Povežite se sa nama

Izdvojeno

SUDSKI EPILOG EKOCIDA U PLJEVALJSKIM RIJEKAMA: Sistem pao na ispitu

Objavljeno prije

na

Uzimanje uzoraka iz pljevaljskih rijeka, nakon pomora ribe u ljeto 2019. godine, nije urađeno prema propisima i standardima. Tom konstatacijom vještaka zaključen je sudski postupak. Civilni aktivisti tvrde da bi trebalo utvrditi da li je zaista i ko napravio propuste. Ali ne očekuju da će se to desiti

 

Osnovni državni tužilac (ODT) u Pljevljima Milivoje Tomčić odustao je od krivičnog gonjenja Elektroprivrede Crne Gore i četvorice rukovodilaca u Termoelektrani (TE) Pljevlja. ODT ih je, prvobitno, teretio za pomor velike količine ribe u rijekama Vezišnici i Ćehotini, početkom jula 2019. godine,  usljed ispuštanja otpadnih voda sa deponije Maljevac. Na toj lokaciji odlaže se otpad koji nastaje kao nusprodukt rada Termoelektrane.

Sudski proces je prekinut nakon što je vještak Snežana Didanović na ročištu u pljevaljskom sudu izjavila  da ne ostaje pri svom nalazu o uzrocima koji su doveli do uginuća ribe. Didanović je pred sudom kazala da uzorci vode iz rijeka nisu uzeti u skladu sa standardima te da se zbog toga ne može sa sigurnošću utvrditi uzrok pomora ribe. Objasnila je „da je tokom suđenja došla do novih činjenica koje ukazuju da njen nalaz ne može biti validan“. Čak je i zahvalila advokatima odbrane koji su joj „tokom postupka ukazali na činjenicu kako je uzet uzorak vode“.

Odbrana je, naime, na jednom od ranijih ročišta, tvrdila da je ispitivanje ribe izvršeno četiri dana nakon uginuća i da su ispitani samo uzorci iz Ćehotine, a ne i Vezišnice. Rečeno je i da su vode za analizu uzele nestručne osobe, ribolovci SRK Lipljen, te da uzorci vode nisu uzeti u skladu sa Vodičem o uzorkovanju iz 2016. godine. Navodno, uzorkovanje su radile „za to nekvalifikovane osobe u neadekvatnim posudama“ (plastičnim bocama, prim. Monitora).

Bojana Knežević, specijalista hemijske tehnologije iz Centra za ekotoksikološka ispitivanja (CETI), svjedočila je tokom postupka da su prilikom uzimanja uzoraka iz pljevaljskih rijeka primjenjivana pravila i standardi. Prema njenom mišljenju, nije važno što je voda uzorkovana plastičnim flašama. Za uzorkovanje i transport vode iz Ćehotine, objasnila je ona,  bio je odgovoran ekološki inspektor.

Do zakljčenja ovog broja iz pljevaljskog ODT Monitoru nijesu odgovorili na pitanje da li će zbog neadekvatnog sporovođenja postupka uzimanja uzoraka nekoga teretiti. Takođe, ni na pitanje da li je odustajanjem od krivičnog gonjenja slučaj pomora ribe konačno zatvoren. Minulih dana nije bilo ni naznaka da će nadležene inspekcije snositi odgvornost, zbog, kako tvrde iz NVO sektora, uništenog sudskog procesa. U civilnom sektoru su sigurni da je na slučaj „stavljena tačka“.

Milorad Mitrović iz NVO Breznica kaže da ne očekuje da će pred sudovima više biti riječi o pomoru ribe u Vezišnici i Ćehotini. „Ne očekujem da će se išta više dešavati. Viši sud će potvrditi presudu. Za pomor ribe, koji je najveći u istoriji ovog kraja, neće niko snositi odgovornost. Kao što nije ni minulih 40 godina, koliko traje ispuštanje otpadnih voda TE u pljevaljske rijeke. Jedino je jasno da se pod hitno mora mijenjati sistem, jer mijenjati ljude nije dovoljno“, kaže sagovornik Monitora.

Epilog pomenutog sudskog postupka pokazao je „nemoć i zarobljenost pravosudnih institucija“, tvrdi za Monitor ekološki aktivista Denis Mekić. „Aboliranje odgovornosti za ekocid predstavlja krajnje negativan primjer ostalim zagađivačima. Takođe, pokazuje i nedovoljnu spremnost države u rješavanju pitanja zaštite životne sredine iz Poglavlja 27. Ako se ne krene sistemski u rješavanje ovakvih problema, pitanje je dana kada će se ponovo desiti slični ekocidi. Slično se već desilo i na Limu“, kaže aktivista GI Sačuvajmo rijeke Crne Gore.

Predsjednik SRK Lipljen Vaso Knežević kaže da su „i tužilaštvo i sudstvo pali na ispitu“. On tvrdi da se još jednom pokazalo kako je Elektroprivreda „država u državi“, iznad zakona i svih sankcija. „Nadam se da će novo rukovodstvo EPCG ispraviti dosadašnji odnos prema Pljevljima i životnoj sredini u toj opštini. I da će im jedna od prvih aktivnosti biti priznanje krivice i ispravljanje nepravde, koja se nije desila samo u junu 2019. godine već traje decenijama“, očekuje Knežević.

Crnogorsko društvo i pravni sistem, odustajanjem osnovnog državnog tužioca od krivičnog gonjenja optuženih za ekološki incident, dotakli su dno, smatraju u pljevaljskoj NVO Legalis. Iz te organizacije su pozvali nadležne u Ministarstvu ekologije, prostornog planiranja i urbanizma da preispitaju stručnost, nezavisnost i rad svoje službenice Didanović.

„Sudski vještak, tužilaštvo i sudstvo su pokazali da im nije bitna ekologija i zaštita životne sredine u Pljevljima i da su morali da udovolje odlazećim moćnicima iz EPCG koji decenijama uništavaju životnu sredinu u Pljevljima. Zbog čega i kako se ekološki vještak predomislio, sigurno je predmet istrage drugih organa, ali sudeći prema prvobitnim reakcijama nadležnih institucija, na ovaj slučaj stavljena je tačka, a tužilaštvo i sudstvo su pali na testu nezavisnosti i nepristrasnosti”, tvrde u toj NVO.

Odustajanjem od krivičnog gonjenja za pomor ribe u Ćehotini sudstvo i tužilaštvo su pokazali da su „nesposobni da slučaj procesuiraju valjano do kraja i kazne zagađivača“, smatraju iz Koalicije 27. I Demokrate su u jednom od saopštenja, nakon prekida sudskog postupka, kazali da  „postoji sumnja na tešku korupciju, konstruisanje i izvrtanje činjeničnog stanja zarad aboliranja odgovornosti predstavnika EPCG”. Oni su pozvali nadležne da detaljnije ispitaju te sumnje.

Inače, Zakonom o inspekcijskom nadozoru, postupak uzimanja uzoraka je  precizno definisan. Tako, u Članu 43 piše da je prilikom uzimanja uzoraka inspektor obavezan da  sačini zapisnik o uzimanju uzoraka, te uzorke zapečati i propisno označi. Takođe i da „pod istim uslovima i u isto vrijeme uzme najviše tri uzorka u količini potrebnoj za ispitivanje“.

Trebalo je da prođe 20 mjeseci pa da saznamo da sve to i nije tako prosto i jednostavno. Ili je, ipak, nešta drugo u pitanju.

                                                                             Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

FOKUS

BESKONAČNO TRAJANJE SUDSKIH PROCESA: Dok nas smrt ne rastavi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Neke istine odavno su jasne. Samo pravosuđe nije u stanju da ih saopšti. Usled beskonačnih istraga i sudskih procesa koji se pokatkad okončaju smrću okrivljenih ili zastarom

 

Objavljeno je ove sedmice – preminuo je Željko Vuković, optuženi za saučesništvo u ubistvu Srđana Vojičića i pokušaj ubistva književnika Jevrema Brkovića 2006. godine. To je na suđenju zakazanom za ovu sedmicu saopštila njegova advokatica Aleksandra Rogošić.  Sada se čeka od Ministarstva unutrašnjih poslova da po zahtjevu Višeg suda u Podgorici potvrdi ovu informaciju. Ukoliko ona bude tačna proces se obustavlja. U prevodu, nakon skoro 20 godina od ubistva Vojičića i napada na Brkovića, proces će se okončati ne presudom i rasvijetljenim slučajem, već smrću jedinog osumnjičenog. U međuvremenu je preminuo i književnik Jevrem Brković.

Na ovonedjeljnom  ročištu advokatica  Rogošić je saopštila da je od Vukovićeve majke dobila informaciju da je preminuo: “Dobila sam informaciju od majke okrivljenog da je preminuo 1. aprila. Istu informaciju je dobio sud od policije. Do narednog pretresa, sud će tu informaciju da potvrdi, kako bi se postupak obustavio”, kazala je Rogošić.

Puniša Vojičić, stric ubijenog Srđana,  saopštio je da sumnja da je Vuković “ubijen ili sklonjen u inostranstvo”. On je sudu predložio da zatraži ispitivanje da li je tijelo koje se nalazi u grobnici zaista Vukovićevo.  Vojićić smatra da je Vuković bio prijetnja nalogodavcima zločina.

Vijesti su u februaru ove godine objavile  transkript razgovora odbjeglog policajca Ljuba Milovića i šefa kavačkog kriminalnog klana Radoja Zvicera o tome “da je jedan podgorički biznismen” organizovao napad na književnika, kada je ubijen  Vojičić. Brković je više puta tvrdio da je motiv napada i likvidacije njegov roman Ljubavnik Duklje, u kojem je pisao o vezama bivše crnogorske vladajuće političke i poslovne klase s organizovanim  kriminalom.

Vuković je uhapšen u oktobru 2019., a suđenje je počelo naredne godine – četrnaest godina nakon ubistva. I istrage koja je tapkala u mjestu. A onda je nastavljeno tapkanje u sudnicama.

Viši sud je Vukovića u novembru 2022.godine proglasio krivim za saizvršilaštvo u pokušaju ubistva i osudio na tri i po godine zatvora. Međutim u aprilu prošle godine Apelacioni sud je  predmet vratio na ponovno suđenje. Vuković je pušten da se brani sa slobode.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMIJA VLASTI: Državna preduzeća – partijsko vlasništvo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Službena saopštenja iz državnih kompanija, nerijetko, otkrivaju i najnovija pomjeranja na ovdašnjoj političkoj mapi. Neke ljubavi se gase, neke razbuktavaju. A neke traju

 

Još ne postoji zvaničan podatak o broju preduzeća koja su u većinskom vlasništvu države Crne Gore ili neke od ovdašnjih 25 opština. Iz Instituta alternativa potrudili su se i napravili svoju listu. Ona, u stvarnosti, ne može biti kraća. Samo duža. Prema njihovim podacima, imamo 55 državnih i 123 lokalna preduzeća sa, makar, 20.515 zapošljenih. Čiji broj u kontinuitetu raste.

Makar neki od donosioca odluka u prebrojanim državnim  preduzećima ne osjećaju se kao dio tog sistema. Odnosno, ne prihvataju pripadajuće obaveze o javnosti rada. Tako su iz pljevaljskog Rudnika uglja (dio sisetama EPCG) odbili da NVO MANS dostave podatke o zapošljavanju i poslovnim aranžanima vezanim za prodaju uglja kompanijama iz Srbije. Poslovna tajna, objasnili su.

„Kada smo tražili kopiju pravilnika o poslovnoj tajni, odgovoreno nam je da ova kompanija nije obveznik Zakona o slobodnom pristupu informacijama (SPI), jer Rudnik nije u vlasništvu države“, objasnili su iz MANS-a novinarima Vijesti. I predočili dokument – odgovor koji su dobili iz Rudnika uglja. Tamo stoji: „U smislu citirane zakonske odredbe (dio Zakona o SPI, primjedba Monitora), a imajući u vidu činjenicu da je Rudnik uglja, kao jednočlano akcionarsko društvo u 100 odsto vlasništvu EPCG, a ne države Crne Gore, smatramo da ne postoji zakonska obaveza Rudnika uglja za postupanje“.

To što je EPCG skoro pa u sto postotnom vlasništvu države – nema veze. Da je važno, valjda bi neko od nadležnih iz izvršne vlasti ili regulatornih i nadzornih agencija reagovao na objavljene tvrdnje. Ovako, stvari su sada postavljene na sledeći način: Rudnik uglja nije državno nego vlasništvo Elektroprivrede, pa se na njega ne odnosi Zakon o slobodnom pristupu informacijama. Pride, pošto im je resorni ministar Saša Mujović to završio, ubuduće će „sva nabavka uglja EPS-a od RUP-a ići na osnovu bilateralne saradnje dvije kompanije“. Tako će se, pojasnili su iz Ministarstva energetike dogovor Mujovića i izvršnog direktora EP Srbije Dušana Živkovića, „izbjegnuti nepotrebni troškovi trećih lica, posrednika u trgovini, smanjiti mogućnost manipulacija i postigli maksimalni benefiti za kompanije“. Možda. Ali će se tako takođe izbjeći i javno oglašavanje prodaje, nadmetanje potencijalnih kupaca koje bi moglo donijeti bolju cijenu prodavcu (iz perspektive Crne Gore to nam je u interesu) i bilo kakva kontrola poslova ugovorenih bilateralnom saradnjom. Čija se tajnost, vrlo je vjerovatno, podrazumijeva.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NOVO VRIJEME, STARI NAČIN: Posao sa malim HE cvjeta

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vlasnici  33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja koju plaćaju građani ubiraju milionske profite. Oni kojima je spriječena gradnja traže od države milionski odštetu. Nacrtom zakona o obnovljivim izvorima predviđaju se brojne olakšice, pa se prekaljeni biznismeni već  organizuju da prigrabe nove subvencije

 

 

Deset firmi koje gazduju sa 22 male hidroelektrane (mHE), od biznisa prodaje struje u prethodnim godinama, pa do kraja prošle godine, prikazalo je dobit od preko 21,5 miliona eura, saopštili su iz Akcije za socijalnu pravdu (ASP).

Iz ove organizacije podsjećaju da su biznis mHE razvile vlade Demokratske partije socijalista. Do poslova su došli uglavnom bliski vrhu te partije po političkom, rodbinskom, kumovskom-prijateljskom ključu.

Podsticaj za mHe, kao obnovljive izvore energije, plaćaju građani. Prema zvaničnim podacima na terenu imamo 33 mHE koje su sagrađene po osnovu šeme podsticaja. Biznis šema je obuhvatala dodjelu koncesija za proizvodnju struje iz mHE na period od 27 do 30 godina, a koncesionar dobija pravo na subvencije u prvih 12 godina, koje plaćaju potrošači kroz račune na struju, a dio se izdvaja iz državne kase, naveli su iz ASP.

Male HE uglavnom se nalaze na nerazvijenom sjeveru, gdje mještani godinama ukazuju da su im uništile rijeke. Ilustrativan je primjer Andijevice na čijoj teritoriji se nalazi deset malih HE, devet privatnih i samo jedna opštinska. Godišnje vlasnici mHE sa područja ove opštine od njih zarade oko četiri miliona eura, a budžet Andijevice je 2,5 miliona. No u ovoj opštini su donekle zadovoljni jer su se izborili za procenat od šest odsto koje naplaćuju malim HE za koncesuju na vode. U drugim opštinama taj je procenat svega 0,5 odsto. Koncesije se naplaćuju preko Ministarstva finansija, a 70 odsto pripada lokalnim samoupravama, dok 30 odsto ide u državni budžet. Prema projekcijama mHE će u tri decenije, koliko će biti u privatnom vlasništvu, zaraditi oko 120 miliona eura. Opštini Andijevica će u tom periodu pripasti samo devet miliona eura.

U susjednim Beranama Hidroenergija Montenegro je razgranala posao sa  malim hidroelektranama. ,,Hidroenergija Montenegro, koja gazduje sa osam mHE, a do kraja prošle godine je nagomilala dobiti oko devet miliona eura“, navode iz ASP-a.

Ova kompanija je u vlasništvu Olega Obradovića i Ranka Radovića, kome su vlasništvo ustupili Ranko Ubović i Aleksandar Mijajlović, nezvanični vlasnici kompanije Bemaks.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 12. aprila ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo