Povežite se sa nama

MONITORING

NESTANAK NACIONALNOG BLAGA IZ NARODNOG MUZEJA: Pohara uz amin odgovornih

Objavljeno prije

na

narodni-muzej

Preko 2.900 muzejskih predmeta, koja imaju spomenički karakter i upisani su kao kulturno dobro u Registar kulturnih dobara, nedostaje iz Narodnog muzeja Crne Gore.

Taj manjak konstatovan je još 2013. godine i sve do sada nije ništa urađeno da se otkrije što je bilo sa tim kulturnim dobrima. Prošle godine je, tokom procesa Revalorizacije kulturnih dobara, potvrđeno da ti predmeti nedostaju. Zbog toga je Aleksandar Berkuljan, dugogodišnji muzejski radnik, sredinom prošlog mjeseca, Osnovnom javnom tužilaštvu na Cetinju, podnio krivičnu prijavu protiv lica u Narodnom muzeju CG i Ministarstvu kulture koja su svojim ,,činjenjenjem ili nečinjenjem” odgovorna za ovakvo stanje.

Najviši je manjak u Istorjskom muzeju – preko 1.700 predmeta, što i nije toliko čudo ako se zna da ovaj muzej još nema inventarnu knjigu niti bilo kakvu regularnu evidenciju. Iz Biljarde nedostaje 21 komad Njegoševog originalnog namještaja, dok u Umjetničkom muzeju razlika u zbirci slika iz 1962, od kada datira Registar kulturnih dobara, do danas iznosi preko 200 jedinica…

U krivičnoj prijavi Berkuljan upozorava ,,da osim u slučajevima iz 1997. i 1998. godine, odgovrne službe i pojedinci u Narodnom muzeju, nakon saznanja o nestanku predmeta nijesu pokrenuli niti jednu službenu radnju na koju ih Zakon obavezuje”.

Da podsjetimo, početkom 1998. su sa Cetinja nestale litografija Marka Šagla (Revolucija), dvije litografije Pabla Pikasa (Majka s djetetom i Golub mira), serigrafija Salvadora Dalija i ulje na platnu Renata Gutuza.

Policija je pronašla dvojicu počionioca, od kojih je jedan bio radnik obezbjeđenja Narodnog muzeja. Osuđeni su na tri i po godine zatvora. U seoskoj kući u kojoj su krili ukradene slike pronađene su i slike Konavka Vlaha Bukovca i slika italijanske slikarke Ane Doti.

Berkuljan u prijavi upozorava da se odavno zna da je Narodni muzej decenijama bio meta pohara. Za to postoje i pisani tragovi kao što je obraćanje nekadašanjeg direktora Narodnog muzeja Crne Gore Rista Dragićevića crnogorskoj vladi, u kom postavlja pitanje otuđenja preko 900 predmeta.

Znakovito je da su, na primjer, slike iz Umjetničkog muzeja često davane na revers i nijesu vraćane. Nestanak u najvećem broju slučajeva, tvrdi Berkuljan, nikada niko nije prijavio nadležnim organima.

Do sada je registrovano samo par pljački. Kao što je slučaj iz 1997. kada su iz muzeja nestale slike Vlaha Bukovca, slično je i sa ranijim nestankom dvije slike Petra Počeka, nestanak je prijavljen ali slikama se izgubio svaki trag.

No, od prijavljenih pljački nacionalnog blaga ispada da se višestruko teža pohara desila zbog nefunkcionisanja i neodgovornosti rukovodioca u samom sistemu zaštite.

Prije par godina, tadašnji savjetnik u Ministarstvu kulture, arheolog Predrag Malbaša, izjavio je da je 1987. godine zahvaljujući delegatskom pitanju Gojka Kilibarde u crnogorskoj Skupštini, javnost u Crnoj Gori bila upoznata da je iz ,,Muzeja Cetinje” otuđeno 4640 predmeta, čija se vrijednost nije mogla utvrditi zbog nepostojanja dokumentacije. ,,Najveći dio predmeta otuđen je u vremenu okupacije austrougarske vlasti, zatim u periodu od prisajedinjenja sa Srbijom do 1926. godine, kada je osnovan Državni Muzej na Cetinju. Dio predmeta nestao je tokom italijanske okupacije i Drugog svjetskog rata, a jedan dio predmeta, nakon oslobođenja, ustupan je na revers državnim organima ili čak i poklanjan značajnim domaćim i stranim ličnostima tog vremena”, kazao je Malbaša.

Ispada da je posljednjih 30 godina za spomenike kulture bilo pogubno poput minulih okupacija. Stručnjaci odavno upozoravaju da se ovome ne treba čuditi jer u cetinjskim muzejima još uvijek ne postoji evidencija i katalogizacija umjetničkih djela, te da nikada nije završen primopredajni popis između starih i novih direktora Narodnog muzeja.

Krađa umjetničkih djela se smatra jednom od najunosnijih profesija u svijetu kriminala. Međutim, dok se u inostranstvu do vrijednih umjetnina dolazi kriminalnim ,,remek djelima”, kod nas je proteklih decenija to išlo mnogo lakše. O tome svjedoči i manjak u crnogorskim muzejima, ali i krađe koje su proteklih godina zabilježene u muzejima u Kučima, Baru, Nikšiću, manastirima, katedralama…

Posebna specijalnost lovaca na blago i nebriga nadležnih vidljiva je u crnogorskom podmorju koje je opustošeno pregalaštvom domaćih i stranih ronilaca ,,arheologa”.

Ne treba zaboraviti da je krađa umjetnina bila i ,,državni posao” – tokom ,,oslobađanja” Dubrovnika. Slike i ostale dragocjenosti odnosile su se iz hotela, kuća, a ni crkve u Konavlima nijesu bile pošteđene. Nakon rata Hrvatska je od Crne Gore potraživala preko 3.000 umjetničkih djela. Većina njih je vraćena do 2008. ali se za nekima još traga na nelegalnom tržištu jer po zvaničnim podacima otuđenih kulturnih dobara iz Dubrovačke regije nema u crnogorskim kulturnim ustanovama.

Koliko našeg nacionalnog blaga nedostaje iz Narodnog muzeja nadležni tek treba da utvrde. ,,Pošto je problem mnogo veći od nadležnosti i kapaciteta Narodnog muzeja, a očigledno i Ministarstva kulture, njegovo rješavanje podrazumijeva hitnost, jer u suprotnom svaka dalja aktivnost ove institucije gubi smisao”, zaključuje se u krivičnoj prijavi Berkuljana. Za sada nadležni nijesu pokazivali ni zainteresovanost, a kamoli hitnost.

Odnos prema nacionalnom blagu

Umjetnine iz Crne Gore krase brojne svjetske muzeje. Jedna od najdragocjenijih je podgorička čaša koja je je 1873. iskopana u Duklji. Čašu je prvo otkupio francuski konzul u Skadru, da bi preko Sarajeva i Pariza, završila u Ermitražu. Numizmatička zbirka Ashmolen muzeja u Oksfordu sadrži 52 primjerka novca iz risanske kovnice. Miroslavljevo jevanđelje je spomenik neprocjenjive vrijednosti, nastao krajem 12. vijeka, na prostoru Crne Gore, dio je postavke Narodnog muzeja u Beogradu. Srednjevjekovni spomenik Ilovačka krmčija ili Novokanon, koja je nastala na Prevlaci u Manastiru Svetog Mihaila, nalazi se u Sveučilišnoj biblioteci u Zagrebu. Prof. dr Božidar Šekularac, istoričar prije par godina za Pobjedu je ispričao: ,,Za vrijeme Drugog svjetskog rata kada je došlo do obračuna između partizana i četnika, iznešene su knjige iz Manastira Morače i spaljivane su. Tada je čuveni Peko Dapčević u svoju torbicu, sa te gomile, uzeo Oktoih Crnojevića i sačuvao, da bi ga poslije rata vratio manastiru”. Odiseja čuvene ikone Bogorodice Filermose završena je u Crnoj Gori. Međutim, sedmi, središnji, najkrupniji dragi kamen iz ogrlice sa ikone ukraden je u periodu od marta 1953. do januara 1978. u vreme dok je ta svetinja čuvana u trezoru crnogorske Službe DB.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

Izdvojeno

KORONA I NEODGOVORNOST: Budi odgovoran, ne budi kao premijer

Objavljeno prije

na

Objavio:

I pored najave potpunog zaključavanja kao jedinog spasa, ono je odloženo do izborne šutnje u Nikšiću. Znaju se prioriteti. Premijer Krivokapić je obrazložio da trenutno stanje nije izazvano lošim mjerema, već da je problem nepoštovanje mjera. Počevši od njega

 

Što je korona žešća, neodgovornost je veća. Podržavaju je i najviši zvaničnici. Premijer Zdravko Krivokapić je u nedjelju u Hramu Hristovog Vaskrsenja u Podgorici uslikan kako cjeliva pričesnu pogaču, preporučujući tako drugima da ga slijede, jer vjera planine pomjera. Nepoštovanje preventivnih mjera postalo je običajno pravo za crkvena i ostala okupljanja.

Ministarka zdravlja Jelena Borovinić-Bojoviće je, nakon osude javnosti, prekorila premijera. Kazala je da je obećao da će poštovati mjere: „I da će se potruditi da utiče na ostale svojim primjerom da poštuju mjere“.  To se traži – snaga ličnog primjera. I premijer se nakon tri dana izvinio građanima što u određenom periodu nije nosio masku, a pravdao se da ima antitjela. Ovako se izvinjavao i nakon nenošenja maske na sahrani mitropolita Amfilohija, pa obećanje ne održa.

Neozbiljnost, sa najviše adrese, se dešava u nedjelji kada je broj umrlih od korona virusa premašio hiljadu. Podaci Instituta za javno zdravlje govore da je smrtnost od kovida u februaru, u odnosu na januar, povećana za 70 odsto.

Iz opština stižu alarmantni podaci. U Baru je zabilježen rekordni broj pacijenata u Regionalnom kovid centru za Primorje – 113, a bolnički kapaciteti za kovid pacijente se stalno povećavaju pa ih je sada 115. Problem je i nedostatak osoblja, jer su neki ljekari i medicinske sestre i po drugi put zaraženi – tri doktora su u izolaciji, odustno je i 13 sestara, a do sada je virus imalo 26 doktora, kazali su iz bolnice u Baru.

Od 20. do 28. februara na Cetinju je umrlo osam osoba, a dnevno do 100 pacijenata posjeti kovid ambulantu, saopšteno je iz Kriznog štaba Prijestonice.  Nadležni građane najčešće opominju zbog nenošenja maske i nepridržavanja distanca na otvorenom, a veliki je i broj onih koji krše mjere samoizolacije.

Slike na portalima iz Nikšića i Ulcinja pokazuju svakodnevne gužve u kovid ambulantama u ovim gradovima.

Iz Kliničkog centra, u kome se liječi preko 130 pacijenata od virusa, kažu da su spremni i za gori scenario te da najveća zdravstvena ustanova raspolaže sa 774 kovid kreveta.

Ministarka zdravlja je ove nedjelje izjavila da je situacija zabrinjavajuća ali da nije alarmantna, kazavši da je popunjenost bolnica 75 odsto.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više i štampanom izdanju Monitora od 5. marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

SLUČAJ MIDDLE POINT: Na divljem zapadu ništa novo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Kako je ruskoj kompaniji Middle Point, koja je radi izgradnje hotela u Budvi angažovala nikšićku kompaniju LD gradnja, zahvaljujući ovdašnjem pravosuđu, izvršiteljima i Privrednom sudu, oduzeta imovina vrijedna preko četiri miliona eura

 

Ovo je još jedna priča o tome kako su se, dok su se bivše crnogorske vlasti klele u strane investicije, investitiori koji su iz daleka stigli da posluju ovdje, susretali sa neizvjesnostima, ali i pravnim siledžijstvom. Umjesto da ulažu i grade, nerijetko bi jedino tek gubili novac u vrtlogu zarobljenih institucija. A investicije čekale neka bolja vremena.

Priča počinje 2008. godine, kada ruska kompanija Middle Point doo angažuje građevinsku firmu iz Nikšića LD gradnja radi izgradnje kondo hotela u Budvi. Nakon što je sklopljen ugovor i Middle Point uplatio avans od 300.000 eura, gradnja godinama nije počinjala. Uprkos tome, nikšićka kompanija je svih tih godina ruskom investitoru ispostavljala  fakture u iznosu 50.000 eura godišnje na ime  „održavanja gradilišta“. Ova nikšićka kompanija, čiji je osnivač, prema podacima Privrednog registra, Ilija Nikčević, radila je brojne projekte za državne i lokalne vlast (vidi box).

Nakon sedam godina, gradnja je intenzivirana.  No, iako se izgradnja hotela nije bližila kraju, ukupna vrijednost dogovorenih poslova, u iznosu od 2.833.000 eura kako je predviđeno ugovorom, bila je već potrošena. Ruski investitor odlučio je da ne plaća dalje dok se tačno ne utvrdi koliko je LD gradnja do tada i u šta trošila.  Izgradnja hotela je opet stopirana, što zbog neusglasica investitora i izvođača, što zbog zabrane gradnje na primorju u to doba. U jesen 2017. godine. LD Gradnja nije nastavila radove, da bi nekoliko mjeseci kasnije, u zimu 2018.

predala pet prvih saturacija (faktura) javnom izvršitelju Aleksandru Boškoviću, tražeći naplatu od Middle Pointa. Prema tvrdnjama kompanije Middle Point te fakture, u iznosu od 800.000 eura, su već bile plaćene. Bez obzira, investitoru je na osnovu tog duga uzeta imovina vrijedna milione. I to bez vještačenja ili utvrđivanja fakata o visini stvarnog duga.

Aleksandar Bošković, izvršitelj koji je vodio postupak, javnosti je poznat nakon što je u njegovoj kancelariji samoubistvo izvršio pedesetčetvorogodišnji E.M. 2015. godine. Takođe, Ministarstvo pravde svojevremeno je pokrenulo disciplinski  postupak protiv Boškovića zbog nezakonitosti koje su utvrđene u njegovom radu tokom redovnih i vanrednih kontrola i pritužbi građana.

Middle Ponit uz sve nije bio obaviješten da se postupak izvršenja vodi, tako da ruski investitor nije imao priliku da reaguje. Da se vodi postupak, saznali su nakon što im je blokiran račun, a kada je izvršenje već postalo pravosnažno.

Pošto je bilo kasno za žalbe, ruski investitor tada podnosi tužbu Privrednom sudu.

Priča o zarobljenim institucijama tek tada, u stvari, počinje. Dok je izvršenje po nalogu LD gradnje teklo u rekordno brzom roku, na reakcije Privrednog suda, na čijem se čelu nalazi Blažo Jovanić, čekalo se mjesecima. Jovanić je javnosti poznat kao jedan od stubova prethodnog režima u pravosuđu.

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BUDVA: POLA GODINE NAKON IZBORA PODIJELILI RESORE: Odluka o budžetu bez Skupštine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Imenovanjima čelnika u upravnim odborima opštinskih preduzeća i savjetima javnih ustanova, stvoren je preduslov za podjelu rukovodećih mjesta u izvršnoj vlasti u skladu sa izbornim rezultatima, na koja pretenduje  ukupno šest partija. Možda su na smirivanje strasti u Budvi i postizanje dogovora uticali lideri iz partijskih centrala zbog  izbora u Nikšiću

 

Partije koje su na posljednjim lokalnim izborima u Budvi osvojile većinu odborničkih mandata u budvanskom parlamentu, konačno su, pola godine kasnije, dogovorile podjelu resora u upravljačkim tijelima opštinskih preduzeća i javnih ustanova. Predstavnici stranaka Demokratskog fronta i Demokrata uspjeli su da prebrode ozbiljnu krizu vlasti u Budvi i postignu dogovor u posljednjem trenutku, kako bi usvojili budžet, donijeli Plan investicija i imenovali članove upravnih odbora preduzeća i savjeta kulturnih institucija u Opštini.

Međutim, ovaj dogovor realizovaće se u posve neuobičajenoj proceduri, bez skupštinskog zasjedanja i parlamentarne debate o bužetskim izdacima i prioritetnim investicionim projektima. Zbog posebno loše epidemiološke situacije u Budvi, sjednica Skupštine Opštine ne može biti održana, pa su predstavnici vladajućih partija bili saglasni, da predsjednik Marko – Bato Carević donese navedene odluke, u skladu sa zakonom, kako bi lokalna uprava mogla nesmetano da funkcioniše.

Prema članu 59 Zakona o lokalnoj samoupravi, predsjednik opštine privremeno donosi akte iz nadležnosti skupštine, ako skupština nije u mogućnosti da se sastane ili je iz drugih razloga onemogućen njen rad. Zakonom je propisano takođe, da se tako usvojene odluke, moraju podnijeti na potvrdu skupštini na prvoj narednoj sjednici.

Ukoliko ih odbornici ne podrže, njihova važnost prestaje u roku od tri mjeseca od njihovog donošenja. Što se u budvanskom parlamentu neće dogoditi, jer partije koje čine vlast imaju 20 od ukupno 33 odbornička mandata.

Donošenje budžeta bilo je neophodno jer je Opština funkcionisala na bazi odluke o privremenom finansiranju. Predloženi iznos budžeta budvanske Opštine za 2021. godinu utvrđen je na 31,5 miliona eura.

Poslije izborne pobjede na lokalnim izborima u kojoj su DF i Demokrate osvojile većinu mandata u budvanskom parlamentu čime su u duboku opoziciju poslale Demokratsku partiju socijalista, ,,proslavljenu” u predizbornoj akciji nasilnog preotimanja vlasti, pobjedničke partije nisu uspjele postići dogovor oko podjele resora u izvršnoj vlasti. Od 15. septembra prošle godine vlast u Budvi funkcioniše po starom rasporedu, ustanovljenom poslije izbora 2016.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više i štampanom izdanju Monitora od 5. marta ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo