Povežite se sa nama

MONITORING

LOKALNI IZBORI: Pod sjenkom Podgorice

Objavljeno prije

na

Tačno je da su izbori u glavnom gradu veoma važni, pored ostalog zato što u njemu živi trećina Crne Gore. U ostalih jedanaest opština u kojima će lokalni izbori biti održani 25. maja živi – druga trećina. Preko 190 hiljada ljudi, za oko četiri hiljade više nego u Podgorici.

Izbori u Baru, Bijelom Polju, Danilovgradu, na Žabljaku, u Kolašinu, Plavu, Pljevljima, Plužinama, Rožajama, Šavniku i Gusinju, u sjenci su podgoričkih. Iz tih opština stiže tek po koja predizborna vijest i još se ne zna ko će, i ko će s kim, na izborima učestvovati. Rok za podnošenje izbornih lista traje do 30. aprila.

Bar sa oko 42 hiljade stanovnika i Bijelo Polje sa preko 46 najveće su, nakon Podgorice, opštine koje očekuju lokalni izbori.

Na lokalnim izborima 2010. u Baru je pobijedila koalicija DPS-a i SDP-a. Osvojili su blizu deset hiljada glasova i 20 mandata. Opoziciona koalicija ,,Bolji Bar” dobila je 6.215 glasova, odnosno 12 odborničkih mjesta. Bošnjačko-muslimanska lista osvojila je 1.233 glasa, odnosno dva mandata, dok je po jedan mandat pripao Demokratskom savezu i Liberalnoj partiji.

Demokratski front i SNP na parlamentarnim izborima 2012. u Baru su imali oko 600 glasova više nego ,,Bolji Bar” dvije godine ranije. Koalicija DPS-a i SDP-a ponovo je uspjela da dođe do deset hiljada glasova, ali je i preko 2.700 ljudi glasalo za Pozitivnu. BS je dobila blizu hiljadu, a Albanska koalicija oko 500 glasova više. Miodrag Lekić je na predsjedničkim izborima u Baru imao oko 1.100 glasova više nego Filip Vujanović – 9.981 prema 8.862.

Uoči ovih izbora zasad je jasno da će se u Baru jedna od glavnih bitaka za glasove voditi između SDP-a i Pozitivne. Partnerstvo u glavnom gradu između te dvije partije nije spriječilo njihove barske kolege da ovih dana razmijene teške riječi. Član predsjedništva Pozitivne Goran Đurović kazao je da socijaldemokrate pokušavaju da prevare birače odvojenim izlaskom na izbore, te da je ,,glas za SDP u suštini glas za DPS”. Pozitivna u Baru, kažu, neće sa DPS-om ni poslije izbora. Žarko Pavićević, javljali su ovdašnji mediji, jedan je od gradonačelnika kojeg DPS neće ponovo kandidovati.

U Bijelom Polju je prije četiri godine ,,Evropsko Bijelo Polje” sa 15.594 glasa dobilo 23, dok je koalicija ,,Bolje Bijelo Polje” sa 8.978 osvojenih glasova imala 13 mandata. Bošnjačka stranka je imala 1.666 glasova i dva odbornička mjesta.

I na posljednjim parlamentarnim i na predsjedničkim izborima Bijelo Polje se pokazalo kao jedno od najjačih uporišta DPS-a. Sabrani rezultati DF-a i SNP-a bili su slabiji od opozicione koalicije dvije godine ranije, Pozitivna je dobila 957 glasova, rezultat je bitno popravila samo Bošnjačka stranka koja je 2012. u Bijelom Polju osvojila 2.252 glasa.

Listom su Bjelopoljci glasali i za Filipa Vujanovića i donijeli mu 14.527 glasova. Lekić je dobio 9.791.

Uz napomenu da je dosadašnja vlast u Bijelom Polju radila dobro, u lokalnom SDP-u su odlučili da na izbore idu sami. Izmjeriće se, eto, i ta snaga, ali teško da se može očekivati da se u tom gradu SDP odlijepi od DPS-a i da vlast bude promijenjena. Može, eventualno, SDP da bude zamijenjen Bošnjačkom strankom.

U Danilovgradu su 2010. DPS i SDP dobili povjerenje 4.878 birača i osvojili 19 mjesta. Koalicija ,,Bolji Danilovgrad” imala je 3.767 glasova, odnosno 14 mandata. U toj opštini odnos snaga nije se bitno promijenio ni na parlamentarnim izborima. Vujanović je imao oko dvjesta glasova manje nego njegova partija nekoliko mjeseci ranije 4.483, dok je Miodrag Lekić dobio 4.551 glas.

Pozitivna i SDP biće na danilovgradskim izborima u koaliciji, prema nekim najavama nosilac liste DPS-a neće biti dosadašnji gradonačelnik Branislav Đuranović.

Na prethodnim lokalnim izborima u Kolašinu DPS je osvojio 2.066 glasova i 12 mandata, ,,Bolji Kolašin” 2.031 i 11 mandata, grupa građana „Zajedno za Kolašin” 1.169 glasova i šest odborničkih mjesta, a SDP 391 glas i dva mandata. DPS i Grupa građana formirali su vlast. Na parlamentarnim izborima 2012. stvari su se promijenile – DF i SNP imali su oko šest stotina glasova više od Evropske Crne Gore, Pozitivna je dobila blizu četiristo glasova. Lekić je ubjedljivo pobijedio Vujanovića sa 2.780 prema 2.146. Šareno će biti i ovoga puta. SDP je u Kolašinu tradicionalno opoziciona pratija, grupa građana koju čine bivši članovi SNP-a vrlo je bliska DPS-u. Trista čuda.

Sudeći po raznolikosti partija koje godinama čine opštinski parlament, kao i po različitosti kombinacija pomoću kojih je konstituisana vlast, Plav se može smatrati najdemokratskijom opštinom u Crnoj Gori. DPS-SDP koalicija na izborima 2010. u ovoj opštini osvojila je 14 odborničkih mjesta sa 2.957 glasova. ,,Bolji Plav” sa 1.085 glasova dobio je pet mjesta, a Bošnjačka stranka 1.733 glasa i osam mandata. DUA, Forca i Demokratski savez Crne Gore imali su po jedno odborničko mjesto. Dva mandata pripala su Partiji za Gusinje sa 556 osvojenih glasova.

Koalicija DPS-a i SDP-a koja je formirala vlast razvrgnuta je dvije godine kasnije, pa su opštinu dalje vodili SDP i albanske partije. Parlamentarni izbori donijeli su rast Bošnjačke stranke, ostalo je manje-više isto.

I na ovim izborima u Plavu, kako se očekuje, neće biti predizbornih koalicija. U plavskom SDP-u kažu – ni postizborne sa DPS-om. Ne očekuje se da će izdvajanje Gusinja donijeti drastično nov raspored političkih snaga, ali se procjenjuje da će promjena biračkog tijela najmanje naškoditi SDP-u, a najviše DPS-u. ,,Prije svega zbog glasova iz Njujorka, Gusinje je uvijek bilo baza za krađu glasova”, objašnjavaju Monitorovi sagovornici.

U Gusinju, na krilima novoformirane opštine, očekuje se uspjeh vladajuće partije.

Plužine i Pljevlja jedine su opštine u kojima je na lokalnim izborima 2010. pobijedila opozicija. Lista ,,Bolja Pljevlja” sa 11.093 glasa osvojila je 18, koalicija DPS-SDP-LP 17 mandata uz pomoć 10.345 glasova. Na parlamentarnim izborima zbrojenih glasova opozicije bilo je i dalje više nego DPS-SDP-ovih. Za tri. Lekić je imao oko 1.100 glasova više nego Vujanović.

Nakon sukoba u pljevaljskom DF-u, za predstojeće izbore formirana je koalicija SNP-a i „Pokreta za Pljevlja – dr Novica Stanić,” koji čini dio opštinskog odbora Nove. Čelnici Nove jedni su druge optuživali za saradnju sa režimom sa jedne i za korupciju, sa druge strane. Nije moguće procijeniti koliko će to uticati na rezultate izbora.

U Plužinama SNP je na posljednjim lokalnim izborima sa 1.293 glasa dobio 18 mandata. DPS-SDP 461 glas, odnosno šest, a koalicija ,,Zajedno za bolju Pivu” sa 438 glasova pet odborničkih mjesta. Oko 130 glasova donijelo je Jugoslovenskoj komunističkoj partiji jedan mandat. SNP je ostao nadmoćan u toj opštini i na parlamentarnim izborima. Lekić je dobio 1.361, Vujanović 532 glasa.

U Rožajama je 2010. DPS zavladao apsolutno. Sa osvojenim 6.491 glasom imao je 18 odbornika, Bošnjačka stranka je sa 3.454 glasa imala devet, a SDP sa 2.808 glasova sedam odborničkih mjesta. Na parlamentarnim izborima Bošnjačka stranka je imala oko hiljadu glasova više od DPS-SDP Evropljana. DPS je tada krivio SDP za loš rezultat, sad idu odvojeno. U Rožajama neće biti predizbornih koalicija. Pitanje je koliko će na rezultate Bošnjačke stranke uticati formiranje Bošnjačke demokratske zajednice. Upućeni računaju da ovoga puta niko neće osvojiti apsolutnu vlast.

I Žabljak i Šavnik su 2010. osvojili DPS-SDP. U Šavniku je ta koalicija sa 882 glasa dobila 16 odbornika, koaliciji ,,Bolji Šavnik” pripalo je 780 glasova i 15 mandata. Sličan odnos bio je i na parlamentarnim i na predsjedničkim izborima. Vujanović je imao oko 60 glasova više od Lekića. Najzanimljiviji predizborni podatak iz Šavnika trenutno je da se broj birača u toj opštini od 2010. smanjio za oko pet stotina.

Na Žabljaku su prije četiri godine DPS i SDP sa 1.294 glasa imali 16 odbornika, ,,Bolji Žabljak” sa 1.102 glasa imao je 13 odbornika, dok su po jedan mandat dobile liste ,,Za naš Žabljak” i ,,Srcem za Žabljak”. Njih je podržalo 112, odnosno 129 birača. U prednosti od oko dvjesta glasova vladajuća koalicija bila je i na parlamentarnim izborima. Lekić je tijesno pobijedio Vujanovića – 1.144 prema 1.126.

Od opština u kojima je opozicija 2012. osvojila više glasova od vlasti, lokalni izbori su u Podgorici, Pljevljima, Plužinama i Kolašinu. Na primjeru Mojkovca i Berana vidjelo se da to ne mora puno da znači. Opozicija je u Mojkovcu nakon dobrog rezultata na parlamentarnim izborima, izgubila vlast, u Beranama je bilo obrnuto.

Povoljna okolnost za opoziciju na ovim izborima je to što DPS svoje, odnosno državne, snage mora da raspe na više mjesta, a da pritom još bude posvećen borbi za opstanak na vlasti u glavnom gradu. Povoljna okolnost za vlast je to što je vlast. Takvi smo.

Miloš BAKIĆ

Komentari

Izdvojeno

ZAŠTO ODLAZE STRANI INVESTITORI: Neispunjena obećanja DPS vlasti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Da li je strah od nove vlasti i najave poslovanja i ulaganja uz poštovanje zakona, bez prečica, razlog što ranije ugovorene investicije neće biti realizovane? Ili su problem neispunjena obećanja DPS ministara koji su, pretpostavlja se, obećavali razne povlastice koje nisu bile u skladu sa važećim zakonskim propisima ili planskom dokumentacijom

 

Nakon promjene vlasti u Crnoj Gori u avgustu 2020., pojedini strani investitori odustaju od ranije ugovorenih projekata i značajnih investicionih ulaganja na području Crnogorskog primorja.

Prvi je to učinio zakupac elitnog turističkog kompleksa Sveti Stefan-Miločer, kompanija Adriatic properties i njen vlasnik, grčki biznismen Petros Statis. On je krajem maja 2021. godine objelodanio kako će hotelski operater Aman Resorts zatvoriti hotele Sveti Stefan i Miločer i pokrenuti arbitražni postupak pred sudom u Londonu protiv države Crne Gore, sa odštetnim zahtjevom od 100 miliona eura. Odlučili su se na takav korak zbog odluke lokalne zajednice da ukloni barijere u vidu gvozdenih ograda i kapija na prilazu maloj, Kraljičinoj plaži. Zahtjevi mještana da se oslobode prilazi plažama doveli su Aman u situaciju da ne može svojim gostima da obezbijedi mir i privatnost.

Arbitražom prijeti i drugi investitor, Konzorcijum kompanija Nortstar d.o.o iz Podgorice i of-šor kompanije Eqest Capital Ltd, registrovane na britanskom ostrvu Jersey, koji je planirao gradnju turističkog kompleksa na hercegnovskoj rivijeri, pod nazivom Montrose.

Početkom septembra ove godine Ministarstvu finansija stigao je dopis kompanije Nortstar o raskidu ugovora o zakupu zemljišta, lokacije na kojoj je planirana izgradnja više hotela, naselja sa luksuznim vilama, apartmanima, pristaništima, marinama i mnogobrojnim pratećim objektima. Vrijednost investicije procjenjivana je na 250 miliona eura.

Realizacija oba navedena projekta umnogome je zavisila od dobrih relacija investitora sa istaknutim političarima iz redova DPS-a, sa ministrima ključnih resora koji su, pretpostavlja se, obećavali razne povlastice koje nisu bile u skladu sa važećim zakonskim propisima ili planskom dokumentacijom za te dvije lokacije. Što je tokom investicione euforije od 2006. godine bila uobičajena praksa.

Visok nivo korupcije obilježio je sektor građevinarstva i stranih investicija, u kome su državni funkcioneri ucjenjivali investitore. Sve njihove potrebe i želje  ispunjavali su donošenjem niza urbanističkih planova na štetu prirodnih resursa  priobalnog područja. Povlastice su se, nerijetko, odnosile i na finansijske ustupke u pogledu plaćanja raznih državnih taksi i poreza ili naknade za zakupljeni prostor kopna i mora, koji se mjerio stotinama hiljada ili milionima kvadrata.

Da li je strah od nove vlasti i najave poslovanja i ulaganja uz poštovanje zakona, bez prečica, razlog što ranije ugovorene investicije neće biti realizovane?

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitor od petka 23. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMIJA IZMEĐU STATISTIKE I PROJEKCIJA: San ili java

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok sve teže sastavljamo kraj s krajem, statistika nas ubjeđuje da nam je sve bolje i bolje. A političari najavljuju „nikad težu” jesen i zimu. Nastavljajući da troše nezarađeno

 

Crna Gora je, prema preliminarnim statističkim podacima, imala najveću stopu ekonomskog rasta u Evropi u drugom kvartalu (april–jun) ove godine. „Stopa realnog rasta BDP-a u drugom kvartalu 2022. godine iznosila je 12,7 odsto“, saopšteno je iz Monstata.

Iz priloženih podataka vidi se da je za proljetošnji rast ekonomije najzaslužnija kategorija „lična potrošnja domaćinstava“ koja je bila nekih 200 miliona veća nego u istom periodu prošle, 2021. godine. A dosta su pripomogle i zalihe, koje su za godinu dana uvećane sa 71,5 na 199,5 miliona.

Podatke Monstata, po pravilu, ne prati detaljnije objašnjenje pa je interpretacija saopštenih podataka prepuštena zainteresovanima. Među prvima se oglasio bivši ministar ekonomije i jedan od osnivača političkog pokreta Evropa sad Jakov Milatović. „Ovo je rezultat povećanja plata zbog Programa Evropa sad i samim tim značajno veće potrošnje domaćinstava. Znanjem do uspjeha“, pohvalio se Milatović pratiocima na tviteru.

Ima tu istine. Bez uvećanih plata potrošnja bi, bez sumnje, bila manja. Ali, tu se priča ne završava. Rast zarada u Crnoj Gori pogurao je i cijene. Zato je naša ovogodišnja inflacija, takođe, među najvećima u Evropi. I za približno polovinu veća od one izmjerene u zemljama euro zone. Iako je tamo uticaj energenata (struja, gas, naftni derivati) na ukupan rast cijena neuporedivo veći nego u Crnoj Gori. Taj dio zasluga programa Evropa sad Milatović i Milojko Spajić ne pominju.

Tu su, potom, i efekti ukrajinske krize. Ne samo globalni. U izmjerenom rastu „lične potrošnje domaćinstava“ jedan pristojan dio otpada na Ukrajince i Ruse koji su, nakon početka rata, došli u Crnu Goru. Kao što je i rast zaliha u drugom kvartalu, u dobroj mjeri, posljedica grozničavog gomilanja osnovnih životnih namirnica (brašno, ulje, šećer) i u špajzima i u trgovačkim magacinima. U strahu da ćemo, usljed rata na Istoku Evrope, ostati bez hrane.

Eto tako smo se, prema stopi ekonomskog rasta, našli na vrhu Evrope.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitor od petka 23. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

TARGETIRANJE NOVINARA U MANIRU DPSA-a: Novinare na bandere, slobodu medija o klin

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nakon što je premijer Dritan Abazović u više navrata optuživao medije i prijetio gašenjem, na mejl adresu jednog od njih stigla je prijetnja smrću

 

„Novinar si pi*ka ti materina pa piši o ovim go*nima i znaj visićeš na banderi u bulevaru za primer, kolabirantu“, jedna je od prijetnji koja je protekle sedmice upućena urednici nedavno osnovanog M portala. Riječ je o mediju koji duže vrijeme objavljuje prepiske kriminalaca, pripadnika takozvanog „škaljarskog“ klana, u kojima se pominje odlazeći premijer Dritan Abazović, funkcioneri ove i prethodne Vlade, ali i Srpska pravoslavna crkva i Demokratski front. U nekoliko mjelova koji su stigli na adresu glavne urednice M portala Danice Nikolić targetirani su novinari, građanski i nevladini aktivisti, političari i preduzeća…

Povodom tih prijetnji Osnovno državno tužilaštvo u Podgorici je formiralo predmet. Prijetnje M portalu stigle su nakon više Abazovićevih otužbi, da ovaj i neki drugi mediji, radeći za Demokratsku partiju socijalista (DPS), šire govor mržnje i ekstremizam, a doveo ih je u vezu sa kriminalnim klanovima. Iz M portala je prethodno saopšteno da stvari komplikuje ćutanje onih koji bi trebalo da ih zaštite kao građane i kao novinare. Na izjave premijera Abazovića reagovali su i iz Gradske televizije, čiji je osnivač Grad Podgorica, a na čijem čelu je Ivan Vuković iz DPS-a. Oni su 11. septembra od direktora Uprave policije Zorana Brđanina zatražili procjenu bezbjednosti njihovih novinara i urednika. „Kao posljedicu ovih nezapamćenih pritisaka vrha države na medije, meta smo konstantnih prijetnji i uvreda ne samo korisnika društvenih mreža, nego i nepoznatih građana na različitim javnim mjestima“, naveli su iz Gradske televizije.

Akcija za ljudska prava (HRA) je osudila optužbe koje je premijer u tehničkom mandatu iznio na račun medija, bliskih Demokratskoj partiji socijalista. Premijer je, kako kažu, odgovoran za promociju slobode medija, koja podrazumijeva i pravo na kritiku vlasti, čak i onda kad ta kritika nije potpuno utemeljena. Podsjećaju da je Abazović nekoliko puta optužio pomenute medije i pojedince da su povezani sa kriminalnim grupama i da raspiruju i šire nacionalnu mržnju.

„Jednom je zaprijetio i gašenjem medija, što je nedopustivo u demokratskom društvu, posebno jer to nije u nadležnosti premijera. Umjesto zapaljivih izjava, koje krše pretpostavku nevinosti i zagovaraju netrpeljivost prema novinarima, od premijera se očekuje da eventualne dokaze o krivičnim djelima, koja su izvršili novinari, proslijedi državnom tužilaštvu putem Ministarstva unutrašnjih poslova ili Uprave policije, organa u njegovoj nadležnosti, umjesto da saopštava optužbe bez dokaza putem medija”, ističu u HRA.

Kritike Abazovića prema M portalu su se intenzivirale nakon što je taj portal od sredine avgusta počeo da objavljuje transkripte razgovora navodnih pripadnika šakaljarskog klana sa Sky aplikacije u kojima se pominje i lider građanskog pokreta URA i njegovi saradnici. Komentarišući objavljene transkripte razgovora navodnih pripadnika škaljarskog klana, a u kojima se pominje premijerovo ime, Abazović je optužio iste medije da sarađuju sa djelovima organizovanog kriminala.

„To što objavljuje M portal, to što radi Pobjeda, CDM i portal Analitika i drugi… sve je povezano imenima o kojima sam govorio u Specijalnom tužilaštvu“, rekao je Abazović 5. septembra nakon saslušanja u Specijalnom tužilaštvu, gdje je govorio o svojim saznanjima o švercu cigareta.

Medijski ekspert Duško Vuković za Monitor kaže da ljudi iz vlasti, pa i oni iz prvog ešalona, imaju pravo na afektivna raspoloženja, ali moraju znati da će ih ta raspoloženja kompromitovati. On primjećuje da, umjesto da uče na greškama prethodnika, vlast koju personifikuje mladi Dritan Abazović njihove greške koristi kao poželjne obrasce ponašanja.

„Obaveza je vlasti da uredi sistem i izgradi nezavisne institucije koji će obezbijediti pretpostavke za medijske i svake druge slobode, a da onda institucije sankcionišu one koji krše zakone, profesionalne standarde i etiku. To je izostalo, a optužbe i prijetnje kafanskog tipa su ostale crnogorska paradigma kada je riječ o odnosu vlasti i medija“, ističe Vuković.

Direktorica Instituta za medije Olivera Nikolić smatra da je težina riječi obezvrijeđena, a da smo svakodnevno svjedoci toksičnosti koja se izliva u javni prostor zbog porasta uvredljivog i govora mržnje, što rezultira agresijom, netrpeljivošću, pojačanim stereotipima, predrasudama, na kraju i podjelama.

„Pojedini političari ne prezaju od pokušaja disciplinovanja medija, čije im uređivačke politike nijesu po volji. Targetiraju medije i novinare. Svjedoci smo sve češćeg pritiska na novinare, koji su posljednjih godina učestala meta napada i čija je bezbjednost ugrožena“, pojasnila je Nikolić.

Direktorica Akcije za ljudska prava Tea Gorjanc Prelević ističe da Abazović nastavlja praksu koja je karakterisala bivšu višedecenijsku vlast DPS-a. Ona smatra da se, umjesto „zapaljivih izjava“, od premijera očekuje da eventualne dokaze o krivičnim djelima novinara proslijedi državnom tužilaštvu i to putem Ministarstva unutrašnjih poslova ili Uprave policije, koji su u njegovoj nadležnosti, umjesto što saopštava optužbe bez dokaza. Konstatuje da je na sceni nastavak višedecenijske prakse koja je dovela do napada na novinare, u nekim slučajevima sa najtežim posljedicama.

Olivera Nikolić ukazuje da od odgovornosti ne mogu pobjeći ni mediji. Više su, kaže, dio problema nego rješenja. Utaboreni i podijeljeni popuštaju pred pritiscima centara moći, zamagljuju granicu između činjenica i mišljenja, selektivno pristupaju u odbrani javnog interesa.

„Sve rjeđe su prostor dijaloga, a sve češće prostor političkog obračuna, ili megafon centara moći iz politike i van nje“ kaže Nikolić. Ona pita: „Podriveno je povjerenje u medije i institucije i kome građani da vjeruju i ko će to da servisira njihovu osnovnu potrebu da budu informisani i obaviješteni?“

Siniša Bijeković, zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, osudio je prijetnje i uvrede upućene urednici M portala, kao i ostalim novinarima i drugim javnim ličnostima koji su targetirani porukama „krajnje prizemne i uznemirujuće sadržine“. Sad, zanimljivo – iz  Ministarstva kulture i medija poručili su da „napadi i prijetnje novinarima i novinarkama, narušavaju princip slobode medija koji mora biti do kraja poštovan, bez obzira na uređivačku politiku medija“. Ambasadorka Sjedinjenih Američkih Država (SAD) Džudi Rajzing Rajnke (Judy Rising Reinke) saopštila je da nije prihvatljivo kada politički lideri kritikuju novinare ili medijske kuće jer im se ne sviđa kako oni izvještavaju, što dovodi do ugrožavanja bezbjednosti novinara.

Ivan ČAĐENOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo