Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Groznica titogradske noći

Objavljeno prije

na

Nagli rast Titograda 70-ih i stasavanje prve značajne urbane generacije u istoriji Crne Gore izazvali su kulturnu revoluciju. Otvorenost zemlje za kulturne uticaje, naročito sa Zapada, uslovio je da nova urbana generacija usvoji zapadnu masovnu kulturu kao dio svog identiteta. Vesternizacija je zahvatila Titograd. Crna Gora je važila kao sredina u kojoj se tradicija najsporije prevazilazi i u kojoj je otpor prema Zapadu izrazit. Bržu kulturnu modernizaciju onemogućavao je otpor komunističke vlasti, koja je s podozrenjem gledala na ovu pojavu.

 

U Titogradu je 1976. godine održana Konferencija Muzičke omladine Jugoslavije na kojoj se govorilo o pop-muzici. Konferencija se bavila sve jačim uticajem strane pop-muzike na omladinu a smatrala je da taj uticaj treba suzbijati. Muzika koju su izvodili Mik Džeger i Alis Kuper proglašena je šundom, i usvojen je zaključak da domaću pop-muziku treba razvijati na „zdravim socijalističkim osnovama”. Pošto je to bilo vrijeme ekspanzije disko-muzike zvanična kritika je za filmove Groznica subotnje večeri i Brilijantin navela da su klasični primjeri dekadencije. Pobjedin kolumnista i filmski kritičar Vojislav D. Nikčević je 1978. godine napisao: „Mit Džon Travolta, mit besposlenog mladića koji ne zna kako i na koji način da utroši vrijeme, pa u toj dokolici traži svoje dokazivanje po disko-klubovima u kojima igra do besvijesti, mit je koji ruši sve stvoreno, sve sazdano na zdravom razumu, na ono hvala vrijednom u svakom čovjeku”. Ukus mladih u Titogradu je bio drugačiji od zvanične kritike, pa je u odjeljenju za diskografiju u robnoj kući Beograd u Titogradu krajem 1978. godine album sa muzikom iz filma Groznica subotnje večeri bio jedan od najtraženijih.

U avgustu 1978. godine Zdravko Čolić je, pred oko 10.000 gledalaca, u pratnji plesne grupe Lokice Stefanović i grupe Dada Topića Mama co-co, održao koncert na stadionu FK Budućnost. Zvanična kritika je oštro napala ovu muziku. Kolumnista Pobjede, književnik Miodrag Tripković je napisao: „Ma koliko smo se trudili da proniknemo u čari magijskog dejstva ove muzike, nijesmo uspijevali da pronađemo ništa više od melodije neurotične infantilnosti, prilagođene sentimentalnoj tekstualnosti (Ona spava), patosu (Gori vatra), razblaženim razočaranjima (Pjevam danju, pjevam noću).”

Iako pop-muzika nije dobila priznanje i pažnju zvaničnih medija, ona je zahvaljujući diskografskom odjeljenju u robnoj kući Beograd i razmjeni programa u okviru Jugoslovenske radio-televizije (JRT) dopirala do ljubitelja u Crnoj Gori. Mladi u Titogradu su 1976. godine u robnoj kući najviše kupovali albume Bitlsa, a od domaćih najtraženiji je bio album YU grupe s hitovima Nona, Sama i Kosovski božur. U ljeto 1977. godine robna kuća je nudila ploču Wind and Wuthering grupe Genezis, ploču Malice in Wonderland grupe PAL, LP King Size B.B. Kinga, i LP Dajane Ros. Tada se pojavila kaseta Boba Dilana The Basement Tapes vol I. Od domaćih izvođača najtraženiji su bili albumi Olivera Dragojevića, Tereze Kesovije i grupe Libertas. U proljeće 1978. godine pojavila se LP No more heroes pank-rok grupe Strenglersi, što je bio nagovještaj novog talasa. Među najtraženijim džez pločama bile su Do you like jazz i The beginning and the end od Kliforda Brauna, LP Calling Card Rorija Galagera, dok su od domaćih izvođača najtraženiji bili Smak i Atomsko sklonište.

Priliku da se sluša dekadentna muzika omogućila je emisija Zdravo mladi TV Zagreb, koju je u okviru JRT reemitovala TV Titograd. U oktobru 1977. godine u ovoj emisiji je prikazan dio koncerta Rolingstonsa u Zagrebu. TV Titograd je početkom 1978. godine od TV Sarajeva preuzela englesko-njemačku seriju o razvoju popularne muzike u XX vijeku. Serija se bavila rokenrolom, bluzom i regom. U serijalu su se pojavili Areta Frenklin, Stivi Vonder, Ajk i Tina Tarner, Alis Kuper, grupe Ozmond i Led Cepelin. U ljeto 1978. godine na TV Titograd prikazan je serijal „Najvažnija je ljubav” u okviru koga je emitovana epizoda Mrzovoljni rok, čuvenog britanskog reditelja Tonija Palmera. U njoj su prikazani kadrovi s koncerta u Vudstoku. U emisiji su se pojavili Džimi Hendriks, Dženis Džoplin, Dors i Džim Morison, Pol Makartni, Džon Lenon, Rolingstonsi, Pink Flojd i Frenk Zapa.

Novi talas nije ostao bez uticaja. U Titogradu je krajem septembra 1977. formirana rok-džez grupa DISS. Članovi: Dragan Raković (solo gitara), Ivan Uskoković (bubnjevi), Savino Batanov (solista) i Samo Brnović (bas gitara).

Jedan od prvih disko-klubova otvoren je u baru hotela Crna Gora u novembru 1976. godine i to je bilo jedino mjesto gdje se omladina mogla zabavljati do ponoći, što je za Titograd bilo premalo. Kvalitetni muzički događaji su bili rijetki. U prosjeku, jednom godišnje. Džez kvintet Duška Gojkovića je u novembru 1975. godine održao koncert u Domu omladine Budo Tomović. Zlatko Pejaković je u septembru 1976. godine održao koncert na stadionu FK Budućnosti. Najveći muzički događaj u 1977. godini trebalo je da bude koncert Bijelog dugmeta, ali je otkazan. U bašti titogradskog bioskopa Kultura u julu 1978. godine koncert je održao Oliver Dragojević, koji je te godine pobijedio na festivalu u Splitu. Najveća domaća muzička manifestacija je bio amaterski festival zabavne i narodne muzike Titogradsko proljeće. U konkurenciji zabavne muzike 1975. godine pobijedila je kompozicija San Stefan koju je napisao Miki Jelinić a izvela grupa Đetići. Najbolji utisak na publiku je ostavila grupa Nade s kompozicijom Ne plači Sanja koju je napisao Slobodan Bučevac, član grupe.

Zbog nedostatka zabave, mladi u Titogradu su bili prinuđeni da večernje sate provode na korzu u Ulici Slobode. Dobiti mjesto na korzu bilo je privilegija, jer je svako parče trotoara po nepisanom zakonu bilo rezervisano. Ispred poslastičarnice hotela Crna Gora okupljali su se bokseri Budućnosti. Do njih, ispred prodavnice Kluz, mjesto je bilo rezervisano za profesore gimnazije Slobodan Škerović. Kod prodavnice Varteks sastajali su se mladi oficiri, a kod robne kuće Beograd studenti. S druge strane Ulice Slobode, kod knjižare Kultura, okupljali su se košarkaši Budućnosti. Do njih su stajali učenici Tehničke škole. Gimnazijalci su stajali ispred prodavnice Obuća, dok su se fudbaleri Budućnosti okupljali ispred kafea Korzo. Do njih, ispred Optike okupljali su se omladinci iz KUD-a Stara Varoš. Trotoar ispred Košute i Jadrana bio je rezervisan za društvo pravnika. Najviše povoda za hvalu imali su igrači FK Budućnosti, koji su u decembru 1978. godine polusezonu završili na diobi drugog mjesta s Hajdukom i zaostajali su samo dva boda iza vodećeg Dinama. To je bila jedna od najuspješnijih sezona kluba i jedna od najboljih generacija.

Prosječno veče u Titogradu krajem 70-ih svjedočilo je o mirnoj socijalističkoj provinciji u kojoj je uticaj moderne pop-muzike bio jak kod mlade i urbane generacije. Vlast se trudila da taj uticaj ograniči na jedno odjeljenje robne kuće i rijetke TV emisije.

Dragutin PAPOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

GUBICI NA VODOVODNOJ MREŽI: Curi na sve strane  

Objavljeno prije

na

Objavio:

U Podgorici svake godine mimo cijevi istoči vode u vrijednosti od oko sedam miliona eura. U podgoričkom Vodovodu  kažu da godinama rade na smanjenju gubitaka na mreži, ali sporo ide. Gubici su sa blizu 62 odsto  2010. smanjeni na 49 odsto. U ostalim gradovima gubici dostižu nevjerovatnih 70 odsto

 

U Podgorici se svake godine zbog velikih gubitaka na mreži prospe vode u tržišnoj vrijednosti od oko sedam miliona eura. U posljednjih sedam godina  prosuli smo više od 40 miliona eura vode, iznio je računicu Zoran Mikić, odbornik URA u Skupštini Glavnog grada.  Dodatno je pojasnio da se od vode koju smo prosuli, zbog gubitaka na mreži, moglo napuniti više od 50.000 olimpijskih bazena.

I dok se mnoge zemlje u svijetu suočavaju sa nedostatkom pijaće vode, a sva predviđanja govore da će ona u budućnosti imati vrijednost tečnog zlata, kod nas se ona ne samo ne štedi već se i obilato prosipa. ,,Vizionarski” sada djeluje ideja bivšeg predsjednika Filipa Vujanovića koji se za svojih mandata više puta trudio da vodu, koju ionako prosipamo, prodajemo arapskim zemljama za naftu. Kako ta, kao ni mnoge druge, ideja nije zaživjela voda nam i dalje sve više teče mimo cijevi.

Smanjenje gubitaka na vodovodnoj mreži je izazov i jedan od prioritetnih zadataka, kaže za Monitor  Filip Makrid, izvršni direktor doo Vodovod i kanalizacija Podgorica.

On ističe da je ovo preduzeće uspjelo da ukupne gubitke smanji sa nevjerovatnih 61,77 odsto, koliko su iznosili u 2010. godini na sadašnjih između 48 i 49 odsto.

Iz podgoričkog vodovoda objašnjavaju da svaki vodovodni sistem u svijetu ima tehničke gubitke, na koje utiču starost i kvalitet ugrađene vodovodne mreže. Tehnički gubici se u razvijenim zemljama kreću od 18-22%. U Podgorici tehnički gubici iznose 25-28%.

 

Pročitajte više u štampanom izanju Monitora od 17. januara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ČEMU SE ZAPADNI BALKAN NADA U 2020.: Ima li luke spasa poslije oluje

Objavljeno prije

na

Objavio:

U prvoj polovini ove godine Evropskom unijom će predsjedavati Hrvatska, a potom Njemačka. Od najmlađe članice EU se očekuje probijanje blokade procesa proširenja. Prvi potezi su ohrabrujući

 

Sa novom garniturom u Evropskoj komisiji i sa početkom predsjedavanja Hrvatske Evropskom Unijom naziru se  povoljniji vjetrovi iz Brisela prema našoj regiji. To  je  neophodno za šest država na jugoistoku Evrope za koje je prošla godina praktično bila izgubljena što se tiče procesa integracija. Čak bi se moglo zaključiti da je zbog francuskog veta regija vraćena dvije godine unazad. Odluku Pariza albanski premijer Edi Rama uporedio je sa “ostavljanjem broda na moru usred oluje”.

No, izvjestilac Evropskog Parlamenta za ovu regiju, hrvatski socijaldemokratata Tonino Picula, smatra kako je francuski predsjednik Emanuel Makron “napravio grešku” blokiranjem pristupnih pregovora Albanije i Sjeverne Makedonije, ali da je ujedno “postigao neplanirano”: uspio je pažnju EU vratiti na pitanje proširenja. Od trenutka “francuske blokade” pristupnih pregovora sa Tiranom i Skopljem gdje je to uslovljeno reformom čitavog procesa pristupanja, sve najznačajnije institucije i najviši zvaničnici EU su jasno podržali evropsku perspektivu Zapadnog Balkana. “Ta evropska perspektiva je snažan alat za stabilizaciju ove regije koja je u proteklih tridesetak godina preživjela čak pet ratova”, ističe Picula.

Pored nove predsjednice EK, njemačke političarke Ursule fon der Lejen, i novi šef diplomatije EU, Španac Žozep Borel, i povjerenik za proširenje, Mađar Oliver Varhelji, su se već na početku svojih mandata jasno založili za nastavak procesa integracije zemalja Zapadnog Balkana u EU.

Borel je u srijedu preduzeo prve konkretne korake potvrđujući odlučnost i spremnost na lični angažman da djeluje kao medijator u procesu pregovaranja između Srbije i Kosova. Na taj način ovaj nekadašnji španski ministar vanjskih poslova, zemlje koja nije priznala nezavisnost Kosova, raspršio je nade Beograda da će i sa nove funkcije visokog predstavnika EU nastaviti dosadašnju politiku prema Prištini. On je pozvao sve stranačke lidere na Kosovu da ubrzano formiraju novu vladu “u interesu Kosova i njegovih stanovnika”, na koju se čeka već 100 dana.

Analitičari u Briselu ocijenili su da su Beograd i Priština dobili jasnu poruku da će se u na samitu EU u Zagrebu početkom maja dogoditi značajan obrt kad je riječ o politici Unije prema proširenju na Zapadni Balkan. Upravo je probijanje blokade procesa proširenja EU ono što se najviše očekuje tokom hrvatskog predsjedavanja ovom organizacijom.

 

Pročitajte više u štampanom izanju Monitora od 17. januara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

TRENIRANJE STROGOĆE NAD MEDIJIMA: Pokazno hapšenje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nakon nesporne profesionalne greške, tužilaštvo, na poziv Vlade, ekspresno hapsi novinarku Anđelu Đikanović. Ne osvrću se organi mnogo na pravila kada treba trenirati strogoću. Izuzimaju iz regula sve one koji za njih lažu i uzbunjuju javnost

 

U poplavi huškanja i predviđanja sukoba koji su prije Božića objavljivali  prorežimski i neki opozicioni mediji, informacija da će pripadnici specijalne kosovske specijalne jedinice ROSU biti na raspolaganju u Crnoj Gori za Badnji dan izazvala je posebnu pozornost.

Pola sata nakon što ju je objavio portal FOS media Vlada je demantovala  vijest, uz tvrdnju da lažna infomacija ima za cilj da uznemiri javnost i izazove nerede. Vlada je zatražila od tužilaštva da hitno reaguje. Tužilaštvo je, na poziv Vlade, ekspresno reagovalo, i ubrzo je glavna urednica tog portala, Anđela Đikanović, inače autorica teksta, uhapšena zbog krivičnog djela izazivanje panike i nereda. Preventivno da ne bi ponovila krivično djelo određeno joj je zadržavanje do 72 sata. Đikanović je nakon hapšenja dala otkaz na mjesto glavne urednice.

Puštanje novinarke iz zatvora tražili su Društvo profesionalnih novinara Crne Gore, Udruženje novinara Crne Gore, Sindikat medija, Centar za istraživačko novinarstvo… Uprkos objavljivanju lažne vijesti, hapšenje  novinara ne može biti opravdano, naveli su na svom Tviter nalogu Reporteri bez granica, a portparolka Evropske komisije Ana Pisonero-Hernandez saopštila je da je Evopska komisija upoznata sa slučajem hapšenja Đikanović i prati ga.

Sudija za istragu podgoričkog Osnovnog suda Miladin Pejović ukinuo je 6. januara pritvor Đikanović. Obrazložio je da ne postoje posebne okolnosti koje ukazuju da će osumnjićena ponoviti krivično djelo.

,,Tokom nepotrebnog hapšenja koleginice i treniranja strogoće nad novinarima, policija je ponovo dovela u pitanje novinarsku obavezu na zaštitu izvora time što je oduzela telefon i kompjuter koleginici. Njeno pravo da ne oda izvore, garantovano i Zakonom o medijima, povređeno je”, ističe u izjavi za Monitor Mila Radulović, predsjednica Društva profesionalnih novinara.

Ta priča prerasta jedan slučaj. Zaštita izvora informacija predstavlja osnovni uslov za rad novinara i slobodu medija. Pravo novinara da ne otkrije svoje izvore dio je prava na slobodu izražavanja u skladu sa članom 10 Konvencije, navodi se u obrazloženju Ministarstva kulture koje priprema novi Zakon o medijima.

Ne dešava se ništa slučajno. U  novom zakonu predviđen je izuzetak od dosadašnjeg pravila, koji glasi da je novinar dužan da otkrije izvor informacija kada je to neophodno radi zaštite interesa nacionalne i javne bezbjednosti, teritorijalne cjelovitosti, zaštite zdravlja i otkrivanja krivičnih djela zaprijećenih kaznom od pet godina godina ili više.  Kako je kod nas nacionalna bezbjednost veoma širok i proizvoljan pojam, novinari bi kada se ovaj zakon usvoji mogli da dođu pod još jači pritisak revnosnih tužilaca.

S druge strane odgovornost novinara i urednika mora biti sve veća u poplavi lažnih informacija koje sve češće plasiraju različiti centri moći. Uz sve to ide i tabloizacija medija čije najgore primjere imamo priliku da pratimo ove nedjelje u srpskim tabloidima koji na naslovnoj strani prenose ispovjest pedofila o tome koliko je puta silovao svoju žrtvu.

 

Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 10. januara 2020. godine
ili na www.novinarnica.net 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo