Povežite se sa nama

INTERVJU

MILA KASALICA, EKONOMSKA I FINANSIJSKA ANALITIČARKA: Sistemska ranjivost

Objavljeno prije

na

Velikih preduzeća u Baru više nema. Luka je ostala neiskorišćeni resurs države, ali samo to, a trebala bi biti fabrika usluga od koje žive sve opštine od Budve do Ulcinja i to tokom čitave godine, kaže na početku razgovora za Monitor Mila Kasalica, finansijska analitičarka koja ,,iz porodičnih razloga” već nekoliko godina živi u Baru. Naša sagovornica cijeni ,,najveći problem Bara su ovdašnji donosioci odluka koji nijesu fokusirani na razvoj i kvalitet života njihove zajednice”. I dodaje: ,,O potencijalima ovog grada najviše sam naučila putujući svakodnevno, jutarnjim/ podnevnim vozom, posmatrajući i razgovarajući sa ljudima koji se svakog dana bore za svoje porodice. I to rade sa takvim dostojanstvom i upornošću da bi se mnogo dobrog moglo stvoriti da se Bar ili bilo koji drugi grad u Crnoj Gori osloni na svoje najbolje. Bar ima pomorstvo, trgovinu, turizam, lučke usluge, poljoprivredu, građevinarstvo i dobru restoransku uslugu, iako relativno slabašne kulinare. To bi trebalo da je bogatstvo za ekonomski razvoj…”

MONITOR: Najavljuje se, ali sada kažu – stvarno, skori početak gradnje autoputa. Šta će to donijeti crnogorskoj realnoj ekonomiji, a šta njenim finansijama?
KASALICA: Ako smo se zadužili da bi se nešto gradilo, onda po prvi put nismo na pogrešnom putu razvojnih inicijativa. Međutim, privredni rast biće skromniji od MMF-ih projekcija, zato mora biti oprezno i pažljivo praćen sa strane budžetskog toka i budžetskog deficita. Ono što može biti loše i za realnu i za javnu ekonomiju, jeste sistemska ranjivost da se građevinskim tajkunima dozvoli da budu maska za ko zna kakva fakturisanja računa uz primjenu korupcionaških šema. To naša poreska administracija nije sposobna da isprati, a to je rizik koji može biti težak crnogorskog ekonomskog kolapsa – pogubniji nego što je bio krah KAP-a.

A kad već pominjemo KAP i njegov krah: ne treba vjerovati u aktuelna spinovanja i uljepšavanja koja nas ubjeđuju kako je selektivno odabrani privatnik, bez poslovne reputacije, riješio finansijsku i stratešku neodrživost aluminijske industrije Crne Gore. Želim se nadati da se nećemo, kao poreski obveznici, ponovo naći u situaciji da podmirujemo tuđe dugove, kao što smo to uradili sa baćuškama, mada to već možda radimo, ali za sada ne znamo.

MONITOR: Ako pogledamo unazad, da li su strane investicije u CG opravdale očekivanja?
KASALICA: Moramo napraviti rez u poimanju stranih direktnih investicija i neuspješnosti privatizacionog procesa koji su za sobom ostavili pustinju u ostvarenim benefitima, kao i pregršt neoborivih argumenata da su nam stranci nepotrebni. Crnogorska ekonomija je u fazi razvoja, i bilo kojim kanalom da se uvode finansijski tokovi u zemlju (sagledano integralno kroz novac, kredibilne investitore, razvojne projekte), to je korisno za ekonomsku stvarnost i budućnost.

Crnogorska ekonomija jeste mala i ne obezbjeđuje ekonomiju obima, a ipak jeste profitabilna i fleksibilna za inovirana rješenja biznisa i razvoja. Ili eksplicitnije – ukoliko nađemo način da očistimo javnu administraciju od političkih vojnika, pojačamo kapacitete i zarade javnim radnicima, pripremimo cjelovitu i dosljednu strategiju ekonomskog i socijalnog razvoja za koju nam ne treba nijedna multilateralna institucija i sredimo stanje u obrazovanju i zdravstvu, uz nastavak jačanja žilavosti i doprinosa postojećeg i novog malog i srednjeg biznisa, tada će nam strane direktne investicije biti komplementarni resurs razvoja. A ne usko privilegovani, kao što su to sada.

MONITOR: Da li je normalno da, nakon što te „privilegovane” investicije ne donesu najavljene rezultate, niko od onih koji su – ponekad i mimo zakona – odlučili da se određena kompanija, biznismen ili privredna grana pomognu na račun države i njenih građana nemaju obavezu podnošenja računa i preuzimanja odgovornosti?
KASALICA: Crnogorski patološki sistemski prezir prema odgovornosti je naslijeđen iz onoga što se ovdje tako marketinški neuspješno promoviše kroz ,,sojsku, tradicionalnu i patrijarhalnu Crnu Goru” ili ,,običajno pravo”. Zato se to ovdje doživljava krajnje odgovorno – kroz nadležne institucije ne ulaziti u štetočinstvo izabranog neoliberalnog modela potpunog odsustva odgovornosti.

Dodatno, na ovo ,,podnošenja računa” bih odgovorila i na praktičan način: struke računovođa i revizora, posebno nosioci najvećih akademskih titula među njima, sve su uradili zbog ličnog interesa kako bi kvalitet finansijskih izvještaja bio na veoma niskom nivou. Ovdje je odgovornost Svjetske banke skoro podjednaka, a vezana za copy/paste preporuke iz 2002. Bez sposobnosti naše poslovne elite da čita izvještaje i ulaže u njihovu sistemsku pravilnost u pripremi i stabilnost u obradi i uporedivosti, ostajemo u živom blatu. Iz njega se vladavina prava u ekonomiji razumije samo kroz bojanke i štrikove EK Progress Report-a. A dok su nam finansijski izvještaji tako niskog kvaliteta, bankari će ostati pasivni u odnosu na pokretanje novog razvojnog ciklusa.

MONITOR: Trenutno u Crnoj Gori imamo situaciju da građani i privreda posustaju pritisnuti manjkom likvidnosti dok se, istovremeno, bankari žale na višak novca u vlastitim depozitima. Koliko je ta situacija neobična i šta ona, zapravo, govori o lokalnoj ekonomiji?
KASALICA: Prvo, depoziti nisu bankarski nego klijenata, zapravo stanovništva i privrede. Drugo, još uvijek plaćamo visoku cijenu pretjeranog, skoro potpuno neregulisanog, rasta kredita u period 2005.-2007. godina, koji se nije bavio razvojnim inicijativama. Potom se slavina u centralama zavrnula. Zatim krenulo se u detaljno čišćenje kontaminiranih portfelja…Izuzimajući iz ovog kompleksnog procesa četiri, tada manje, banke koje su trenutno nosioci ukupnih kreditnih aktivnosti, iako više mikrofinansijskog karaktera. Otuda je jednačina iz vašeg pitanja razumljiva.

Međutim, imamo održiv i rezistentan biznis/ privredu i vrijeme je da banke odluče da budu jaki partecipanti, a ne posmatrači, i da se na tržište uključe uz kamate iz svojih centrala, jer to je nezaustavljiv proces, pod uticajem prelivanja trendova sa EU tržišta, koji profesionalci prepoznaju bez eventualno nametnutog administriranja.

MONITOR: Otkud interesovanje novih banaka i njihovih vlasnika da uđu na ovo tržište? Da li će one da ponude nove kredite i smanje kamate? Ili je nešta drugo u pitanju?
KASALICA: Dobro je da inostrani investitori prepoznaju jačinu profitne marže koja se može ostvariti, uz lokalne timove i sa lokalnim klijentima. Projekata uvijek ima, ali još uvijek nema širine poslovnog stava da su pare iz kredita vezane za svakodnevni naporni rad, a ne šema za munjevito punjenje privatnih računa ko zna gdje u inostranstvu. Novo licenciranje ne vodi smanjenju kamata.

Ima u toj priči i nešto što značajno zabrinjava i želim da vjerujem da su testovi finansijske i investicione transparentnosti (,,fit&proper”) novih investitora detaljno i pravilno odrađeni. Kao što dodatno želim da vjerujem da neko nije osmislio model mogućeg privlačenja posebnih investitora i njihovih zaštićenih klijenata, nakon ukupnog uticaja američke administracije u vezi poreskog ukrivanja preko švajcarskih banaka. Zbog kila mesa ili skromnih početnih uloga ugrožavati jedinu pravu uspješnu reformsku priču nacionalne ekonomije bilo bi finansijski i regulatorno, u najmanju ruku, sistemski opasno.

MONITOR: Sličnu situaciju imamo i na tzv. tržištu radne snage. Zašto ekspertsko znanje u Crnoj Gori, postaje teret a ne prednost? Da li je riječ samo o strukturi ovdašnje privrede ili se radi i o mentalitetu političko-poslovne elite koja kreira pravila igre?
KASALICA: Hvala što ste ovom tržištu pridružili atribut ,,tzv”. To je pravi izraz još jednog crnogorskog neoliberalnog kraha, nakon onih traljavarija sa tržišta kapitala. Znanje, ostvareni rezultat, kvalitetan CV, integritet i pristojnost u odnosu na poslovne ciljeve poslodavca nisu samo teret, nego prepreka da uopšte radite u Crnoj Gori. Uz čast časnim izuzecima, koji nažalost potvrđuju navedeno pravilo. Manjim dijelom je struktura privrednog bića onaj parametar koji utiče na takvo neposlovno i nedugoročno ponašanje prema ljudskim resursima. Drugi kvalifikativ je snažno opredjeljujući i pripada zakonskim određenjima i napornom uvezivanju konkursa uz masovno podignute, u posljednje tri godine radi štednje, HR portale i agencije. Ove institucije u ukupnom sistemu bez odgovornosti nastavljaju da jačaju mehanizme lokalnog nepotizma i nekvalitetnog klijentelizma.

Ipak, najjači negativni uticaj vrši kafanska elita, odnosno ono što kod nas određuje sve u politici i biznisu, a čemu inostrani menadžeri pripadaju punim srcem. Stoga ne iznenađuje da su sada poslodavci preko jednog udruženja zainteresovani za dodatnu liberalizaciju tobožnjeg tržišta rada; zaposleni predano rade ono što se traži od njih, a to je u većini slučajeva – ništa. Generalizacije nisu dobre, ali ovo je, u mjeri mogućeg, imparcijalan presjek stanja koji teorijski – zbog navedenog – ne zaslužuje da bude nazvan tržištem radne snage.

Zoran RADULOVIĆ

Komentari

INTERVJU

MIORAG VUJOVIĆ, ORGANIZACIJA KOD: Stvaraju se preduslovi za raspodjelu nacionalnih resursa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Sve ukazuje na to da se stvaraju preduslovi za rasprodaju nacionalnih resursa kako bi se pokrivale fiskalne avanture i velika zaduženja bez realnog osnova u privrednom rastu

 

 

MONITOR: Kako komentarišete najavu izmjena Zakona o državnoj imovini ?

VUJOVIĆ: Ne možete pravdati izbjegavanje poštovanja procedura i zaobilaženje zakona time da želite brže donositi odluke. Javne finansije i državna imovina su zaštićene upravo tim procedurama i tim zakonima. To nisu privatne finansije niti privatna imovina da bi sa njom raspolagali na taj način. U privatnom biznisu stvari stoje drugačije, ali u onome što je opšti interes, uz mehanizme kontrole i provjere, a uz podrazumijevanu strategiju djelovanja, što je moguće dužu, vi smanjujete mogućnost greške. Zašto je to važno? Pa svaka greška na tom polju košta mnogo i nekada su potrebne decenije za ispravku. Ujedno, korupcija je tada lakše moguća, jer kada potisnete osigurače koje štite opšte dobro, tada je i rizik od te pojave veći. Procedura i transparentnost se uvode da bi se uz pomoć javnosti državna imovina  zaštitila od bilo kakve mogućnosti njenog umanjenja ili devastiranja.

MONITOR: Aktuelni zakon obavezuje Vladu da traži dozvolu od parlamenta za valorizaciju imovine vrijedne do 150 miliona. Izmjenama bi se ta vrijednost podigla na 300 miliona eura. Šta bi to značilo?

VUJOVIĆ: Razumijem da se desila inflacija, ali ne vidim zašto bi Vlada bježala od toga da se u Skupštini javno pretrese svaka odluka kojom se raspolaže državna imovina, dakle imovina građana. Zar ona ne bi trebala da bude okrenuta ka tome da sa parlamentom podijeli odgovornost u donošenju takvih odluka. Priča da treba brže djelovati ne stoji, jer i parlament može brzo reagovati ako se radi o stvarima koje mogu biti na dobrobit građana u smislu da vi nekoj imovini dajete dodatu vrijednost. Sve ukazuje na to da se stvaraju preduslovi za rasprodaju nacionalnih resursa kako bi se pokrivale fiskalne avanture i velika zaduženja bez realnog osnova u privrednom rastu.

Dopuštanje ovakve odluke bi u praksi značilo da Vlada ima dodatnu koncentraciju moći na polju ekonomije i fiskalne politike uopšte, da je manje kontrolisana i da uticaj ekstremno krupnog kapitala kroz takve odluke može da poraste do neviđenih proporcija, jer možete tada prodavati ili zalagati državnu imovinu za sve i svašta.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

DR RADE  VELJANOVSKI, POLITIČKI I MEDIJSKI ANALITIČAR, PROFESOR FPN U BEOGRADU U PENZIJI: Najveća opasnost po region bilo bi Vučićevo potpuno okretanje ka Istoku

Objavljeno prije

na

Objavio:

Brisel i Vašington imaju bojazan da napetosti u regionu ne eskaliraju-a oni znaju koliko je u tome Srbija važna, pa im je bitnije da se održi stabilnost nego da se promijeni vlast. Od ovih centara moći se može očekivati diskretno ohrabrivanje opozicije da izvede promjene, ali ne i da oni urade posao umjesto nje

 

 

 

MONITOR:. Jedno vrijeme ste bili aktivni u srpskoj politici. Da li ste  iznenađeni prilično oštrom podjelom u koaliciji Srbija protiv nasilja i kakva bi bila Vaša odluka?

VELJANOVSKI: Nisam iznenađen podelom u koaliciji Srbija protiv nasilja, zapravo je to sasvim logično. Tu koaliciju je okupljalo iskreno odupiranje nasilju i zajednička želja da se promeni vlast, ali to nije dovoljno za političko delovanje. Ne mogu istim putem oni koji su za Evropsku uniju i oni koji su protiv, oni koji smatraju da je u Srebrenici bio genocid i oni koji to negiraju i čak slave zločince iz srpskog naroda, stranke koje se zalažu za stvarne demokratske vrednosti i imaju svest o realnosti kosovskog problema i one koje veličaju mitove prošlosti i traže da se na Kosovu proglasi okupacija. Ja i dok sam bio više u politici nisam imao nikakav uticaj, ali bih se zalagao za jasno profilisanje svake partrije i zajedničko delovanje isključivo po programskim ciljevima.

MONITOR: Na izborima je,  prvi put, učestvovao i „narodni tribun“ Savo Manojlović i osvojio značajan broj glasova. On je, po završetku izbora, pozvao na neku vrstu postizbornog bojkota republičke skupštine i dijela lokalnih parlamenata. Kako ocjenjujete njegov iznenadni ulazak u institucionalizovanu politiku i očigledan pokušaj da bude i tu proaktivan?

VELJANOVSKI: Savo Manojlović je samo još jedan dokaz nezrelosti opozicione scene u Srbiji. Inače, u politiku se i može ući samo institucionalizovano, sve ostalo je amaterizam ili NGO građanski aktivizam, što ima dodirnih tačaka sa politikom, ali nema mnogo izgleda da se poentira. Izlaskom na izbore, a zatim pozivom na bojkot odnosno izlazak iz lokalnih parlamenata, Manojlović je doprineo konfuziji koja je već postojala, a što obeshrabruje birače i dovodi do apatije. Respektabilan broj glasova koje je ova opcija dobila tu i tamo, takođe dokazuje da je građanima potrebno nešto novo, što odavno očekuju, ali čega nema.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

JOVANA MAROVIĆ, SAVJETODAVNA GRUPA BALKAN U EVROPI: Predstoji nam ogroman posao

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dobijanjem IBAR-a ne zatvaramo ni jedno pitanje i ni jednu oblast „na duže staze“, u smislu da smo napravili toliki iskorak i postigli velike rezultate i da se time ne moramo više baviti. I ona poglavlja koja su spremna za zatvaranje zatvaramo samo privremeno, predstoji nam ogroman posao na svim poljima

 

 

MONITOR:  Momenat kada ćemo znati da li smo dobili IBAR približava se. Je li IBAR izvjestan?

MAROVIĆ: Da, dobijanje IBAR-a je izvjesno i ne bi tu  trebalo da bude nikakvih iznenađenja. S jedne strane, proces evropske integracije je zasnovan na principu zasluga (merit-based) i u okviru njega Evropska komisija utvrđuje politiku uslovljavanja, definiše mjerila koja treba ispuniti, prati njihovu realizaciju i daje svoju (pr)ocjenu o postignutom napretku. Zbog toga bi trebalo da je od presudnog značaja izvještaj koji je Evropska komisija već izradila i njime dala zeleno svjetlo da pređemo u završnu fazu pregovora. S druge strane, proces je i politički, države imaju pravo veta i mogu da blokiraju kandidatkinju za članstvo bez obzira na rezultate. U ovoj fazi, nema najave blokiranja i zato očekujem da ćemo krajem juna i formalno imati čemu se da se radujemo.

MONITOR: Slažete li se sa onima koji smatraju da je usvajanje IBAR zakona pokazalo da se reforma jedne od najvažnjih oblasti svela na  štrikiranje zadataka?

MAROVIĆ: Uzimajući u obzir preostala prelazna mjerila, njih 31, koje je ova Vlada „preuzela“ od prethodnih i krenula u njihovo ispunjavanje, a zbog specifičnih političkih prilika u državi, do sada su se pokazali kao najzahtjevniji politički uslovi koji su se odnosili na imenovanja u pravosuđu, a za koja je potrebna 2/3 ili 3/5 većina u Skupštini. Kada je ovo postignuto u parlamentu, „prozor i šansa“, koji se ukazali zbog geopolitičke situacije, su se još više odrškrinuli, a skroz otvorili zbog izbora za Evropski parlament na kojim su države članice željele da se pohvale i određenim rezultatima na Zapadnom Balkanu. Otuda smo imali intenzivnu komunikaciju institucija sa Evropskom komisijom, brze reakcije sa obje strane, konstruktivnu saradnju koja je u svakom trenutku imala jasan cilj – IBAR. Naravno, bilo je i lakše doći do tog cilja utoliko što smo još  na nivou ispunjavanja tehničkih uslova i tek predstoji da se usvojeno i sprovede u praksi. Zbog brzine su  napravljeni određeni propusti, koji nisu beznačajni, a odnose na često neadekvatno uključivanje zainteresovane javnosti, zanemarivanje konstruktivnih predloga, usvajanje problematičnih rješenja i sveukupno utisak je  da ćemo vrlo brzo morati dodatno da unaprjeđujemo ove zakone. IBAR jeste tehnički izvještaj i on do sada u procesu pregovora nije ni postojao, već su postojala samo mjerila za otvaranje i zatvaranje poglavlja, pa je zbog toga Evropskoj komisiji i bilo lakše da zažmuri na određene propuste. Iz „IBAR epizode“ treba izvući pouke za dalji tok pregovora: zadržati posvećen odnos s obje strane, a otkloniti nedostatke, i tehničke i suštinske.

MONITOR:  Kako vidite odnose na relaciji ministar pravde Andrej Milović i premijer Milojko Spajić, te najavu Milovićevog razrešenja?

MAROVIČ: Loša je poruka koju premijer šalje predlogom za razrješenje ministra pravde nekoliko dana nakon što su usvojeni zakoni potrebni za IBAR, a koje je pripremilo  Ministarstvo pravde na čijem čelu je Milović. Iako je taj predlog očigledan rezultat političkih razmimoilaženja, trebalo je da se desi kada je Milović isključen iz PES-a, a ne sada kada bi premijer trebalo da bude zahvalan zbog ostvarenih rezultata. Isto tako, nejasan je i potez Milovića kojim on umjesto da podnese ostavku ako se ne slaže sa politikom premijera i Vlade, upućuje na svoje razrješenje. U oba slučaja je riječ o neodgovornim potezima nekoliko sedmica prije očekivanog dobijanja IBAR-a, čime pada u vodu priča da je IBAR iznad svega. Iako je, kao što sam već rekla, EK dala zeleno svjetlo za IBAR, ovakav razvoj događaja pokazuje da IBAR, ipak, nije iznad političkih razmirica i partijskih interesa. Sve češće turbulencije u PES-u, ali i između koalicionih partnera, nisu ohrabrujuće za političku situaciju u zemlji koja mora biti stabilna da bismo se mogli posvetiti reformama.

MONITOR:  Kako komentarišete odluku Vlade da zbog prihvaćenog amandmana u Skupštini, Milović ne prisustvuje sjednici parlamenta, odnosno Spajićevo obavezujuće uputstvo ministrima da o svakom amandmanskom djelovanju na IBAR zakone moraju obavijestiti najprije Vladu?

MAROVIĆ: Logično objašnjenje za „uputstvo“ da Vlada mora da da zeleno svjetlo za amandmane na IBAR zakone je to da je ona u komunikaciji sa Evropskom komisijom i da se nije željelo rizikovati s eventualnim odstupanjima. Međutim, ministar pravde predstavlja Vladu, zakoni su iz njegove nadležnosti i ne vidim šta je moglo da pođe „po zlu“ i zašto je Vlada morala da ga povlači „navrat- nanos“ iz Skupštine. Ukratko, na ovom primjeru smo konkretno vidjeli paradoks da Vlada ne vjeruje svom ministru i da ne vrednuje njegov rad.

MONITOR: Predsjednik države Jakov Milatović odbio je da potpiše dva IBAR zakona. Može li to uticati na proces dobijanja IBAR-a?

MAROVIĆ:Evropska komisija je dala pozitivnu procjenu ispunjenosti mjerila i prije nego što su svi potrebni zakoni za IBAR bili usvojeni u Skupštini. Smatram da se niko na političkom nivou u EU neće baviti formalnim stvarima, posebno što, iako su primjedbe Predsjednika opravdane, zakoni nakon drugog glasanja moraju biti potpisani.

MONITOR: Kako vidite konstataciju premijera o “koordinisanoj opstrukciji Andreja Milovića i Jakova Milatovića” evropskog puta CG?

MAROVIĆ: PES je u više navrata, otkad je u situaciji da vodi proces evropske integracije Crne Gore, stavljao do znanja da svi koji su protiv njih su protiv našeg evropskog puta, pa, čak, kao što je to često slučaj, kad taj neko štiti zakon. U stvari je riječ o čuvanju pozicije i političkim sukobljavanjima.

MONITOR: Kako komentarišete prisustvo predsjednika Parlamenta Andrije Mandića na Svesrpskom saboru u Beogradu?

MAROVIĆ: Andrija Mandić je bio na „saboru Srbije i Srpske“ . Nije mu tamo bilo mjesto kao predstavniku Crne Gore i samim tim to nije ni mogao biti, već ili kao običan posmatrač, što je nedopustivo budući da je predsjednik Skupštine Crne Gore, ili, što je izvjesnije, dužnik višegodišnjeg političkog saveznika i ideološkog vođe Aleksandra Vučića. Takva pozicija bi bila kompromitujuća i ponižavajuća za svakoga, osim za Andriju Mandića, koji tako ne poštuje sopstvenu državu i omalovažava jednu od najviših funkcija u njoj.

MONITOR: U otvorenom pismu premijeru, kritikovali ste njegov stav da “IBAR nije postojao prije PES-a”, kako ste kazali, ali i ocijenili da nam sa ovom parlamentarnom većinom IBAR ništa neće značiti?

MAROVIĆ: I prije i poslije političkih promjena u državi, svi koji su na bilo koji način učestvovali u procesu su se zalagali za određene olakšice, promjenu politike uslovljavanja i ispunjavanje mjerila po prioritetima, intenzivniji monitoring Evropske komisije… Premijer, reakcijom da niko prije 44. Vlade nije pominjao IBAR, kao da je želio da izbriše sve prethodne napore, umjesto da sopstveni uspjeh učini još većim isticanjem da se do njega došlo zajedničkim trudom i radom.

Crna Gora treba da uđe u EU kao građanska država u kojoj se jednako garantuju prava svima i teško mi je zamisliti da se to može desiti uz većinu u čijem su sastavu oni koji negiraju crnogorsku naciju i ne priznaju državu koju treba da predstavljaju u institucijama Unije. To je paradoks i utoliko je i čudna pozicija EU, koja se i sama suočava sa jačanjem desničarskih partija i populista, i koja godinama nije blagonaklono gledala na takvu koaliciju u Crnoj Gori, a sada je zove „evropskom“.

MONITOR:  Kako vidite ovdašnje reakcije na glas Vlade za usvajanje Rezolucije UN o Srebrenici, te Rezoluciju o Jasenovcu koja je u parlamentu?

MAROVIĆ: Reakcije su različite i bespotrebno ispolitizovane i one su skrenule pažnju sa suštine: ovdje se ne radi o većem ili manjem značaju rezolucija, ovdje je riječ o tome da je Rezolucija o Srebrenici bila na dnevnom redu GS UN-a, da smo se kao članica morali izjasniti, a da je naš stav o tom pitanju odavno utvrđen, zasnovan na presudama međunarodnih sudova i civilizacijskoj obavezi. Ponoviću: najmanje što možemo da učinimo za žrtve genocida u Srebrenici je da ih se sjetimo 11. jula, a Rezolucija je važna i zbog toga što se sam genocid u javnosti često negira. Rezolucija o Jasenovcu koja bi bila usvojena u Skupštini Crne Gore ne bi suštinski ništa promijenila, jer se 22. april već obilježava kao dan proboja zarobljenih iz jasenovačkog logora i komemoraciji svake godine prisustvuje državni vrh Hrvatske, a, takođe, u javnosti niko nikada ne negira Jasenovac. Rezolucijom o Jasenovcu možemo pogoršati odnose sa Hrvatskom koja je dobar susjed i pruža nam podršku na svim poljima u procesu demokratizacije, a pogrešan je i motiv usvajanja Rezolucije da bi određena politička grupacija ostala na vlasti i to je nepoštovanje samih žrtava.

MONITOR: Šta nas čeka poslije IBAR-a?

MAROVIĆ: Dobijanjem IBAR-a ne zatvaramo ni jedno pitanje i ni jednu oblast „na duže staze“, u smislu da smo napravili toliki iskorak i postigli velike rezultate i da se time ne moramo više baviti, a samim tim što i ona poglavlja koja su spremna za zatvaranje zatvaramo samo privremeno, predstoji nam ogroman posao na svim poljima. Najzahtjevniji će, opet, biti rad na vladavini prava, odnosno jačanju institucija, borbi protiv organizovanog kriminala i korupcije, neselektivnoj primjeni zakona u svim oblastima. Pregovori u poglavljima 23 i 24 će ubuduće biti usmjereni na ispunjavanje završnih mjerila, a koje ćemo dobiti u Zajedničkoj poziciji. Od presudne je važnosti da napravimo jasnu mapu puta, prioritete po godinama u trogodišnjem periodu, te da oko tih prioriteta gradimo konsenzus.

Glasanje za IBAR zakone je pokazalo da, iako vlast ne radi na toj sponi sa opozicijom, prvi put smo imali jasnu poruku opozicije da ne želi da blokira EU put. Da li je to bilo zbog „signala“ iz EU da ćemo IBAR dobiti bez obzira na sve, pa niko nije htio da političkim protivnicima pruži priliku da u njih upiru prstom, ili je rezultat, konačnog shvatanja da je EU cilj svih nas i da svi moramo učestvovati u njegovom ostvarivanju, ostaje da se vidi, ali je jasan putokaz u kom pravcu se mora ići.

Milena PEROVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Kolumne

Random image

Novi broj

Facebook

Izdvajamo