Povežite se sa nama

MONITORING

DRŽAVNI ARHIV CRNE GORE U HAOSU: Kako su uništena dokumenta o Jugooceaniji

Objavljeno prije

na

arhiv

Državni arhiv Crne Gore (DACG) je jedinstven u Evropi a i šire. Uvid u vrijednu građu koju čuvaju dostupan je jedino na način kao prije 30 ili 50 godina – ručno. Napredna tehnologija u vidu informacionog sistema još nije zaživjela, iako je vlada za ovu svrhu Državnom arhivu u proteklih 18 godina opredijelila skoro 200.000 eura.

,,Sistem nije na visokom tehnološkom nivou, tek je u početnoj test fazi, on funkcioniše na način što mu mogu pristupiti samo službenici arhiva, još uvijek nije dostupan za korisnike-istraživače”, kaže se u odgovorima koji su proslijeđeni Monitoru iz Državnog arhiva a koje potpisuje direktor Saša Tomanović.

Ne koristi se ni starija metoda – mikrofilmovanja dokumenata. Iz Arhiva objašnjavaju da je ,,mikrofilmovanje građe rađeno ranijih godina, a sada se više ne radi”. Tako korisnici imaju jedinstveno iskustvo da im se na uvid daju originalni dokumenti, a na njihovoj je savjesti hoće li i u kakvom stanju vratiti uzetu građu. Da ne govorimo o značajnim dokumentima koji zbog nepostojanja informacionog sistema nijesu dosupni široj javnosti.

Da ovakav način vođenja Arhiva nije primjeren vremenu, primijećeno je još 1999. godine. Konstatovano je tada da nedostaju dokumenta iz najstarijih fondova.

Direktor DACG Rajko Kalezić, je tokom 2000, na jednoj od sjednica Savjeta za praćenje realizacije Projekta za informacioni sistem kazao ,,da je tokom redovne djelatnosti konstatovano da nedostaju dokumenta iz najstarijih fondova”.

Da propada građa i iz novijeg vremena dokaz je Zapisnik o inspekcijskom nadzoru Jugooceanije Kotor iz maja prošle godine. Apostrofira se značaj te arhivske građe za Crnu Goru, za pomorski saobraćaj i privredu… U izvještaju se zatim konstatuje da je građa Jugooceanije faktički uništena! Posebno se ističe da je najstarija građa koja se nalazila na brdu Vrmac, period od 1955. do 1988. totalno uništena i od nje nije ništa ostalo.

Da bi se uveo red formiran je Savjet za praćenje realizacije projekta za Informacioni sistem u Državnom arhivu CG. U Savjetu su bili mr Miodrag Ivanović, dr Vujica Lazović, Branislav Radulović i Borivoje Marić, u pregovorima sa tadašnjim direktorom DACG Rajkom Kalezićem i ostalim članovima uprave ove institucije od strane Prirodno-matematičkog fakulteta (PMF) učestvovali su Stevan Šćepanović i Radovan Rutešić.

U zapisnicima sa sjednica Savjeta, u koje je Monitor imao uvid, navodi se da se posao realizacije informacionog sistema u DACG povjeren PMF-u i Republičkom sekretarijatu za razvoj. Tada je prihvaćen predlog Vujice Lazovića da se posao odradi direktnim ugovaranjem, bez raspisivanja tendera. Obrazloženo je da bi raspisivanje tendera oduzelo mnogo vremena!

Žurba je bila velika da se okonča ovaj značajan posao, pa je te godine tadašnji predsjednik Republike Milo Đukanović za ovu svrhu dodijelio DACG 163.000 maraka, a Budžetom je bilo predviđeno 300.000 eura za nabavku opreme.

PMF iz Podgorice bio je nosilac ovoga posla, koji su počeli da rade u jesen 1999. Za Monitor su iz PMF-a kazali da je pored njihovih stručnjaka i ljudi iz Državnog arhiva i Republičkog sekretarijata za razvoj, učestvovala i profesorica sa FON-a iz Beograda Dragana Bečejski-Vujaklija.

Idejni projekat je završen i prezentiran u decembru 1999. a glavni projekat završen i predat DACG početkom 2001. godine. Projekat je i nagrađen na Festivalu informatičkih dostignuća Infofest 2001, kao najbolji IT projekat u Crnoj Gori u toj godini.

Dekan PMF-a Predrag Miranović objašnjava za Monitor da je PMF izradio aplikaciju za zaštitu i upravljanje arhivskom građom DACG, dok je za nabavku i instalaciju računarske opreme i mreže bio nadležan Sekretarijat. On kaže da su se predajom aplikacije obaveze PMF-a prema DACG završile: ,,Koliko ja znam, oni nisu bili voljni da angažuju PMF za dalje održavanje tog Informacionog sistema iako im je to bilo ponuđeno i iako su to bila relativno mala sredstva”.

Miranović navodi da projekat informacionog sistema DACG iako dobro urađen nije ispunio očekivanja. ,,Programom zacrtana dinamika skeniranja i zaštite arhivske građe i kreiranja odgovarajuće baze podataka nije ispoštovana. Bez angažovanja stručnih ljudi koji će moći da odrade ovaj veoma ozbiljan i značajan posao za Crnu Goru to se nije moglo uraditi. Veliko je pitanje da li je bilo dovoljno upošljenih profesionalnih arhivara u Državnom arhivu? U cilju realizacije projekta bilo je predviđeno da se u Arhiv na Cetinju primi najmanje 5-6 fakultetski obrazovanih informatičara. Mislim da ni to nije urađeno. Ja stvarno ne znam koji su objektivni razlozi, ako ih ima, ali projekat nažalost i na veliku štetu Crne Gore nije realizovan onako kako je bilo zamišljeno”, zaključuje Miranović.

Sada u DACG moraju da opet krenu iz početka, ali taj početak zavisi od, kako kažu, opredijeljenih sredstava: ,,S’ obzirom da je sistem u početnoj fazi treba ga razvijati i obezbijediti što lakši, brži i efikasniji pristup građi, i omogućiti da sistemu može pristupiti što veći broj korisnika. Nakon opredijeljenih sredstava napravila bi se tehnička specifikacija, sprovela bi se javna nabavka, i izvršio odabir najpovoljnijeg ponuđača za nastavak digitalizacije građe”, navodi se u odgovoru Tomanovića.

Za sada, kažu u DACG, informacioni sistem funkcioniše u arhivskim odsjecima Budva, H. Novi, Kotor i Bar za arhivsku građu Katastarske knjige iz doba Austrougarske. Ovaj projekat je urađen preko privatne firme Arhimed iz Podgorice, a Crna Gora je jedna od 12 zemalja koja posjeduje ovaj arhivski materijal. Pomenuti arhivi su opterećeni zbog usluživanja velikog broja korisnika koje interesuje ova arhivska građa prvenstveno kao dokazni materijal za potrebe sudskih sporova oko imovine.

Istorijski arhiv Kotor, koji posjeduje najstariju sačuvanu arhivsku građu, jedini je koji je samostalno pokušao da napravi neke iskorake na ovom polju. ,,Mi smo preko NVO Notar Kotor pokrenuli više projekata vezano za implementaciju novih tehnologija u zaštiti i prezentaciji arhivske građe”, kaže za Monitor načelnica Istorijskog arhiva Kotor Snežana Pejović.

Ona ističe projekat – italijanski veb portal Archivum, na kome je prikaz arhivskog fonda Spisi vanrednog providura Mletačke republike u Kotoru, 1684-1814. ,,Portal je dvojezičan, posjeduje naučno-informativni aparat i uspjeli smo da digitalizujemo 21 fasciklu spisa od postojećih 208, ukupno 28.780 originala je u digitalnom formatu i dostupno on-line. Ovaj projekat je trebalo da podstakne Državni arhiv da odvoji sredstva za dalju digitalizaciju i eksportovanje na internet. Međutim, upravu DACG to uopšte ne interesuje i nije prihvatila niti da pomogne da se nađe rješenje za hosting”, kaže Pejović. Novca za održavanje portala više nema, objašnjava.

Vladu, odnosno Ministarstvo kulture, pitali smo koliko su do sada uložili novca u razvoj informacionog sistema DACG. Odgovor nismo dobili. Preciznu računicu poslali su nam iz Arhiva: za realizaciju informacionog sistema Arhis u periodu od 2000. do 2001. uplaćeno je 258.915 DM; za realizaciju informacionog sistema pod nazivom Arhinet sa Avicena Software d.o.o. – Split uplaćeno je 30.000 € u periodu 2007-2008; za projekat sa Arhimed d.o.o. – Podgorica uplaćeno je 34.000 € u periodu 2014-2016; za digitalizaciju arhivske građe od strane Državnog arhiva u toku 2015. godine utrošeno je 4.000€. Sve ukupno blizu 200.000 eura za nešto što ne funkcioniše.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

KORONA I NEODGOVORNOST: Budi odgovoran, ne budi kao premijer

Objavljeno prije

na

Objavio:

I pored najave potpunog zaključavanja kao jedinog spasa, ono je odloženo do izborne šutnje u Nikšiću. Znaju se prioriteti. Premijer Krivokapić je obrazložio da trenutno stanje nije izazvano lošim mjerema, već da je problem nepoštovanje mjera. Počevši od njega

 

Što je korona žešća, neodgovornost je veća. Podržavaju je i najviši zvaničnici. Premijer Zdravko Krivokapić je u nedjelju u Hramu Hristovog Vaskrsenja u Podgorici uslikan kako cjeliva pričesnu pogaču, preporučujući tako drugima da ga slijede, jer vjera planine pomjera. Nepoštovanje preventivnih mjera postalo je običajno pravo za crkvena i ostala okupljanja.

Ministarka zdravlja Jelena Borovinić-Bojoviće je, nakon osude javnosti, prekorila premijera. Kazala je da je obećao da će poštovati mjere: „I da će se potruditi da utiče na ostale svojim primjerom da poštuju mjere“.  To se traži – snaga ličnog primjera. I premijer se nakon tri dana izvinio građanima što u određenom periodu nije nosio masku, a pravdao se da ima antitjela. Ovako se izvinjavao i nakon nenošenja maske na sahrani mitropolita Amfilohija, pa obećanje ne održa.

Neozbiljnost, sa najviše adrese, se dešava u nedjelji kada je broj umrlih od korona virusa premašio hiljadu. Podaci Instituta za javno zdravlje govore da je smrtnost od kovida u februaru, u odnosu na januar, povećana za 70 odsto.

Iz opština stižu alarmantni podaci. U Baru je zabilježen rekordni broj pacijenata u Regionalnom kovid centru za Primorje – 113, a bolnički kapaciteti za kovid pacijente se stalno povećavaju pa ih je sada 115. Problem je i nedostatak osoblja, jer su neki ljekari i medicinske sestre i po drugi put zaraženi – tri doktora su u izolaciji, odustno je i 13 sestara, a do sada je virus imalo 26 doktora, kazali su iz bolnice u Baru.

Od 20. do 28. februara na Cetinju je umrlo osam osoba, a dnevno do 100 pacijenata posjeti kovid ambulantu, saopšteno je iz Kriznog štaba Prijestonice.  Nadležni građane najčešće opominju zbog nenošenja maske i nepridržavanja distanca na otvorenom, a veliki je i broj onih koji krše mjere samoizolacije.

Slike na portalima iz Nikšića i Ulcinja pokazuju svakodnevne gužve u kovid ambulantama u ovim gradovima.

Iz Kliničkog centra, u kome se liječi preko 130 pacijenata od virusa, kažu da su spremni i za gori scenario te da najveća zdravstvena ustanova raspolaže sa 774 kovid kreveta.

Ministarka zdravlja je ove nedjelje izjavila da je situacija zabrinjavajuća ali da nije alarmantna, kazavši da je popunjenost bolnica 75 odsto.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više i štampanom izdanju Monitora od 5. marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

SLUČAJ MIDDLE POINT: Na divljem zapadu ništa novo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Kako je ruskoj kompaniji Middle Point, koja je radi izgradnje hotela u Budvi angažovala nikšićku kompaniju LD gradnja, zahvaljujući ovdašnjem pravosuđu, izvršiteljima i Privrednom sudu, oduzeta imovina vrijedna preko četiri miliona eura

 

Ovo je još jedna priča o tome kako su se, dok su se bivše crnogorske vlasti klele u strane investicije, investitiori koji su iz daleka stigli da posluju ovdje, susretali sa neizvjesnostima, ali i pravnim siledžijstvom. Umjesto da ulažu i grade, nerijetko bi jedino tek gubili novac u vrtlogu zarobljenih institucija. A investicije čekale neka bolja vremena.

Priča počinje 2008. godine, kada ruska kompanija Middle Point doo angažuje građevinsku firmu iz Nikšića LD gradnja radi izgradnje kondo hotela u Budvi. Nakon što je sklopljen ugovor i Middle Point uplatio avans od 300.000 eura, gradnja godinama nije počinjala. Uprkos tome, nikšićka kompanija je svih tih godina ruskom investitoru ispostavljala  fakture u iznosu 50.000 eura godišnje na ime  „održavanja gradilišta“. Ova nikšićka kompanija, čiji je osnivač, prema podacima Privrednog registra, Ilija Nikčević, radila je brojne projekte za državne i lokalne vlast (vidi box).

Nakon sedam godina, gradnja je intenzivirana.  No, iako se izgradnja hotela nije bližila kraju, ukupna vrijednost dogovorenih poslova, u iznosu od 2.833.000 eura kako je predviđeno ugovorom, bila je već potrošena. Ruski investitor odlučio je da ne plaća dalje dok se tačno ne utvrdi koliko je LD gradnja do tada i u šta trošila.  Izgradnja hotela je opet stopirana, što zbog neusglasica investitora i izvođača, što zbog zabrane gradnje na primorju u to doba. U jesen 2017. godine. LD Gradnja nije nastavila radove, da bi nekoliko mjeseci kasnije, u zimu 2018.

predala pet prvih saturacija (faktura) javnom izvršitelju Aleksandru Boškoviću, tražeći naplatu od Middle Pointa. Prema tvrdnjama kompanije Middle Point te fakture, u iznosu od 800.000 eura, su već bile plaćene. Bez obzira, investitoru je na osnovu tog duga uzeta imovina vrijedna milione. I to bez vještačenja ili utvrđivanja fakata o visini stvarnog duga.

Aleksandar Bošković, izvršitelj koji je vodio postupak, javnosti je poznat nakon što je u njegovoj kancelariji samoubistvo izvršio pedesetčetvorogodišnji E.M. 2015. godine. Takođe, Ministarstvo pravde svojevremeno je pokrenulo disciplinski  postupak protiv Boškovića zbog nezakonitosti koje su utvrđene u njegovom radu tokom redovnih i vanrednih kontrola i pritužbi građana.

Middle Ponit uz sve nije bio obaviješten da se postupak izvršenja vodi, tako da ruski investitor nije imao priliku da reaguje. Da se vodi postupak, saznali su nakon što im je blokiran račun, a kada je izvršenje već postalo pravosnažno.

Pošto je bilo kasno za žalbe, ruski investitor tada podnosi tužbu Privrednom sudu.

Priča o zarobljenim institucijama tek tada, u stvari, počinje. Dok je izvršenje po nalogu LD gradnje teklo u rekordno brzom roku, na reakcije Privrednog suda, na čijem se čelu nalazi Blažo Jovanić, čekalo se mjesecima. Jovanić je javnosti poznat kao jedan od stubova prethodnog režima u pravosuđu.

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BUDVA: POLA GODINE NAKON IZBORA PODIJELILI RESORE: Odluka o budžetu bez Skupštine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Imenovanjima čelnika u upravnim odborima opštinskih preduzeća i savjetima javnih ustanova, stvoren je preduslov za podjelu rukovodećih mjesta u izvršnoj vlasti u skladu sa izbornim rezultatima, na koja pretenduje  ukupno šest partija. Možda su na smirivanje strasti u Budvi i postizanje dogovora uticali lideri iz partijskih centrala zbog  izbora u Nikšiću

 

Partije koje su na posljednjim lokalnim izborima u Budvi osvojile većinu odborničkih mandata u budvanskom parlamentu, konačno su, pola godine kasnije, dogovorile podjelu resora u upravljačkim tijelima opštinskih preduzeća i javnih ustanova. Predstavnici stranaka Demokratskog fronta i Demokrata uspjeli su da prebrode ozbiljnu krizu vlasti u Budvi i postignu dogovor u posljednjem trenutku, kako bi usvojili budžet, donijeli Plan investicija i imenovali članove upravnih odbora preduzeća i savjeta kulturnih institucija u Opštini.

Međutim, ovaj dogovor realizovaće se u posve neuobičajenoj proceduri, bez skupštinskog zasjedanja i parlamentarne debate o bužetskim izdacima i prioritetnim investicionim projektima. Zbog posebno loše epidemiološke situacije u Budvi, sjednica Skupštine Opštine ne može biti održana, pa su predstavnici vladajućih partija bili saglasni, da predsjednik Marko – Bato Carević donese navedene odluke, u skladu sa zakonom, kako bi lokalna uprava mogla nesmetano da funkcioniše.

Prema članu 59 Zakona o lokalnoj samoupravi, predsjednik opštine privremeno donosi akte iz nadležnosti skupštine, ako skupština nije u mogućnosti da se sastane ili je iz drugih razloga onemogućen njen rad. Zakonom je propisano takođe, da se tako usvojene odluke, moraju podnijeti na potvrdu skupštini na prvoj narednoj sjednici.

Ukoliko ih odbornici ne podrže, njihova važnost prestaje u roku od tri mjeseca od njihovog donošenja. Što se u budvanskom parlamentu neće dogoditi, jer partije koje čine vlast imaju 20 od ukupno 33 odbornička mandata.

Donošenje budžeta bilo je neophodno jer je Opština funkcionisala na bazi odluke o privremenom finansiranju. Predloženi iznos budžeta budvanske Opštine za 2021. godinu utvrđen je na 31,5 miliona eura.

Poslije izborne pobjede na lokalnim izborima u kojoj su DF i Demokrate osvojile većinu mandata u budvanskom parlamentu čime su u duboku opoziciju poslale Demokratsku partiju socijalista, ,,proslavljenu” u predizbornoj akciji nasilnog preotimanja vlasti, pobjedničke partije nisu uspjele postići dogovor oko podjele resora u izvršnoj vlasti. Od 15. septembra prošle godine vlast u Budvi funkcioniše po starom rasporedu, ustanovljenom poslije izbora 2016.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više i štampanom izdanju Monitora od 5. marta ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo