Povežite se sa nama

INTERVJU

Dr Svetlana Slapšak, antropološkinja: Političari prave policijske države

Objavljeno prije

na

MONITOR: EU i Zapad su ovih dana izloženi napadima i prijetnjama fundamentalističkih organizacija Al kaide i Islamske države. Izvršioci napada na Charlie Ebdo su ne samo francuski državljani već i rođeni Francuzi. S jedne strane „unutrašnji” terorizam, a s druge pored gnušanja i protesta te okupljanja evropskih lidera u Parizu, ne čuje se nijedan smislen politički odgovor na izazov koji već dugo traje. Očekujete li da će se sem krivičnih mjera i pooštravanja bezbjednosnih kriterija na granicama, osmisliti drugačiji plan Zapada prema izazovu „osvete Islama”?
SLAPŠAK: U Francuskoj je svejedno gde i od koga je građanin rođen: to je jedna od stvari koje ni u Evropi neki ne razumeju, kao što se i poziv za nacionalno jedinstvo odnosi na sve građane: nekadašnji Jugosloveni i današnji Amerikanci bi to ipak morali razumeti bez teškoća. Unutrašnji terorizam je zasnovan na nepoštovanju francuskog ustava i zakona, koji u svom programu ima i Nacionalni Front Le Penove, dakle na razdvajanju građana po etničkom, verskom i drugim kriterijumima „porekla”: između unutrašnjih terorista i domaćih fašista nema prave razlike. Eto vam Orbana, koji u Mađarskoj steže do gušenja medije i slobodu izražavanja, i koji je iz drskog samopokazivanja u Parizu već izvukao poruku o kulturama „koje nisu naše”, odnosno carte blanche da i dalje doslovno istrebljuje Rome… Nedvosmisleno je da političari nemaju više mašte nego da prave policijske države, gde god stignu. Osmisliti drugačiji plan Zapada bio bi, recimo, masovno primanje svih izbeglica iz Afrike, Azije i Evrope – naravno da Evropa može da zaposli milione svojih i tuđih, ali neće, jer taj deo politike kontroliše neuhvatljivo papirno „tržište”, koje uglavnom više nije evropsko…

MONITOR: Zašto to Evropa neće da uradi?
SLAPŠAK: Priliv ljudi bi značio nužno širenje EZ, nove podele rada, novu proizvodnju hrane, nove socijalne odnose, novu kulturu, prekid izolacije i demokratizaciju Istoka Evrope. A „ispražnjeni” delovi sveta pod terorističkim režimima i u ratnim stanjima bi se mogli blokirati već ukidanjem izvoza nafte, koja je ozbiljno pojeftinila, i prestankom izvoza i švercovanja oružja. I pri tome vojske i policije ne bi ostale nezaposlene! Pasivna dekolonizacija bi pomogla žiteljima deprivilegovanih delova sveta da se oslobode eksploatacije i terora koji se plaća od spolja, i gladi i bede iznutra. Kad se društvena situacija uravnoteži, mnogi mladi i stari Evropljani bi otišli da žive tamo…

MONITOR: Da li se koncept multikulturalnosti pokazao promašenim ili bar nedovoljnim za složenost koju zahtijeva život ljudi rasno i vjerski različitih u današnjem evropskom Zapadu, pa i u SAD? On je, čini se, pored očuvanja tradicija nacionalno-vjerskih zajednica, takođe getoizirao te djelove zapadnih društava?
SLAPŠAK: Naprotiv, složenost života zahteva multikulturalnost – a i mnogo je veselije! Svi problemi izlaze iz potrebe vladajućih ekonomskih i političkih grupa, koje traže „priču” da zadovolje neobrazovanog i siromašnog, i u toj priči uvek je kriv neko drugi i različit, „nama stran”. Kapital tako upravlja masama i neutralizuje pobunu, jer se sirotinja stalno tera u sukobe bez smisla, sa sebi sličnima. Posledice te politike, uz ofrljaško liberalno pokazivanje nebrige (za škole, socijalnu zaštitu, laički državni sistem, aktivnu ulogu kulture u društvu) koja se prikazuje kao „sloboda” su – da dobijate geto: kulturno deprivilegovani i nepismeni traže načina da se „ulanče” i prežive, i bez blagotvornog delovanja pismenosti, kulture, društvene sigurnosti i zdravstvene zaštite, oni predvidivo padaju u sasvim nove plemensko-sektaške okvire. Niti je to nacija, niti vera, već pleme+sekta. Nikakve tradicije oni ne čuvaju, već improvizuju u prostoru ignorancije. Tako je mogućno dobiti mlađeg brata Kouachi, koji sasvim američki mlati rukama i glavom u reperskom filmu, ženi se, malo zatvor, malo ulica, ništa škola, radi mizerne poslove i u završnici umire sa skupom opremom (oružje, meci, bomba, odeća) kojom bi, da ju je prodao, mogao osigurati život svoje porodice za dugo vremena.

MONITOR: Angela Merkel je prije nekoliko godina u jednom svom važnom nastupu rekla da je multikulturni model propao, ali nije predložila ništa novo. Danima prije napada u Parizu u istočnom dijelu Njemačke trajali su protesti protiv „islamizacije” Evrope, a bilo je, tvrdi se masovnijih, kontra-protesta u drugim djelovima Njemačke. Da li je opasno prepustiti građanima da u strahu očekuju budućnost?
SLAPŠAK: Misliti da nije opasno znači biti slep, gluv i neodgovoran Evropejac. Merkelovoj je potrebna glasačka masa, u njoj su i nacisti, jer njihovih kandidata na izborima (za sada) ne može biti: potrebno joj je da njena potpora, nemački kapital, ima odrešene ruke u iscrpljivanju Grčke, prinudnom prodajom nemačkog oružja i „merama” kojima se uglavnom vraćaju pare nemačkim bankama, da one ne bi pretrpele štetu. Grčka uporno pomaže nemačkoj privredi i ekonomiji – to je deo tajne nemačkog „uspeha” u krizi. Ukoliko u Grčkoj i Španiji na vlast dođu – i održe svoja obećanja – ljudi koji nameravaju da ne isplaćuju više „dugove” i da zaustave politiku svenarodnog iscrpljivanja, EZ ne bi morala sa strahom da očekuje budućnost. Da dopunim odogovor na prvo pitanje – rad, vrednosti i novac su uveliko promenjeni: „1%” se trudi da obezvredi novac i pokupuje/pokrade sve što može, naročito ključne prirodne resurse, i da se doslovce i oružjem ogradi pred „99%” ostavljajući ih u bedi, prljavštini, bolestima i ratu. To znači i zauzimanje nekih ugodnih teritorija, geografskih područja…Društveni progres za većinu je nesumnjivo u drugačije organizovanoj proizvodnji i zadovoljavanju potreba, u potpunoj dostupnosti informacija, obrazovanja i kulture, a kontrolisanoj globalnosti energije i resursa, u velikim državnim poslovima na korist svima i mnogo razvijenijem slobodno prohodnom „tržištu” međusobnih usluga.

MONITOR: Čini se da SAD vode dosta brutalnu i jednostavnu antiterorističku politiku, bar kada se radi o najvidljivijim potezima države – eliminaciji islamističkih lidera koji su, po njihovim procjenama, vođe terorističkih organizacija, a politika EU nije jasna. I nedavni tragični događaji pokazuju da je ta politika kratkoročna, uz to što je krajnje kontroverzna – ubistva se dešavaju na tuđim teritorijama, nema suđenja, nema međunarodnog prava. Zapadna civilizacija kao da nema odgovor na masovnost terorizma koji podrazumijeva samožrtvovanje terorista u vjeri u onostrano iskupljenje i blaženstvo?
SLAPŠAK: Zapadna civilizacija može pobediti i masovnost i tvrdoglavost terorizma osipanjem društvene osnove terorizma, „potkupljivanjem”, socijalizacijom, pacifikacijom, humanizacijom omladine i onoga što je sama stvorila, deprivilegovanih grupa. Možda negde na horizontu vidite inteligentnog političara, stranku, uticajnu grupu, ponajmanje državu koja bi bila u stanju da išta slično kaže, da i ne govorimo o sprovođenju politike? Zato je mnogo verovatnije da će i umereni slojevi stanovništva planete, izmučeni bedom i besni zbog nejednakosti, preći u razne vrste terorizma…

MONITOR: I naše „regionalne” zemlje su učestvovale u pariskom protestnom maršu. Srpski upravljači su se uključili veoma brižljivo, nadugačko osuđujući organizacije koje su ubile ljude u Parizu. Oni su bili članovi i istaknuti predstavnici političkih, a neki i tzv. paravojnih organizacija koje su učestvovale u sukobima 90-tih čiji su istaknuti lideri optuženi, a neki i osuđeni, za najteže zločine. Kako ocjenjujete njihovu današnju politiku – da li je ona neka vrsta ekskulpacije ili tek najnovija konjunktura?
SLAPŠAK: Oprostite, to je pre svega groteska. Srbija je danas cirkus sociopata i psihopata, sa dreserima – kriminalnim kapitalistima, čistačima – policijom i vojskom, čuvarima životinja – medijima, i publikom, koja je prilepljena na sedišta bedom i zapravo sličnim masovnim ludilom. Možda su higijenski uslovi nešto bolji u sličnom slovenačkom cirkusu, sasvim malčice bolji i u hrvatskom… zamislite ostale. No, problem u Srbiji je najozbiljniji, jer se tu najmanje uopšte govorilo i radilo na odgovornosti za rat. Ipak, posvuda u tzv. regionu vrvi od malih, internetskih, sjajnih lokalnih Šarlija (Zokster, Njuz, Tačno i mnogi drugi): ni razum ni duhovitost nisu izgubljeni, što znači da im treba dati više društvenog prostora – recimo pobunom? I dok na glavnoj sceni srpske političke elite bez prestanka izvode tačke i okupiraju pažnju, država i njeni resursi propadaju i prodaju se. Prodaja sumnjivim špekulantima je glavna i najveća opasnost u celom regionu, ali je i prekid odnosno vraćanje poseda jednostavno, u nekoj budućoj – možda – revolucionarnoj situaciji: nacionalizacija…

Provincijalno glasanje

MONITOR: Tvrdi se da u Srbiji danas nema političke alternative, ali ni respektabilne opozicije, bilo po politici ili uticaju. Poznajete slovenačku politiku i društvo, pa Vas pitam – šta je po Vama dalo toliko glasova sadašnjem premijeru Miru Ceraru koji je stranku, izrazito personalizovanu, formirao pred izbore 2014. i osvojio najviše mjesta u parlamentu?
SLAPŠAK: Opoziciju stvara pokret, ne obrnuto. Čekajmo i nadajmo se. Glasanje na poslednjim izborima u Sloveniji bilo je parohijalno, provincijalno, uplašeno: morao se po svaku cenu izbeći latentni pučista i mogućni diktator, inače pravosnažno osuđeni i čudom kompromisa i korupcije aktivni političar Janša, pa se glasalo za „učtivog dečka iz dobre kuće”. No, u skupštinu je ušla i leva stranka, rezultat pobuna pre dve godine. Doduše, pobrinula se da odmah raščisti sa ostalima na levici, u tipičnom levom maniru…Ali do sada deluju dobro, naredni izbori neće valjda na glasanje privesti uplašene ljude. Što se Cerara tiče, on će ipak morati da razume, nadajmo se, da nije izabran zbog svojih kvaliteta, nego zbog očajnog nadanja: njegovo učenje suviše dugo traje.

Nastasja RADOVIĆ

Komentari

INTERVJU

LINO VELJAK, FILOZOFSKI FAKULTET SVEUČILIŠTA U ZAGREBU: Besramna je laž da se rezolucijom o Srebrenici  srpski narod proglašava genocidnim

Objavljeno prije

na

Objavio:

I bez crnogorskog amandmana Rezolucija je jasna: zločine su činili pojedinci i skupine, a ne narod. Vlastodršci u Beogradu i Banjaluci (i njihovi sluge u Podgorici) žele halabukom izjednačiti Miloševićev zločinački režim  s narodom. Svrha tog izjednačavanja je u dodatnoj homogenizaciji naroda i – što je još važnije – prikrivanju pljačke i korupcije koja je na djelu

 

 

MONITOR: Hrvatska je jedna od zemalja kosponzora Rezolucije o genocidu u Srebrenici. Predsjednik Srbije, Aleksandar Vučić, veoma se oštro izražavao o zemljama iz regiona koje su poduprle  Rezoluciju. Kako se u hrvatskoj javnosti komentariše oštrina kojom zvanični Beograd, Banjaluka i dio političara u Crnoj Gori, kvalifikuju ovu odluku Hrvatske i još nekih država regiona?

VELJAK: Prije nego što odgovorim na ovo pitanje htio bih nešto reći. Predstavlja mi iznimnu čast što me još jednom redakcija Monitora zove da komentiram aktualna zbivanja u regiji. Pod vođstvom koliko časnog i hrabrog toliko i mudrog urednika Esada Kočana Monitor se u ovim decenijama afirmirao kao svjetionik nepotkupljivog novinarstva i kritičkog mišljenja (ne samo u Crnoj Gori nego i mnogo šire). Nedavno je netko od beogradskih moćnika optužio Monitor za antisrpstvo; istodobno neki drugosrbijanci tvrde da je Monitorova uređivačka politika pročetnička. To je indikator da je redakcija na pravom putu. Kad vam u Beogradu ili Banjaluci kažu da ste ustaša a u Zagrebu ili Mostaru vas optuže za četništvo (a to nije tek nekakva hipotetična mogućnost nego se dešavalo i još uvijek se događa) – to sasvim izvjesno znači da ste na pravom putu.

No, da se vratim na pitanje! Ne mogu komentirati javno mnijenje u Hrvatskoj, nego ću se ograničiti na jednu procjenu motiva osude Rezolucije kakva se oblikuje u „srpskom svetu“. Besramna je laž da se tom rezolucijom srpski narod proglašava genocidnim. I bez crnogorskog amandmana Rezolucija je jasna: zločine su činili pojedinci i skupine, a ne narod. Vlastodršci u Beogradu i Banjaluci (i njihovi sluge u Podgorici) žele halabukom izjednačiti Miloševićev zločinački režim koji je organizirao i provodio etničko čišćenje (koje je kulminiralo sudski ustanovljenim genocidom u Srebrenici) s narodom. Svrha tog izjednačavanja je  u dodatnoj homogenizaciji naroda i – što je još važnije – prikrivanju pljačke i korupcije koja je na djelu. Oni koji vjeruju glasnogovornicima „srpskog sveta“ i njihovim bezočnim konstrukcijama neće dovoditi u pitanje autoritet i legitimnost kriminalnih likova koji sebe izjednačuju s narodom.

MONITOR: Milorad Dodik je na dan glasanja o Rezoluciji u GS UN, zakazao sjednicu Vlade u Srebrenici ali je tražio i dozvolu da se položi cvijeće u Memorijalnom centru u Potočarima. Tome su prethodile nove prijetnje o osamostaljivanju RS. Kako da razumijemo neprekidno Dodikovo „miješanje karata“ u kojem ima i Srbije i Rusije i EU, a ponekad čak i SAD koje su ga stavile pod sankcije?

 VELJAK: To ponašanje može se objasniti isključivo Dodikovom kvislinškom ulogom, koja je motivirana jedino njegovim interesom da sačuva plodove pljačke nacionalnog bogatstva. Njegova nada se temelji na vjerovanju da će buduća Europska komisija biti blagonaklonija balkanskim diktatorima i da će američki predsjednički izbori rezultirati Trumpovim povratkom na vlast. Dotle mu ne preostaje ništa drugo nego da lavira, prijeti secesijom, licemjerno polaže cvijeće na grobove žrtava Karadžićevog režima koji on smatra patriotskim – i čeka pogodnija vremena.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 24. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

SRĐAN PERIĆ, JEDAN OD POKRETAČA PREOKRETA: I dalje smo duboko neslobodno društvo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Problem je kod nas što mi nismo nezavisni od samovolje vlasti, a ta i takva vlast je spremna da žrtvuje i značajne segmetne državne samostalnosti u političkim dilovima – prije svega u okruženju – kako bi bila jača i stabilnija kod kuće

 

 

MONITOR: Ove sedmice obilježavamo Dan nezavisnosti. Imamo li šta slaviti?

PERIĆ: Proslave i slavlja ostavimo onima koji žive od njih i za njih, a da vidimo šta smo dobili u ovom periodu. Kome je do statistike pronaći će elemenata koji ukazuju na ekonomski rast, mada suštinski i strukturni problemi naše ekonomije ostaju nepromijenjeni. Preduzetnički duh je na ideološkom udaru – on se smatra gotovo neprijateljskim fenomenom. Razlog je jednostavan: slobodnog i preduzetnog čovjeka koji je egzistencijalno nezavisan teško kontroliše bilo koja vlast ili partija. Od perioda nakon Drugog svjetskog rata imamo neprestanu tendenciju da se građanima oduzimaju instrumenti snaženja lične slobode. Nekada je to bilo oduzimanje imovine, sada je to gomilanje javne uprave koja bi zavisila od rukovodstava. Rezultat je isti – zajednica porobljena ranije jednom, a sada od strane više partija.

Mi smo i dalje svojom esencijom duboko neslobodno društvo u kojem se drugo i drugačije napada najžešćom snagom, u kome emancipatorske ideje bivaju osuđene na sudbinu da ih nose oni koji bivaju izloženi razarajućoj usamljenosti, u kojoj se znanje doživljava kao opterećenje, a u praksi se nipodaštava napor usmjeren ka obezbjeđivanju održivosti.

Uloga intelektualca i u svijetu erodira, ali kod nas je ona gotovo sasvim obesmišljena. On u Crnoj Gori danas gotovo da nema saveznika ni u politici, ni u kulturi, ni u prosvjeti, ni u medijima… On je sumnjivo lice – neko ko pokušava misliti svojom glavom, a što moderna totalitarna svijest razumije kao subverzivnu djelatnost iza koje stoji neko “mnogo jak”. Filozofija palanke u punoj raskoši.  Uz to, intelektualac nema instrumente zaštite od bilo kojeg centra moći: on je nemoćan pred vlašću, opozicijom, represivnim aparatom, elitama, vlasnicima medija, krupnim kapitalom… Ukoliko je njegov glas dovoljno snažan – tu je oproban sovjetski model kompromata – dakle svi pobrojani će mu reći “što mu znaju” ako im narušava interese. Do tada je bezbjedan. Po prirodi čovjek je biće koje griješi, a svi oni ga žele držati pod kontrolom ciljanog i tempiranog suočavanja sa tim greškama. Na tim greškama i prljavim tajnama se želi vladati, preciznije: upravljati ljudima. Prijetnje prljavim tajnama ćete tako moći da dešifrujete i u izjavi recimo bivše predsjednice Vrhovnog suda, ali i onim koje daju prvaci i vlasti i opozicije. Oni će reći nešto kada bude vrijeme – kada odgovara zaštiti njihovog interesa. Čemu čekanje, ako nije ucjena po srijedi? Odmah nadležnim organima isporučite sve što imate, to je opšti interes – ne manipulisati strahom ljudi.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 24. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

VLADIMIR NIKALJEVIĆ, PRIVREDNIK: Nova Strategija za građansku i evropsku Crnu Goru

Objavljeno prije

na

Objavio:

U Deklaraciji koju je potpisalo šezdeset pet ozbiljnih ličnosti: naučnih, kulturnih, stručnih i privrednih, navedeno je da će se na strategiji raditi dvije godine i da će biti objavljena 2026. na dvadesetogodišnjicu obnove nezavisnosti Crne Gore

 


MONITOR: Što vas je motivisalo da počnete da radite na Strategiji za evropsko i građansko društvo (STEGA)?

NIKALJEVIĆ: Zapamtio sam dobro, raspad u krvi, velike, uvažene i nesvrstane države Jugoslavije. Ne mogu zaboraviti granatiranje olimpijskog grada Sarajeva i granatiranje Dubrovnika, grada pod zaštitom UNESCO-a, razaranja, na desetine hiljada ubijenih, raseljenih, kao i genocid u Srebrenici. Politička scena iz početka devedesetih me podsjeća na sadašnju u Crnoj Gori.  Medijski pritisak iz Beograda, ugroženi srpski narod… A dodatno, agresija Rusije na Ukrajinu i neki narativi kao: ,,Crna Gora mala Ukrajina“ i ,,ujedinjenje ili ukrajinizacija“ zatim očigledne aktivnosti na razjedinjavanju društva i teritorijalnom rasparčavanju, uznemirile su me. Na osnovu sjećanja iz devedesetih  i informacija koje  dobijam iz suprotstavljenih izvora, ubijeđen sam da je ponovo na sceni velikosrpski projekat  koji je mijenjao nazive: ,,Načertanije“, ,,Memorandum“, „Srpski svet“, ali koji nije odustajao od cilja i koji je poslije Referenduma promijenio taktiku i iznutra, kroz institucije sistema, a posebno preko političkog krila Srpske pravoslavne crkve i medija, napao sve sfere života i državnosti Crne Gore. I ne samo život  već je SPC  prisvojila i nezakonito uknjižila i naše mrtve pretke i njihove grobove. Ne govorim o vjerskom dijelu aktivnosti SPC već o političkim aktivnostima koje su u suprotnosti sa sekularizmom i kanonskim pravom.

MONITOR: Osnovali ste nevladino udruženje zbog te nezakonite  uknjižbe. Jeste li uspjeli što da promjenite?

NIKALJEVIĆ: Upravo nezakonita uknjižba grobova je bila ,,okidač“ i pokrenula nas, nekoliko prijatelja, da se organizujemo i osnujemo NVU Komunica NG i da ispitamo kako se desila ova nezakonita uknjižba. Uložen je ogroman rad. Pregledano je na hiljade posjedovnih listova, Podnijeta ustavna inicijativa za ocjenu nezakonitosti, zatim krivična prijava protiv ovlašćenog lica iz katastra, podnijeti zahtjevi za hronologije upisa nepokrenosti, obraćanja zaštitinicima imovinsko pravnih interesa države i naišli smo na zid i muk. Nakon ovoga mogli smo da odustanemo ili odemo dalje da se borimo za funkcionisanje pravne države. Institucije  kao katastar i ne samo on, rade protiv interesa Crne Gore.Tako smo došli do toga da treba se angažujemo. Očuvanje i prosperitet Crne Gore od svih nas zahtijeva odbacivanje svijesti koja očekuje da „neko drugi završi posao“. Sada je ponovo vrijeme, da damo doprinos za prosperitetnu i građansku Crnu Goru i iskoristimo šansu da budemo prva naredna članica EU.  Ne obazirući se na političke elite  i na institucije koje su  to već trebale uraditi pokrenuta je izrada strategije za građansku i evropsku Crnu Goru. U Deklaraciji kojom je najavljena njena izrada i koju je potpisalo šezdeset pet ozbiljnih ličnosti: naučnih, kulturnih, stručnih i privrednih, navedeno je da će se na strategiji raditi dvije godine i da će biti objavljena 2026. godine na dvadesetogodišnjicu obnove nezavisnosti Crne Gore. Prijedlog za naslov dokumenta je NOVA STEGA, pri čemu bi STEGA bila skraćenica od „Strategija za evropsku i građansku Crnu Goru“, a istovremeno asocijacija na istorijsku STEGU Petra I.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 24. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo