Povežite se sa nama

DRUŠTVO

,,Aman’’ otkrio porušenu crkvu

Objavljeno prije

na

Nakon pola vijeka tamnovanja dijelovi porušene i zazidane srednjovjekovne crkve Sv.Gospe u gradu-hotelu Sveti Stefan ugledali su nedavno svjetlo dana. Tokom rekonstrukcije i adaptacije Svetog Stefana, koju izvodi zakupac Aman rizorts, upornost i posvećenost mještanina, arhitekte Željka Mitrovića da pronađe ostatke nasilno zazidane bogomolje, okončana je uspjehom. Firma Pastro vecchio, čiji je Mitrović vlasnik, učestvuje u pripremnim radovima za rekonstrukciju oronulih kuća najpoznatijeg crnogorskog ljetovališta kojim, već drugu godinu zaredom, gazduje singapurska kompanija Aman rizorts.

Pastro vecchio izvodi ogledne radove na jednoj cjelini od dvije stare kuće na samom ulazu u Sveti Stefan, sa ciljem da investitoru iz Singapura sugeriše kako bi ta sveobuhvatna izmjena unutrašnjeg izgleda naselja trebalo da bude urađena. Uporedo sa tim, Mitrović je inicirao i o svom trošku obavio radove rušenja zidova i raščišćavanja prostora oko mjesta gdje se po sjećanju mještana drevna crkva nlazila.

RUŠENJE UZ DOZVOLU ZAVODA: Stara crkva izgrađena u petnaestom vijeku, posvećena rođenju presvete Bogorodice, po želji kraljice Marije Karađorđević, preimenovana 1937. u hram Sv. Aleksandra Nevskog, podijelila je nevjerovatnu, tužnu sudbinu stanovnika Svetog Stefana. Kada je voljom komunističkih vlasti 1955. godine prisilno iseljeno stanovništvo sa tog malog ostrva, a njihove kuće pretvorene u turističke apartmane, pored zatiranja administrativnog, kulturnog i trgovačkog središta Paštrovića, što je Sveti Stefan u tom vremenu predstavljao, porušena je i jedna od četiri ostrvske crkve, crkva Sv.Gospe. Rušenje zvonika i oltara crkve, uz saglasnost Zavoda za zaštitu spomenika kulture sa Cetinja, izvršeno je u avgustu 1959. godine, kako bi se na istom mjestu dogradio hotelski restoran i kockarnica. Ostaci crkve su zatrpani i zazidani ispod restoranske terase u nivou noćnog bara i kazina tako da su nestali tragovi njenog postojanja. Osim starih fotografija Svetog Stefana i usmenih predanja, te starih austrijskih mapa, nije bilo pisanih podataka o izgledu i veličini te male crkve. Otkopavanje crkve na pragu nove turističke ere na Svetom Stefanu ocjenjuje se kao veliki događaj za Paštroviće. Sa svom simbolikom koju ovaj događaj pobuđuje. „Poslije 50 godina mraka ponovo se pokazala Sv. Gospa. Bez zasvođenogkrova, ulaznih vrata, portala i zvonika, ali sa zdravim zidovima, izvanrednim mermerom na podu, omalterisana i okrečena iznutra! Sačuvan je i urušeni kamen koji je pripadao crkvi,“ kaže za Monitor Željko Mitrović.

aman_2AMANOVI STANDARDI: Krajem januara navršavaju se dvije godine od kako je Vlada Crne Gore dala u zakup na 30 godina najvredniji dio crnogor ske obale. Otuđena su na duži period dva najpoznatija hotela, Sveti Stefan i Miločer, zatim hotel Kraljičina pla ža, uz tri najljepše plaže na Jadranu pride, okružene velikim imanjem sa gajenim vrtovima, borovim šumama i maslinjacima. Čitav taj kompleks, koji je činio okosnicu crnogorskog turizma višeg nivoa, zatvoren je za posjetioce i visokom žičanom ogradom izolovan od ljudi i života stanovnika ovoga kraja. Radovi na adaptaciji Svetog Ste fana u ekskluzivno turističko mjesto ztvorenog tipa sa vrhunskim uslugama smještaja, kakve nudi hotelska grupa Aman rizorts u svojim hotelima po egzotičnim destinacijama širom svijeta, još nisu počeli. U planu je temeljno renoviranje grada-hotela, ali duša Svetog Stefana ostaće ista, čuju se uvjeravanja arhte kata. Planira se i gradnja malog muzeja sa lokalnim eksponatima koji ukazuju na bogatu istoriju Paštrovića. U skladu sa tim opredjeljenjem, Željko Mitrović predlaže investitoru da se i crkva Sv. Gospe konzervira, zaštiti i prezentuje u novom enterijeru. Mitrović će takođe, kao jedan od saradnika na rekonstrukciji, insistirati da se poštuju tradicionalni materijali unu trašnje obrade svetostefanskih kuća. Da se otkriju i ponovo istaknu auten tični detalji nekadašnje gradnje – drvo, gvožđe, pergole, niše u zidovima, plafoni sa drvenim gredama, puškarnice, mali prozori, koji su vremenom zazidani i sada se ponovo otvaraju. STARO, A NOVO: Nedavno je otvoren renovirani hotel Miločer. Nakon dvije godine pauze primio je i prve goste. Enterijer nekadašnjeg let njikovca Karađorđevića u potpunosti je izmijenjen. Unutrašnjost hotela nekako nije u skladu sa njegovom netaknutom spoljašnošću. Sve je novo, jednostavno i udobno, bez pretencioznosti bilo koje vrste. Zastupljen je posve moderan stil obrade i opreme prostora u kome se više ne osjeća duh prohujalih vremena. Nije korišćen ni namještaj klasičnog stila koji bi podsjećao da su tu živjele i odmarale krunisane glave nekadašnje Jugoslavije. Umjesto kraljevskog, auten tičnog, zastupljeni su Amanovi standardi uređenja smještaja. Kako u Kuala Lum puru, Maleziji, tako i u Miločeru! U ponudi od šest apartmana posebno je naglašen apartman kraljice Marije, iako ni jednim detaljem ne podsjeća da je ona zaista tu u svom letnjikovcu i boravila. Apartman u kojem je odsjedao Josip Broz Tito, pretvoren je u biblioteku i radni salon, čime je propuštena prilika da se ova atraktivna okolnost turistički vrednuje. Tim prije što se taj podatak izdašno koristi u propagandnom opisu uzbudljive prošlosti i turizma ovog dijela Crnogorskog primorja. Čak je i ime hotela izmijenjeno, pa obnovljeni Miločer na turističko tržište startuje pod imenom – Villa Miločer. Renoviranje Svetog Stefana i Mi ločera proteći će po svemu sudeći bezbolno uz poštovanje autentične ahitekture spolja. Kada je međutim, hotel Kraljičina plaža u pitanju, tu stvaristoje sasvim drugačije.

KRALJIČINA PLAŽA-DRUGA FIRMA: Ne treba zaboraviti da su ugovor o zakupu elitnog hotelsko-turi stičkog kompleksa Sveti Stefan, Miločer i Kraljičina plaža u ime zakupca potpisali predstavnici dvije firme. Pored Aman rizortsa i javnosti poznatogAdrijana Zeke, drugi zakupac je investitorska gru pa Eidvej investment limited, registrovana na britanskim Djevičanskim ostrvima i to nakon raspisivanja tendera o zakupu. Kompaniju Eidvej osnivaju Silve ring Holding, suvlasnik Amana i nova of-šor firmaPacifik Asec, registrovana takođe na Djevičanskim ostrvima. Te ekspres osnovane firme uče stvuju u tridesetogodišnjem zakupu miločerske regije što svojim potpisom na ugovoru stoljeća ovjerava izvjesni Greg Sirois. Javna je tajna da su interesi između dva zakupca strogo podijeljeni. Aman kontroliše Sveti Stefan i Mi ločer, dok Kraljičina plaža i imanje koje je okružuje, te mala miločerska plaža, pripadaju kompaniji Eidvej. Pored rekonstrukcije i dogradnje hotela Kraljičina plaža, novi investitori planiraju velika ulaganja u gradnju turi stičkih apartmana namijenjih tržištu. Ne bi bilo veliko iznenađenje da je ova investitorska grupa osnovana kapitalom nekih od domaćih oligarha. Samo se na taj način može opravdati saglasnost sa najvišeg državnog nivoa koju je zakupac dobio na gradnju u zaštićenoj zoni miločerskog parka. Gradnja novog kompleksa zgrada u parku između hotela Kraljičina plaža i naselja Pržno, bila je uslov potpisivanja osnovnog ugovora o zakupu. Apartmansko naselje u Miločeru, podzemne i nadzemne garaže, bazeni, SPA centri, turistički stanovi, predviđeni su i novim planskim dokumentima koje je uslužno pripremila lokalna uprava u Opštini Budva, pa samim tim nisu više nikakva tajna. Betoniranje Miločera može da spri ječi samo produbljivanje ekonomske krize i bankrot potencijalnih of-šor investitora. To je za očuvane prirodne resurse na primorju trenutno jedina efikasna mjera zaštite.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo