Povežite se sa nama

FELJTON

Narodni ponos

Objavljeno prije

na

Crnogorska agonalna mjerila, ali i reakcija na njihovu povredu, bitno su se razlikovala od onih kod drugih naroda, čak i susjeda, osim Albanije, gdje su ona bila još ortodoksnija. Mićun Pavićević, izvanredan poznavalac crnogorskih običaja, njihove kulture i istorije, ali i karaktera, čovjek koji je napisao oko 70 bibliografskih jedinica o Crnogorcima, jednom je ovako oslikao njihovu poslovičnu osjetljivost i bolesni strah da ih neko ne okvalifikuje kao plašljivce.
DEGENERACIJA CRNOGORSKOG AGONA: „A ja, reče Petar Marković, kada bi me ko opsovao u Londonu, ne bih se ni okrenuo, u Berlinu bih ga tužio, u Parizu bih ga izgrdio, u Beogradu bih mu zube izbio, u Crnoj Gori, među Crnogorcima, gađao bih ga iz revolvera. Ako Crnogorac dozvoli da ga opsuju i naruže, desiće mu se da ga češće osramote, ma kako bio miran. Ne prekipi li mu i ne lati li se revolvera, prema običaju, propao je među Crnogorcima”.
Logički tumačeći ovaj citat, ali i dodajući mu njegovu istorijsku dimenziju, stiče se dojam da Crnogorci nijesu tako plahoviti i infantilni ako se nađu u civilizovanijoj sredini od vlastite. U drugačijem okruženju oni su sasvim benigni što nije daleko od istine. Ovo pod pretpostavkom da u novoj sredini ne zauzimaju važne komandne pozicije i da nijesu u većini jer su tada u stanju da „domorodačkom življu” nametnu svoj način i stil života i pravila takmičenja.
Crnogorski agon, surov u surovim vremenima, ne pogoduje smjernim i skromnim ljudima. Na cijeni je arogancija, čak i kada nema svoje pokriće u djelima. Ljudi se hvališu i pretenduju na čast koja im ne pripada. Zato ne treba da čudi komanda: „Artiljeriju na položaj” – a sva ratna tehnika mimo pušaka se sastoji od samo dva topa malog kalibra. Isto tako Crnogorac je u stanju da sasvim ozbiljno pozdravi preko nekog zvani¬čnika, ruskog imperatora, i da ga zapita kako je sa zdravljem, kao da su do juče koze zajedno čuvali.
Ilustrativno je zapažanje jednog Francuza koji je „ozlojeđen zbog uobraženosti Crnogo¬raca koji se dokoni dostojanstveno šetkaju: „Nemaju ni industrije, ni književnosti, ni gvozdenih puteva na suhu, ni flotu na moru – ništa nemaju. Da im se oduzme sve ono što drugi narodi za njihove potrebe proizvode, ostali bi bez kape, samo u košulji i opancima, sa guslama u ruci. Niko od prostih Francuza nema toliko nerazložnog narodnog ponosa koliko ga ima jedan njihov kozar”.
No, bilo bi pogrešno smatrati da su Crnogorci prvi i jedini na svijetu po visokom startnom mjestu u agonalnoj hijerarhiji. Tu su i škotski brđani, „ta bosonoga gomila ponosnih prosjaka, plemića među razbojnicima, ugursuza, lopuža, pljačkaša, palikuća, ubojica, otimača…”.
I Korzikanci imaju slične ili iste karakterološke osobine i agon. „Petar Kirneus (XV vijek) kaže da su oni među sobom u vječitoj zavadi, ali da prema spoljnjem neprijatelju čvrsto stoje jedan uz drugog, da su siromašni ali da preziru svako trgovačko zanimanje i ne upotrebljavaju zlato i srebro, da su slavoljubivi i častoljubivi, da ne znaju čitati ni pisati, ali da su veliki poznavaoci prava, odlični govornici i branioci na sudu; da su najgostoljubiviji ljudi na svijetu…”

Gotovo na istoj matrici se zasniva agonalna tradicija Sicilijanaca, Albanaca i drugih populacija koje su živjele na relativno izolovanim prostorima, podalje od puteva vladajuće civilizacije.

SPORTSKA ODMJERAVANJA: Crnogorski agon poznaje sportske borbe kao dio agonalne aktivnosti. Razne borilačke vještine koje su imale svoj takmičarski značaj u stvaranju imidža pobjednika, nijesu bile sasvim bezazlene jer je sportska borba mogla u trenu da se izrodi u oružani sukob. Boksa, u Crnoj Gori nije bilo ali jeste običnog pesničenja bez pravila, tada već razvijenog boksa, posebno u Velikoj Britaniji.
Interesantan je jedan slučaj iz ne tako davne crnogorske istorije koji je potpisniku ovoga teksta ispričao Mate Parlov, amaterski i profesionalni prvak svijeta u poluteškoj kategoriji.

Postoji jedna legenda koja ima svoju potvrdu o prvom boks-meču davne 1786. godine. Nakon zaključenja primirja u francusko-crnogorskom ratu, francuski komandant je predložio crnogorskom vladici da odabere jednog svog vojnika da izađe na dvoboj francuskom vojniku, pri čemu će se borba voditi pesnicama.
Na Vladičin poziv javilo se više dobrovoljaca ali je njegov izbor pao na nekog Gardaševića sa Čeva kojega je ispratio u Kotor sa riječima: „Idi sine, i uz pomoć Božju pobijedi na tom megdanu i osvijetli obraz Crnogorcima”.
U nedjelju, po lijepom sunčanom danu, na jednoj livadi uz samo more, započeo je dvoboj. Francuz je izašao u sjajnoj sportskoj opremi, dok je Crnogorac, onako crn, brkat i visok, izazvao buru smijeha kod Francuza jer je bio obučen u dugačke bijele gaće od vune i isto takve čarape na koje su bili navučeni opanci. Umjesto laganog dresa koji je Francuzu pokrivao gornji dio tijela, Crnogorac je imao bijelu vunenu jaketu što je stvaralo neobičan kontrast sa njegovim velikim crnim brkovima i licem opaljenim suncem.
Smijeh koji se čuo i na drugoj strani zaliva prekinuo je pucanj što je bio znak za početak borbe. Svima je odmah bilo jasno da je Francuz vješt borac. Crnogorac je bombardovan udarcima kojima nije mogao da parira. Pokušavao je da uhvati Francuza, ali mu je ovaj vješto izmicao, dijeleći uzgred snažne udarce. U jednom momentu je uhvatio gajtan (učkur), da li da ponizi protivnika ili ne, neće se nikada saznati, koji je držao vunene gaće zbunjenog Crnogorca i ove padoše. Gardašević koji se osjeti osramoćenim i poniženim, kao divlja zvijer pojuri na Francuza, ali mu se ovaj vješto izmače i snažnim mu udarcem iscijepa kožu na licu te krv koja šiknu iz rane poče obilno da natapa njegovu vunenu jaketu. Francuz se, poskakujući oko protivnika, smijao njegovim nevoljama ali je smijeha nestalo kada ga je u jednom momentu, sasvim iznenada, pogodila snažna gorštakova pesnica od čega je počeo da pada a potom dobio još jedan žestok udarac.
Tada mu Gardašević priskoči, uhvati ga za grlo te obojica padoše na zemlju. Poslije kratkog vremena, Crnogorac sav krvav, hitro ustade, prođe kroz zbunjenu vojsku krijući nešto u ruci i zamače jednim maslinama obraslim puteljkom koji vijuga ka Lovćenu.
Stigavši na Cetinje, poklonio se Vladici i rekao mu: „Sveti Vladiko, uz Božju i Tvoju pomoć ja pobijedih na onom megdanu i donijeh ti obilježje sa njega” i pruži mu krvavom rukom, izvađen Francuzov grkljan.

******************box***************

N: Arhaična logika crnogorskog dvoboja

Svaka sredina koja pledira da bude viteška, i da zasluži poštovanje drugih, neminovno mora da ima kao sredstvo uzvraćanja i odvraćanja dvoboj kao specifičan način rješavanja nastalih sporova.
Dvoboj je vjekovima gradio svoj socijalni, kulturni i moralni imidž da bi na razmeđu Srednjeg i Novog vijeka dobio svoju konačnu fizionomiju, svoju vitešku suštinu i striktna pravila po kojima se vodio, pri čemu pod njegove neumitne zakone potpada svaka životna situacija koja se zbog povrijeđene časti može i mora riješiti samo mačem ili revolverom.
To je klasičan dvoboj koji je dobio pravo građanstva svuda u svijetu, rijetko u Crnoj Gori. Međutim, crnogorski specifikum je što je paralelno sa viteškim dvobojem egzistirao i njegov moralni i pravni surogat koji je počinjao kao duel dvojice a završavao se kao kolektivno krvoproliće.
Sa protivnicima su na mjesto okršaja, pored sekundanata, dolazili njihovi prijatelji, bratstvo a nekada i cijelo pleme. Što je borba više odmicala, posmatrači su se „palili” i u njima je rastao borilački entuzijazam da bi „stvar” eksplodirala kada neko od protivnika bude ozlijeđen ili usmrćen. To je bio momenat kada bi provrela vruća bratstvenička krv. Ljudi bi se hitro laćali oružja, koga su se inače lišavali samo kada idu na spavanje, i navalili bi na bratstvo čiji je predstavnik pobijedio svoga protivnika. Obično bi pobjednik u dvoboju „kao inicijator zla” bio prva žrtva uzavrelih strasti. On bi stradao prvi a onda bi nastao pokolj jer zakrvljena bratstva nijesu ni u kakvom borbenom rasporedu nego u dvije skupine koje stoje jedna pored ili naspram druge, obično na kakvoj poljani. Protivnici bi prvo jedni na druge ispalili „male puške” a onda bi se latili mačeva ili handžara i borbom prsa u prsa rješavali ko je bolji, ne zaboravljajući pri tom na stare mržnje i propuštene prilike.
Tako se klasičan i civilizovan dvoboj pretvarao u inicijalnu kapislu masovnog i neselektivnog nasilja, u tragediju i nesreću čitavih generacija.

 

nastavice se)

Komentari

nastavi čitati

FELJTON

VELIZAR RADONJIĆ: HRONIKA GRADITELJSTVA U CRNOJ GORI (XXVII): Period poratne obnove i izgradnje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Monitor prenosi djelove iz Hronike graditeljstva Crne Gore, Velizara Radonjića, priče o „kratkim trenucima raskošne svjetlosti i o ljudima koji su tu svjetlost stvarali“. Nastavljamo sa pričom o izgradnji vjerskih objekata koji predstavljaju posebno značajan dio graditeljskog i kulturnog nasljeđa Crne Gore

 

Po završetku Drugog svjetskog rata prioritet je bio obnova i izgradnja porušene Crne Gore, a potom izgradnja prioritetnih puteva, željeznica, škola, bolnica… svega onog što Crna Gora nije imala. U sakralne objekte se, shodno prioritetima, ulagalo samo u krajnjoj nuždi i radi zaštite kulturnog blaga i graditeljskog nasljeđa, što je posebno došlo do izražaja poslije katastrofalnog zemljotresa iz 1979. godine, u kome su stradali mnogi vjerski objekti. U ovom periodu, pored pomenutog preseljenja Pivskog manastira, iz istih razloga preseljen je i manastir Kosijerevo.

Istina,1972. godine završena je davno započeta izgradnja crkve Svetog Save u Tivtu i izgrađena dva reprezentativna crkvena objekta katoličke crkve u Crnoj Gori: Katolička crkva u Nikšiću i Katolička katedrala u Titogradu.

Nekadašnja katolička crkva u Podgorici, posvećena Presvetom Srcu Isusovom, podignuta 1901. godine, zajedno sa samostanom i župskim uredom, stradala je prilikom savezničkog bombardovanja u maju 1944. godine. Zemljište na kome se crkva nalazila, par godina nakon rata je nacionalizovano i na njemu podignut Dom Jugoslovenske narodne armije.

Crkveni velikodostojnici katoličke crkve u Crnoj Gori su pune dvije decenije vodili pregovore oko nadoknade za izvršenu eksproprijaciju i dobijanja nove lokacije i odobrenja za izgradnju nove crkve. Pregovaralo se u Titogradu, Beogradu i Vatikanu. Pregovori su urodili plodom pa je 1967. godine počela njena izgradnja.

Crkva je sagrađena prema projektu koji su uradili profesor na Arhitektonskom fakultetu u Zagrebu Zvonimir Vrkljan i Boris Krstulović, asistent na istom fakultetu. Izvođač radova je bilo GP ,,Prvoborac” iz Herceg Novog. Crkva je otvorena 29. juna 1969. godine. Novac za izgradnju obezbijeđen je iz donacija Crne Gore i Titograda, međunarodne humanitarne organizacije „Caritas internationalis” i doborovoljnih priloga vjernika iz Crne Gore i dijaspore. Kao i prethodna koja je porušena prilikom bombardovanja, i ova crkva je posvećena Presvetom Srcu Isusovom.

Kuća u kojoj je bila župna crkva u Nikšiću, koja potiče iz 1933. godine, porušena je 1971. godine jer se nije uklapala u novi urbanistički koncept centra grada. Pet godina kasnije, po projektu arhitekte Slobodana Vukajlovića, počela je izgradnja nove crkve u Rastocima. Izgradnja je trajala 10 godina pa je crkva svečano blagosiljana 25. jula 1986. godine.

Promjena političkog sistema nastala raspadom nekadašnje Jugoslavije karakteristična je i po ekspanziji izgradnje vjerskih objekata, koja je zahvatila sve države koje su nastale njenim raspadom.  Religija je dobila primat u političkom odlučivanju, unutrašnjoj i spoljnoj politici, prosvjeti i obrazovanju… pa i onda kad se odlučivalo o ratu ili miru. Vjerski objekti niču kao pečurke poslije kiše. Njihovu izgradnju finansiraju Vatikan, Beograd, Bliski Istok, vjernici, dijaspora, vlada, lokalne samouprave, državna preduzeća, biznismeni… i grešnici. Svi grade i svuda po Crnoj Gori, sa dozvolom i bez dozvole. Često i bez valjane tehničke dokumentacije. Dovoljan je blagoslov crkvenog velikodostojnika. Novca za njihovu izgradnju uvijek ima, a za ostalo ni danas ne smije ni da se pita. Jedino nije bilo novca za izgradnju svetilišta Crnogorske pravoslavne crkve u Podgorici.

Tako su nastale i nastaju i dalje desetine novih bogomolja. Neko gradi crkvu, neko džamiju, sjemenište, hram, medresu… Podignut je Hram Hristovog Vaskrsenja u Podgorici, Medresa u Milješu kod Tuzi, Hram Svetog Vladimira, Džamija Selimija i Katedrala u Baru i… U isto vrijeme nije sagrađena ni jedna nova bolnica, ni jedan kilometar nove željeznice, a nove škole i vrtiće možemo izbrojiti na prste…

Saborni hram u Podgorici: Idejno rješenje Hrama Hristovog Vaskresenja uradio je poznati arhitekta iz Beograda, prof. dr Predrag- Peđa Ristić.

Idejni projekat je urađen 1994. godine na Građevinskom fakultetu u Podgorici a njegova revizija na Građevinskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Idejni projekat je uradio stručni tim u sastavu: Koordinator projekta  prof. dr Mitar Čvorović, dipl.inž. geod.; rukovodioci projekta prof. dr Božidar Milić, dipl.inž.arh i prof. dr Radenko Pejović, dipl.inž.građ;  odgovorni projektant arhitekture prof. dr Božidar Milić, dipl.inž.arh.; projektanti arhitekture: mr Dušan Vuksanović, dipl.inž.arh. i Dušan Lazarevski, dipl.inž.arh; odgovorni projektant konstrukcije Radivoje Mrdak, dipl.inž.građ; projektant konstrukcije Zvonko Tomanović, dipl.inž.građ; odgovorni projektant vodovoda i kanalizacije prof. dr Aleksandar Ćorović, dipl,.inž.građ a odgovorni projektant elektro instalacija Ranko Radulović, dipl.inž.el.

(Nastaviće se)

Komentari

nastavi čitati

FELJTON

VELIZAR RADONJIĆ: HRONIKA GRADITELJSTVA U CRNOJ GORI (XXVI): Crkve i manastiri iz doba Petrovića

Objavljeno prije

na

Objavio:

Monitor prenosi djelove iz Hronike graditeljstva Crne Gore, Velizara Radonića, priče o ,,kratkim trenucima raskošne svjetlosti i o ljudima koji su tu svjetlost stvarali”. Nastavljamo sa pričom o izgradnji vjerskih objekata koji predstavljaju posebno značajan dio graditeljskog i kulturnog nasljeđa Crne Gore

 

U slobodnim djelovima Crne Gore, u vrijeme dok su njome vladali mitropoliti i Petrovići, obnavljane su ranije sagrađene i porušene ili gradile  su se nove crkve i manastiri kao duhovni i svjetovni centri ili mjesto dogovora za dizanje ustanaka.

U Dajbabama kod Podgorice, 1897. godine podignut je manastir posvećen Uspenju Presvete Bogorodice; u Ždrebaoniku je 1818. godine, podignuta crkva Sv. Arhangela Mihaila; Manastir Podmaine je više puta obnavljan i spaljivan; Obnovljeni su Reževići; Manastir Duga, prvobitno sagrađen na ušću Male rijeke u Moraču, zbog opasnosti od turske pohare, premješten je polovinom XVIII vijeka, na lokaciju Duga na ulazu u kanjon Platije…

Posebno mjesto među crkvama i manastirima podignutim u doba Petrovića zauzima Manastir Ostrog, sagrađen krajem XVII vijeka. Poseban je po mnogo čemu. Manastir je ugrađen u Ostroške grede po kojima je i dobio ime. Posvećen je Svetom Vasiliju Ostroškom koji je pred kraj života službovao u ovom manastiru i obnovio ga, o čemu svjedoči zapis:

,,…сагради се сија свјатаја и свјаштенаја церков, во име часнаго и животворјашчаго креста во љето 7170. года, (1662. г. од Христова рођења) а пописа се в љето 7175. (1667.) са благословенијем всеосвјаштенаго митрополита Захумскаго Кије Василије, трудом и подвигом и платоју јеромонаха игумана Исаија ва унук перваго свјатаго и преподобнаго оца нашего Исаије, од Оногошта от села Попе. Бог да их прости, иже почеше и савршише“.

Život Svetog Vasila Ostroškog u pećinskoj crkvi – nekadašnjoj ćeliji isposnici, po vjerovanju ima višestruko iscjeliteljske moći, zbog čega vjernici svih konfesija dolaze da im se poklone i pomole za iscjeljenje bolesti, zatraže oprost od grjehova i spas duše.

Jedna od posebnosti Manastira Ostrog je i u tome što je u njemu, 8. i 9. januara 1942. godine, u organizaciji rukovodstva Narodno-oslobodilačkog pokreta Crne Gore i Boke, održana skupština crnogorskih i bokeljskih rodoljuba, poznata kao Ostroška skupština. Učestvovalo je 65 delegata – predstavnika svih političkih partija predratne Jugoslavije koje su djelovale u Crnoj Gori i Boki. Na dnevnom redu je bilo jačanje borbe za jedinstvo i slobodu naroda Crne Gore i Boke… Učesnici Skupštine, nakon usvajanja rezolucije, položili su Ostrošku zakletvu:

,,Na ovom mjestu gdje su se naši đedovi zakljinjali osveti i slobodi, mi, učesnici Konferencije crnogorskih i bokeljskih rodoljuba, zaklinjemo se da ćemo ostati vjerni duhu svoga naroda, koji je u borbi za junačku slobodu stvarao svoje junake, pjesnike i svetitelje, svoje tvrđave i svoje manastire – zaklinjemo se da nećemo objesiti svoje puške dok naša pobjeda ne satre posljednjeg fašističkog krvnika, dok naša pobjeda ne osreći život naše djece i ne ograne grobove naših predaka”.

Kad je riječ o crkvenim objektima sagrađenim u doba Petrovića, ne mogu a da ne pomenem crkvu Svetog Spasa na Grahovcu. Podignuta je kao spomenik u čast velike bitke koja se tu odigrala 1858. godine i pobjede crnogorske vojse u toj bici. Podignuta je na mjestu gdje se nalazio šator komandanta turske vojske Husein-paše.  Crkva je izgrađena 1864. godine po naredbi knjaza Nikole i njena izgradnja je počela u utorak, a završena u četvrtak – na Spasovdan, baš kao i sama bitka na Grahovcu.

 

CRKVENI OBJEKTI U BOKI

Istorija Boke je slična istoriji stare Crne Gore, samo su osvajači bili drugi. Boka je, najvećim svojim dijelom, tokom XV vijeka potpala pod mletačku vlast. U XVI i XVII vijeku pojedini djelovi Boke bili su i pod turskom vlašću. Od kraja XVIII vijeka u Boki se smjenjuju habzburška, ruska, francuska i na kraju austrijska vlast koja je ostala do 1918. godine.

Ovaj period je u Boki ostavio značajno graditeljsko nasljeđe, gdje se posebno izdvajaju palate, crkveni objekti i vojne tvrđave.

Najznačajnije crkve izgrađene u tom vremenu su Gospa od Zdravlja, podignuta u XV vijeku na brdu Sveti Ivan iznad Starog grada Kotora. U istom vijeku podignuta je i Gospa od Milosti u Tivtu. Kotorska crkva Sv. Eustahija u Dobroti sagrađena je u XVIII vijeku. Crkva u Prčanju, posvećena Rođenju Bogorodice, izgrađena je u periodu od 1789. do 1809. godine po projektu venecijanskog arhitekte Bernardina Makarucija. Crkva Svetog Nikole u Perastu, sa zvonikom visokim 55 m, podignuta je 1616. godine po  projektu koji je uradio mletački arhitekta Đuzepe Beati (Giuseppe Beati)…

Posebno mjesto u graditeljstvu sakralnih objekata zauzima Gospa od Škrpjela u Perastu. Podignuta na vještačkom ostvcetu, nastalom nasipanjem kamenja oko hridi (škrpjel), koje se obavlja 22. jula, a datira još od 1452. godine i traje do danas. Prvobitna crkva posvećena Uspenju Bogorodice sagrađena je polovinom XV vijeka.

Redovnim nasipanjem ostrvce se uvećalo pa je u periodu od 1710. do 1725. godine crkva dograđena i dobila sadašnji izgled. Dogradnju crkve je projektovao arhitekta Ilija Katičić, a radove su izvodili Vuk Kandijot iz Dobrote i Petar Dubrovčanin.

Na brdu iznad Kamenara u Boki, podignuta je 1704.  godine crkva Svete Neđelje. Vijek kasnije, 1804. godine u  Starom grtadu u Budvi podignuta je crkva Svete  Trojice. Nešto kasnije, 1831. godine, na Savini kod Herceg Novog, sagrađena je velika crkva posvećena Uspenju Presvete Bogorodice, koju je gradio Nikola Foretić sa Korčule…

(Nastaviće se)

 

Komentari

nastavi čitati

FELJTON

VELIZAR RADONJIĆ: HRONIKA GRADITELJSTVA U CRNOJ GORI (XXV): Najstarije džamije na području Crne Gore

Objavljeno prije

na

Objavio:

Monitor prenosi djelove iz Hronike graditeljstva Crne Gore, Velizara Radonića, priče o ,,kratkim trenucima raskošne svjetlosti i o ljudima koji su tu svjetlost stvarali”. Nastavljamo sa pričom o izgradnji vjerskih objekata koji predstavljaju posebno značajan dio graditeljskog i kulturnog nasljeđa Crne Gore

 

U drugoj polovini XV vijeka Turci zaposijedaju najveći dio Balkana. Nakon zauzimanja Skadra zaključuju sporazum sa Venecijom 1479. godine napadaju Crnu Goru i osvajaju veći dio njenih teritorija. Uporedo sa osvajanjima počinje i izgradanja vjerskih objekata. Negdje su gradili nove, a negdje postojeće crkve pretvarali u džamije.

Po nekim izvorima najstarija džamija podignuta na prostoru sadašnje Crne Gore (sa teritorijama koje prije osvajanja nijesu pripadale Crnoj Gori) je džamija sultana Murata II (Gornja džamija) u Rožajama, podignuta 1450. (ili 1455). Nešto kasnije, 1471.  godine, sagrađena je  Gradska džamija u Bijelom Polju i  Stara (carska) džamija u Plavu.  Vijek kasnije, 1570. godine, podignuta je Husein-pašina džamija u Pljevljima.

Stara ili Drvena džamija, podignuta 1471. godine najstarija je građevina u Plavu i jedna od najstarijih džamija u Crnoj Gori. Podignuta u vrijeme vladavine sultana Mehmeda II Osvajača i po njemu dobila ime Carska džamija. Prednji dio džamije izgrađeni su od drveta, pa je poznata i pod imenom Drvena džamija.

Među najstarije na prostoru Crne Gore spadaju pljevaljske džamije:  Hadži Zekerija džamija – Serhat (1607.g.), Hadži rizvan Čauš džamija (1609.g.) i Hadži Ačijina džamija (1763.g.); zatim Kučanska džamija u Rožajama (1779.g.); Redžepagića džamija u Plavu (1774.g.); Džamija sultan Ahmeda I, sagrađena u Gusinju od 1603. do 1617.g., stradala u požaru 1746/7. godine; Čekića džamija (1687.g.) i Vezirova džamija (1765.g.) u Gusinju.

Najstarije ulcinjske džamije su Lamova u Novoj mahali (1689.g.), Kalaja u Starom gradu (1693.g.), Pašina na Pristanu (1719.g). Omerbašića džamija, podignuta 1662.  godine, najstarija je u Baru. Među najstarijim džamijama u ovom gradu je i Derviš Hasanova džamija u Starom Baru iz 1723. godine

Džamija sultana Ahmeda III, podignuta 1704. godine, prva je džamija u Spužu, a 1723.  godine podignuta je i džamija Husein-age Mićukućića.

Pred kraj XVII vijeka u Nikšiću je podignuta Donjogradska džamija, zatim Hadžidanuša koju je u prvoj polovini XVIII vijeka podigao hadži Husein Danević, Rišnjanin. Glavna i najveća džamija u Nikšiću bila je Pašina džamija, koju je podigao ,,izvjesni Mehmad-paša”. Četrvrta i jedina džamija u Nikšiću koja i danas postoji je Hadži Ismailova džamija, koju je ,,o svom trošku podigao nikšićki trgovac hadži Ismail Lekić, iz grudskog bratstva Mehmednikića 1807. godine (1219. po hidžri)”. U okolinI Nikšića (Onogošta) postojale su i džamije u Kazancima, Crkvicama, Goranskom i Grahovu. Nikšić je oslobođen od Turaka 1877. godine. To znači da su sve pomenute džamije sagrađene prije toga.

Najstarija podgorička i jedna od najstarijih džamija na području sadašnje Crne Gore bila je džamija Mehmed Fatiha. Pretpostavlja se da je izgrađenja 1474. godine u blizini ušća Ribnice u Moraču. Srušena je 1890. godine. Glavatovića džamija je podignuta početkom XVIII vijeka, Hadži Mehmed-paša Osmanagić sagradio je krajem XVIII vijeka Sahat kulu i džamiju, koju zbog toga što su je održavali Lukačevići, nazivaju i džamija Lukačevića. U njenom dvorištu je turbe graditelja, Mehmed-paše Osmanagića, gdje je i pokopan. Među najstarijim džamijama je i Nizamska džamija, za koju se pretpostavka da je sagrađena 1476. godine ispod brda Dećić kod Tuzi. U XVII vijeku je sagrađena Dračka džamija, a 1770.  godine džamija u Dinoši…

(Nastaviće se)

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo