Povežite se sa nama

DRUŠTVO

OD MORA DO DURMITORA: Zarobljeno ili zapušteno

Objavljeno prije

na

Prošlo je više od 40 godina od potapanja starog naselja Plužine na sjeveru Crne Gore, kada su izgradnjom brane Mratinje za potrebe Hidroelektrane Piva, kuće i imanja mještana ostala na dnu dubokog, vještačkog, Pivskog jezera. Za njih je izgrađeno novo naselje na obodima duge, plavo-zelene vodene površine, ali nisu svi sadržaji života na novoj lokaciji, kako je prilikom prisilnog iseljenja obećano.

Daleke 1975 godine između Opštine Plužine i EPCG napravljen je sporazum i potpisan ugovor kojim se Elektroprivreda obavezala da će izgraditi infrastrukturne objekte za nove Plužine, saobraćajnice za sela i mjesne centre odsječene akumulacionim jezerom, lokalne puteve u gradskom centru, priključnice na magistralni put koji prolazi kroz naselje, kanalizacione mreže, trotoare, parkinge, parkove, sportsku halu, bazen…

Gotovo ništa od navedenog nije izgrađeno. Tačnije, realizovano je samo 20-ak odsto ugovorenog, ističu iz lokalne uprave Plužina.

Kolika je nebriga države i EPCG prema ovom kraju koji zauzima dio prostrane, bajkovite durmitorske regije, čiji se prirodni potencijali za razvoj turizma promovišu u gotovo svim dokumentima, strategijama i planovima Ministarstva održivog razvoja i turizma, uvjerili smo se sami proteklog, julskog vikenda.

Grupa od 12 putnika, turista iz Budve, uputila se u posjetu prijateljima i rođacima u maleno selo Nedajno, smješteno ispod gustih šuma borova i jela, podno vrhova Durmitora. Raspoređeni u tri solidna automobila, uputili su se na izlet u planine. Putne dionice od Budve preko Cetinja, Podgorice i Nikšića pa sve do Plužina u prilično su dobrom stanju, iako je izgrađeno i renovirano daleko od modernih saobraćajnica kakve se očekuju u zemlji u kojoj je turizam glavna privredna grana.

Međutim, pravi horor za vozače nastaje u nastavku puta od Plužina prema malom seocetu Trsa, na putu za Nedajno.

Na samom kraju dugog mosta na izlazu iz Plužina, koji presijeca vještačko jezero, nestaje puni asfalt pa se izrovani i oštećeni uzani put nastavlja kroz čitav niz tunela, izbrojali smo 12, zastrašujućih krivudavih mračnih pećina, neobrađenih betonom i bez ikakvog osvjetljenja. O ogledalima koja bi pomogla u oštrim krivinama, ni govora.

Većina naših putnika nije nikada posjetila ovaj kraj, pa je njihovo iznenađenje izgledom i stanjem putnog kolovoza bilo veliko. Nisu mogli vjerovati da u turističkoj Crnoj Gori postoje ovakvi putevi, zapušteni i netaknuti decenijama.

Veliku opasnost predstavlja nezaštićena ivica puta pored koje se otvara ambis, duboka litica koja vodi direktno u jezero. Od pada u jezero vozače štite jedino sasušeni buseni trave, nema putne ograde, limene, kamene ili žičane, svejedno. Potrebna je maksimalna pažnja i oprez prestravljenih putnika da se pređe ova dionica puta iz prošlih vjekova. Put do Trse nastavlja se kroz predjele sa livadama i pašnjacima, prepunim planinskog cvijeća, preko velikog broja rupa koje se teško zaobilaze. Pogotovo kada vam u susret idu ogromni, dupli šleperi koncesionara, natovareni svježe nasječenim stablima durmitorskih borova i jela.

U gorem stanju je, kažu u Opštini, magistralni put Plužine-Šćepan Polje, koji vodi ka granici Crne Gore sa BiH. Taj put u dužini od 30-ak kilometara i pedeset loših tunela izuzetno je rizičan. Kao i dijelom onaj ka Trsi i ovaj je izgrađen uz ivicu kanjona vještačkog Pivskog jezera, koje je potopilo stari put. Zbog stalnih odrona i usova često je u prekidu i zimi i ljeti.

Pivsko jezero postalo je grobnica za mnoge nesrećne vozače. Samo u poslednjih desetak godina smrt na dnu jezera zatekla je mnoge koji su kolima sletjeli sa nedopustivo neobezbijeđenog puta.

Podaci govore kako je od izgradnje akumulacionog jezera na ovim putevima život izgubilo oko 20 osoba, među kojima i jedan profesionalni ronilac. Tijela mnogih nikada nisu pronađena, jer je dubina jezera oko 160 metara, dok je najveća dubina Pivskog jezera oko 220 metara.

Zbog nebrige države i neodgovornosti EPCG Pivsko jezero ostalo vječna grobnica za njih, dok su putnicima i turistima ovi putevi ceste strave i užasa.

Da li je EPCG novim Plužinama, najmlađem gradu na Balkanu, vratila makar dio prihoda od HE Piva, koji na godišnjem nivou iznose desetine miliona eura i zašto su putevi toliko zapušteni, pokušali smo dobiti odgovore u lokalnoj upravi u Plužinama.

„Put Plužine-Trsa regionalnog je karaktera, dok je onaj ka Šćepan Polju magistralni put, o njima brigu vodi država a ne lokalna uprava”, kazao je Vladimir Knežević, glavni administrator Opštine. On je potvrdio da EPCG nije ispunila svoje obaveze u izgradnji infrastruktunih objekata, seoskih puteva i lokalnih ulica na teritoriji novog grada. Izgrađena je samo jedna ulazna ulica u Plužine, dok izlazne nema, kazao je Knežević.

Razlog za nebrigu za razvoj Plužina i seoskih naselja u Opštini, Knežević vidi i u tome što je u Plužinama 20 godina vlast drži Socijalistička narodna partija. Na pitanje stižu li do njih sredstva koja Vlada izdvaja za privredni i turistički razvoj sjevera, Knežević navodi:

„Ne dobijamo ni ono na šta imamo pravo, a u projektima razvoja sjevernih opština nas nema. Plužine su jedina opština na sjeveru koja nije korisnik Egalizacionog fonda”.

U pitanju je fond Vlade osnovan kao jedan od načina finansiranja manje razvijenih lokalnih samouprava.

Planinski masiv Durmitora predstavlja najvrjedniji segment planinsko- turističkog potencijala Crne Gore, jedan je u nizu slogana koje koriste državne institucije, Nacionalna turistička organizacija, Ministarstvo održivog razvoja u svojim dokumentima i mnogi drugi, prilikom promovisanja planinskog turizma. Izmišljani su mnogi vidovi turističke ponude na planinama, poput „hajking end bajking” projekta bivšeg ministra turizma, Predraga Nenezića, u kampanji Biciklom preko planina, ili ono „bed and bajk”, koja nije dala rezultata.

Organizuju se džipijade, ture džipovima nazvane – Prsten oko Durmitora, koje prolaze jednim dijelom opisanim putevima. Navedene ture prolaze kroz Nacionalni park Dumitor u kome naplatna taksa iznosi 3 eura. Ko je ubira i u koje svrhe, nije poznato.

Sagrađena su etno sela koja na teritoriji opštine Plužine raspolažu sa oko 500 kreveta. Kako će turisti, korisnici turističke ponude durmitorske regije stići do svojih odredišta ljeti ili zimi, za turističke eksperte u Ministarstvu turizma nije toliko bitno.

Plejada ministara u ovom resoru uspjela je u jednom, obje turističke regije učinila je na izvjestan način nepristupačnim. Dok su jedinstvene prirodne ljepote turističkih mjesta na Crnogorskom primorju uništene prekomjernom gradnjom, čime su izgubile epitet visokokvalitetnih turističkih destinacija, poput Budve naprimjer, sa druge strane, izuzetne prirodne vrijednosti crnogorskih planina ne mogu se u značajnijoj mjeri turistički koristiti jer su – nedostupne.

Obećanja crnogorskih ministara nisu pratila djela, pa su tako mnoge naručene i skupo plaćene studije i planovi o razvoju planinskog turizma – ostale mrtvo slovo na papiru. A oni prešli na nove, unosne funkcije.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo