Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Koga sve prisluškuju

Objavljeno prije

na

Crnogorske vlasti su navodno koristile nedozvoljeno prisluškivanje i nadgledanje prema opozicionim partijama, međunarodnoj zajednici, nevladinom sektoru i drugim grupama bez sudskog odobrenja. Iako se ne tvrdi da je zaista bilo nezakonitih prisluškivanja, američki Stejt department u izvještaju o stanju ljudskih prava u Crnoj Gori za 2012. konstatuje i da su „mnogi pojedinci, ambasade i organizacije radili pod sumnjom da su nadgledani”.

Slične formulacije Stejt department je rutinski notirao i u prethodnim izvještajima, unutar paragrafa o proizvoljnom miješanju u intimu, porodični život, dom i prepisku. Još po obnovi nezavisnosti – od kada se za Crnu Goru publikuju separatni izvještaji – naglašeno je da su „neki posmatrači tvrdili da je policija selektivno koristila prisluškivanje i praćenje opozicionih partija i drugih grupa; pojedinci i organizacije baratali su pretpostavkom da su bili, ili su mogli biti praćeni”.

Sada je jedina razlika što je Stejt department „međunarodnu zajednicu” i ambasade pridodao spisku. To mora izgledati kao kritičko mucanje reda radi, jer su neki od prozvanih aktera, oficiri „paralelne vojne službe” – koja je navodno prisluškivala diplomate iz zapadnih zemalja na boravku u Crnoj Gori – raspoređeni i od „NATO partnera” srdačno primljeni u diplomatske misije pri Komandi NATO-a u Briselu ili u štabne strukture ISAF-a.

No, nezavisno od toga kako stranci doživljavaju nezakonitu primjenu mjera tajnog nadzora (MTN), uklanjanje te prijeteće hipoteke je nadležnost crnogorskog društva.

Utemeljen do 1945, sadašnji represivni sistem – tajna služba, policija, vojska – odan je partiji koja je sprovodila brutalno jednoumlje sa progonima, zastrašivanjima i elimisanjima oponenata. Kadrovski nepromijenjena, aktuelna vladajuća klasa – koristeći paravan demokratije u kojoj nikada nije došlo do smjene vlasti – poseže za MTN-om suprotno zakonima.

Nekoliko činjenica ilustruju da je represivni aparat i teorijski van demokratske kontrole i da nezakonito primjenjuje MTN. Posljednjih je godina proširen, produbljen i-ili djelimično „legalizovan” opseg njegovog divljanja.

Osnovni sud u Podgorici je 4. novembra 2011, po tužbi MANS-a, utvrdio da je „suprotno odredbama Ustava i Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i sloboda”, na bazi sporazuma o tzv. povezivanju baza podataka sa M-telom od 27. septembra 2007, Uprava policije (UP) imala „jasnu mogućnost da samostalno i neograničeno krši pravo na privatnost i tajnost telefonskih razgovora i prepiske”.

Pri tome, piše u presudi, „uskraćena je svaka vrsta kontrole, jer je policiji omogućen 24-satni tajni pristup potrebnim podacima korisnika usluga”. Do juna 2011. je najmanje 20.000 puta – podatak je saopšten iz službenog izvora – na taj ili sličan način UP od provajdera dobijala podatke o privatnosti građana.

Tužilaštvo nije postupalo po prijavi u istom predmetu, pa rukovodioci UP-a, kao i još najmanje trojica policajaca koji su imali lozinke za sudski utvrđen nezakonit pristup bazama podataka provajdera, nijesu pozvani na odgovornost za krivično djelo (zaprijećena kazna za službeno lice do tri godine zatvora).

Nepoznato je što se dosilo sa tako prikupljenim podacima. Dio njih, mada je propisano, nije uništen i koristi se u najprljavije svrhe. Dokaz?

Sjetimo se nikad raspetljane blamaže s kraja 2011. sa građanima Lukšić Igorom i Roćen Milanom. U štampi su osvanuli njihovi (ne) falisfikovani listinzi, iz Telenora, datirani na sredinu 2008, kada UP nije imala, ne samo zakonski osnov za pristup listinzima, već sa tim provajderom ni sklopljen sporazum o tzv. povezivanju baza podataka.

„Proizvoljno” prisluškivanje UP-a je utvrđeno u najmanje još jednom sudskom procesu – kada su zbog nezakonitosti izdvojene iz spisa predmeta tako prikupljene činjenice protiv optuženih u akciji Drina.

Pod ozbiljnom sumnjom zakonitosti je prisluškivanje jednog od optuženih u akciji Afrodita – prijedlog i naredba za primjenu MTN-a su, kako je ovih dana objavljeno, bez Zakonikom o krivičnom postupku (ZKP) obavezujućeg navođenja razloga za osnove sumnje. Iz spisa predmeta se vidi i da je policija za „mjerama” posegla i prije nego je naredba formalno izdata.

U slučaj je umiješan sadašnji ombudsman, Šućko Baković, koji je kao zamjenik specijalnog tužioca 2009. navodno izdao protivpravni prijedlog za MTN. On nije jedini u pravosuđu koji je možda učestvovao u takvoj primjeni i-ili zataškavanju divljih „mjera”.

Postoje dokazi, pisani i svjedočenja službenih lica, da su najmanje dvojica sudija Višeg suda u Podgorici sredinom 2000-ih bili pod policijskim MTN-om, no ceh je ispostavljen novinaru Petru Komneniću koji je o tome pisao – osuđen je na četiri mjeseca zatvora, pa amnestiran.

Komnenića je tužio za klevetu Ivica Stanković, sadašnji sudija u Vrhovnom sudu (VS), instanci koja, preko Vesne Medenice ili nekog njenog zamjenika, Agenciji za nacionalnu bezbjednost (ANB) isključivo odobrava primjenu MTN-a.

Kako i koliko sudske vlasti i tajna služba sarađuju u primjeni „mjera”, godinama je državna tajna, jer VS i ANB odbijaju da javnost informišu makar o sumarnom broju građana protiv kojih su odobrene MTN.

Sadašnji ZKP, što je neprimijećeno od uglavnom nekompetentnih opozicionih poslanika, ostavlja brešu za „legalnu” zloupotrebu policijskih ovlašćenja. Suprotno Direktivi EU-a 95/46, zatim čl. 8 Evropske konvencije za zaštitu ljudskih prava i sloboda, kao i čl. 81 Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju – koji izričito propisuje da će Crna Gora uskladiti zakonodavstvo u oblasti zaštite ličnih podataka – na snazi je čl. 257 ZKP-a prema kojem, bez naredbe suda, UP od telefonskih kompanija pribavlja listinge poziva i sms poruka i utvrđuje lokacije mobilnog telefona u trenutku ostvarivanja komunikacije.

Iz pravosuđa nijesu izrazili zabrinutost zbog očigledno neustavnih i neevropskih ovlašćenja policije. Naprotiv, Radule Kojović iz VS-a, notorni zamjenik Vesne Medenice, krajem godine – naoko ničim izazvan – založio se za promjenu pojedinih odredbi ZKP-a u smislu da se ovlašćenja policiji za „mjere” sa sadašnjih sedam mjeseci produže na godinu i po!

Za razliku od policije, tajna služba, izmjenom Zakona o ANB-u, može sa produžecima nekog građanina tajno nadzirati u kontinuitetu do dvije godine. K tome, tajna služba je „legalizovala” i pristup najraznovrsnijim bazama podataka – uključujući i zdravstvene dosijee, poslovnu dokumentaciju, podatke o kreditima i bankovnim računima, ugovorima o osiguranju, računima za komunalije, putovanjima, stranačkoj pripadnosti itd. – jer su, ne samo državni organi, već „i sva pravna lica koja vode registre i zbirke podataka”, piše u zakonu, obavezni da „ovlašćenom službeniku ANB-a omoguće pristup podacima”.

Prema evidenciji Agencije za zaštitu ličnih podataka, u Crnoj Gori postoji najmanje oko 120.000 zbirki sa milionima podataka čijim se (jednostavnom primjenom digitalne tehnologije) „ukrštanjem” dobija pouzdani presjek o gotovo svakom punoljetnom građaninu.

Kako zahtjev za pristup takvim podacima „predstavlja tajni podatak”, prevedeno, to znači da građanin o tome ne smije biti ni obaviješten bez saglasnosti ANB-a.

Upoznajte ANB

Početkom prošle godine naprečac je preuzeo funkciju direktora ANB-a Boro Vučinić, eks-ministar odbrane. Neke od uredbi koje je predložio Vladi su prihvaćene, ali sa oznakom da se javno ne objavljuju, poput Uredbe o načinu vršenja kontraobavještajne zaštite i Uredbe o evidencijama i zbirkama podataka.

No, sve ne nose oznaku tajnosti. Kako je Vlada 26. jula 2012. donijela Uredbu o vrstama unutrašnjih organizacionih jedinica i zvanjima službenika ANB-a, moguće je steći makar približnu sliku o strukturi tajne službe.

ANB se generalno sastoji od Centrale i područnih jedinica. Centrala je podijeljena na: sektore (po „liniji” jedne ili više srodnih tema za obradu), zatim na odjeljenja i centre (za poslove „u zavisnosti od specifičnosti, složenosti i obima poslova”), odsjeke ili grupe („za istorodne ili međusobno povezane poslova većeg obima”), te kabinet za „stručne, organizacione i administrativno-tehničke poslove potrebne radi ostvarivanje funkcije direktora Agencije”.

U područnim jedinicama postoje operativni centri i to na teritorijama „više jedinica lokalne samouprave”, dok se na području „dvije ili više jedinica lokalne samouprave” osnivaju odjeljenja, a (vjerovatno) u manjim opštinama ili da se nešto tu-i-tamo u kratkom roku „odradi” i posebne operativne grupe (šema upućuje da one postoje i u Centrali).

E sad, koja su „zvanja službenika Agencije”? Rukovodni kadar su: rukovodilac operacija, zatim načelnici sektora i grupa u sektoru, operativnih centara, odjeljenja, odsjeka i grupa, pa savjetnik direktora i šef kabineta (zapravo se radi o šefici, jer je Vučinić sa sobom u ANB iz Ministarstva odbrane preselio Marinu Pavićević).

S obzirom da u hijerarhiji rukovodnog kadra postoji i rang savjetnik predstavnik, možemo posredno zaključiti da ANB u inostranstvu ima rezidente ili ih tamo povremeno upućuje. Vjerovatno s tim u vezi je podatak da je od 1. novembra 2012. na poziciji prvog savjetnika u crnogorskoj Misiji pri NATO-u u Briselu angažovana neimenovana osoba iz ANB.

Unutar tajne službe, dalje, postoje i tzv. operativna zvanja, a to su: glavni (linijski) inspektor, te po tri klase viših inspektora, samostalnih inspektora i operativaca.

Postoje i operativno-taktička i zvanja u IT centru. Razvrstana su takođe u tri klase viših i samostalnih inspektora, te isto toliko klasa operativaca; za programere/administratore predviđeni su rangovi samostalnog i viših savjetnika.

Ukoliko ste se zapitali što je sa analitičarima – onima sa literarnim talentom da vrijedno sabrane materijale sa terena i primjenom MTN-a pretvore u uzbudljiva štiva radi dostavljaja na čitanje cijenjenim abonentima iz vrha DPS-a – ne brinite, rangirani su i oni: postoji glavni analitičar, zatim tri klase viših analitičara – dokumentalista, te tri klase referenata.

Spisak je konačan sa „administrativnim zvanjima”, i to višim savjetnicima i referentima; svi su – pogodili ste! – klasirani u tri razreda.

Prema podacima Državne revizorske institucije (iz 2011. godine) u ANB-u je po formaciji ukupno bilo 352 zaposlenih, a prema platnom spisku između 308 i 318.

U međuvremenu, objavljena je nova sistematizacija – koliko tačno ANB ima službenika je državna tajna – dok će 28 službenika prihvatiti prekid radnog odnosa, većina od njih biće ispraćena otpremninama.

U nekim medijima su objavili da je Vučinić, sa egidom „reformatora”, neke uprave ANB-a ukinuo, ma šta to značilo, jer nikada nije ni objavljeno da su uopšte formirane.

Vladimir JOVANOVIĆ

Komentari

DRUŠTVO

SVETI STEFAN U NEVOLJAMA: Radnicima prijete otkazima

Objavljeno prije

na

Objavio:

Možda se najgori scenario izbjegne u poslednjem trenutku. Predsjednik Mjesne zajednice Vlado Mitrović kazao je da zakupac nema smetnji da obavlja svoju djelatnost i da će se u MZ založiti da ne dođe do ugrožavanja poslovanja na način kako je organizovano do sada. To smatraju gestom dobre volje i dokazom da nisu protiv investitora

 

Nakon prve godine rada elitnih crnogorskih hotela pod imenom Aman Sveti Stefan, u maju 2014. godine, u tekstu američkog portala USA Today, naslovljenom „Za 1 posto iznad najboljih evropskih hotela“ Hotel Sveti Stefan našao se na listi 10 najboljih hotela u Evropi. Sa ekskluzivnom ponudom za „Jet set turiste“ Aman Sveti Stefan opisan je kao „igralište za ultra bogate u centru crnogorskog dijela jadranske obale“.

Sedam godina kasnije, uoči turističke sezone 2021. Aman resort, hotelski operater u projektu  višedecenijskog zakupa hotela Miločer i Sveti Stefan, najavljuje zatvaranje hotela i odlazak iz Crne Gore. Razlozi neočekivanog poteza Amana navodno su, nemogućnost da svojim gostima obezbijedi ekskluzivnost i mir, ugodan odmor daleko od očiju javnosti, nakon što mještani okolnih naselja, traže pristup manjem dijelu plaža kojima zakupac gazduje.

Zatvaranje hotela makar i na jednu turističku sezonu, najprije su na svojoj koži osjetili zaposleni radnici prema kojima se poslodavac, kompanija Adriatic properties, u vlasništvu grčkog biznismena Petrosa Statisa, ponio na krajnje ponižavajući i nehuman način. Oni koji su do juče opsluživali super bogate goste najpoznatijeg hotelskog brenda na svijetu, Aman resorta, ostavljeni su na cjedilu u jednom trenu. U toku jednog sata, koliko je 17. aprila trajao sastanak sa izvršnim direktorom firme, Goranom Bencunom, radnicima su saopšteni uslovi pod kojima mogu da odu iz firme ili da ostanu.

Usmeno im je saopšteno da su od tog dana na odmoru, da mogu da traže posao negdje drugo zbog čega se „Aman neće ljutiti“, da uzmu otpremnine ili prihvate nove uslove rada za ostanak u firmi.

Kompanija Adriatic properties zapošljava ukupno 100 radnika, od kojih jedan broj radi u administraciji, drugi u ugostiteljstvu, treću grupu čine sezonci. Na udaru su se našla 43 radnika iz ugostiteljstva, na poslovima kuvara, poslastičara, konobara, sobarica, koji imaju ugovore o stalnom zaposlenju i u hotelima Svetog Stefana rade dugi niz godina. Oni su dio grupe od 220 zaposlenih u HTP Budvanska rivijera i HTP Miločer, koje je zakupac preuzeo nakon zaključenja ugovora o zakupu. Najveći broj njih uzeli su tada povoljne otpremnine i napustili firmu.

Radnici navode podatak da za 14 godina trajanja zakupa Adriatic properties nije primio nijednog novog radnika u stalni radni odnos. Primali su samo sezonce sa kojima zaključuju ugovore o djelu i to najčešće na rok od dva mjeseca.

Priču oko zatvaranja hotela Sveti Stefan i Miločer zakupac koristi da se oslobodi ugostitelja preuzetih 2007. pod uslovima suprotnim Zakonu o radu. Njima su ponuđene otpremnine čiji je iznos u rasponu od 8-15.000 eura, koje mnogima nisu pirhvatljive, posebno radnicima sa dužim radnim stažom.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 11. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

U TOKU DEVASTACIJA MAREZE: Žrtva opet zaštićeno područje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ogroman nasip od šuta i drugog građevinskog otpada zjapi nasred jednog od rijetkih zaštićenih područja kojima se glavni grad Crne Gore može pohvaliti. Insitucije, po ko zna koji put, rade ono što znaju najbolje – prebacuju odgovornost s jednih na druge

 

Ko ovih dana iz pravca Danilovgrada, glavnim nikšićkim putem krene ka Podgorici, na samom prilazu Marezi, sa lijeve strane, svjedočiće – masakru nad prirodom. Ogroman nasip od šuta i drugog građevinskog otpada zjapi nasred jednog od rijetkih zaštićenih područja kojima se glavni grad Crne Gore može pohvaliti. Opet, isplivava na vidjelo nemar nadležnih – putnu infrastrukturu razvijaju na uštrb životne sredine, prebacujući pri tom odgovornost s jednih na druge.

U julu prošle godine otpočeli su radovi na izgradnji dijela glavnog puta za Nikšić – od Podgorice do Danilovgrada. Vrijednost izgradnje 15 kilometara dugog bulevara je 24 miliona eura, a rok za izgradnju je dvije godine. Izvođač radova je podgorička firma Bemaks, poznata po tome da, nekako, dobije svaki ,,veliki posao”. Nelegalna deponija građevinskog otpada, vidljiva u blizini Mareze, posljedica je tih radova.

Mareza, inače glavno podgoričko vodoizvorište, kao ekološki nedjeljiva cjelina Parka prirode Dolina rijeke Zete, zaštićena je 2019. godine, kada je, na osnovu Studije zaštite i uspostavljanja zaštićenog prirodnog dobra dolina rijeke Zete, odlučeno da se dolina te rijeke proglasi za park prirode. Da je biodiverzitet Zete neprocjenjiv, pokazala su istraživanja u kojima je učestovalo 19 stručnjaka. Utvrđeno je da su glavni uzročnici ugrožavanja flore i faune tog područja: urbanizacija, neracionalna eksploatacija drveća i građevinskih materijala, požari, hemijski zagađivači i deponije.

,,Mareza i Lužnica su nakon izglasavanja u lokalnim parlamentima Danilovgrada i Podgorice, nakon što su prošle skupštinske odbore i uz punu podršku gradonačelnika Glavnog grada Ivana Vukovića i predsjednice Opštine Danilovgrad Zorice Kovačević, ušle u Park prirode Dolina rijeke Zete, kao jedna od najvrednijih cjelina. Plavne livade Mareze i Lužnice su stavljene u II zonu sa aktivnim režimom zaštite, gdje se mogu izvoditi samo intervencije u cilju restauracije, revitalizacije i ukupnog unaprijeđenja zaštićenog područja“, ističe Darko Saveljić, ornitolog i jedan od autora pomenute studije.

Prema njegovim riječima, studija zaštite je prepoznala proširenje puta od Podgorice do Danilovgrada kao važnu stavku razvoja zajednice, i jasno navela da nema prepreka realizaciji te investicije. ,,No, u II zoni zaštite izvođač radova je masakrirao plavne livade koje su od posebnog interesa, kako za Crnu Goru, tako i na nivou Evropske unije (EU), suprotno studiji zaštite i dokumentima vezanim za samu investiciju. Glavni grad je bio dužan da brine o teritoriji kojom upravlja, uključujući i zaštićena područja, zbog javnog dobra i interesa“, kaže Saveljić i napominje da je, prilikom procjene uticaja na životnu sredinu ove investicije, striktno navedeno da je, zbog biodiverziteta i ekskluzivnosti područja, zabranjeno odlaganje i deponovanje šuta na navedenim područjima.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 11. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

Štrajk advokata – preko 3.000 suđenja odloženo: Građani trpe, delinkventi i kriminalci izmiču pravdi

Objavljeno prije

na

Objavio:

Advokatska komora Crne Gore i Ministarstvo finansija i socijalnog staranja započeli su pregovore o uslovima fiskalizacije, ali još ništa konkretno nije dogovoreno. Najviše ispaštaju građani, pogotovo socijalno ugroženi, koji ne mogu doći do besplatne pravne pomoći, koju im garantuje Ustav. Delinkventi i kriminalci koriste štrajk advokata kao „rupu u zakonu“

 

Nakon više od dvije sedmice štrajka crnogorskih advokata, konačno je počeo dijalog između Advokatske komore i Vlade Crne Gore. Advokati nijesu htjeli da fiskalizuju kase na isti način kao ostala preduzeća, dok su iz resornog Ministarstva finansija i socijalnog staranja bili uporni da svako mora platiti porez bez izuzetka. Poslije dvosedmičnog štrajka Vlada je uvidjela da pravosudni sistem ne može da izdrži obustavu rada advokata, što je podrazumijevalo nepristupanje suđenjima, ročištima, postupcima pred tužiocem i policijom.

Počeli su pregovori ali na sastanku ništa konkretno nije dogovoreno. Advokatska komora svoje predloge mora da formalizuje na skupštini tog tijela. Predsjednik Advokatske komore Zdravko Begović za Monitor kaže da je zadovoljan sastankom i da je riječ o pozitivnom iskoraku. „Advokatska komora će na skupštini odlučiti kako će ući u pregovore sa Vladom. Štrajk je i dalje na snazi i trajaće najvjerovatnije dok se ne ispuni naš osnovni zahtjev, da se Zakon o fiskalizaciji u ovakvom obliku ne primjenjuje na advokate”, istakao je Begović.

Iz resornog ministarstva su prilično šturo govorili o sastanku sa predstavnicima Advokatske komore. Oni su saopštili da su se njihovi stavovi „u najvećoj mjeri približili“, i da će raditi „na postizanju konkretnih dogovora koji će voditi ka prevazilaženju nastale situacije“.

Najviše ispaštaju građani, čija prava bi trebalo da štiti pravosudni sistem. Građani, pogotovo oni socijalno ugroženi, ne mogu doći do besplatne pravne pomoći, koju im garantuje Ustav. Delinkventi i kriminalci koriste štrajk advokata kao „rupu u zakonu“ i izmiču pravdi. Najsvježiji je primjer Nikšićanina Luke Krivokapića koji je osumnjičen da je usred bijela dana, pred svjedocima, u centru grada ubio sugrađanina. Da se na poziv dežurnog tužioca nije odazvala advokatica Mirjana Pajković i prihvatila da zastupa osumnjičenog, Krivokapiću ne bi mogao biti određen pritvor. Advokatska komora je, međutim, suspendovala Pajkovićevu zbog prekida štrajka i protiv nje pokrenuli disciplinski postupak. Nedavno je specijalni povratnik, počinilac porodičnog nasilja, pušten da se brani sa slobode, a isto se može dogoditi i sa specijalnim povratnikom u predmetu koji se vodi za krivično djelo silovanje, ukoliko se štrajk nastavi.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 11. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo