Povežite se sa nama

DRUŠTVO

UGROŽENE BOROVNICE: Nestaje plavo blago sjevera

Objavljeno prije

na

,,Bolje ikad, nego ikad”, kažu ekolozi kada komenatrišu ljetošnje napore države da stane na kraj otkupu zelenih plodova borovnice ubrane mehaničkim sredstvima. Međutim, saglasni su da se s tom vrstom zaštite ovog značajnog prirodnog bogatstva sjevera okasnilo, pa borovnicama, naročito na području Bjelasice, prijeti nestajanje. Stanje je tek nešto bolje na Hajli, Sinjavini, Durmitoru…

U više navrata na uništavanje borovnjaka upozoravali su botaničar Danijel Vincek i prof. dr Miodrag Jovančević sa Biotehničkog fakulteta iz Bijelog Polja. Kažu da se nesavjesnim branjem, pored lošeg kvaliteta berbe, uništavaju i mješoviti pupoljci, lome stabljike, pa se zato svake naredne godine smanjuje rod. Drastično se smanjuju i površine pokrivene borovnjacima.

NVO Natura godinama vodi kampanju, kojom žele da utiču na nadležne, ali i na berače i otkupljivače da povedu računa o jednom od većih prirodnih resursa sjevera.

„Dobro je što je kontrola, odnosno, primjena zakona konačno počela, ali je to trebalo učiniti mnogo ranije. Prema onome što vidimo na terenu, borovnica je sve manje, a razlog za to je, višedecenijsko branje grebenima, te otkup nedozrelih plodova. Borovnjaci se uništavaju i na još mnogo načina. Mogli bismo ostati bez tog prirodnog bogatstva”, kaže Mikan Medenica, direktor te NVO, koja je posvećena ekološkim problemima na sjeveru.

Stanje na terenu je alarmantno upozoravaju iz kolašinskog preduzeća Otkup i prerada šumskih plodova. Vlasnik te firme Radosav Puletić tvrdi da su branje zelenih plodova prethodnih ljeta i mnogo ,,divljih” otkupljivača, koji nijesu odbijali nedozrele borvnice, skoro iskorinjeli borovnjake na Bjelasici.

,,Već deset godina na Bjelasici nije bilo dobrog roda. Na brdu Ključ, recimo, odakle sam nekada otkupljivao po 30.000 tona zrelih plodova i koje je bilo među najbogatijim u državi po količini tog šumskog ploda, stanje je alarmantno. Nesavjesno branje, ali i izazivanje požara na lokacijama s borovnjacima, ostaviće nas potpuno bez borovnica”, kaže Puletić.

Prema njegovim riječima, kontrola koju od nedavno na području kolašinske opštine sprovodi područna jedinica Uprave za šume je za pohvalu. Međutim, i Puletić ocjenjuje da je s takvim načinom čuvanja ,,plavog blaga” crnogorskih planina trebalo početi bar prije pet-šest godina.

Svake godine krajem juna i u avgustu na stotine berača preplavi crnogorske planine. Prodajom borovnica ubranih, uglavnom, grebenima, krpe se rupe u kućnom budžetu. Ovaj posao donosi dobre dnevnice, s obzirom na to da se mehaničkim sredstvima može ubrati i do 50 kilograma borovnice dnevno. Kratkoriočna i brza zarada, koja je spas za spremnje đaka u školu, mnogim siromašnim domaćinstvima ostavila je mnogostruku i dugoročnu štetu, koju neće biti moguće sanirati.

Početkom ljeta Ministarstvo poljoprivrede i ruralnog razvoja upozorilo je berače i otkupljivače borovnica da im je za to potrebna dozvola, a da je branje grebenima ili drugim mehaničkim sredstvima nezakonito i da su za to predviđene kazne od 2.000 do čak 40.000 eura.

Branje borovnica u komercijalne svrhe definisano je Zakonom o zaštiti prirode i Pravilnikom o bližem načinu i uslovima sakupljanja, korišćenja i prometa nezaštićenih divljih vrsta životinja, biljaka i gljiva, koje se koriste u komercijalne svrhe. Brošura Branje šumskih borovnica, pokušaj je Ministarstva da doprinese podizanju svijesti o potrebi pravilnog branja te dragocjene biljne vrste.

,,Sakupljanje borovnice dozvoljeno je u optimalnoj fazi vegetativnog razvoja, odnosno u fazi sazrijevanja bobice, pod uslovom da se ne upotrebljavaju mehanička sredstva (grebeni i druga), ne čupaju ili oštećuju podzemni organi, na području sakupljanja ostavi najmanje 25 odsto od ukupno utvrđene količine biljne vrste, ne lome i ne oštećuju stabla i grane žbunova i ne nanosi druga šteta borovnici i njenom staništu, sakupljaju na rastojanju većem od 100 metara od saobraćajnica i na rastojanju većem od hiljadu metara od deponija otpada”, piše u brošuri.

Borovnicu, kako se navodi, mogu u komercijalne svrhe brati pravna i fizička lica koja imaju dozvolu, a koju izdaje Agencija za zaštitu prirode i životne sredine, a obavezno je i vođenje evidencije o sakupljenim količinama i količinama koje se stavljaju u promet.

Najvažnije je, ocjenjuju sagovornici Monitora, stati na put prvo otkupljivačima, pa tek onda sankcionisati berače. Ukoliko nema načina da se prodaju zeleni i grebenima ubrani plodovi, ne bi bilo ni takvog branja. Bar desetak otkupljivača sa sjevera ovih dana kupuje borovnice brane mehaničkim sredstvima i to po cijeni od 1.5 eura za kilogram. Ručno brane prodaju se po pet eura. Pored toga, otkup je počeo rano, to jest, u vrijeme, kad ni polovina tog šumskog ploda nije bila dozrela. Ipak iz Uprave za inspekcijske poslove kažu da nijesu kod kontrolisanih otkupljivača naišli na nepravilnosti.

,,U zajedničkim kontrolama šumarske i ekološke inspekcije provjeravana su preduzeća koja se bave otkupom borovnica i drugih nedrvnih proizvoda u Beranama i Rožajama. Kontrolisana pravna lica imaju odobrenje, odnosno rješenje od Agencije za zaštitu životne sredine o otkupu. Otkupa borovnice ubrane nedozvoljenim sredstvima (grebenovima) nije bilo. Početkom avgusta kontrola po prijavi mještana vršena je i na području opština Kolašin i Andrijevica i to u saradnji s Upravom za šume. Otkupljivači s područja Bjelasice imali su rješenja o otkupu”, tvrde u Upravi.

Zajednička kontrola trajaće do kraja berbe 20. avgusta. Tokom kontrola na Bjelasici, tvrde iz kolašinske područne jedinice Uprave za šume, uočeno je organizovao branje borovnica. Berači iz drugih opština, objašnjavaju iz Uprave za šume, najčešće su koristili mehanička sredstva za branje i obično bi umakli prije nego što bi do njih stigli kontrolori.

U želji za bržom zaradom, otkupljivači i berači našli su nekoliko načina da nadmudre kontrolore. Na planini su, tokom minulih dana, postavljane „straže”, koje su upozoravle na dolazak ekipa. Kako objašnjava jedan Mojkovčanin, koji s porodicom godinama ide u berbu na kolašinsku stranu Bjelasice, nekoliko otkupljivača imalo je poseban dogvoor s beračima.

„Otkupljivači su nam nudili prevoz od Mojkovca do Bjelasice. U ranu zoru, kad nije moguće da nas kontrola uhvati, dovozili su nas kombijima na Bjelasicu, čekali po nekoliko sati dok ne naberemo, a onda otkupljivali i to vozili natrag u Mojkovac. Sve je bilo gotovo do devet sati. Kontrola je na Bjleasicu stizala kasnije, Tokom ostalih dana nekoliko nas je stražarilo i čim bismo vidjeli terensko vozilo Uprave za šume javljali smo drugima, kako bi se sakrili u šumu dok kontrolori prođu”, kaže on.

U Beranama, prema riječima nešeg sagovornika iz tog grada, otkupljivači su dobro prošli prilikom inspekcijskog nadzora, jer „problematične plodove” sa terena nijesu ni dovozili u prostorije preduzeća. Zelene i grebenima ubrane borovnice dovozili su sa planine i na nekoliko lokacija u gradu utovarali u kamione, koji su odmah kretali prema granici. Tako su izbjegli sankcije i dobro zaradili. U tim firmama jednio su prema pravilima pribavili dozvole za otkup.

Iako je Bjalasica, koju dijele opštine Kolašin, Mojkovac, Bijelo Polje, Berane i Andrijevica, najugroženija pohlepom berača i otkupljivača, nebriga o „plavom blagu “, smatra Ferid Šarkinović iz Plava, zjednička je za cijeli sjever. Jedna od najznačajnijih manifestacija u njegovom gradu nosi naziv Dani borovnice. Ni to nije pomoglo da se podigne svijest i spriječi uništavanje dragocjenog prirodnog resursa.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo