Povežite se sa nama

PARALELE

Nehigijena u crnogorskoj vojsci

Objavljeno prije

na

Romantična predstava koju imamo o crnogorskoj vojsci u prošlosti, bazirana je uglavnom na guslarskoj mitologiji i narodnom predanju. Ta dva punkta, uticala su na istorijsku svijest i formirala sliku nedodirljivih Aresa i Marsova, koji svojom bezrezervnom hrabrošću i žrtvom kucaju na vrata Valhale. Tako da u našoj viziji Crnogorci – ratnici nijesu ljudi, a njihova etika izdignuta je na nivo idealnog. Jačina takvih dogmi, uticala je i na istoriografe, pa je nerijedak slučaj da akademski istoričari posegnu za konstrukcijama koje ulaze u sferu fantastike.

Kada spustimo loptu i oslobodimo se predrasuda, u istorijskim izvorima možemo pronaći i onu drugu stranu Mjeseca, pa vidjeti da su naši preci ipak bili ljudi sa prelijepim, velikim vrlinama i velikim manama. Gledajuć građu u fondu Ministarstva vojnog u Državnom arhivu na Cetinju, naišao sam na veoma zanimljive istorijske izvore koji bogate sliku o crnogorskoj vojsci uoči Balkanskih ratova. Ona je tada uveliko bila izašla iz svog herojskog doba i krenula putevima osavremenjenja. Crnogorska vojska uoči skadarske krvave kupke, pravi je teren za izučavanje crnogorskog odnosa prema higijeni (na što savremenija istoriografija stavlja poseban akcenat), jer se na taj način jasnije uočavaju naša materijalna civilizacija, životni standard i mentalitetske karakteristike. Jedan od najupečatljivijih dokumenata koji potvrđuje tadašnju crnogorsku svijest o higijeni svakako je dopis brigadira Milutina Nikolića Ministarstvu vojnom, u kojem kaže: „Šef administrativnog Odsjeka g. Komandir Ljumović, preko telefona, naredio je por. Nikčeviću, da potpisati prizove zastupnika vojnog ljekara i pita ga, da li bi on imao što-god protivu i je li škodljivo po zdravlje, da vojnici sami peru svoju bjankariju (podvukao autor) u logor Kapino Polje, njega sam ispitao, i odgovorio je – Da to ne kvari, nego na protiv zdravije je za to što se vojnik može: češće prati i mijenjati svoje rublje. Povodom čega, mišljenja sam, a predhodno sam isto učinio, da se izdava dovoljna količina sapuna, pa da se vojnici sami peru, dok stanuju u logor…”

Kao što vidimo, svijest o ličnoj higijeni bila je na nivou srednjevjekovne prakse! Iz jedne naredbe ministra vojnog Iva Đurovića iz 1911. godine, uočava se da smještaj regruta nije bio najuslovniji za njihovo zdravlje. Prilikom logorovanja regruta, uočio je da starješine ne vode mnogo računa o stalnom provjetravanju šatora, zbog čega vojnici borave u zagušljivom prostoru. Takođe, u šatorima nema dovoljno slame za prostirku, pa regruti veoma često obolijevaju. Najgori utisak na njega ostavila je atmosfera u vojničkim kuhinjama. Ne samo da ishrana vojnika nije bila kvalitetna, već je zapaženo da tamo vlada velika nemarnost i nečistoća: ,,…baš u doba kad je kolera gotovo sa svih strana, ipak, nigđe se u kužinama nije moglo primijetiti, da je što preduzimato za sprečavanje padanja muha po mesu, t.j. meso nije bilo pokriveno; u svim kužinama izrezane porcije stojale su onako otkrivene po stolovima, ali zato pokrivene muhama, koje su, kao što je poznato najbolji prenositelj svijeh bolesti”.

Uslove života u Vojnom stanu vidimo na osnovu dokumenta koji je uputio šef štaba Prve divizije, ministru vojnom: ,,Prostorije vojnoga stana u kojima se imaju smjestiti pozvati rekruti…suviše su zapuštene, usljed čega se umoljava to Ministarstvo za odobrenje da se pomenute prostorije ofarbaju, pošto su podovi tako nečisti, da se bojati od kakve zarazne bolesti.” Vrhunac o nehigijeni nalazimo u zapisu Nikolaja Potapova, ruskog vojnog agenta u Crnoj Gori, koji u svojim briljantnim dnevnicima, uz komentar da je nevjerovatna količina nehigijene među Crnogorcima, zapisuje: „nužnici nijesu određeni, sve unaokolo je zagađeno. Čak činovi štaba pogane direktno pored izlaznih vrata.” (!)

Ovo su samo djelići iz naše istorije svakodnevice i mentaliteta, koji se tiču institucije u kojoj bi higijena, s obzirom na njenu prirodu, trebala biti na najvišem mogućem nivou. Podaci iz dokumenata o higijenskim uslovima u crnogorskom društvu uopšte, još su porazniji. Ostao je zapis da se na podgoričkom pazaru velika nužda vršila neposredno uz pijacu. A samo četrdesetak godina kasnije, Podgorica je postala Glavni grad.

Boban BATRIĆEVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

MALTA MALA, A KRIMINAL I KORUPCIJA OGROMNI: A patriotizam vrišti  

Objavljeno prije

na

Objavio:

Premijer Malte Džozef Muskat je uspio tokom dva mandata transformisati Maltu u zemlju naširoko poznatu po kriminalu, korupciji, nepotizmu i gušenju medija. Takav, bio je rado viđen gost i poslovni partner vlastima u Crnoj Gori. Više mu ne cvjetaju ruže. Malta je članica EU,  i on je pod velikim  međunarodnim pritiskom

 

Nedavni međunarodni pristisak na premijera Malte Džozefa Muskata da se konačno počne rješavati slučaj ubijene istraživačke novinarke Dafne Karuane Galicije,  kao i problemi koje je istraživala,  izazvao je pravu političku buru na malenom mediteranskom ostrvu od nepunih 490 hiljada stanovnika na površini od svega 318km2. Do skora smatran nedodorljivim,  on je uspio  tokom dva mandata transformisati Maltu u zemlju naširoko poznatu po kriminalu, korupciji, nepotizmu i gušenju medija. Ovaj 45-ogodišnjak je došao na čelo Laburističke (Radničke) partije 2008., četiri godine nakon ulaska Malte u EU. Isticao se kao progresivan, liberalan političar koji se zalagao za ukidanje biznis barijera i svega što stoji na putu napretka Malte u sklopu evropske porodice. Zalagao se i za liberalizaciju društva u malenoj, plemenski povezanoj konzervativnoj katoličkoj zemlji i za priznanje istopolnih brakova što će se i desiti u njegovom drugom mandatu. Na parlamentarnim izborima 2013. njegovi laburisti su na valu velikih obećanja osvojili nadmoćnih 54 posto glasova i on je postao premijer.

Jedan od noviteta njegove politike je bio uveđenje programa ekonomskog državljanstva za strance koji investiraju od 650 hiljada do milion eura u Maltu. Ubrzo se pokazalo da se kriteriji za malteško državljanstvo  svode na količinu novca koju je trebalo uplatiti u posebni fond. Malta je kroz taj program prihodovala preko 600 miliona eura od kojih je dio iskorišten za eliminaciju budžetskog deficita. Njegova vlada postala je meta brojnih kritika jer su mnogi kriminalci i sumnjivi likovi iz Rusije, Azerbejdžana i drugih azijskih zemalja postali malteški i EU državljani. Muskat je na silne kritike odgovorio tako što je njegova vlada prestala objavljivati godišnje podatke o novim državljanima putem investicija i proglasila ih tajnim pozivajući se na evropski zakon o zaštiti podataka ličnosti. Tako su širom otvorena  vrata sumnjivim investitorima iz čitavog svijeta.

Drugi veliki,  lišen transparentnosti, projekat je bio prijelaz sa fosilnih goriva na LNG tečni gas i novu gasnu elektranu vrijednu 450 miliona eura. Malta je  potpisala sporazum sa azerbejdžanskim SOCAR-om (takođe prisutnim u našoj zemlji, prvenstveno kroz projekat Porto Novi). Obavezala se , uz dopuštenje Evropske Komisije, da sav tečni gas kupuje od Azerbejdžena. Kasnije su procurili detalji da se Malta obavezala da plaća fiksnu cijenu i do dva puta veću od tržišne.  Istraživačka novinarka Dafne Galicija napala je vladu za prikrivanje detalja ugovora i očiglednu korupciju.  Za direktora državne energetske kompanije Elektrogas pod čijim okriljem je izgrađena nova elektrana na jugu ostrva je postavljen Jorgen Fenek,  tajkun, jedan od najbogatijih Maltežana sa velikim iskustvom u  vođenju kazina ali nikakvim u energetici. Protežirali su ga tadašnji ministar energetike Konrad Mizi i Kit Šembri- šef kabineta predsjednika vlade, koji su i omogućili sklapanje takvog ugovora sa “prijateljima iz Azerbejdžana”.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 6. decembra
ili na www.novinarnica.net 

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Revolveri u naoružanju crnogorske vojske

Objavljeno prije

na

Objavio:

Iako je bajonet itekako bio popularan početkom XX vijeka u vježbama za blisku borbu, crnogorski vojnici nijesu voljeli da se puno oslanjaju na njega jer im je smetao pri ciljanju. Zbog toga je u vojnim krugovima crnogorske vojske odlučeno da je za blisku borbu najbolje koristiti revolver. Time se računalo da jedan dobar strijelac može da savlada pet do sedam neprijatelja u borbi prsa u prsa. Mnogi izvještaji, naročito oni iz Drugoga balkanskoga rata kazuju nam da su Crnogorci upravo zbog toga bili izuzetno opasni u jurišima kad se približe neprijatelju, što su dobro ośetili bugarski vojnici. (više…)

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Njegoš na ratištu devedesetih

Objavljeno prije

na

Objavio:

O upotrebi velikog pjesnika u različite svrhe do sada je puno napisano. No, posebno zanimljivom čini se njegova epizoda u toku „rata za mir”. Slijepo slijedeći instrukcije Slobodana Miloševića, crnogorska vlast uzela je aktivnog učešća u raspadu Jugoslavije. Ljeta 1991. godine sprovedena je mobilizacija rezervnoga sastava JNA u Crnoj Gori, koja je septembra mjeseca raspoređena po istočnoj Hercegovini i okolini Dubrovnika. (više…)

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo