Povežite se sa nama

MONITORING

OČAJ REGIONALNOG RAZVOJA: Svi u Podgoricu

Objavljeno prije

na

Glavni grad Crne Gore može se podijeliti na dvije grupe: one koji misle da od “irvasa” više ne može da se živi i one koji kažu da su među “Cikotiće” došli silom nasramotu. Kako se stvari odvijaju, nadjačaće ovi drugi. Ostatak Crne Gore postaće zbir malih, rasutih neviđboga u kojima umiru starci.

Već na popisu 2011. Podgorica je činila trećinu Crne Gore. U državvi sa 620 hiljada stanovnika, u glavnom gradu živjelo je blizu 186 hiljada. Samo pet godina kasnije, podgorički opštinski činovnici tvrdili su da da se ta brojka mijenja iz dana u dan. Tadašnji menadžer Glavnog grada, Dragutin Đeković, kazao je u ljeto 2015. da u Podgorici živi 250.000 ljudi. Prema njegovom objašnjenju, na osnovu broja zdravstvenih knjižica i drugih paremetara koje pokazuju gradske službe “procentualni priliv stanovništva u Podgorici je oko sedam, osam odsto na godišnjem nivou”.

Prema podacima Zavoda za statistiku u Podgoricu se prošle godine doselilo 2.027 ljudi. Ta brojka odnosi se samo na one koji su se uredno odjavili iz matičnih i prijavili u podgoričkoj opštini. Ne zna se koliko je onih koji su se doselili “nezvanično”, ali, izvjesno, nije mali.

Tokom 2017. u Podgoricu se doselilo najviše Bjelopoljaca – 317, pokazuju Monsatatovi podaci o migracijama po opštinama. Na drugom mjestu su Nikšićani – njih 277 odlučilo je da se doseli u glavni grad. Da nije tačno da samo sjevernjaci ljube Podgoricu pokazuje podarak da su na trećem mjestu po broju doseljenih – 159 stanovnika Bara. Slijede oni koji su stigli iz Pljevalja – 155, Berana – 152, danilovgrad – 151, Cetnjie 122, Kolašin – stotina. Brojke koje pokazuju koliko se ljudi Iz ostalih opština, tokom prošle godine preselilo u Podgoricu je ispod sto. Među njima su 73 stanovnika Rožaja, ali i 87 ljudi iz Budve.

Grdnu sliku o velikom dijelu Crne Gore daju i podaci o prirodnom priraštaju. Tokom prve polovine ove godine zabilježeno je da se u 17 od 23 opštine više ljudi umire nego što se rađa. Kao i obično, prednjače Pljevlja. Negativan prirodni priraštaj u toj opštini je 144. Na Cetinju je razlika između rođenih i umrlih 62 u korist umrlih, u Herceg Novom 45, u Ulcinju 36, Danilovgradu 22, Mojkovcu 19, Beranama 16, Kolašinu i Nikšiću po 15, Šavniku i Žabljaku po deset, Plužinama devet, Bijelom Polju, Andrijevici i Gusinju po osam, Kotoru -četiri, Plavu – jedan.

U samo šest opština u Crnoj Gori više se ljudi rađa nego što umire. Najviši prirodni priraštaj je u Podgorici 403, Budvi 85, Rožajama 64, Baru 23, Tivtu 18 i Petnjici – pet.

Tokom prvih sedam mjeseci ove godine u Podgoricu se doselilo 1.486 ljudi, odselilo se njih 591. Saldo: 895. Ako se doda brojka 403, koliki je prirodni priraštaj, broj stanovnika glavnog grada porastao je za 1.298.

Sabiranje negativnog prirodnog priraštaja i razlike između brojeva doseljenih i odseljenih, pokazuje grozne podatke o nekim opštinama. Najgore, trenutno, stoji Bijelo Polje. Premda je prirodni priraštaj u tom gradu u “malom” minusu od osam osoba, broj odseljenih od 310 – ukupno 318 – dovodi taj grad na prvo mjesto među onima koji se u Grnoj Gori značajno smanjuju. Sistematski, najgore stoje Pljevlja, koja su u ovoj računici na drugom mjestu. Sa priraštajem od -144 i razlikom u broju doseljenih i odseljenih od -165 u prvih pola godine, ovaj grad se smanjio za 309 ljudi. Slični podaci ponavljaju se godinama, Pljevlja odavno izumiru. Na trećem mjestu je Nikšić sa 187 odseljenih i prirodnim priraštajem -15. Zajedno – 202. Slijede Berane sa 169 odseljenih i prirodnim piraštajem od – 16, što znači da je od početka godine smanjeno za 185 ljudi. Na Cetinju je negativni prirodni priraštaj 62, odselila se 101 osoba. Zajedno, minus za prijestonicu iznosi 163.

Naravno da imamo Strategiju. Dugoročnu. Strategija regionalnog razvoja Crne Gore za period 2014-2020. usvojena je u junu 2014. godine. Strateški cilj je postizanje ravnomjernijeg socio-ekonomskog razvoja svih jedinica lokalne samouprave i regiona, zasnovanog na konkurentnosti, inovativnosti i zapošljavanju. Fino štivo.

“Strategija regionalnog razvoja Crne Gore za period 2014-2020. godina vezuje se za dokument “Pravci razvoja Crne Gore 2013-2016”, koji se operacionalizuje kroz tri ključna pravca: pametan, održivi i inkluzivni rast, koji treba da doprinesu dostizanju veće zaposlenosti, produktivnosti i socijalne kohezije u zemlji”, piše pri početku dokumenta. Ne zna se šta ljepše cvjeta “pametan rast” ili “zaposlenost”. Čudo jedno kako buja Nikšić kad se otvori novi veliki “Voli” i zaposli 50 ljudi, uglavnom prodavačica.

Izvještaj o sprovođenju strategije vlada usvaja svake godine. Radi se, u tom dokumentu iz 2016-te godine, recimo, ima čak 125 strana

Stopa nezaposlenosti na nivou države povećana je sa 14,95 odsto na kraju 2014. godine na 17,24 na kraju 2015. godine, u istom periodu stopa nezaposlenosti u Sjevernom regionu povećana je sa 22,22 na 26,45 procenata. U središnjem regionu povećanje stope nezaposlenosti je sa 12,77 na 14,55, a u Primorskom regionu sa 11,98 na 13,32 odsto. Tako se, pokazuje Izvještaj, regionalni razvoj očituje povećanjem nezaposlenosti. Pa budi pametan.

“Iz ugla alokacije sredstava po regionima Crne Gore, u prednosti je Sjeverni region sa najvećim iznosom realizovanih ulaganja, 46 odsto ukupnih ulaganja realizovanih u 2015. godini, što se najvećim dijelom pripisuje projektima u oblasti energetike i energetske efikasnosti i izgradnji dionice Smokovac-Mataševo auto-puta Bar-Boljare”. Auto-put spada u održivi rast i računa se u regionalni, ne u razvoj čitave države. Još je interesantnija priča o ulaganjima u “oblasti energetike i energetske efikasnosti”, što se, ako je vjerovati očinjem vidu, odnosi na izgradnju mini elektrana od kojih građani sjevera prokukaše. Čisto čovjeku irvasu dođe da kaže – fala na regionalnom razvoju.

Ovoga ljeta vlada je krenula odlučno. Usvojila je Predlog akcionog plana za sprovođenje Strategije regionalnog razvoja Crne Gore od 2014-2020, kojim su za ovu godinu predviđena sredstva od oko 795 miliona eura.

Dvjesta miliona za dionicu puta Bar – Boljare i “veliki dio sredstava za energetski sektor i infrastrukturu”. I evo ga opet energetski sektor. Pošto nema na vidiku ni hidroelektrana ni bloka dva Termoelektrane., opet će ulaganja u energetski sektor donositi boljitak građanima sela po sjeveru otimanjem rijeka. Akcioni planovi “investitorima” u zube ne gledaju. BDP će zabilježiti rast i sa žednim rijekamai livadama.

“Ako kažem da je potrebno razvijati Sjever kroz valorizaciju resursa u poljoprivredi i turizmu, vjerovatno sam upotrebio sve fraze koje se mogu čuti u javnosti kada se govori o problemu nestanka većeg dijela Crne Gore. To su potpuno promašene fraze, jer poljoprivreda i turizam mogu biti samo pomoćne ekonomske djelatnosti u 21. vijeku”, kaže za Monitor Nebojša Babović, šef Biroa za odnose sa javnošću Opštine Berane, naglašavajući da je riječ o njegovim ličnim stavovima.

On ističe da živimo u vremenu komunikacione revolucije, gdje je praktično nebitno na kom kraju svijeta se živi da bi se sklopio posao. “Svijet se drastično promijenio u poslednjih dvadeset godina i o tome moramo da pričamo. Najveće firme današnjice nisu ni postojale prije samo 30 godina, a mi i danas ponavljamo fraze koje je vrijeme pregazilo. Čak i izgradnja autoputa ne garantuje ništa, osim da će se proces iseljavanja ubrzati”, smatra Babović. On kaže da primjer evropske Hrvatske govori da je nakon izgradnje autoputa samo ubrzano pražnjenje Dalmacije, pa i Slavonije kroz koju prolazi stari jugoslovenski autoput.

“Najmanji zajednički sadržilac svih sistema u kojima nema regionalnog razvoja je autistična država okrenuta potrebama političkih činilaca na vlasti, od lokala do vrha. Državni funkcioneri zaduženi za razvoj okrenuti su isključivo zadovoljavanju pojedinačnih potreba svojih glasača. A kada je sve podređeno glasačima, onda se i ulaže samo u marketinške svrhe, u infrastrukturu koja lijepo izgleda na posteru, ali ne stvara zaradu”.

Prema Babovićevom mišljenju ljudi koji bi da rade su bačeni u zapećak i da smo daleko od sređene države. “Ne ulaže se u kvalitetno obrazovanje, iako je ono dokazano najbrži put do razvoja što nam pokazuju Estonija, Singapur ili Finska. Teška politizacija društva je dovela do toga da najsposobniji i najvrijedniji ljudi traže priliku u sistemima gdje se rad i znanje cijene. Zato mislim da prije izgradnje drumova, kao društvo moramo pružiti šansu ljudima. Ljudima koji žele da se bave poslovima koji su potrebni 21. vijeku, bez obzira za koga glasaju.”

Sumorna slika Berana o kojoj priča Babovič zajednička je za većinu opština u Crnoj Gori: “Berane je danas izdržavana opština bez privrede i što je najgore bez nade. Odvija se ubrzan proces iseljavanja aktivnog stanovništva. Posljedice su da uskoro praktično neće biti obrazovanog stanovništva koje kreira razvojni ambijent, a ni radnika čak ni za najjednostavnije poslove”.

Za kompletiranje ove priče, pored podataka o tome koliko se Crne Gore sliva u Podgoricu, bile bi potrebne i brojke koje pokazuju koliko ljudi odlazi van granica Crne Gore. A njih nema. Praznih kuća u Crnoj Gori neuporedivo je više od novoizgrađenih stanova po glavnom gradu. Kojih nije malo.

Miloš BAKIĆ

Komentari

Izdvojeno

MINISTAR PRAVDE MARKO KOVAČ PREDLOŽIO ALBANSKI MODEL: Vetingom do reforme pravosuđa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ministarstvo pravde, na čijem čelu je u tehničkoj Vladi Marko Kovač,  predlaže veting sistem u reformi pravosuđa, koji bi podrazumijevao ispitivanje imovine nosioca pravosudnih funkcija, istraživanje njihovih veza sa kriminalnim grupama, provjeru njihovih kvalifikacija…

 

Crna Gora je više puta kretala u reformu pravosuđa. Nikada iskreno. Tome svjedoče slučajevi bivše predsjednice Vrhovnog suda Vesne Medenice i bivšeg predsjednika Privrednog suda Blaža Jovanića.

Direktorica Mreže za afirmaciju nevladinog sektora (MANS) Vanja Ćalović više puta je kao argument o neiskrenosti navodila optužnice za pranje novca protiv kriminalnih grupa Safeta Kalića i Darka Šarića. Iako su zbog loših optužnica na kraju oslobođeni optužbi, svi koji su učestvovali u tom predmetu su napredovali u karijeri.

Izvještaji međunarodnih organizacija upozoravaju da su kriminalne strukture uvezane sa određenim državnim službama, dok nam korupcija nagriza cijeli sistem. Obje vlade formirane nakon parlamentarnih izbora najavile su zakone o porijeklu imovine i lustraciju. Mđutim, još nemamo nacrte tih zakona, niti javnu raspravu.

Ministar pravde u tehničkom mandatu Marko Kovač provukao je prošle sedmice da se razmišlja o uvođenju veting sistema u pravosuđu. Riječ je o sistemu reforme pravosuđa koji se pokazao uspješnim u susjednoj Albaniji. Državne službe bi provjeravale porijeklo imovine sudijama i državnim tužiocima, kao i njihove veze sa kriminalnim strukturama. Ukoliko bi pravosudni funkcioneri bili kompromitovani, razriješili bi se dužnosti, a njihov predmet bi preuzelo tužilaštvo. Međutim, cijelu provjeru mogli bi da spriječe ukoliko podnesu ostavku. U Albaniji je na ovaj način preko 45 odsto ljudi uklonjeno iz pravosudnog sistema. Većina njih je podnijelo ostavku kako bi se obustavio proces provjere.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 2. decembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NE NAZIRE SE IZLAZ IZ POLITIČKE KRIZE: Šavnik, Otvoreni Balkan i druge priče

Objavljeno prije

na

Objavio:

Izbori u Šavniku još traju, kao i izbor sudija Ustavnog suda. Dijaloga nema, a osipa se i tehnička Vlada, i tako okrnjena rješava krupna politička pitanja, poput ulaska u inicijativu Otvoreni Balkan

 

Izbori u Šavniku još traju.  Trebalo je da se okončaju 23. oktobra. To je možda naslikovitiji prikaz političke i institucionalne crnogorske krize danas. Ni korak naprijed.

U međuvremenu, opozicija je u potpunosti napustila parlament, i djeluje vaninstitucionalno. Ustavni sud je i dalje blokiran, a izbor sudija tog suda odložen. Tehnička Vlada se osipa, i tako okrnjena i bez legitimiteta, rješava krupna politička pitanja, poput inicijative Otvoreni Balkan.  Upravo se ta incijativa vidi kao razlog nedavne ostavke ministarke evropskih integracija i potpredsjednice Vlade Jovane Marović, iako je ona zvanično kao razlog navela nemogućnost političkih partija da dođu do dijaloga i rješavanja ključnih pitanja, kao što je izbor Ustavnog suda.

Ostavka Marović uslijedila je nakon što je okončana Analiza o prednostima i manama potencijalnog učešća Crne Gore u inicijativi Otvoreni Balkan. Dokument, koji nije vidio opravdanost ulaska zemlje u tu regionalnu inicijativu, nije se dopao premijeru Dritanu Abazoviću. ,,Analiza ima određenih manjkavosti”, poručio je. U analizi MEP-a ističe se da je Otvoreni Balkan još u eksperimentalnoj fazi i da Crna Gora, bez konkretnih podataka o uspješnosti projekta, ne bi trebalo da donosi odluku o priključenju. Uslijedila je ostavka ministarke.  To je četvrto upražnjeno mjesto u Vladi, nakon što je premijer Abazović ranije smijenio ministre odbrane i vanjskih poslova Raška Konjevića i Ranka Krivokapića, nakon čega je ostavku podnio i ministar bez portfelja Adrijan Vuksanović.  Premijer Abazović i ministar unutrašnjih poslova Filip Adžić preuzeli su rukovođenje  ministarstvima vanjskih poslova i odbrane, dok je rukovođenje Ministarstvom evropskih integracija preuzela ministarka ekologije i uređenja prostora Ana Novaković Đurović.

Neposredno pred objavljivanje Analize, ministar poljoprivrede i potpredsjednik Vlade Vladimir Joković saopštio je da „vjeruje da će aktuelni kabinet potpisati pristupanje toj inicijativi”.

Da argumentuje razloge za Otvoreni Balkan, Joković se pozvao na višu silu: ,,Neki u Crnoj Gori se tome suprotstavljaju. (Predsjednik Savjeta EU) Šarl Mišel nam je rekao da je to dobra ideja, da je Otvoreni Balkan dopuna Berlinskog procesa. (Specijalni američki izaslanik za Zapadni Balkan) Gabrijel Eskobar je rekao da je Otvoreni Bakan treći stub američke politike na Balkanu. (Evropski komesar) Oliver Varhelji je rekao da bi Crna Gora trebalo da pristupi toj inicijativi”.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 2. decembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

TRAGEDIJA U ROGAMIMA, BUJICA ODNIJELA TRI ŽIVOTA PORODICE KORUGA: Nadgornjavanje neodgovornih

Objavljeno prije

na

Objavio:

Automobil, u kom je bila porodica Koruga sletio je, usljed nevremena i nabujale riječice, u Širaliju. Vlasti se nadgornjavaju ko je bio dužan da zatvori saobraćaj na tom dijelu puta

 

Od početka godine svjedoci smo više tragedija u Crnoj Gori, u kojima su stradale majke sa djecom. Često ne želimo da povjerujemo informaciji da je gotovo cijela porodica stradala u nesreći. Tako smo protekle sedmice u nevjerici čitali kako su se u potoku, nadomak Podgorice, utopili majka i dva sina.

Automobil, kojim su putovali, sletio je u potok Šaralije, u Rogamima. U ranim jutarnjim časovima, nakon obilnih padavina, bujica je odnijela automobil za čijim upravljačem je bio muškarac koji je isplivao i spasio se. Dva sata kasnije Širalija je bila kobna za tročlanu porodicu Koruga. Aleksandra Koruga (43) i njeni sinovi nijesu  uspjeli da se spasu iz nabujalog potoka.

Ronioci su više sati pretraživali dubine rječice, dok nijesu pronašli beživotna tijela stradalih.  Slična tragedija dogodila se i početkom oktobra kada su Jelena Vuković (27) iz Mojkovca i njeno dvoje djece smrtno  stradali u saobraćajnoj nesreći u kanjonu Tare na magistralnom putu Mojkovac – Pljevlja. Nakon nesreće iz provalije je izvučeno živo dijete, dok se danima tragalo za još dvoje djece. Majka je putovala sa svo troje djece, koja su bila uzrasta od dvije do šest godina.

U Rogamima se  po priči mještana, ,,samo čekala jedna ovakva nesreća”. Oni tvrde da je mostić preko potoka Širalija, u blizini drevnog grada Duklja, odavno ,,crna tačka” saobraćajne infrastrukture Rogama. Kažu i da gotovo svake godine, nakon jake kiše, neko sleti u potok, ali da se, srećom, nijedan nije završio ovako kobno.

Mještanin Radomir Šoškić kaže da u Rogamima živi 60 godina i pamti razne nezgode i i brojna auta koja su završila  u rijeci. Tvrdi da niko u most nije uložio, iako se stalno žale Glavnom gradu.

,,Da je most podignut dva metra u visinu ne bi bilo nikakvih problema i narod bi bezbjedno prolazio. Autobusi i kamioni jedva uspiju da uđu. Predsjednici mjesnih zajednica su se stalno mijenjali i mislim da o tome nijesu vodili računa. Da su vodili računa bar nešto bi se uradilo. Most je trebalo zatvarati za saobraćaj čim počnu veće kiše”, kaže Šoškić.

U Glavnom gradu istakli su da je u oktobru prošle godine komisija koju čine profesori Građevinskog fakulteta sačinila izvještaj o stanju mosta na Širaliji. Izvještajem je, tvrde, konstatovano da je opšte stanje puta preko rječice kod Duklje dobro, bez bitnih pojava koje bi negativno uticale na nosivost i trajnost objekta.

„Data je preporuka da se sljedeći glavni pregled organizuje nakon pet godina. Dana kada se desila nesreća nije došlo do negativnog uticaja na nosivost i trajnost objekta, a time ni do njegovog oštećenja, zbog čega stanje u kojem se most nalazi nije moglo uticati na tragičan ishod događaja, već je uzrok hidrometeorološkog porijekla (poplava, bujica)”, poručili su iz Glavnog grada.

Sudeći po vremenskim neprilikama tog jutra i smanjenoj vidljivosti, most je morao biti zatvoren za saobraćaj. Zašto to nije urađeno ne znaju ni u Ministarstvu unutrašnjih poslova (MUP). Iz Vlade kažu da će ispitati čija je odgovornost to što most na potoku Širalija nije bio zatvoren za saobraćaj, uprkos tome što je usljed nevremena dio puta bio neprohodan, a taj prelaz duboko pod vodom. U MUP-u su kazali da im, dok nije prijavljena nesreća, nije prijavljeno da je lokalni put u Rogamima zatvoren za saobraćaj.

,,Vezano za saobraćajnu nezgodu koja se dogodila 20. 11. 2022. godine u Podgorici, u mjestu Rogami, u kojoj su nažalost stradale tri osobe, želim da Vas upoznamo da OB Podgorica do momenta same nesreće nije dobilo bilo kakvu prijavu da je lokalni put u naselju Rogami zatvoren za saobraćaj, usljed izlivanja rijeke Širalije iz riječnog korita. Niti je prije iste prijavljena bilo koja druga saobraćajna nezgoda na ovom lokalnom putu”, odgovorili su iz MUP-a.

Pozivajući se na informacije Zavoda za hidrometeorologiju i seizmologiju, iz Direktorata za saobraćaj (MUP) su 18. novembra saopštili da se ,,u predstojećim danima očekuju nepovoljne vremenske prilike”, zbog čega su sve učesnike u sistemu zaštite i spašavanja pozvali da podignu nivo operativne spremnosti.

,,Kako su zbog nepovoljne meteorološke situacije mogući određeni problemi na terenu, naročito u centralnim i južnim predjelima, Direktorat apeluje na građane i lokalne komunalne službe da svoje aktivnosti prilagode navedenoj situaciji”, naveli su tada.

Ipak, most preko Širalije nije bio zatvoren za saobraćaj. Međutim, dva dana kasnije Glavni grad je zatvorio most za saobraćaj. U kratkom saopštenju naveli su da će taj dio puta biti zatvoren za saobraćaj do poboljšanja vremenskih uslova. I pored zabrane, mediji su zabilježili da saobraćaj preko mosta nije prestao da se odvija.

Ko je bio nadležan da kobnog dana zabrani saobraćaj još se ne zna s obzirom na to da Glavni grad i Uprava policije spore svoju nadležnost. Iz Glavnog grada su saopštili da je Zakonom o bezbjednosti saobraćaja na putevima propisano da kontrolu i regulisanje saobraćaja na putevima vrši organ uprave nadležan za policijske poslove.  Iz policije, pak, tvrde da lokalni putevi nijesu u njihovoj nadležnosti, već u nadležnosti lokalne samouprave, odnosno da su oni obaveza Sekretarijata za saobraćaj.

 

Poplave širom Crne Gore

Desetine porodica na sjeveru Crne Gore zbog poplava u prethodnih dva dana napustile su svoje domove i nisu se još vratile, jer su kuće pune vode. Osim kiše, problem su i neočišćeni potoci koji tokom jakih kiša nadođu, pa voda i smeće prave blokade.

Najteža situacija je u Gusinju i Plavu, a u beranskim Talumima osim poplava imaju problem i sa izlivanjem kanalizacije. U Andrijevici još popisuju štetu na putevima i infrastrukturi.

Nabujali potoci i rijeke i klizišta oštetili su, u noći između subote i nedjelje, na desetine saobraćajnica i mostova u kolašinskim selima, a negdje ugrozili ili oštetili pomoćne i stambene objekte. Pored obilnih padavina, tvrde i mještani i u kolašinskoj lokalnoj upravi, tome je doprinijelo i to što su korita rijeka puna smeća i ostataka šumske sječe. Takođe, i totalna sječa na nekim lokacijama, što je prouzrokovalo veliki broj klizišta.

Stanovnici sjevera u strahu su od novih kiša, u susret nastupajućoj zimi, koja nosi drugu vrstu problema. Meteorolozi najavljuju da će naredna sedmica proći uz manje padavina.

Ivan ČAĐENOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo