Prvi konkretan rezultat presude Ustavnog suda Crne Gore je odluka stečajnog upravnika Solane Ognjena Jovovića da Privrednom sudu predloži obustavu prodaje njene imovine dok se ne riješe dva pitanja.
,,To su pitanje svojine, koje treba da utvrdi Savjet za privatizaciju i kapitalne investicije, a drugo je tretiranje tog prostora u Prostornom planu posebne namjene obalnog područja i u Prostorno-urbanističkom planu Opštine Ulcinj”, kazao je Jovović.
Tek nakon toga kompanija može da bude interesantna potencijalnom investitoru. Tako je ,,vruć krompir” ponovo prebačen u ruke Vlade premijera Mila Đukanovića, koji je istovremeno na čelu navedenog savjeta. On treba da odluči da li je za prostor od 15,2 miliona metara kvadratnih u neposrednom zaleđu ulcinjske Velike plaže od strane Eurofonda plaćena tržišna cijena da bi on mogao da se proda gotovo 200 puta skuplje. Solana je 2003. godine kupljena na berzi, i to akcijama stare devizne štednje, za oko 800 hiljada eura. A posljednja cijena na 14. tenderu za prodaju tog najstarijeg ulcinjskog preduzeća, koji je raspisao Jovović, bila je 149 miliona eura.
Ti javni oglasi služili su samo da bi se kupovalo vrijeme dok se ne završi posao definitivnog urnisanja Solane. Na tome je čitavo desetljeće rađeno planski i sistematski: od načina privatizacije preko uvođenja stečaja i zaustavljanja proizvodnje, pa sve do ćeranja radnika. Jedna od deset najvećih solana na Mediteranu je praktično uništena, nijesu procesuirane kriminalne radnje, a država trpi snažne kritike iz svijeta i Evrope zbog ugrožavanja najznačajnijeg zimovališta ptica na istočnoj obali Jadrana. Koliko smo samo puta čuli izjave vladinih planera da Solana, u kojoj su se slani kristali proizvodili na klasičan način, uz pomoć sunca i vjetra, devastira prirodnu okolinu? Sve sa jednim ciljem: da Solana postane gradsko-građevinsko područje gdje bi nikli turistički kompleksi i golf-tereni.
Zbog toga je Vlada Crne Gore, još u ljeto 2009. godine, od lokalne uprave preuzela na sebe dužnost da sačini prostorno-urbanistički plan Ulcinja. Sve ostale opštine u Crnoj Gori to su samostalno uradile, to je njihova izvorna nadležnost. Samo da bi se, dakle, po željama zvanične Podgorice i njoj bliskih tajkuna koristio prekrasni prostor Ulcinja Vlada je velikodušno riješila da izradi i plati taj najvažniji dokument za budućnost Ulcinja. Za oko 800 hiljada eura da crta kako joj je ćef po Velikoj plaži, Solani i Valdanosu. Naročito na 32,7 miliona metara kvadratnih koliko se teritorije Ulcinja nalazi u tzv. „morskom dobru”. A tu nije uključena Solana, iako bi, valjda, bio red da se upravo ona tu nađe.
Ali, u međuvremenu, posebno u posljednje dvije godine, stvari su se nepovoljno odvijale za scenario betoniranja tog prostora, prije svega zbog prepoznavanja njegovog značaja od strane Evropske komisije, Evropskog parlamenta, Savjeta Evrope, ambasada zapadnih država u Podgorici, te domaćih i međunarodnih ekoloških organizacija. Došlo se do toga da je Solana uslov Crnoj Gori da otvori izuzetno važno 27. poglavlje u pristupnim pregovorima sa EU, a koje se odnosi na životnu sredinu. Ironija zaista: umjesto da „prva ekološka država na svijetu” to poglavlje prvo otvori i odmah zatvori, ona mora dokazivati da je posvećena onome na što se vlastitim Ustavom obavezala.
Kako u Ulcinju, iako politički dotučenom, nema nikoga ko bi javno aminovao planove tajkuna o Solani, prešlo se na rezervnu varijantu – izradom Prostornog plana posebne namjene za obalno područje.
„Nacrt tog dokumenta predviđa zaštitu ovog lokaliteta i izgradnju komplementarnih turističkih sadržaja (posmatranja flore i faune i eko-rizort) na manjem dijelu Solane, na kojem i sada postoji građevinsko područje površine oko svega šest hektara(od ukupno skoro 1.500 ha koliko obuhvata cijela Solana), te nema ni govora o bilo kakvim velikim turističkim ili drugim kapacitetima u okviru lokaliteta Solane o kojima se u javnosti govori”, saopšteno je ovih dana iz Ministarstva održivog razvoja i turizma.
Sada su želje, eto, reducirane na samo 2,35 odsto ukupne površine Solane i na samo 1.500 ležaja, ali su ti potezi i dalje nedovoljni da bi se uvjerili u iskrenost namjere revitalizacije tog prostora. Prije svega, pokretanja proizvodnje soli kao preduslovu da opstane ovaj ekosistem sa svojim jedinstvenim biodiverzitetom. Odnosi se to i na oklijevanje sa inicijativom da se Solana uvrsti na Ramsarsku listu, gdje se nalaze međunarodno značajna močvarna područja, te na opstrukciju odluke o proglašenju Solane spomenikom prirode, koju je inicirala lokalna vlast u Ulcinju.
,,Situacija, ipak, nije tragična, jer su Solana, kao i Valdanos, dobili međunarodni karakter. Svaka odgovorna vlast morala bi dobro uzeti u obzir tu činjenicu”, kaže nezavisni poslanik u crnogorskom parlamentu Dritan Abazović.
Nije svakako slučajno što će na predstojećem 15. bijenalu arhitekture u Veneciji Crna Gora biti prestavljena projektom Solana Ulcinj. Komesarka predstavljanja zemlje, arhitektica Dijana Vučinić, kazala je da je „Solana u potpunosti ljudska tvorevina koja posjeduje jedinstveni biodiverzitet flore i faune na međunarodnom nivou i ima ključnu ulogu u globalnim kretanjima ptica”.
,,Solana je jedino gnjezdilište flamingosa na istočnoj obali Jadrana i veoma je važna za turizam. Turisti iz Evrope idu čak do Afrike da ih posmatraju, a mi ih ovdje imamo pred nosom”, kaže ornitolog Darko Saveljić.
On istovremeno upozorava da, ukoliko se u dogledno vrijeme ne nastavi proizvodnja soli, postoji mogućnost da te ptice više neće dolaziti u Ulcinj.
Iako trenutno sliči ratnom Vukovaru, Solana izrasta kao feniks. Sada svi znamo da je ona turistička, ekonomska, ekološka i kulturološka vrijednost Ulcinja i čitave države. Evropljani sa pravom tvrde – i njihova.
Mustafa CANKA