Povežite se sa nama

DRUŠTVO

ZAGAĐENJE VAZDUHA ZNATNO MANJE ZBOG PANDEMIJE I OGRANIČENOG KRETANJA: COVID čisti što ljudi zagade

Objavljeno prije

6 godina

na

Pored Termoelektrane i Kombinata aluminijuma, mimo grejne sezone, najveći zagađivači su više od 240 hiljada vozila od kojih je većina starija od 10 godina, a najveći procenat čine „dizelaši“. Proračuni SZO pokazuju da šest odsto svih smrti u Podgorici, 12 odsto u Nikšiću i 22 odsto u Pljevljima mogu da se pripišu posljedicama zagađenja vazduha

 

Ironija koju je donio COVID-19 je da je vazduh u Crnoj Gori znatno – čistiji.

To je, uglavnom, rezultat ograničenog saobraćaja, prinudnog parkiranja većine od oko 240 hiljada registrovanih vozila, od kojih više od dvije trećine troši dizel. Više od polovine svih vozila staro je od deset do 20 godina, a petina čak i do tri decenije.

Ostali zagađivači, Kombinat aluminijuma, Termoelektrana i neokončana grejna sezona još emituju zagađanje i svoje crne bilanse – pokazalo je istraživanje Centra za istraživačko novinarstvo Crne Gore (CIN-CG).

Preventiva od širenja pandemije uticala je i na globalne trendove, što pokazuju satelitski snimci znatno manjeg zagađenja iznad industrijskih zona u Evropi i svijetu.

Da to ima veze sa COVID-19 pokazuju i rezultati Internacionalne kompanije za informacije o kvalitetu vazduha, (IKAir) koja je proučavajući deset svjetskih metropola najviše pogođenih epidemijom, zaključila da su opsežne preventivne mjere, uticale da se zagađenje vazduha smanji od 30 do 60 odsto.

U Podgorici je u posljednjih mjesec dana broj štetnih čestica koje utiču na plućna, srčana i maligna oboljenja, prešao graničnu vrijednost od 50 mikrograma po metru kubnom (μg/m3) samo osam dana, potvrđeno je na sajtu Agencije za zaštitu prirode i životne sredine, gdje se dnevno ažuriraju podaci o kvalitetu vazduha. Najveći nivo zagađenja lebdećim PM 10 (čestice manje od 10 mikrograma koje predstavljaju smješu dima, čađi, kiseline, teških metala) zabilježen je 21. marta i iznosio je 144,8, dok je nivo PM 2.5 čestica (prečnika 2.5 mikrometra, ili tri odsto prečnika ljudske dlake) bio 123,1 μg/m3.

Za razliku od ovih rezultata mjerenja, sredinom januara u Podgorici je zabilježen nivo PM 2.5 preko 350 μg/m3, što je ekvivalentno pušenju 16 cigareta dnevno, po metodi koju je razvio profesor fizike sa Univerziteta Kalifornija Ričard Mjuler. On i njegova ćerka Elizabet, koja se bori protiv klimatskih promjena i zagađenja vazduha, napravili su 2015. godine veliko istraživanje u Kini i došli do zaključka da je pušenje jedne cigarete dnevno jednako štetnim efektima udisanja vazduha u kom nivo opasnih PM 2.5 čestica iznosi 22 mikrograma po metru kubnom. (http://berkeleyearth.org/air-pollution-and-cigarette-equivalence/).

Koncentracija štetnih PM10 čestica na mjernim stanicama u Podgorici, početkom januara prelazile su 510 mikrograma po metru kubnom, a prema zvaničnim podacima Agencije za decembar, vazduh u Podgorici, Bijelom Polju i Pljevljima bio je zagađen gotovo svaki dan. U Nikšiću je taj prosjek bio nešto blaži, s tim da su pojedinih dana zabilježene izuzetno visoke koncentracije ovih čestica: 16. decembra PM 2.5 – 609,3, PM 10 – 721,2, što je 12 do 14 puta više od dozvoljene srednje dnevne vrijednost od 50 mikrograma.

Prekoračenje srednje vrijednosti zagađenosti ne bi smjelo godišnje da premaši 35 dana. Pljevlja su tokom prošle godine imala takvih 136 dana, a pretprošle 129, Nikšić 2019. – 61, a 2018. čak 79 dana, Podgorica 2018. imala je 75, a prošle godine 57 dana zagađenih iznad dozvoljenih srednjih vrijednosti. U Bijelom Polju je mjerenje počelo tek prošle godine i uporedni podaci iz sezone 2019/20 ukazuju da je tokom grejne sezone od 1. oktobra do 1. aprila zagađenije i od Pljevalja.

Iz Agencije za zaštitu prirode i životne sredine (EPA) za CIN-CG objašnjavaju da je postalo uobičajeno da je tokom zimskih mjeseci, u centralnom i sjevernom regionu, lošiji kvalitet vazduha, a kao glavne razloge navode industrijsku aktivnost, saobraćaj i sezonu grijanja.

„Epizode visokog zagađenja vazduha, u prvom redu suspendovanim česticama (PM10 i PM2.5) su karakteristične za zimske mjesece u periodima kada vremenski uslovi, uz pojavu visokog atmosferskog  pritiska, usporavaju  cirkulaciju  vazduha  donoseći  suve,  hladne i  maglovite noći. Prisustvo faktora  koji utiču na pogoršanje kvaliteta vazduha traje od četiri mjeseca u Podgorici do pola godine u Nikšiću i Pljevljima. U tim  vremenskim periodima je skoncentrisan cjelokupni godišnji broj prekoračenja srednjih dnevnih vrijednosti suspendovanih čestica, osim u slučajevima akcidentnih situacija“, navode iz EPA.

Iz Agencije su krajem avgusta počeli dnevno da objavljuju izvještaje o kvalitetu vazduha za najzagađenije sredine Podgoricu, Nikšić, Bar, Pljevlja, Bijelo Polje, Kotor, Gornje Mrke i Gradinu.

Kada su u januaru mediji, NVO i političari iz opozicije problematizovali stalno zagađenje i inertan odnos institucija, Agencija je saopštila da je „zakonom zabranjeno da se vrši neovlašćeno tumačenje rezultata koje može da bude pogrešno i da dovede do dezinformisanja građana”. Problem je što nije bilo „ovlašćenog tumačenja rezultata“.

„Kako je zagađenje vazduha u Crnoj Gori sezonskog karaktera i najčešće je vezano za period kada je neophodno zagrijavanje prostorija, tako i rješenja moraju ići u pravcu uspostavljanja sistema daljinskog grijanja u urbanim sredinama, sprovođenja mjera za energetsku efikasnost u objektima za individualno i kolektivno stanovanje, strogo sprovođenje ekoloških standarda u industriji, modernizaciju voznog parka, unapređenje gradskog prevoza i niz drugih aktivnosti”, ocjenjuju iz Agencije za CIN-CG.

I pored boljeg stanja posljednjih mjesec dana, podaci Agencije pokazuju porast prekoračenja srednjih dnevnih vrijednosti PM 10 do 1. aprila u odnosu na proteklu sezonu u Podgorici i Nikšiću. Najveće zagađenje u Podgorici se očitava na kružnom toku na Zabjelu, gdje je jedna od najvećih koncentracija automobila u glavnom gradu.

Biolog Vuk Iković kaže da Termoelektrana uzrokuje ispuštanje 41odsto ukupnih azotnih oksida, a Kombinat aluminijuma 41 odsto svih zagađujućih PM10 čestica.

„Zvanični podaci kažu da su Pljevlja najveća ekološka crna tačka. Podaci jasno ukazuju da je evidentno direktno zagađenje vode, zemljišta i vazduha. Uzrok tome je Termoelektrana, Rudnik uglja, “Vektra Jakić”, odlagalište šljake i pepela na Maljevcu i odlagalište otpada i jalovine na Jagnjilu” – rekao je Iković za CIN-CG.

Iković  ističe i ozbiljne posljedice zbog ogromnog broja automobila, najčešće starih i na dizel gorivo. Više od 70 hiljada automobila registrovano je samo u Podgorici.

,,Zeleno svjetlo za pješaka traje kraće nego za vozila. Najveća koncentracija otrovnih čestica je na raskrsnicama na visini od metra. Zato najviše trpe djeca i osobe u kolicima. Javni prevoz još nije organizovan. Ne postoji brza komunikacija predgrađa sa centrom. Sistem tjera građane da kupe auto, umjesto da ih podstakne da koriste druge vidove prevoza”, kaže Iković.

U Crnoj Gori je, tokom prošle godine, registrovano 246.423 vozila: motocikla 6.193, automobila 215.496, kombija 462, autobusa 1.461, teretnih 17.282, specijalnih i radnih 576, vučnih 1.662, priključnih 3.090 i traktora 201.

Prema podacima koje je MUP dostavio CIN-CG, naftu, odnosno dizel troši 180.153, vozila, 54.678 koriste benzin super 98, a  515 benzin 86, mješavinu 14, kombinaciju benzin – plin 7.854, a na električni pogon je svega 144 automobila.

Registrovanih ,,oltajmera” proizvedenih do 1979. godine je 459. Čak 10.428 vozila je iz vremena SFRJ (1980-89). Iz posljednje decenije prošlog milenijuma je ukupno 43.186 registrovanih vozila.

Sa godinom proizvodnje od 2000. do 2010. godine ima 134.653, najviše ih je iz 2004. godine – 15.573 i 2007. – 15.937 vozila .

Od 2010. godine do kraja 2019. godine uvoženo je godišnje između 4.200 i 7867 ili ukupno 57,607 novih automobila.

Tokom protekle godine u Crnu Goru je uvezeno najviše polovnih dizel automobila – 14.088, a na benzin samo 1.020, podaci su Uprave carina. Novih automobila na benzinski pogon uvezeno je 2.225, dizelaša 1.363, a električnih samo 25 – saopštili su za CIN-CG.

Iz Uprave carina kažu da, u skladu sa Zakonom o bezbjednosti saobraćaja na putevima i važećim pravilnikom o tehničkim zahtjevima nije dozvoljen uvoz polovnih vozila koja ne ispunjavaju standard EURO 4. Nova bi trebalo da budu opremljena motorom minimalnog standarda EURO 6 i da ispunjavaju zahtjeve u odnosu na granične vrijednosti izduvnih emisija i nivoa buke.

U Njemačkoj je od aprila prošle godine uvedena djelimična zabrana kretanja u pojedinim gradovima za dizelaše EURO 4. Zbog toga je bilo i protesta, a gradovi Hamburg, Berlin, Štutgart i Darmštat prijavili su više od 16.000 osoba koja su prekršila zabranu upotrebe starijih, „neekoloških” dizel automobila.

Na pitanja o podacima kako zagađenje vazduha utiče na zdravlje iz Instituta za javno zdravlje nijesu odgovorili. Nezvanično, novijih istraživanja nema, pa je i dalje aktuelno ono koje je Institut u saradnji sa ekspertima Svjetske zdravstvene organizacije (SZO) uradio krajem 2015. i početkom 2016. godine. Studija procjene uticaja zagađenja vazduha koja je obuhvatila Pljevlja, Podgoricu i Nikšić, ukazala je na to da su više od 250 prijevremenih smrtnih slučajeva i 140 prijema u bolnicu na godišnjem nivou u ova tri grada, kao i niz drugih zdravstvenih posljedica direktno povezani sa izlaganjem povećanoj koncentraciji PM česticama.

Proračuni SZO pokazuju da šest odsto svih smrti u Podgorici, 12 odsto u Nikšiću i 22 odsto u Pljevljima mogu da se pripišu posljedicama zagađenja vazduha iznad vrijednosti koje propisuje ova institucija. Iz Instituta su ranije za CIN-CG kazali da je godišnja stopa prijevremene smrtnosti povezana sa izlaganjem zagađujućim česticama u Crnoj Gori i do 60 puta veća od tragičnih posljedica saobraćajnih nezgoda. Veća je i do 20 puta od smrtnosti usljed bolesti digestivnog sistema.

Podaci Svjetske zdravstvene organizacije govore da je zagađenje vazduha globalni javno zdravstveni izazov koji godišnje ubije sedam miliona ljudi!

Iković smatra da je neophodno uvesti taksu za zagađenje. Pod ovim se podazumijeva plaćanje za ispuštanje zagađujućih supstanci u vazduh, prije svega za ugljenik, azotni i sumporni oksid, čađi…

,,Moguće je da sa ovakvim kvalitetom vazduha postanemo članica EU, ali onda ćemo plaćati troškove zagađenja. Na primjer, za svaku ispuštenu tonu CO2 danas bi platili 25 eura. Ukoliko Crna Gora reguliše ključne zagađivače i sačuva i oporavi šume imaće šansu da prihoduje milione, jer će svojom prirodom uspjeti da smanji stepen zagađenja izvan granica. To bi trebalo da bude naša ponuda Evropi, da na račun ekološkog potencijala podstakne energetsku nezavisnost. To je jedan od razloga zašto Podgorica treba da bude grad drveća i zato smo pokrenuli inicijativu 100.000 stabala”, kaže Iković.

Aleksandar Perović iz NVO Ozon ističe da je kvalitet vazduha važan segment Poglavlja 27 u procesu pregovaranja sa EU.

„Do sada ni ta međunarodna organizacija nije pokazala veliko interesovanje za problem aerozagađenja, što je za nas veoma začuđujuće, imajući u vidu da je pravo na čist vazduh jedno od osnovnih ljudskih prava. Ukoliko takav pristup i dalje bude prisutan, teško je očekivati da domaći donosioci odluka urade nešto konkretno’, rekao je Perović za CIN-CG.

Na pitanje CIN-CG o tome da li je zbog zagađenja vazduha ugrožena realizacija obaveza iz Poglavlja 27, iz Agencije su odgovorili da su „Strategijom aproksimacije i donošenjem početnih mjerila za pregovore definisani i predloženi rokovi za sprovođenje aktivnosti u cilju smanjenja zagađenja vazduha“.

„Zagađenje vazduha ne ugrožava realizaciju obaveza iz Poglavlja 27, već inicira pronalažanje najboljih mogućih rešenja za ovaj problem”, tvrde iz Agencije za zaštitu prirode i životne sredine.

 

Opasno paljenje guma i otpada

Stari namještaj, brda šuta, betona, zemlje i šljunka, elektronski i plastični otpad, ostatke od hrane i iskorišćene gume, zatiču oni koji kroče na Stari aerodrom, Vrela Ribnička ili na djelove Ćemovskog polja. Stanovnici ovih naselja redovno nadležnim službama prijavljuju miris paljevine i dim koji se šire naseljima, i dalje kroz grad.

,,Paljenjem guma kao i bilo koje plastike oslobađa se jedna od najotrovnijih supstanci, dioksin. Dio udišemo, a ostatak odlazi u atmosferu, sa prvim kišama se vraća i taloži u zemljište i vodu. Pitanje je koja je svrha inspekcije, ako ne kažnjava počinioce“, kaže Iković.

Kazne za nesavjesne, prema Zakonu o upravljanju otpadom, kreću se do 40 hiljada eura za pravna i do dvije hiljade eura za fizička lica. Ovo izgrednike ne zaustavlja, uglavnom zbog toga što nadležne službe mogu da privedu samo one koje zateknu da ne poštuju zakon.

Iković preporučuje da bi, ukoliko pojedinci pale gume zbog prodaje čelične žice, trebalo zabraniti njen otkup bez potvrde porijekla takvog otpada.

 

Među najgorim su i komšije 

Na listi 100 najzagađenijih gradova, prema podacima IQAir, 15. aprila 2020. godine svijeta našle su se i balkanske prestonice.

Sarajevo je zauzelo 11. poziciju najzagađenijeg grada svijeta, Beograd 61, Skoplje 85. i Zagreb 94. mjesto.

Na listi 100 najzagađenijih država svijeta, prema podacima iste kompanije 2019. godine na 14. mjestu nalazi se Bosna i Hercegovina, na 17. Sjeverna Makedonija, na 32. Srbija i 51. Hrvatska. Na ovoj listi nema Slovenije i Crne Gore.

Prema IQAir-u, najzagađeniji grad na svijetu je Šenjang u Kini.

Najzagađenija zemlja Evrope, prema GreenMatchu, je Turska, a slijede je Poljska i Latvija. Zemlje sa najčistijim vazduhom su Švedska, Finska i Francuska.

 

Pad zagađenja u metropolama

Zagađenje vazduha u svjetskim metropolama bilježi pad do 60 odsto u odnosu na prethodnu godinu usljed zastoja zbog pandemije, objavio je  CNN pozivajući se na podatke IKAir-a.

U sedam od 10 proučavanih gradova, uključujući Nju Delhi, Seul, Vuhan i Mumbaj, primijećeno je značajno poboljšanje kvaliteta vazduha u odnosu na isti period prošle godine.

U indijskoj prijestonici Nju Delhi očitano je smanjenje nivoa PM 2.5 za 60 odsto od 23. marta do 13. aprila. Kineski grad Vuhan, odakle je krenula pandemija, zabilježio je smanjenje zagađenja vazduha za 44 odsto od 26. februara do 18. marta.

Rekordno smanjenje zagađenja vazduha zabilježeno je i u Los Anđelesu – tokom 18 dana od 7. do 28. marta nivoi koncentracije PM2.5 su smanjeni za 31 odsto.

I u Evropi –  London, Madrid i Rim imali su smanjenja PM2.5 u poređenju sa 2019. godinom.

 

Rekonstrukcija Termoelektrane kasni

Ekološka rekonstrukcija postojećeg bloka TE “Pljevlja”, trebalo je da bude  završena do naredne godine, ali će zbog pandemije kasniti, jer ni ugovor još nije potpisan.

Početkom novembra prošle godine EPCG je za pobjednika tendera za ovaj posao proglasila konzorcijum kineske kompanije Dongfang Electric International (DEC) podgoričke firme Bemaks, preduzeća BB „Solar“ Blaža Đukanovića, sina predsjednika Crne Gore i firme „Permonte“ koji su tražili 54.427.700 eura. Oni su se uklopili u procjenu da je posao vrijedan 45 miliona eura, odnosno 54.450.000 sa PDV-om, koju je uradila njemačka kompanija Steag Energy Services. Drugi učesnici tražili su znatno više: Shangai Electric Group Co.Ltd. 97.922.683, a Hamon–Rudis 72.539.500 eura, ali to nije izazvalo podozrenje EPCG, što bi trebalo da je uobičajeno, kada je raspon između ponuda veliki.

Predstavnici kineske korporacije trebalo je da dođu u februaru na dogovore o potpisivanju ugovora, ali je to odloženo, jer bi, zbog epidemije u Kini prvo morali u karantin. Iz EPCG su, zatim, rekli da ih očekuju u martu, da bi kineski ambasador u Crnoj Gori Liu Jin 15. aprila u intervjuu “Vijestima“ izjavio da su “obje strane u toku pripreme potpisivanja ugovora” i da se nada da će što prije biti potpisan.

“Projekat obuhvata, zajedno sa revitalizacijom deponije Maljevac vrijednom oko 20 miliona eura, izgradnju sistema za odsumporavanje, sistema za denitrifikaciju, unapređenje rada elektrofilterskog postrojenja kao i izgradnju sistema za tretman otpadnih voda. Uporedo sa ekološkom rekonstrukcijom, u roku od 12 mjeseci od potpisivanja ugovora, obezbjediće se i izvor toplotne energije za toplifikaciju Pljevalja”, saopšteno je iz EPCG prilikom objave pobjednika na tenderu, uz najavu da će nakon ekološke rekonstrukcije, sve emisije i produkti sagorijevanja uglja i hemijskih procesa u skladu sa domaćim zakondavstvom i evropskim direktivama, biti svedeni ispod dozvoljenih granica.

Nova analiza Alijanse za zdravlje i životnu sredinu (HEAL), Sandbag-a, Evropske mreže za klimatsku akciju (CAN Europe), Mreže za nadzor javnih finansijskih institucija u Centralnoj i Istočnoj Evropi (CEE Bankwatch) i Evrope bez uglja (Europe Beyond Coal) iz 2019. godine, pokazala je da 16 zastarelih termoelektrana na ugalj u zemljama Zapadnog Balkana predstavljaju zdravstveno i ekonomsko opterećenje za čitavu Evropu.

Svake godine, prema tom dokumentu, zagađenje vazduha iz termoelektrana na ugalj na Zapadnom Balkanu dovodi do 3.900 preuranjenih smrti, 8.500 slučajeva bronhitisa kod djece, kao i do drugih hroničnih obolenja, čime se u Evropi prouzrokuje i do 11.53 milijardi eura ukupnih zdravstvenih troškova.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

POVEZANE VIJESTI:

DRUŠTVO

STEČAJNA MAFIJA U CRNOJ GORI: Isisavanje miliona uz amin SDT-a

Objavljeno prije

6 dana

na

3 Aprila, 2026

Objavio:

Iako je stečaj u kompaniji Nivel Invest, o čemu je Monitor već pisao, zvanično zaključen krajem prošle godine, ostalo je otvoreno pitanje: gdje su završili milioni eura imovine na primorju i zašto nijesu preduzeti osnovni pravni koraci da se oni vrate u stečajnu masu

 

 

Zaključenjem stečaja u Nivel Investu 24.12. 2025. godine formalno je okončan postupak koji je trajao gotovo deceniju. Suštinski, ostalo je otvoreno pitanje: gdje su završili milioni eura imovine na primorju i zašto nijesu preduzeti osnovni pravni koraci da se oni vrate u stečajnu masu.

Rješenje o zaključenju donio je sudija Dragan Vučević, neposredno nakon odluke o glavnoj diobi, u periodu katoličkog Božića, Nove godine i pravoslavnog Božića, kada je pažnja minimalna, a mogućnost reagovanja zainteresiranih strana svedena na formalnost. Postupak je pravosnažno okončan početkom februara 2026. godine, bez da su učesnici blagovremeno obaviješteni ili dobili realnu priliku da ospore diobni bilans i listu priznatih potraživanja. Time upada u oči ono što nije urađeno – da se kroz regresne tužbe naplate potraživanja od povezanih lica, jemaca ili subjekata koji su profitirali iz spornih transakcija. Istovremeno, sve krivične prijave koje su ukazivale na moguće zloupotrebe — od fingiranih zajmova do spornih knjiženja i rasprodaje imovine — odbačene su od strane Specijalnog državnog tužilaštva (SDT). Tužilaštvo u obrazloženjima svojih odluka nije željelo ući u suštinu finansijskih tokova, kontradiktornosti u dokumentaciji, i nije tražilo odgovor kako je imovina procijenjena na 12.5 miliona eura završila višestruko ispod vrijednosti (svedena na 5.2 miliona).

Obrazac stečajnog lobija pokazuje sličnu kombinaciju sudskih odluka, pasivnosti stečajnih upravnika i selektivnog postupanja tužilaštva.Vrijedna imovina može se legalno izvući — bez pravnih posljedica.

Nivel Invest je nekada bilo u zajedničkom vlasništvu (po 50 odsto)Stevana Đukića(ujedno izvršni direktor), i preduzeća Nivel d.o.o. Podgorica čiji osnivač i direktor je bio Vladimir Đurović. Predzadnji stečajni upravnik Sreten Mrvaljević (kum bivšeg predsjednika Privrednog suda Blaža Jovanića) je rasprodao krajem oktobra 2017. najveći dio imovine firme procijenjene na 12.5 miliona i poznate po izgradnji luksuznih apartmana na atraktivnim lokacijama u Opštini Budva za svega 5.2 miliona eura. Zgrada u Budvi je prodata za oko 2.07 miliona (ili 1000 eura/m2) i Kondo hotel u Rafailovićima za 3.096 miliona. Kupac je bila kompanija Sunraf Beach Properties (osnovana svega 15 dana prije licitacije) u kojoj je Vladimir Đurović imao udio od 38 odsto formirana. O rasprodaji kvadrata pod čudnim  okolnostima i diskreciji koju je sam sebi dao Mrvaljević objavom na oglasnoj tabli suda je Monitor je već pisao.

Đukić i njegovi advokati su insistirali na izuzeću Mrvaljevića i sudije Vučevića zbog pristrasnosti u korist njegovog bivšeg partnera Đurovića. Predsjednik Privrednog suda Blažo Jovanić je to redovno odbijao. Ipak, Mrvaljević će biti izuzet silom prilika kad je zajedno sa Jovanićem i još 11 drugih osoba iz okruženja u maju iste godine uhapšen u akciji Specijalnog državnog tužilaštva (SDT) i optužen za zloupotrebu položaja  u stečajnim postupcima nevezanih za Nivel Invest. Prema dokumentaciji, SDT je tražio spise 53 predmeta iz Privrednog suda u kojima je Jovanić postupao. U mnogim su figurirali njegovi kumovi kao stečajni upravnici.

Đukić je protiv Đurovića, Mrvaljevića i Vučevića do sada podnio nekoliko krivičnih prijava koje su tužioci, iz ešalona Milivoja Katnića (sada u pritvoru zbog pomaganja narko kartelu) rutinski odbacivali. NVO MANS je isto podnio krivičnu prijavu još 31.08.2016. protiv Đurovića (zbog prouzrokovanja stečaja – čl.274 KZ) i sada pokojnog sudije Miodraga Anđelića u jednoj od parnica Nivel Investa (zloupotreba službenog položaja i nesavjestan rad) koja je zajedno odbačena sa Đukićevom iz iste godine. Odbacivanje prijava iz 2016. je doneseno u januaru 2025. nakon što su dugo šetale između SDT-a, Višeg tužilaštva i Osnovnog tužilaštva u Podgorici.

U januaru prošle godine odbačena je i Đukićeva krivična prijava od 03.08.2022. protiv Đurovića, Blaženke Jovanović (knjigovođa u Đurovićevom Nivel PG) zbog zloupotreba u poslovanja kao i prijavu za stvaranje kriminalne organizacije i zloupotrebe od strane Đurovića, Jovanović, Mrvaljevića, sudije Vučevića i advokata Nebojše Lalatovića – pravnog zastupnika Nivel Investa u stečaju.

Po dokumentaciji Mrvaljević kao stečajni upravnik i stečajni sudija Vučević su priznali potraživanje Đurovića na osnovu navodnog zajma od 2 miliona (dva puta po milion 2009. i 2010.) Nivel Investu. Zajam nije pratila uplata novca niti su zajmovi potpisani od Đukića kao izvršnog direktora. Đukić je tvrdio da je za njih saznao tek po uvođenju stečaja. Iz dokumenata se vidi da je ugovore potpisala u ime zajmodavca „T.Mugosa”, zaposlena u Đurovićevom Nivel PG, dok je Đurović sebe potpisao kao zajmoprimac za Nivel invest iako za to nije imao ovlašćenje. U izvještaju nezavisnog revizora MVKonsalt (potpisala ugledna revizorka Ilinka Vuković) i na osnovu kojeg je uveden stečaj 24.03.2015. skreće se pažnja da zajmove od dva miliona nije pratila uplata novca u navedenom iznosu. Takođe se bilježe brojne druge nepravilnosti.

U SDT-u 11.09.2023. Vladimir Đurović je tvrdio da je 2 miliona posudio kao fizičko lice Nivel Investu a da je tu pozajmicu vještačio na poziv Privrednog suda Institut sertifikovanih računovođa a “da je novac koji je pozajmljen uplaćen preko računa”. Inače, navedeni Institut nema zaposlenog vještaka niti je registrovan za vještačenje u Ministarstvu pravde. Vještačenja neovlašćenih i neregistrovanih eksperata je postala nerijetka pojava u vrijeme miloizma.

Drugi, sertificirani vještaci u raznim parnicama Nivel Investa su kao i MV Konsalt ukazali da se radi o problematičnim ugovorima, koje nisu pratile uplate novčanih iznosa zajmova i da se radi o pogrešnom i nezakonitom načinu knjizenja. Ipak, u zaključnim mišljenjima vještaci prihvataju saldo takvog knjiženja.

SDT je pitao Đurovića i za listu potraživanja za fakture izdate nakon uvođenja stečaja 24.03.2015. Radi se o fakturama od ukupno 161 hiljadu eura (br. 501-513) od 06.04.2015. Nalog za knjiženje tih faktura u knjigovodstvu Nivel investa(NI) nosi datum 24.03.2015.,što znači da su proknjižene skoro dvije sedmice prije nego su izdate. U ime NI niko nije potpisao prijem roba/usluga koje se fakturiraju.Kasnije, u jednom predmetu vještačenja se pojavljuju iste fakture čiji prijem robe je potpisan što može ukazivati na prepravke dokumentacije. U kasnijim parnicama pred Privrednim sudom, vještaci, iz nekog razloga, “nisu obuhvatili” navedene fakture u vještačenju dokumentacije ali su one ušle u saldo.

Đurović je SDT-u rekao da su fakture imale takav slijed stvari zato što je posao tekao, te materijali nisu fakturirani. Kad je stečaj otvoren to je priznato izvođaču. Đurović kaže da je gotovinu koju je dobijao od prodaje stanova iz ruke Đukića (kome je potpisao priznanice) uplaćivao na račun Nivel Investa. Blaženka Jovanović je SDT-u rekla da ona nije radila nikakvo knjiženje niti je imala pristup knigovodstvenom programu NI već samo radila knjigovodstvo Nivela PG. Nikada nije sastavljala završne račune niti ih potpisivala te ne odgovara za istinitost istih. Jedino je parafirala u uglu desne strane završnog računa i  to u periodu od 2013. Rekla je da joj nije posao da provjerava tačnost faktura. Za knjiženja nakon stečaja rekla je da joj je jedina namjera bila da obračuna PDV a da se nije bavila time da li je stečaj otvoren.

U spisima predmeta se vidi da je Jovanovićka potpisala bilans uspjeha Nivel Investa 31.12.2013. kao lice koje ga je sastavljalo. Kao odgovorno lice za godine 2009-2014 stoje potpisi Vladimira Bata Đurovića iako on za to nije priložio bilo kakvo ovlašćenje.

Ove lako provjerljive tvrdnje Đurovića i Jovanovićke su ostale bez uticaja na specijalnu tužiteljku Natašu Bošković i nije jos smetalo što su knjiženja priznali stečajni upravnik i sudija Vučević.

U obrazloženju odbacivanja krivične prijave tužiteljka Bošković navodi da su optužbe “bez osnova” jer je Đukić aktivno učestvovao kao zainteresirani i umješač u stečajnom postupku St. Br.5/15 koji je vodio Vučević. Đukić se obraćao sudu s raznim zahtjevima, piše Boškovićka. Vučević mu je još 26.06.2015. dozvolio i “uvid u spise predmeta svakog radnog dana (10-13h)” dok o “uvidu u  knjigovodstvenu dokumentaciju odlučuje stečajni upravnik”. Ni Đukiću i njegovim advokatima neće biti dozvoljen uvid u kompletnu dokumentaciju, niti im dozvoljeno prisustvo ijednom vještačenju jer je sva dokumentacija bila kod Đurovića. kojom je on suvereno raspolagao i odbijao Đukiću i advokatima pristup. To je napisano u pravosnažnoj presudi Višeg suda Ks.br.29/2018.

Nataša Bošković je napustila SDT krajem decembra 2025. godine, isto vrijeme kada je i Vučević otišao u penziju po zaključenju stečaja.

Monitor saznaje da je SDT nedavno formirao novi predmet po zadnjoj krivičnoj prijavi od 08.02.2026. gdje se navode i “nagrade” u kvadratima sudijama, advokatima i stečajnim upravnicima za “pomoć” u kreiranju takvog netransparentnog ishoda. Novoformirani predmet kao i suđenje Blažu Jovaniću i Vesni Medenici bi mogao dati odgovore da li je moguće stati na put zloupotrebama u pravosuđu kako bi država bila spremnija za ulazak u EU. Iskustvo iz prethodnih godina pokazuje da je upravo izostanak reakcije institucija bio ključni element koji je omogućavao ovakve ishode.

Ostaje da se vidi da li sistem sposoban razlikovati zakonito vođene stečaje od organizovanog izvlačenja imovine pod njegovim okriljem.

Jovo MARTINOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

MITROPOLIJA NA TANKOM LEDU PRED SABOR SPC: Joanikije neće servilnost Vučiću

Objavljeno prije

6 dana

na

3 Aprila, 2026

Objavio:

Na promociji knjige episkopa dizeldorfsko – berlinskog i njemačkog Grigorija Đurića Jedni drugima potrebni  u Budvi,  arhijerejski namjesnik podgoričko – kolašinski Gojko Perović je  poručio da mu je drago da sjedi “pored jednog od arhijereja koji je, zajedno sa našim mitropolitom, potpisao jedno veličanstveno pismo koje svijetu poručuje da naši studenti nijesu ustaše”.  Ta izjava se, kako Monitor nezvanično saznaje, u Patrijaršiji  tumači kao Joanikijeva i Grigorijeva objava rata Vučiću i Porfiriju

 

 

Prošlog petka veče je u Budvi, u organizaciji Mitropolije crnogorsko – primorske, održana promocija knjige episkopa dizeldorfsko – berlinskog i njemačkog Grigorija Đurića. O knjizi koja nosi naslov Jedni drugima potrebni govorili su njen autor i arhijerejski namjesnik podgoričko – kolašinski Gojko Perović. Perović je u ulozi moderatora skupa u Akademiji znanja poručio da mu je drago da sjedi “pored jednog od arhijereja koji je, zajedno sa našim mitropolitom, potpisao jedno veličanstveno pismo koje svijetu poručuje da naši studenti nijesu ustaše”.  Potom je naglasio: „  To su naša djeca koja se spremaju da sjutra budu pravnici, ljekari, profesori. Odnos prema studentima je nešto što krasi djelo vladike Grigorija”. Zaključio je da su otvorili vrata za razne perspektive u crkvi.

Krajem februara prošle godine Grigorije i mitropolit Joanikije Mićović sa još četvoricom episkopa Srpske crkve (SPC) su uputili javno pismo  u kojem navode: “Želimo jasno i nedvosmisleno da saopštimo da naša Crkva ne misli da su naši studenti srpske ustaše“” . Tako ih je nazvao kruševački episkop David Perović. Vladika David se slovi kao episkop od povjerenja Patrijarha Porfirija i de fakto šefa Sinoda (crkvene vlade) Irineja Bulovića koji otvoreno podržavaju režime u Rusiji i Srbiji. Šestorica episkopa su tada poručila da je “upravo  ovakav rječnik, ukidanjem pritom slobode da se čuju i drugačiji glasovi sa zvaničnog glasila SPC-a, doveo do tiranije bahatih i uvredljivih riječi, izgovorenih bez odgovornosti”. Pismo je razbjesnilo režim braće Vučić, njihove medije i bezbjedonosne službe.

Jedini srbijanski episkop od šestorice, vladika žički Justin Stefanović je smijenjen od strane Sinoda sredinom februara pod izgovorom da je neovlašćeno osnovao tri privredna društva i  prikrivao njihovo poslovanje kao stvarni vlasnik. Portal Agencije za privredne registre Srbije (APR) pokazuje zvanične podatke koji su suprotni ničim potkrijepljenim tvrdnjama Sinoda. U Komisiji koja je ispitivala tzv. “alarmantno stanje” u Justinovoj eparhiji su se našli i režimski lojalisti – episkop budimljansko nikšićki Metodije Ostojić i bivši podgorički arhijerejski namjesnik Velibor Džomić, sada na službi u Beogradu.

Antena M je javila da je premijer Milojko Spajić viđen isti dan zajedno s Grigorijem u jednom od budvanskih hotela. Odmah nakon toga se na mreži X i na vučićevskim medijima oglasio lider Pokreta za promjene (PZP) Nebojša Medojević s komentarom da je “Spajića u Crnu Goru donijela masonska roda iz Trebinja”. Vladika Grigorij je rodom iz Hercegovine i ranije je stolovao u eparhiji zahumsko – hercegovačkoj. Sadašnji hercegovački Dimitrije je takođe jedan od potpisnika pisma šestorice episkopa i omrznut je od medija braće Vučić. Medojević je naredni dan objavio sliku sveštenika Gojka Perovića uz komentar:  “Evo ko su Milovi igrači iz Masonske lože iz Trebinja i Beograda koji su spriječili promjene i doveli teletabise Krivokapića i Spajića na vlast 2020.”

Izjava Perovića se, kako Monitor nezvanično saznaje, u Patrijaršiji  tumači kao Joanikijeva i Grigorijeva objava rata Vučiću i Porfiriju uz davanje podrške neprijateljima režima. Saopštenje MCP od 20. marta, nakon redovnog sabranja sveštenstva i monaštva u Hramu Hristovog Vaskrsenja u Podgorici indirektno potvrđuje glasine da Beograd (i Andrićev venac i Patrijaršija) priprema napad na Mitropoliju i samog vladiku Joanikija. U saopštenju se navodi da “razmatrajući medijske napise o mogućoj podjeli Mitropolije i oduzimanja onih djelova na kojima je utemeljena Sv. Savom…saglasno je zaključeno da za tim ne postoje nikakvi pastirski razlozi, te bi samim tim, takvi predlozi bili potpuno neutemeljeni i štetni za misiju Crkve u našoj zemlji”. Saopštenje navodi da bi takvo cijepanje “predstavljalo svojevrsni udar na istoriju Mitropolije i odvajanje od korijena iz kojih je nastala”. Na kraju se zaključuje da je sabrano sveštenstvo i monaštvo “pozdravilo stav iskazan u saopštenju Mitropolije”. Ovaj dio saopštenja su izostavili vučićevski mediji u Crnoj Gori, ali i crnogorski javni servis.

Predsjednik Srbije je ranije zamjerio Joanikiju što mu nije dozvolio držanje govora na sahrani prethodnog mitropolita Amfilohija Radovića sa kojim je bio u lošim odnosima. Sada Vučićava žuta štampa sumnjiči Joanikija da je voljan razgovarati sa Vaseljenskom patrijaršijom i eventualno krenuti u separaciju od SPC-a. Zamjera mu se i podrška ulasku Crne Gore u EU pa je time Joanikije, zajedno s Andrijom Mandićem “izneverio srpske interese”. Za razliku od Metodija, Joanikije je, nakon nekog vremena, odustao od agende veličanja velikosrpskih nacističkih kvislinga iz Drugog svjetskog rata kojima se podsticane podjele u Crnoj Gori.

Monitor je već pisao, na osnovu neformalnih ali pouzdanih izvora, da u Patrijaršiji i na Banjici (sjedište srpske državne bezbjednosti) razmatraju više opcija za obračun sa MCP i mitropolitom. Po jednoj, Sinod bi odredio Komisiju (kao u slučaju Justina) ili bi direktno ispitao izmišljene/krivotvorene dokaze protiv Joanikija zbog navodnog materijalno-finansijskog poslovanja MCP-a. Tu bi se “utvrdili prestupi u upravljanju poverenom mu eparhijom”.

Druga manje vjerovatna opcija predviđa prisilno umirovljenje Joanikija (kao u slučaju Danila Dajkovića koga je zamijenio tada ratoborni Amfilohije). Problem je što Joanikije vjerovatno ne bi pristao na penzionisanje “na sopstveni zahtev” kakav je Dajković potpisao.

BIA i njeni glavni saradnici u Sinodu se pribojavaju da bi scenario otvorenog rušenja Joanikija izazvao jak otpor i među mnogima koji se smatraju Srbima i da bi ogolio namjere Vučića prema Crnoj Gori. Pretpostavlja se da bi nametanje jednog od problematičnih vikarnih episkopa Porfirija (ima ih sedam) za administratora Mitropolije izazvalo i reakciju crnogorskih vlasti i eventualni apel Vaseljenskoj patrijaršiji da se umiješa na osnovu drevnih kanona. Zvanični Beograd i Moskva ne priznaju kanone vaseljenskih sabora nekada jedinstvene hrišćanske crkve koji dozvoljavaju intervenciju Carigrada u pomjesnim crkvama pod određenim uslovima.

Za sada vjerovatnija, ali i dalje riskantna varijanta za Vučićev režim je da se Mitropolija dodatno osakati i da joj se oduzmu glavni izvori prihoda – Manastir Ostrog i Boka kotorska sa Budvom. Da se nešto dešava vidjelo se krajem februara objavom sveštenika Nemanje Krivokapića, arhijerejskog namjesnika kotorsko – tivatskog. Krivokapić je reagovao na glasine koje su počeli širiti pojedini vučićevski novinari u Crnoj Gori da je njegov pokojni otac, koga je naslijedio u svešteničkoj službi, zagovarao ponovo formiranje Eparhije bokokotorske koja je postojale jedno vrijeme pod Austro – Ugarskom. “Dužan sam da, kao njegov sin, dugogodišnji saslužitelj i nasljednik na kotorskoj parohiji, posvjedočim da je otac Momo bio upravo na suprotnim pozicijama” rekao je Krivokapić.

Mitropolija crnogorsko primorska je doživjela najveće čerečenje 2001. godine. Tada je Sveti arhijerejski sabor SPC-a na svome “redovnom majskom zasedanju”  donio odluku o  tobožnjem obnavljanju, do tada nikad postojeće, Eparhije budimljansko-nikšićke. Za njenog administratora je odredio vikarnog episkopa Joanikija Mićovića koji je maja naredne godine postao njen zvanični episkop. Tada je MCP ostala bez više od polovine svoje teritorije. Jedino čemu se Amfilohije tada suprostavio je bio plan da mu oduzmu Ostrog, glavni izvor prihoda.

Predstojeće “redovno majsko zasedanje” svih episkopa SPC-a u Beogradu može donijeti nove teške izazove Crnoj Gori. Zahvaljujući Temeljnom ugovoru koji je potpisao Dritan Abazović crnogorska vlast i narod su sada samo pasivni posmatrači odluka u Beogradu u kojima zadnju riječ neće imati ni sabor ni patrijarh, već u korupciji i kriminalu ogrezli režim.

  Jovo MARTINOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

PROSTORNO PLANIRANJE NA SJEVERU: Decentralizacija zapela na ljudskim resursima

Objavljeno prije

6 dana

na

3 Aprila, 2026

Objavio:

Decentralizacija prostornog planiranja u Crnoj Gori predviđa osnivanje lokalnih preduzeća koja bi izrađivala plansku dokumentaciju. Ipak, većina sjevernih opština suočava se sa ozbiljnim problemima u formiranju tih preduzeća, prvenstveno zbog nedostatka stručnog kadra. Zakonski rok za njihovo osnivanje istekao je u maju prošle godine

 

 

Mnoge opštine na sjeveru  nijesu ni pokrenule postupak za osnivanje lokalnih preduzeća koja bi se bavila projektovanjem i planiranjem prostora, iako je obaveza formiranja takvih preduzeća na lokalnom nivou propisana Zakonom o uređenju prostora, usvojenim prošle godine. Cilj je, između ostalog, da se proces prostornog planiranja decentralizuje. Prema tom zakonu, jedinice lokalne samouprave bile su dužne da u roku od 60 dana, odnosno do početka maja 2025. godine osnuju privredna društva koja bi se bavila izradom planske dokumentacije.

Novim zakonom ponovo su uvedeni lokalni planski dokumenti, vraćajući dio nadležnosti za prostorno planiranje opštinama. Državne planske dokumente izrađuje Agencija za planiranje prostora Crne Gore, dok lokalne planske dokumente izrađuje preduzeće koje osniva lokalna skupština ili, alternativno, zajedničko preduzeće više opština. Lokalna privredna društva moraju imati jednog odgovornog planera i najmanje četiri planera. Odgovorni planer može biti arhitekta ili prostorni planer sa VII-1 nivoom obrazovanja i najmanje 10 godina iskustva, ili sa VIII nivoom i najmanje sedam godina iskustva. Ostali planeri trebaju VII-1 nivo obrazovanja i najmanje pet godina iskustva u prostornom ili urbanističkom planiranju.

Prema onome što su Monitoru kazali u više opština na sjeveru, zbog tako postavljenih uslova lokalne samouprave se suočavaju sa poteškoćama u obezbjeđivanju potrebnog kadra, što predstavlja jedan od razloga zbog kojih dolazi do kašnjenja u formiranju lokalnih privrednih društava. Plužine i Žabljak će, upravo zbog tih problema, prepustiti obavljanje poslova lokalnog planiranja prostora Agenciji, koja je već operativna i kadrovski opremljena u Nikšiću. Iz Opštine Žabljak su kazali da su budžetom za 2026. godinu opredijelili sredstva za tu namjenu.

„U ovom trenutku to je jedini model koji Opština Žabljak može realizovati, prije svega zato što je riječ o složenom i zahtjevnom procesu koji iziskuje značajne organizacione i finansijske kapacitete. Formiranje ovakve agencije predstavlja izazov i za mnogo veće opštine, zbog čega smo se opredijelili za rješenje koje je trenutno najizvodljivije“, kazali su Monitoru u žabljačkoj Opštini.

U Bijelom Polju je prošle godine, nedugo nakon isteka roka određenog zakonom, osnovana Agencija za prostorno planiranje, a njome će rukovoditi Odbor direktora, na čelu sa Miloradom Rmandićem. Međutim, i u toj Opštini kubure sa kadrom za popunjavanje radnih mjesta u novoformiranom preduzeću. Očekuje se raspisivanje konkursa za izbor izvršnog direktora, koji će predložiti sistematizaciju radnih mjesta. Nakon njenog usvajanja, raspisaće se konkursi za zapošljavanje planera i drugog stručnog kadra. Iako su se odlučili za samostalno preduzeće, u toj lokalnoj samoupravi ne isključuju mogućnost da će , ukoliko ne budu u mogućnosti da obezbijede potreban kadar, pregovarati sa susjednim opštinama o saradnji.

Kolašin je bio među prvim opštinama koje su osnovale lokalno preduzeće za planiranje i projektovanje prostora. Izabrani su organi upravljanja, imenovan vršilac dužnosti izvršnog direktora i donesen akt o sistematizaciji. Međutim, to preduzeće još nije operativno, a v. d. direktora Andrija Mirović kaže da su u procesu angažovanja odgovarajućeg kadra. Prema onome što je odbornicima lokalnog parlamenta nedavno saopštio Mirović, u preduzeću će biti sistematizovano 11 radnih mjesta, sa 14 izvršilaca.

„U intenzivnoj komunikaciji pronađeni su potencijalni kandidati koji ispunjavaju zakonske uslove za zapošljavanje u društvu i koji će u 2026. godini biti angažovani. Iz razloga deficitarosti prostornih planera, Društvo se, zajedno sa Opštinom, opredijelilo da obezbijedi i adekvatan prostor u Podgorici“, objasnio je v. d. izvršnog direktora.

Prvi posao te Agencije, koja ove godine planira ukupne rashode od 203.050 eura, je izrada prostorno-urbanističkog plana opštine u skladu sa zakonskim rokovima i stručnim standardima. Takođe, počinje izrada urbanističkog projekta „Uže gradsko jezgro“.

Rok od 60 dana bio je prekratak da Opština Berane formira preduzeće, pa ni sada taj proces još nije u potpunosti završen. Kako objašnjavaju u toj lokalnoj samoupravi, na to su uticala finansijska ograničenja, nedostatak stručnog kadra na tržištu rada, ali i potreba da se pronađe model koji će za opštinu biti dugoročno održiv.Zbog toga se Opština opredijelila za koncept zajedničkog preduzeća, imajući u vidu ekonomsku racionalnost, obim posla i izazove sa kojima se suočavaju manje i srednje opštine. U toku su aktivnosti na formiranju takvog preduzeća zajedno sa opštinama Mojkovac i Andrijevica, „a cilj je da se na taj način obezbijede stabilniji kadrovski i finansijski kapaciteti, kao i kontinuitet u izradi planskih dokumenata“.

I u Plavu razmišljaju o mogućnosti osnivanja lokalnog privrednog društva, kako Zakon propisuje. Razlog je isti kao i u ostalim opštinama – nedostatak stručnog, licenciranog planerskog kadra. Iz kabineta predsjednika opštine Nihada Canovića ranije su saopštili da bi „bez obezbijeđenih planera, osnivanje preduzeća bilo formalnog karaktera, bez realne mogućnosti da preuzme propisane poslove“. Sličan stav imaju i u Opštini Petnjica, gdje su kazali da bi formalno osnivanje preduzeća bez uslova za njegovo funkcionisanje bilo neodgovorno.

Prema ranijim izjavama predsjednika Opštine Šavnik Jugoslava Jakića, u toj lokalnoj samoupravi razmatraju „treći model“. Nijesu sigurni da je za njih dobro čak ni udruživanje sa nekim drugim većim opštinama.

„Ukoliko se udružimo sa nekom većom opštinom, sasvim je izvjesno da ćemo biti prinuđeni da čekamo dok zajedničko preduzeće ne završi poslove te opštine. Potencijal za samostalno osnivanje preduzeća nemamo, pa smo u procesu traženja nekog ‘trećeg rješenja’“, saopštio je tada Jakić.

U Gusinju proces osnivanja preduzeća još nije završen, prvenstveno zbog nedostatka kadra. Lokalna uprava godinama pokušava, bez uspjeha, da zaposli čak i građevinskog inspektora. Razmatra se mogućnost da se pri formiranju preduzeća uključe i opštine Plav ili Rožaje. Ni Rožaje trenutno nema dovoljno kadrova, ali su pripremili nacrt odluke o osnivanju preduzeća. Uz to, zatražili su mišljenje Zajednice opština Crne Gore (ZOCG) i razmišljaju o potencijalnoj saradnji sa susjednim opštinama kroz zajedničko preduzeće. Lokalna uprava, koja ima glavnog gradskog arhitektu i pet zaposlenih arhitekata, ističe deficit stručnog kadra za izradu kvalitetne planske dokumentacije. Zbog centralizacije izrade planske dokumentacije, opština Rožaje od 2017. nije dobila nijedan planski dokument, što je, tvrde u Opštini, ograničilo razvoj turizma, stanovanja i infrastrukture.

Na osnovu iskustava sjevernih, ali i mnogih opština  na primorju i centralnom dijelu države, u primjeni novog zakona jasno se vidi da reforma te oblasti zahtijeva duboka institucionalna i organizaciona prilagođavanja, te da se rezultati ne mogu postići preko noći. Dinamika primjene Zakona pokazala je da je neophodan postepen i sistemski pristup, posebno u segmentu kadrovske izgradnje, metodološke podrške i tehničke opremljenosti. Samo kroz kontinuirani rad na razvijanju tih resursa lokalne samouprave mogu u potpunosti da ispune ciljeve i svrhu decentralizacije.

                                                                                    Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo