Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Gašenje na rate

Objavljeno prije

na

Promocijom deset doktora nauka i proglašavanjem najboljih studenata Univerzitet Crne Gore (UCG) je protekle nedjelje proslavio 39 godina postojanja. Rektor UCG Predrag Miranović priznao je da im okolnosti u kojima rade nijesu baš naklonjene, ali je najavio da će prevladati sve teškoće i prepreke.

Neposredno prije slavlja Upravni odbor UCG je predložio Vladi da na narednoj studijskoj godini ne upisuje brucoše na Pravnom fakultetu odjeljenja u Bijelom Polju i na studijskim programima Psihologija, Njemački jezik i Italijanski jezik na Filozofskom fakultetu. Isti nalog izdat je i za upis studenata na Farmaciji, Stomatologiji, kao i za isturena odjeljenja Učiteljskog i Fakulteta za engleski jezik u Beranama i Mašinskog fakulteta u Pljevljima.

Rektor Miranović je objasnio da su to iznuđena rješenja zbog finansijskih problema. Zamišljeno je da se navedeni odsjeci samo zamrzavaju, pa će se, kada dođu bolja vremena, ponovo otvoriti. Na odsjecima u kojima je Crna Gora deficitarna u kadru, kao što su farmacija i psihologija, UCG nije u stanju da obezbijedi minimum kadra za normalno održavanje predavanja.

Nedavni protest na Filozofskom fakultetu otkrio je da je smjer Psihologije punih sedam godina ,,funkcionisao” sa samo jednim redovnim profesorom. Slična je situacija i na nekim drugim društvenim odsjecima gdje na jednog profesora dolazi i nekoliko stotina studenata.

Tako se raspao projekat kojim je Univerzitet političkim dekretom, nakon referenduma, morao da otvori što više odsjeka diljem Crne Gore. Sve bi možda i funkcionisalo, da nije naišla kriza i ispraznila univerzitetsku kasu. Univerzitet Crne Gore ima rupu u budžetu od 10 miliona eura.

Profesor Građevinskog fakulteta Radenko Pejović smatra da problem datira od 2004. od kada se konstantno smanjuje budžet Univerziteta, a univerzitetske jedinice gube status pravnog lica. ,,Sada se to pretvorilo u rigidnu situaciju – sve što univerzitetske jedinice van budžeta prihoduju, pokupi im Univerzitet tako da one ne mogu da funkcionišu”. Pejović kaže da se agonija UCG poklapa sa početkom primjene Bolonjskog procesa, kada su neki ljudi iz Vlade i države pomislili da se zarađuju velike pare na Univerzitetu, pa su krenuli u kresanje izdvajanja iz budžeta. Sada se došlo u situaciju da se onim što se dobija iz budžeta ne mogu finansirati ni plate.

,,Baš zbog toga su univerzitetske jedinice u prethodnom periodu upisivale enormno veliki broj studenata. To su mogli Ekonomija i Pravo i oni su ostvarivali velike prihode. Ove godine su to smanjili, jer im i to pokupi Univerzitet i nemaju interesa da više rade”, objašnjava Pejović.

Prema finansijskom izvještaju, UCG je prošle godine od školarina prihodovao 10,8 miliona eura. Od preko 20.000 višokoškolaca UCG, njih 15.000 plaća školarinu od 500 ili 1.000 eura. Fakulteti su u obavezi da 20 odsto prihoda od školarina daju u budžet UCG, a ostatak raspoređuju po svom nahođenju. Afera na Pravnom fakultetu je otkrila da su pojedini profesori, poput bivšeg dekana ovog fakulteta Ranka Mujovića, za godinu i po zarađivali i do 80.000 eura.

Dekan Ekonomskog fakulteta Dragan Lajović je nedavno ponudio rješenje kako da se namakne više novca. Vijeće Ekonomskog fakulteta predložilo je upravi UCG da se školarina poveća sa 500 na 600 eura. Uprava Univerziteta je odgovorila da će školarine ostati na istom nivou kao i prethodnih osam godina.

V.d. Pravnog fakulteta Dragan Radonjić izjavio je da je smanjenje dobro, jer se na ovom fakuletu više neće moći upisivati ,,maturanti maltene sa dovoljnim uspjehom”

Odluka da se smanji broj studenata na Pravu i Ekonomiji proistekla je na osnovu strategije vladinog tima o nedostajućem kadru na tržištu rada. Godinama su sa Univerziteta i iz privrede upozoravali da država nema jasnu upisnu politiku koja bi bila pažljivo usklađivana sa potrebama tržišta rada. Rezultat toga je 7.230 visokoškolaca na birou rada.

Primjetno je da se od uvođenja Bolonjskog procesa broj upisanih studenata tri puta povećao: studijske 2003/04. godine je na UCG bilo 8.333 studenta, a 2010/11. čak 25.169. U školskoj 2009/10. godini srednju školu završilo 7.426 đaka, a 7.790 je upisalo fakultet. Maltene fakultet su upisali svi svršeni srednjoškolci. Prema popisu iz 2001. u Crnoj Gori je bilo 17 odsto visoko obrazovanih. Cilj je da se stigne nivo EU od 40 odsto.

Masovni upis doveo je do slabljenja kvaliteta nastave i hiperprodukcije kadrova. Povećanje prihoda od školarine nije bilo dovoljno da nadomjesti manjak para na Univerzitetu koji je nastao zbog Vladine odluke da se UCG svake godine krešu davanja iz državnog budžeta.

Centar za građansko obrazovanje nedavno je saopštio da je odavno predviđao scenario gašenja više studijskih programa na UCG. ,,Vlada Crne Gore, koja je ohrabrivala UCG da otvara ove odsjeke iz čisto političkih razloga, ostavila je UCG na cjedilu. Umjesto da poveća budžet jedinog državnog univerziteta i tako održi te odsjeke, Vlada ga smanjuje, čime se posredno jačaju privatni univerziteti među kojima je do skoro suvlasnik jednog bio i premijer Crne Gore”, kazala je koordinatorka CGO-a Snežana Kaluđerović.

U prilog ovoj tezi ide i to da se najnovije mjere Vlade i uprave UCG o ograničavanju upisa neće odnositi na privatne univerzitete. Sa privatnih univerziteta su poručili da smanjenje upisanih studenata na državnom neće povećati broj studenata na njihovim fakultetskim jedinicama. Oni su, kažu, zbog kvaliteta nastave projektovali rad sa manjim brojem studenata.

Maja Drakić-Grgur, sa UDG-a, se na TVCG pohvalila da se 85 odsto svršenih studenata ovog univerziteta zaposli najkasnije za tri mjeseca pošto diplomiraju, ostali nastavljaju sa postiplomskim studijama. Nije pomenula da se zapošljavaju uglavnom u državnoj upravi – Ministarstvu finansija, Monstatu… Zašto tamo – jasnije je kada se zna da vladajući establišment predaje na privatnim univerzitetima. Krajem januara premijer Milo Đukanović se javno obratio srednjoškolcima sa tribine UDG-a da je najbolje da upišu taj fakultet. Premijerov univerzitet promovisali su i njegovi ministri – predavač na UDG-u Petar Ivanović, čak i ministar obrazovanja Slavoljub Stijepović.

Prošle godine je izmijenjen Zakon o visokom obrazovanju čime je omogućeno da država finansira i privatne univerzitete. Na posljednjoj sjednici Lukšićeve vlade donešena je odluka da se UDG-u iz budžeta dodijele pare za studije od javnog interesa na tom univerzitetu. Sve je više profesora koji dižu glas protiv ovakvog stanja.

,,Vodi se bitka između državnog i privatnih univerziteta. UCG gubi tu bitku. Sve što se posljednjih godina radi, na štetu je UCG”, izjavila je prodekan za nastavu na Fakultetu političkih nauka Nataša Ružić.

Svoj stav za Monitor su već iznijeli profesor Dragan Koprivica, koji je rekao da ,,država i inače ne opredjeljuje dovoljno sredstava za UCG, pa postoje sumnje da je možda riječ i o favorizovanju nekih drugih univerziteta”. Profesor Šerbo Rastoder smatra da je neopravdano da se ,,neki privatni fakulteti ‘reanimiraju’ sredstvima iz budžeta, a da se UCG smanjuju dotacije od države”.

U Rektoratu o ovome pametno ćute. Što bi se oni bunili protiv toga da je Vladi, po ko zna koji put, važniji premijerov od opšteg interesa.

RADENKO PEJOVIĆ, PROFESOR GRAĐEVINSKOG FAKULTETA
Hiljadu na jednog

Mora se napraviti ozbiljna analiza primjene Bolonjskog procesa. Nisam protiv Bolonjskog procesa, ali mislim da nije dobro kako smo ga implementirali. Bolonjski proces podrazumijeva veće angažovanje nastavnika i saradnika. Da bi oni bili angažovani, moraju imati odgovarajuću platu. Ne može se Bolonjski proces sprovoditi ako na nekim fakultetima društvenih nauka imate na jednog profesora hiljadu studenata. Analiza treba da pokaže šta smo postigli, koliko je to pozitivno, koliko negativno i da se onda vidi šta nam je činiti. Moraju se neke korjenite promjene donositi i na Univerzitetu i u saradnji sa Vladom. Tu smo krivi i mi, ali je kriva i Vlada. Ne može se kresati budžet državnog univerziteta i bagatelisati institucija na kojoj treba da počiva razvoj države, sa izdvajanjima za nauku koja su simbolična ne u regionu, nego i u svijetu.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo