Povežite se sa nama

MONITORING

NAPAD NA IMOVINU BIVŠEG FUNKCIONERA ANB-A DUŠKA GOLUBOVIĆA: Poruka ka vrhu

Objavljeno prije

na

Opet je stiglo upozorenje iz mraka za Duška Golubovića, dugogodišnjeg visokog funkcionera Agencije za nacionalnu bezbjednost (ANB). U ponedjeljak , oko dva sata poslije ponoći, eksplodirala je bomba postavljena ispred teških gvozdenih vrata Golubovićeve velelepne vile u Kosmajskoj 34 u Podgorici, za čiju je izgradnju moralo biti izdvojeno mnogo više od policijske plate. U vili, po riječima bivšeg funkcionera ANB-a, stanuje trenutno sama njegova osamdesetogodišnja majka Olga.

Bombu je, kako su zabilježile bezbjednosne kamere na vili, postavio maskirani napadač. Policija tvrdi da ti snimci nijesu mnogo od pomoći u njegovom identifikovanju.

Napad na vilu u Kosmajskoj je, tumače upućeni, treće po redu upozorenje Goluboviću, odnosno interesnom klanu Grand kome Golubović navodno pripada, a koji, kako se tvrdi, predvode bivši ministri inostranih poslova Milan Roćen i Igor Lukšić. Moć tog klana vezuje se za unosne građevinske poslove kompanije Bemaks, navodno povezivane sa Roćenom, što je on više puta demantovao. Nasuprot se nalazi interesni klan Mojkovac koji se vezuje za poslove sa cigaretama, i koji, prema istim tvrdnjama, navodno predvode potpredsjednik Vlade i bivši šef ANB-a Duško Marković i Veselin Veljović, koji kontrolišu policiju. I Marković je više puta demantovao te tvrdnje, pa i nedavno kada su optužbe stigle od pojedinaca iz same policije. Klan Grand je, tvrde naši izvori, osim sa strukturama ANB-a u boljoj poziciji kada je riječ o vezama sa tužilaštvom.

Upućeni tvrde da se radi o nastavku sukoba klanova i domaćih obavještajnih struktura, a u prilog toj tezi navode i činjenicu da nijedan od ranijih napada na Golubovićevu imovinu, i imovinu drugih pripadnika službi nije rasvijetljen.

Prije nepuna tri mjeseca, u septembru ove godine, bačena je eksplozivna naprava na lokal Grand u centru Podgorice, koji je bio simbol režima i samog klana Grand. U njemu su nerijetko viđani Roćen, Golubović, ali i drugi pripadnici partije na vlasti. U tom su lokalu sklopljeni, pisali su mediji, i neki unosni državni poslovi. Bomba je postavljena u isto doba noći kada i ova u Kosmajskoj, kada nikog nije bilo u kafiću, zbog čega se tumačilo da se radi o upozorenju grandovcima. Vlasnici Granda su odmah nakon napada zatvorili kafe, da li zbog toga što su ozbiljno shvatili poruku i nijesu računali na istragu i zaštitu policije.

Dva mjeseca ranije, u julu ove godine, u isto doba noći i u vrijeme kada nije bilo nikog u kafiću, eksplozivna naprava eksplodirala je i ispred lokala Macchiato u City kvartu u Podgorici. I taj napad povezivan je sa Golubovićem, iako se, kako su mediji pisali lokal zvanično ne vodi na bivšeg funkcionera ANB-a, već na Podgoričanina Nikolu Novakovića.

Monitor je uvidom u arhivu evidencije privrednog registra utvrdio da je lokal, odnosno kompanija Macchiato CO koja gazduje lokalom donedavno, prema podacima Službenog lista do januara ove godine, bio u vlasništu Golubovićeve supruge Danijele. Tada je kompaniju preuzela Katarina Milošević, a ubrzo zatim Novaković. Mediji su pisali da je lokal u vlasništvu Srđana Kaluđerovića, ali se njegovo ime ne pominje nigdje u zvaničnim dokumentima.

Nijedan od tih napada policija nije rasvijetlila, a istrage, koliko se zna, nijesu krenule s mrtve tačke.

Zoran Miljanić iz Demosa smatra da to ukazuje da je posrijedi rat domaćih bezbjednosnih struktura. ,,Čitav niz napada na imovinu građana, među kojima su istaknuti pripadnici službi bezbjednosti, ostaju  nerasvijetljeni –  bez počinioca, motiva, a  pukom srećom bez žrtava nedužnih građana”, kazao je Miljanić.

Po njemu poseban problem je ,,namjerno neimenovanje šefa specijalnog tima policije zaduženog za saradnju sa tužilaštvom, što je i osnovna karika u lancu organa zaduženih za borbu protiv organizovanog kriminala i korupcije”.

Upravo bi to mjesto i postavljenje moglo biti jedan od razloga razmirica klanova. Svi dosadašnji incidenti koji su tumačeni kao njihovi sukobi dešavali su se u vrijeme kad su zauzimane strateške državne pozicije, od policije do tužilaštva. Klan koji ostane van institucije ostaje u strahu od gubljenja moći poslije čega se lako može naći na udaru crnogorske selektivne pravde.

Napad na lokal Grand tumačio se tako strahom Mojkovčana od istraga Specijalnog tužilaštva o poslovima s cigaretama. Nešto ranije javno je iskazan animozitet između tužilaštva i Duška Markovića. Navodno Grand ima bolje odnose sa tužilaštvom. Specijalni tužilac Milivoje Katnić gostovao je neposredno pred napad u Kosmajskoj, u emisiji Načisto na TV Vijesti, kad je najavio da će pravda pokucati na svačija vrata.

Katnić je među onima koji imaju presudan uticaj na izbor prvog čovjeka Specijalnog tima policije, sa čijim se izborom i formiranjem jedinice kasni. Prema pisanju Vijesti, policija je ranije dostavila Katniću spisak od desetak policajaca i predlog za šefa  tima, a on odgovorio svojim, bitno drugačijim,  spiskom. Najozbiljni kandidat za mjesto šefa Specijalnog policijskog tima sada je prema Vijestima šef Odsjeka za suzbijanje privrednog kriminaliteta Dragan Radonjić. Donedavno to je bio šef Odsjeka za borbu protiv organizovanog  kriminala Saša Milić, koga je ministar unutrašnjih poslova Raško Konjević u međuvremenu suspendovao.

Monitorovi izvori tvrde da je Golubović pominjan kao mogući izbor. Od toga se odustalo. ,,Moguće i da su Amerikanci to zaustavili”, kaže za Monitor visoki funkcioner koji je želio da ostane anoniman. Mediji su više puta pisali da će Golubović nakon ANB-a, i pošto je odbio da se kao većina u Agenciji penzioniše, ostati zapošljen u okviru policije. Jedno je sigurno – ako bi Mojkovčani, koji su do sada kontrolisali policiju, izgubili to mjesto, njihova moć bila bi ozbiljno poljuljana, a poslovi ranjiviji.

Golubović ima u najmanju ruku kontroverzan status, tako da bi njegovo postavljanje vjerovatno izazvalo reakcije predstavnika NATO-a i Brisela. On je pominjan u aferi oko navodne paraobavještajne službe koja je imala zadatak da prati i kompromituje opozicionare, diplomate, sudije, kritičare režima. Nebojša Medojević, član skupštinskog Odbora za bezbijednost tvrdio je da tu službu kontroliše Milan Roćen i da je Golubović, pored Zorana Lazovića, još jednog kontroverznog bivšeg ANB-ovca koji se takođe vezuje za klan Grand, važan dio te službe. Prema tvrdnjama Medojevića, oni su bili spona sa grupom oficira, specijalizovanih za špijunažu, koji su godinama navodno radili „u paralelnoj tajnoj službi za potrebe Roćena i Mila Đukanovića”.

Čistka u bezbjedonosnim službama, kao uslov za integracije, nametnuta je, prema brojnim tvrdnjama, spolja, a Golubović je navodno bio jedan od onih koji su morali da odu. Lazović je penzionisan prije nekoliko mjeseci. Medojević je svojevremeno optužio Ivana Mašulovića, sa kojim je Golubović imao intezivnu komunikaciju, za curenje informacija. Monitor je pisao da je tokom posjete sjedištu ANB-a članova Odbora za bezbjednost Medojević pitao nadležne da li su inostrani partneri, između ostalih i američka DEA, tražili provjere da li je Mašulović „odavao informacije” i Draganu Fricu Dudiću, Šarićevom saradniku. Mašulović je u doba Roćena rukovodio službom za Informativno-tehničku i bezbjednosnu podršku Ministarstva inostranih poslova.

Listing Golubovića bio je u decembru 2011. predmet rasprave članova Odbora za bezbjednost, kada je Veselin Veljović pokazao taj dokument u Skupštini. On je kazao da je policija sačinila listing Golubovića, tada službenika ANB-a, na zahtjev jedne strane policijske organizacije i da je on toj organizaciji proslijeđen.

Golubovićevo ime pominjalo se i u vezi sa listingom telefonskih poziva narkobosa Nasera Keljmendija, kome se sada sudi na Kosovu. Među onima koji su komunicirali sa narkobosom bio je i Golubović.

To nije bio prvi put da se ovaj bivši funkcioner ANB-a dovodi u vezu sa osobama sa optužnica za organizovani kriminal.

Njegovo i ime Zorana Lazovića pominjalo se u brojnim aferama sa bosovima organizovanog kriminala, od Nasera Keljmendija do Safeta Kalića. Njih dvojica junaci su snimka svadbe Safeta Kalića, koji je dospio u javnost, gdje su bili skupa u društvu pripadnika moćnih klanova, Kalića, Šarića. Na snimku se vidi i bivši šef obezbjeđenja Mila Đukanovića Ljubiša Mijatović. U to vrijeme šef ANB-a bio je Duško Marković. Kalić je, tik pred hapšenje, pobjegao iz Crne Gore.

I Marković i Veljović pojasnili su da su kontakti sa takvim licima u opisu posla pripadnika ANB-a. Ostalo je nerazjašnjeno zašto je onda Golubović, kako je Monitor već objavio, bio pod mjerama tajnog nadzora UP od januara do juna 2007. Golubović je stekao ogromnu imovinu, zvanično od policajske plate.

Golubović je bio ,,veza” režima sa organizovanim kriminalom. Mnogi od narkobosova sa kojima je on komunicirao svoje su poslove nesmetano vodili u Crnoj Gori, neki i sjedjeli u Grandu. Svi su u zatvoru, a neki od njih, poput Šarića nezadovoljni kaznama.

Golubović više nije u službi, ali zna mnoge tajne. Sve ukazuje da se, napadom na njegovu imovinu, najvjerovatnije šalje poruka nekom moćnijem od njega. Sve takođe ukazuje da se napadači ne boje policije.

Milena PEROVIĆ-KORAĆ

Komentari

Izdvojeno

EKONOMSKE TEME U SJENCI VISOKE POLITIKE: Život na čekanju

Objavljeno prije

na

Objavio:

Elektroprivreda, Željezara, Aerodromi, nastavak auto-puta… Ljetnja sezona, javni dug, platni promet… Partijsko zapošljavanje i egzodus radne snage… Teme o kojima se ne govori

 

Aerodromi Crne Gore dočekali su, u srijedu, milionitog putnika u 2022. Dok je Petar Radulović, zamjenik izvršnog direktora Aerodroma, skupa sa vršiteljkom dužnosti izvršne direktorice Air Montenegro, putnici iz Istambula uručivao prigodan poklon (besplatnu avio kartu) Odbor direktora kompanije koja gazduje aerodormima u Podgorici i Tivtu donio je odluku o smjeni izvršnog direktora Gorana Jendreoskog. I imenovanju jednog od njegovih pomoćnika za v.d. direktora.

Tako je prestižni klub državnih institucija i preduzeća sa upravom u v.d. stanju dobio još jednog člana.

Da li zbog neočekivanog razrješenja direktora za koga je prije nepunih četrnaest mjeseci rečeno kako ga krasi ,,bogato radno iskustvo u vazduhoplovstvu” (obrazloženje za smjenu nijesmo čuli), tek i u Vladi su se sjetili da tender za izbor koncesionara koji bi trebalo da gazduje aerodromima u Tivtu i Podgorici nekoliko narednih decenija, još nije završen. Taj je posao započela, i trebala da ga privede kraju, još Vlada Duška Markovića, odnosno, resorno Ministarstvo saobraćaja kojim je tada upravljao Osman Nurković. Prije dvije godine, ili još ranije.

Postoje tri rješenja za nastalu situaciju, prosvijetlio nas je premijer Dritan Abazović objašnjavajući kako Vlada može prihvatiti ponudu i potpisati ugovor sa nekim od tadašnjih kandidata (iako su se uslovi u međuvremenu dramatično   promijenili), raspisati novi tender ili odustati od traženja koncesionara i Aerodrome zadržati pod državnom upravom. Premijer nije pomenuo ali ima i četvrto rješenje, čini se najvjerovatnije: da aktuelna Vlada taj posao, kao i mnoga druga proljetošnja obećanja, ostavi u amanet svojim nasljednicima.

Do tada će Aerodromi i država kao njihov vlasnik, očekivati od manadžmenta u v.d. stanju ,,ubrzanje započetih procesa modernizacije”. Iskustvo uči da bi se narečeni proces mogao svesti na nova zapošljavanja. U Aerodromima je od prethodnih izbora do početka ljeta zapošljeno 140 novih radnika.

Približno, to je nekih pet posto od ukupnog broja onih koji su posao u državnim preduzećima našli nakon posljednjih parlamentarnih izbora. Riječ je, računaju u medijima i Ministarstvu kapitalnih investicija, o nekih 2,6 hiljada novozapošljenih. Skoro četvrtina njih uhljebljena je u pljevaljskom Rudniku uglja (posljednji podaci govore o 646 novih radnika na određeno, neodređeno vrijeme i sa ugovorima o djelu). Negdje na pola tog posla, iz Pljevalja smo saznali da među novozaposlenima nema nijedan pripadnik manjina. Do danas, nema naznaka da je politika jednonacionalnog zapošljavanja bitnije promijenjena. Kao što se ne vidi da aktuelna Vlada pokušava uraditi išta drugačije oko partijske raspodjele plijena.

Da se vratimo Aerodromima i njihovom milionitom putniku. Poređenja radi, u ljeto 2019. oba su crnogorska aerodroma dočekala i darovala svog milionitog putnika. Tivat nešto ranije od Podgorice – 31. avgusta u odnosu na drugu polovinu septembra.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PREDSJEDNIK PRELOMIO O NEUSTAVNOM ZAKONU O OPŠTINAMA: Na izbore – pa ko šta odnese

Objavljeno prije

na

Objavio:

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, izdvojili su mišljenje sudija Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića

 

Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, kojima su redovni izbori u 14 opština odloženi za 23. oktobar (umjesto u maju), proglašene su neustavnim. Nova parlamentarna većina, sastavljena od Demokratske partije socijalista (DPS, Socijalističke narodne partije (SNP), Koalicije Crno na bijelo, Socijal-demokratske partije i manjinskih partija izglasala je odlaganje izbora na Dan Evrope (9. maja). Međutim, iako je postupak zahtijevao hitnost, Ustavni sud je odluku o neustavnosti zakonskih odredbi donio tek 28. jula – gotovo tri mjeseca nakon donošenja spornog zakona.

Pravno dejstvo i šteta od neustavnog zakona nastupili su odmah nakon što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović potpisao izmijenjeni zakon. On je akt jednom vratio Skupštini na ponovno izglasavanje, što mu omogućava Ustav, ali morao ga je potpisati nakon što je ponovo usvojen. Premijer Dritan Abazović pravdao je odlaganje izbora time što nemamo izglasan Ustavni sud i Sudski savjet, dok su opozicione stranke i civilno društvo upozoravali da se time krši Ustav i pravo građana da vlast biraju svakih četiri godine.

U opštinama koje su izbjegle izbore na proljeće, lokalnim parlamentima produženi su mandati. Aktuelne većine odbornika kasnije su ponovo izabrale predsjednike opština na drugi mandat, bez izbora. Do sada su ponovo izabrani predsjednik Opštine Žabljak Veselin Vukićević, Glavnog grada – Ivan Vuković, Bara – Dušan Raičević i Opštine Golubovci Tanja Stajović. Svi su iz Demokratske partije socijalista. Pravnici tvrde da su sva imenovanja sporna, jer proizilaze iz neustavnog zakona.

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, na sjednici ustavnosudske instance izdvojili su mišljenje sudije Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića.

Iličković kaže da je dao i izdvojeno mišljenje jer je odluka nepotpuna i necjelovita, donijeta sa zakašnjenjem, zbog čega su nastupile mnoge štetne posljedice koje će biti vrlo teško otkloniti. Odluka, tvrdi, ostavlja brojne dileme.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLODAVCI NA MUKAMA: Radnika nema, a neće ih ni biti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Domaće radne snage, i one iz regiona, biće sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja

 

„Potrebne radnice“, „Traži se konobar“, „Zapošljavamo“ – skoro da nema ulice u Podgorici u kojoj na malim prodavnicama, radnjama ili kafićima ne vidite oglas za posao. Vlasnik kafića kaže za Monitor da je oglas za konobara objavio prije skoro dva mjeseca: „Da se bar ko javio da se interesuje. Niko. Ni jedan poziv nisam imao“. Njegov kolega odložio je otvaranje novog kafića za septembar jer su mu dvije ekipe radnika otišle da rade na primorje.

Iste nevolje i na primorju. „Radna snaga nas napušta. Digli smo plate da bi ih zadržali, da ne bi pošli u Hrvatsku i mi smo u velikom minusu, ne možemo da podmirimo troškove. Jedino što imamo su inspekcije koje su za nam za vratom“, žalio se medijima na početku sezone ugostitelj iz Petrovca.

Nevolje sa radnom snagom ponavljaju se tokom svake ljetnje turističke sezone. Ugostitelji kažu da se od pandemije samo pojačao. Ljudi su iz ugostiteljstva otišli u druge, sigurnije branše ili na druga mjesta gdje imaju bolje uslove.

Samo Budvi tokom sezone nedostaje oko 3.000 radnika, uglavnom  kuvara, konobara, čistačica, sobarica… Da bi privukli radnike neki od ugostitelja su ove sezone bili prinuđeni da povećaju plate – konobarima i sobaricama od 500 do 800 eura, kuvarima od 800 do 2.500… Aleksandar Jovanović iz Udruženja ugostitelja Budve izjavio je: „Ugostitelji su bili primorani da izdvajaju više za plate zaposlenima. Uz povećanje zarada na nivou države, došlo se u apsurdnu situaciju da kuvar ima zaradu kao ministar ili premijer“.

Iz Unije slobodnih sindikata upozoravaju da  problem nedostatka radne snage nije slučajan. „On ima utemeljenje i u činjenici da u određenim sektorima (turizam, građevinarstvo, trgovina…) poslodavci godinama ne stvaraju ambijent za dostojanstvene uslove rada što odvlači domaću radnu snagu od ovih poslova. Niske zarade, nesigurni (prekarni) ugovori o radu, prekovremeni rad koji je pravilo, a ne izuzetak, nemogućnost korišćenja godišnjeg odmora i druge povrede prava iz radnog odnosa, doprinosili su i dalje doprinose tome da naši građani i građanke ne žele da budu radno angažovani u tim sektorima“, kaže za Monitor Ivana Mihajlović, zamjenica generalnog sekretara Unije.

Ne nedostaje radnika samo u turizmu. Prema podacima Unije poslodavaca deficitarna zanimanja su ona trećeg i četrtog nivoa kvalifikacije iz sektora turizma i ugostiteljstva, saobraćaja, trgovine, građevinarstva, najčešće zanatska zanimanja i usluga:  konobari, kuvari, recepcioneri, točilaci pića, prodavci, higijeničari, sobarice, serviri, pomoćni građevinski radnici i druga srodna i pomoćna zanimanja iz navedenih oblasti. Među visokoškolskim zanimanjima kao deficitarna od strane privatnog sektora izdvajaju zanimanja iz oblasti informacionih tehnologija (IT).

Iz Privredne komore za Monitor su kazali da zbog sezonskog karaktera crnogorske privrede poslodavci u pojedinim oblastima imaju velike poteškoće da nađu odgovarajuću radnu snagu. Naglašavaju da je to posebno izraženo u sferi turizma, ugostiteljstva i građevinarstva, i rezultira većim zapošljavanjem strane radne snage, u odnosu na domaće radnike. Prema podacima Ministarstva rada, u utrošenim kvotama za zapošljavanje stranaca u 2021. godini, pretežno učešće (79,65 posto), imaju četiri grupe zanimanja: građevinarstvo, usluge smještaja i ishrane, ostale uslužne djelatnosti i trgovina. Takođe je stalna potražnja za stručnjacima iz oblasti informacionih tehnologija, gdje dolazi do izražaja ne samo pitanje ponude radne snage na tržištu rada iz ove oblasti odnosno kvantiteta, već i njenog kvaliteta. Deficitarni kadrovi u pojedinim opštinama su takođe doktori medicine, a u oblasti saobraćaja vozači teretnjaka, vozači autobusa, vozovođe…

„Uzroci navedene deficitarnosti odnosno neusklađenosti ponude i tražnje u Crnoj Gori su višestruki: obrazovna politika i kvalitet obrazovanja, politika zapošljavanja, migracije stanovništva ali i sistem vrijednosti i mentalitet crnogorskih građana pri čemu vrlo često, prema riječima poslodavaca, domaća radna snaga nije zainteresovana za rad u pojedinim sektorima odnosno na pojedinim od navedenih pozicija. Naročito posljednje rezultira zapošljavanjem strane radne snage, pa se u Crnoj Gori svake godine izda preko 20.000 radnih dozvola za strance“, kaže za Monitor Ana Marković, šefica sektora za obrazovanje i rad sa članstvom Unije poslodavaca.

Mladi nijesu spremni da rade slabo plaćene poslove. Godinama ankete govore da sve više njih razmišlja da napusti Crnu Goru – 33,4 odsto mladih želi da napusti Crnu Goru (istraživanje rađeno maja 2022), a 92 odsto mladih bi privremeno ili trajno napustilo Crnu Goru radi boljih poslovnih prilika (decembar 2021).

Posljednje istraživanje Instituta za strateške studije i projekcije koje je sprovedeno u 15 crnogorskih opština na uzorku od 1.818 mladih govori da je najveći broj mladih koji rade zaposlen u sektoru trgovine i usluga. Trećina ispitanih, odnosno 30,5 odsto, radi na poslu koji ne odgovara nivou stečenih kvalifikacija ni oblasti školovanja, odnosno studiranja. Najčešće prepreke koje su identifikovali su opšti nedostatak poslova, loši radni uslovi, potrebna partijska knjižica kao i potrebna veza, dok se 31,9 odsto mladih nije registrovalo u Zavodu za zapošljavanje, najčešće jer ne vide korist od registracije.

Mihajlović upozorava da se Crna Gora već suočava i da će se tek suočiti sa egzodusom radne snage. Iz Sindikata ističu da poslodavci ne preduzimaju ništa kako bi stvorili dostojanstvene uslove rada i zadržali radnu snagu.

Istraživanje koje je USSCG sprovela tokom 2021. godine uz podršku Međunarodne organizacije rada, pokazalo je da 38,2 odsto ispitanika razmišlja o odlasku iz Crne Gore u potrazi za boljim poslom, ali još uvijek nije preduzelo konkretne aktivnosti na tom planu. Dodatnih 11,1 odsto ispitanika je već preduzelo konkretne korake u vezi sa odlaskom.

„Kao najfrekventniji odgovor na pitanje koji je dominantan razlog za odlazak iz Crne Gore, 57,7 odsto ispitanika navelo je adekvatnu zaradu, a odmah nakon toga bolje uslove rada. Ovakvi i slični podaci iz drugih istraživanja trebalo bi da budu alarm kako za poslodavce, tako i za samu državu jer ćemo u suprotnom izgubiti najznačajniji resusr – ljude“.

Procjenjuje se da je Zapadni Balkan za nepunih 20 godina napustilo 4,4 miliona ljudi, što je jasan signal da moramo raditi u pravcu mobilizacije svih kreativnih potencijala, reformi obrazovnog sistema, podsticanju privatnog sektora i inovativnosti kako bi od naše zemlje i regiona napravili perspektivno mjesto za život i rad, ističu iz Privredne komore.

Preciznih podataka koliko je stanovnika posljednjih decenija napustilo Crnu Goru nema. I dok naši idu na Zapad, svake godine se uvećava broj onih koji posao traže u Crnoj Gori. Posljednji podaci Zavoda za zapošljavanje o deficitarnim kadrovima su iz 2019. Navodi se da je te godine najviše dozvola za strance se izdato u sektoru Usluge smještaja i ishrane – preko 6.000, zarim Građevinarstvo – 5.500, Ostale uslužne djelatnosti – 2.150 i Trgovina na veliko imalo preko hiljadu. Zapošljeni dolaze iz Srbije, Turske, BiH, Kine, Albanije, Rusije, Kosova, Makedonije.

I u komšiluku slične muke. U posljednje dvije decenije stanovništvo Srbije smanjeno je za 625.000 ljudi i radna snaga postala je oskudan resurs. Srbija već godinama na ovaj ili onaj način uvozi radnike, prije svega iz okolnih zemalja: Albanije, Makedonije, BiH, ali sve više se nalazi na mapi stanovnika udaljenih, egzotičnih i siromašnih država. Mediji su objavili da je tamošnja Vlada u procesu zaključivanja sporazuma sa Bangladešom, Vijetnamom i Gvatemalom kojim bi se olakšao dolazak radnika iz ovih zemalja u Srbiju.

Hrvatska, iz koje se masovno odlazi na rad u Njemačku i Irsku, se godinama suočava sa hroničnim nedostatkom radne snage. Procjenjuje se da Hrvatskoj kontinuirano nedostaje 60.000 radnika.

Krešimir Sever, predsjednik Nezavisnih hrvatskih sindikata, za DW je izjavio da se procjenjuje da je Hrvatsku napustilo do deset posto stanovnika: „Iako u Hrvatsku dolaze raditi ljudi iz Srbije, BiH, Sjeverne Makedonije i Kosova, i njih je sve manje s obzirom na to da je i njima, kao i Hrvatima, isplativije otići u razvijenije zapadnoeuropske zemlje. Sve više stranih radnika dolazi u Hrvatsku putem posredničkih agencija iz Nepala, Filipina, Bangladeša, Kine, Indije, Rusije, Koreje, čak i Tajlanda, Meksika…“.

U BiH, egzodus koji je započeo tokom rata, nikada nije ni prestao.

Problem nedostatka odgovarajuće radne snage karakteriše i privredu EU, pa je tako u ekonomskom istraživanju Evropske asocijacije komora – EUROCHAMBRES-a, 40 odsto poslodavaca u Evropi prijavilo poteškoće u pronalaženju zaposlenih sa potrebnim vještinama. Nedostatak kvalifikovanih radnika smatra se drugim glavnim izazovom za preduzetnike.

U Evropskoj uniji stopa nezaposlenosti je dostigla istorijski minimum i iznosila je u martu 2022. 6,2 odsto, a u eurozoni na 6,8 odsto aktivnog stanovništva prema podacima Eurostata. Među članicama EU, najviše stope nezaposlenosti u martu su imale Španija (13,5 odsto), Grčka (12,9 odsto) i Italija (8,3 odsto), dok su najnižu stopu nezaposlenosti imale Češka (2,3 odsto), Njemačka (2,9 odsto), Malta i Poljska (po tri odsto).

Iz Privredne komore kažu da se očekivanim padom društvenog bruto proizvoda i inflacije izazvane krizom zbog pandemije, ratom u Ukrajini i privrednom recesijom, očekuje pogoršanje stanja i u ovoj sferi.

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Poslodavci neće moći da ispraćaju radnike sa onom čuvenom – „Ako nećeš ti, ima ko će da radi“ (podrazumjeva se za male pare i nikakve uslove rada). Domaće radne snage, i one iz regiona, će biti sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo