnjičenog. U međuvremenu je preminuo i književnik Jevrem Brković.

Na ovonedjeljnom  ročištu advokatica  Rogošić je saopštila da je od Vukovićeve majke dobila informaciju da je preminuo: “Dobila sam informaciju od majke okrivljenog da je preminuo 1. aprila. Istu informaciju je dobio sud od policije. Do narednog pretresa, sud će tu informaciju da potvrdi, kako bi se postupak obustavio”, kazala je Rogošić.

Puniša Vojičić, stric ubijenog Srđana,  saopštio je da sumnja da je Vuković “ubijen ili sklonjen u inostranstvo”. On je sudu predložio da zatraži ispitivanje da li je tijelo koje se nalazi u grobnici zaista Vukovićevo.  Vojićić smatra da je Vuković bio prijetnja nalogodavcima zločina.

Vijesti su u februaru ove godine objavile  transkript razgovora odbjeglog policajca Ljuba Milovića i šefa kavačkog kriminalnog klana Radoja Zvicera o tome “da je jedan podgorički biznismen” organizovao napad na književnika, kada je ubijen  Vojičić. Brković je više puta tvrdio da je motiv napada i likvidacije njegov roman Ljubavnik Duklje, u kojem je pisao o vezama bivše crnogorske vladajuće političke i poslovne klase s organizovanim  kriminalom.

Vuković je uhapšen u oktobru 2019., a suđenje je počelo naredne godine – četrnaest godina nakon ubistva. I istrage koja je tapkala u mjestu. A onda je nastavljeno tapkanje u sudnicama.

Viši sud je Vukovića u novembru 2022.godine proglasio krivim za saizvršilaštvo u pokušaju ubistva i osudio na tri i po godine zatvora. Međutim u aprilu prošle godine Apelacioni sud je  predmet vratio na ponovno suđenje. Vuković je pušten da se brani sa slobode.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMIJA VLASTI: Državna preduzeća – partijsko vlasništvo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Službena saopštenja iz državnih kompanija, nerijetko, otkrivaju i najnovija pomjeranja na ovdašnjoj političkoj mapi. Neke ljubavi se gase, neke razbuktavaju. A neke traju

 

Još ne postoji zvaničan podatak o broju preduzeća koja su u većinskom vlasništvu države Crne Gore ili neke od ovdašnjih 25 opština. Iz Instituta alternativa potrudili su se i napravili svoju listu. Ona, u stvarnosti, ne može biti kraća. Samo duža. Prema njihovim podacima, imamo 55 državnih i 123 lokalna preduzeća sa, makar, 20.515 zapošljenih. Čiji broj u kontinuitetu raste.

Makar neki od donosioca odluka u prebrojanim državnim  preduzećima ne osjećaju se kao dio tog sistema. Odnosno, ne prihvataju pripadajuće obaveze o javnosti rada. Tako su iz pljevaljskog Rudnika uglja (dio sisetama EPCG) odbili da NVO MANS dostave podatke o zapošljavanju i poslovnim aranžanima vezanim za prodaju uglja kompanijama iz Srbije. Poslovna tajna, objasnili su.

„Kada smo tražili kopiju pravilnika o poslovnoj tajni, odgovoreno nam je da ova kompanija nije obveznik Zakona o slobodnom pristupu informacijama (SPI), jer Rudnik nije u vlasništvu države“, objasnili su iz MANS-a novinarima Vijesti. I predočili dokument – odgovor koji su dobili iz Rudnika uglja. Tamo stoji: „U smislu citirane zakonske odredbe (dio Zakona o SPI, primjedba Monitora), a imajući u vidu činjenicu da je Rudnik uglja, kao jednočlano akcionarsko društvo u 100 odsto vlasništvu EPCG, a ne države Crne Gore, smatramo da ne postoji zakonska obaveza Rudnika uglja za postupanje“.

To što je EPCG skoro pa u sto postotnom vlasništvu države – nema veze. Da je važno, valjda bi neko od nadležnih iz izvršne vlasti ili regulatornih i nadzornih agencija reagovao na objavljene tvrdnje. Ovako, stvari su sada postavljene na sledeći način: Rudnik uglja nije državno nego vlasništvo Elektroprivrede, pa se na njega ne odnosi Zakon o slobodnom pristupu informacijama. Pride, pošto im je resorni ministar Saša Mujović to završio, ubuduće će „sva nabavka uglja EPS-a od RUP-a ići na osnovu bilateralne saradnje dvije kompanije“. Tako će se, pojasnili su iz Ministarstva energetike dogovor Mujovića i izvršnog direktora EP Srbije Dušana Živkovića, „izbjegnuti nepotrebni troškovi trećih lica, posrednika u trgovini, smanjiti mogućnost manipulacija i postigli maksimalni benefiti za kompanije“. Možda. Ali će se tako takođe izbjeći i javno oglašavanje prodaje, nadmetanje potencijalnih kupaca koje bi moglo donijeti bolju cijenu prodavcu (iz perspektive Crne Gore to nam je u interesu) i bilo kakva kontrola poslova ugovorenih bilateralnom saradnjom. Čija se tajnost, vrlo je vjerovatno, podrazumijeva.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NOVO VRIJEME, STARI NAČIN: Posao sa malim HE cvjeta

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vlasnici  33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja koju plaćaju građani ubiraju milionske profite. Oni kojima je spriječena gradnja traže od države milionski odštetu. Nacrtom zakona o obnovljivim izvorima predviđaju se brojne olakšice, pa se prekaljeni biznismeni već  organizuju da prigrabe nove subvencije

 

 

Deset firmi koje gazduju sa 22 male hidroelektrane (mHE), od biznisa prodaje struje u prethodnim godinama, pa do kraja prošle godine, prikazalo je dobit od preko 21,5 miliona eura, saopštili su iz Akcije za socijalnu pravdu (ASP).

Iz ove organizacije podsjećaju da su biznis mHE razvile vlade Demokratske partije socijalista. Do poslova su došli uglavnom bliski vrhu te partije po političkom, rodbinskom, kumovskom-prijateljskom ključu.

Podsticaj za mHe, kao obnovljive izvore energije, plaćaju građani. Prema zvaničnim podacima na terenu imamo 33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja. Biznis šema je obuhvatala dodjelu koncesija za proizvodnju struje iz mHE na period od 27 do 30 godina, a koncesionar dobija pravo na subvencije u prvih 12 godina, koje plaćaju potrošači kroz račune na struju, a dio se izdvaja iz državne kase, naveli su iz ASP.

Male HE uglavnom se nalaze na nerazvijenom sjeveru, gdje mještani godinama ukazuju da su im uništile rijeke. Ilustrativan je primjer Andijevice na čijoj teritoriji se nalazi deset malih HE, devet privatnih i samo jedna opštinska. Godišnje vlasnici mHE sa područja ove opštine od njih zarade oko četiri miliona eura, a budžet Andijevice je 2,5 miliona. No u ovoj opštini su donekle zadovoljni jer su se izborili za procenat od šest odsto koje naplaćuju malim HE za koncesuju na vode. U drugim opštinama taj je procenat svega 0,5 odsto. Koncesije se naplaćuju preko Ministarstva finansija, a 70 odsto pripada lokalnim samoupravama, dok 30 odsto ide u državni budžet. Prema projekcijama mHE će u tri decenije, koliko će biti u privatnom vlasništvu, zaraditi oko 120 miliona eura. Opštini Andijevica će u tom periodu pripasti samo devet miliona eura.

U susjednim Beranama Hidroenergija Montenegro je razgranala posao sa  malim hidroelektranama. ,,Hidroenergija Montenegro, koja gazduje sa osam mHE, a do kraja prošle godine je nagomilala dobiti oko devet miliona eura“, navode iz ASP-a.

Ova kompanija je u vlasništvu Olega Obradovića i Ranka Radovića, kome su vlasništvo ustupili Ranko Ubović i Aleksandar Mijajlović, nezvanični vlasnici kompanije Bemaks.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo