Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Groznica titogradske noći

Objavljeno prije

na

Nagli rast Titograda 70-ih i stasavanje prve značajne urbane generacije u istoriji Crne Gore izazvali su kulturnu revoluciju. Otvorenost zemlje za kulturne uticaje, naročito sa Zapada, uslovio je da nova urbana generacija usvoji zapadnu masovnu kulturu kao dio svog identiteta. Vesternizacija je zahvatila Titograd. Crna Gora je važila kao sredina u kojoj se tradicija najsporije prevazilazi i u kojoj je otpor prema Zapadu izrazit. Bržu kulturnu modernizaciju onemogućavao je otpor komunističke vlasti, koja je s podozrenjem gledala na ovu pojavu.

 

U Titogradu je 1976. godine održana Konferencija Muzičke omladine Jugoslavije na kojoj se govorilo o pop-muzici. Konferencija se bavila sve jačim uticajem strane pop-muzike na omladinu a smatrala je da taj uticaj treba suzbijati. Muzika koju su izvodili Mik Džeger i Alis Kuper proglašena je šundom, i usvojen je zaključak da domaću pop-muziku treba razvijati na „zdravim socijalističkim osnovama”. Pošto je to bilo vrijeme ekspanzije disko-muzike zvanična kritika je za filmove Groznica subotnje večeri i Brilijantin navela da su klasični primjeri dekadencije. Pobjedin kolumnista i filmski kritičar Vojislav D. Nikčević je 1978. godine napisao: „Mit Džon Travolta, mit besposlenog mladića koji ne zna kako i na koji način da utroši vrijeme, pa u toj dokolici traži svoje dokazivanje po disko-klubovima u kojima igra do besvijesti, mit je koji ruši sve stvoreno, sve sazdano na zdravom razumu, na ono hvala vrijednom u svakom čovjeku”. Ukus mladih u Titogradu je bio drugačiji od zvanične kritike, pa je u odjeljenju za diskografiju u robnoj kući Beograd u Titogradu krajem 1978. godine album sa muzikom iz filma Groznica subotnje večeri bio jedan od najtraženijih.

U avgustu 1978. godine Zdravko Čolić je, pred oko 10.000 gledalaca, u pratnji plesne grupe Lokice Stefanović i grupe Dada Topića Mama co-co, održao koncert na stadionu FK Budućnost. Zvanična kritika je oštro napala ovu muziku. Kolumnista Pobjede, književnik Miodrag Tripković je napisao: „Ma koliko smo se trudili da proniknemo u čari magijskog dejstva ove muzike, nijesmo uspijevali da pronađemo ništa više od melodije neurotične infantilnosti, prilagođene sentimentalnoj tekstualnosti (Ona spava), patosu (Gori vatra), razblaženim razočaranjima (Pjevam danju, pjevam noću).”

Iako pop-muzika nije dobila priznanje i pažnju zvaničnih medija, ona je zahvaljujući diskografskom odjeljenju u robnoj kući Beograd i razmjeni programa u okviru Jugoslovenske radio-televizije (JRT) dopirala do ljubitelja u Crnoj Gori. Mladi u Titogradu su 1976. godine u robnoj kući najviše kupovali albume Bitlsa, a od domaćih najtraženiji je bio album YU grupe s hitovima Nona, Sama i Kosovski božur. U ljeto 1977. godine robna kuća je nudila ploču Wind and Wuthering grupe Genezis, ploču Malice in Wonderland grupe PAL, LP King Size B.B. Kinga, i LP Dajane Ros. Tada se pojavila kaseta Boba Dilana The Basement Tapes vol I. Od domaćih izvođača najtraženiji su bili albumi Olivera Dragojevića, Tereze Kesovije i grupe Libertas. U proljeće 1978. godine pojavila se LP No more heroes pank-rok grupe Strenglersi, što je bio nagovještaj novog talasa. Među najtraženijim džez pločama bile su Do you like jazz i The beginning and the end od Kliforda Brauna, LP Calling Card Rorija Galagera, dok su od domaćih izvođača najtraženiji bili Smak i Atomsko sklonište.

Priliku da se sluša dekadentna muzika omogućila je emisija Zdravo mladi TV Zagreb, koju je u okviru JRT reemitovala TV Titograd. U oktobru 1977. godine u ovoj emisiji je prikazan dio koncerta Rolingstonsa u Zagrebu. TV Titograd je početkom 1978. godine od TV Sarajeva preuzela englesko-njemačku seriju o razvoju popularne muzike u XX vijeku. Serija se bavila rokenrolom, bluzom i regom. U serijalu su se pojavili Areta Frenklin, Stivi Vonder, Ajk i Tina Tarner, Alis Kuper, grupe Ozmond i Led Cepelin. U ljeto 1978. godine na TV Titograd prikazan je serijal „Najvažnija je ljubav” u okviru koga je emitovana epizoda Mrzovoljni rok, čuvenog britanskog reditelja Tonija Palmera. U njoj su prikazani kadrovi s koncerta u Vudstoku. U emisiji su se pojavili Džimi Hendriks, Dženis Džoplin, Dors i Džim Morison, Pol Makartni, Džon Lenon, Rolingstonsi, Pink Flojd i Frenk Zapa.

Novi talas nije ostao bez uticaja. U Titogradu je krajem septembra 1977. formirana rok-džez grupa DISS. Članovi: Dragan Raković (solo gitara), Ivan Uskoković (bubnjevi), Savino Batanov (solista) i Samo Brnović (bas gitara).

Jedan od prvih disko-klubova otvoren je u baru hotela Crna Gora u novembru 1976. godine i to je bilo jedino mjesto gdje se omladina mogla zabavljati do ponoći, što je za Titograd bilo premalo. Kvalitetni muzički događaji su bili rijetki. U prosjeku, jednom godišnje. Džez kvintet Duška Gojkovića je u novembru 1975. godine održao koncert u Domu omladine Budo Tomović. Zlatko Pejaković je u septembru 1976. godine održao koncert na stadionu FK Budućnosti. Najveći muzički događaj u 1977. godini trebalo je da bude koncert Bijelog dugmeta, ali je otkazan. U bašti titogradskog bioskopa Kultura u julu 1978. godine koncert je održao Oliver Dragojević, koji je te godine pobijedio na festivalu u Splitu. Najveća domaća muzička manifestacija je bio amaterski festival zabavne i narodne muzike Titogradsko proljeće. U konkurenciji zabavne muzike 1975. godine pobijedila je kompozicija San Stefan koju je napisao Miki Jelinić a izvela grupa Đetići. Najbolji utisak na publiku je ostavila grupa Nade s kompozicijom Ne plači Sanja koju je napisao Slobodan Bučevac, član grupe.

Zbog nedostatka zabave, mladi u Titogradu su bili prinuđeni da večernje sate provode na korzu u Ulici Slobode. Dobiti mjesto na korzu bilo je privilegija, jer je svako parče trotoara po nepisanom zakonu bilo rezervisano. Ispred poslastičarnice hotela Crna Gora okupljali su se bokseri Budućnosti. Do njih, ispred prodavnice Kluz, mjesto je bilo rezervisano za profesore gimnazije Slobodan Škerović. Kod prodavnice Varteks sastajali su se mladi oficiri, a kod robne kuće Beograd studenti. S druge strane Ulice Slobode, kod knjižare Kultura, okupljali su se košarkaši Budućnosti. Do njih su stajali učenici Tehničke škole. Gimnazijalci su stajali ispred prodavnice Obuća, dok su se fudbaleri Budućnosti okupljali ispred kafea Korzo. Do njih, ispred Optike okupljali su se omladinci iz KUD-a Stara Varoš. Trotoar ispred Košute i Jadrana bio je rezervisan za društvo pravnika. Najviše povoda za hvalu imali su igrači FK Budućnosti, koji su u decembru 1978. godine polusezonu završili na diobi drugog mjesta s Hajdukom i zaostajali su samo dva boda iza vodećeg Dinama. To je bila jedna od najuspješnijih sezona kluba i jedna od najboljih generacija.

Prosječno veče u Titogradu krajem 70-ih svjedočilo je o mirnoj socijalističkoj provinciji u kojoj je uticaj moderne pop-muzike bio jak kod mlade i urbane generacije. Vlast se trudila da taj uticaj ograniči na jedno odjeljenje robne kuće i rijetke TV emisije.

Dragutin PAPOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo