Povežite se sa nama

DRUŠTVO

OD MORA DO DURMITORA: Zarobljeno ili zapušteno

Objavljeno prije

na

Prošlo je više od 40 godina od potapanja starog naselja Plužine na sjeveru Crne Gore, kada su izgradnjom brane Mratinje za potrebe Hidroelektrane Piva, kuće i imanja mještana ostala na dnu dubokog, vještačkog, Pivskog jezera. Za njih je izgrađeno novo naselje na obodima duge, plavo-zelene vodene površine, ali nisu svi sadržaji života na novoj lokaciji, kako je prilikom prisilnog iseljenja obećano.

Daleke 1975 godine između Opštine Plužine i EPCG napravljen je sporazum i potpisan ugovor kojim se Elektroprivreda obavezala da će izgraditi infrastrukturne objekte za nove Plužine, saobraćajnice za sela i mjesne centre odsječene akumulacionim jezerom, lokalne puteve u gradskom centru, priključnice na magistralni put koji prolazi kroz naselje, kanalizacione mreže, trotoare, parkinge, parkove, sportsku halu, bazen…

Gotovo ništa od navedenog nije izgrađeno. Tačnije, realizovano je samo 20-ak odsto ugovorenog, ističu iz lokalne uprave Plužina.

Kolika je nebriga države i EPCG prema ovom kraju koji zauzima dio prostrane, bajkovite durmitorske regije, čiji se prirodni potencijali za razvoj turizma promovišu u gotovo svim dokumentima, strategijama i planovima Ministarstva održivog razvoja i turizma, uvjerili smo se sami proteklog, julskog vikenda.

Grupa od 12 putnika, turista iz Budve, uputila se u posjetu prijateljima i rođacima u maleno selo Nedajno, smješteno ispod gustih šuma borova i jela, podno vrhova Durmitora. Raspoređeni u tri solidna automobila, uputili su se na izlet u planine. Putne dionice od Budve preko Cetinja, Podgorice i Nikšića pa sve do Plužina u prilično su dobrom stanju, iako je izgrađeno i renovirano daleko od modernih saobraćajnica kakve se očekuju u zemlji u kojoj je turizam glavna privredna grana.

Međutim, pravi horor za vozače nastaje u nastavku puta od Plužina prema malom seocetu Trsa, na putu za Nedajno.

Na samom kraju dugog mosta na izlazu iz Plužina, koji presijeca vještačko jezero, nestaje puni asfalt pa se izrovani i oštećeni uzani put nastavlja kroz čitav niz tunela, izbrojali smo 12, zastrašujućih krivudavih mračnih pećina, neobrađenih betonom i bez ikakvog osvjetljenja. O ogledalima koja bi pomogla u oštrim krivinama, ni govora.

Većina naših putnika nije nikada posjetila ovaj kraj, pa je njihovo iznenađenje izgledom i stanjem putnog kolovoza bilo veliko. Nisu mogli vjerovati da u turističkoj Crnoj Gori postoje ovakvi putevi, zapušteni i netaknuti decenijama.

Veliku opasnost predstavlja nezaštićena ivica puta pored koje se otvara ambis, duboka litica koja vodi direktno u jezero. Od pada u jezero vozače štite jedino sasušeni buseni trave, nema putne ograde, limene, kamene ili žičane, svejedno. Potrebna je maksimalna pažnja i oprez prestravljenih putnika da se pređe ova dionica puta iz prošlih vjekova. Put do Trse nastavlja se kroz predjele sa livadama i pašnjacima, prepunim planinskog cvijeća, preko velikog broja rupa koje se teško zaobilaze. Pogotovo kada vam u susret idu ogromni, dupli šleperi koncesionara, natovareni svježe nasječenim stablima durmitorskih borova i jela.

U gorem stanju je, kažu u Opštini, magistralni put Plužine-Šćepan Polje, koji vodi ka granici Crne Gore sa BiH. Taj put u dužini od 30-ak kilometara i pedeset loših tunela izuzetno je rizičan. Kao i dijelom onaj ka Trsi i ovaj je izgrađen uz ivicu kanjona vještačkog Pivskog jezera, koje je potopilo stari put. Zbog stalnih odrona i usova često je u prekidu i zimi i ljeti.

Pivsko jezero postalo je grobnica za mnoge nesrećne vozače. Samo u poslednjih desetak godina smrt na dnu jezera zatekla je mnoge koji su kolima sletjeli sa nedopustivo neobezbijeđenog puta.

Podaci govore kako je od izgradnje akumulacionog jezera na ovim putevima život izgubilo oko 20 osoba, među kojima i jedan profesionalni ronilac. Tijela mnogih nikada nisu pronađena, jer je dubina jezera oko 160 metara, dok je najveća dubina Pivskog jezera oko 220 metara.

Zbog nebrige države i neodgovornosti EPCG Pivsko jezero ostalo vječna grobnica za njih, dok su putnicima i turistima ovi putevi ceste strave i užasa.

Da li je EPCG novim Plužinama, najmlađem gradu na Balkanu, vratila makar dio prihoda od HE Piva, koji na godišnjem nivou iznose desetine miliona eura i zašto su putevi toliko zapušteni, pokušali smo dobiti odgovore u lokalnoj upravi u Plužinama.

„Put Plužine-Trsa regionalnog je karaktera, dok je onaj ka Šćepan Polju magistralni put, o njima brigu vodi država a ne lokalna uprava”, kazao je Vladimir Knežević, glavni administrator Opštine. On je potvrdio da EPCG nije ispunila svoje obaveze u izgradnji infrastruktunih objekata, seoskih puteva i lokalnih ulica na teritoriji novog grada. Izgrađena je samo jedna ulazna ulica u Plužine, dok izlazne nema, kazao je Knežević.

Razlog za nebrigu za razvoj Plužina i seoskih naselja u Opštini, Knežević vidi i u tome što je u Plužinama 20 godina vlast drži Socijalistička narodna partija. Na pitanje stižu li do njih sredstva koja Vlada izdvaja za privredni i turistički razvoj sjevera, Knežević navodi:

„Ne dobijamo ni ono na šta imamo pravo, a u projektima razvoja sjevernih opština nas nema. Plužine su jedina opština na sjeveru koja nije korisnik Egalizacionog fonda”.

U pitanju je fond Vlade osnovan kao jedan od načina finansiranja manje razvijenih lokalnih samouprava.

Planinski masiv Durmitora predstavlja najvrjedniji segment planinsko- turističkog potencijala Crne Gore, jedan je u nizu slogana koje koriste državne institucije, Nacionalna turistička organizacija, Ministarstvo održivog razvoja u svojim dokumentima i mnogi drugi, prilikom promovisanja planinskog turizma. Izmišljani su mnogi vidovi turističke ponude na planinama, poput „hajking end bajking” projekta bivšeg ministra turizma, Predraga Nenezića, u kampanji Biciklom preko planina, ili ono „bed and bajk”, koja nije dala rezultata.

Organizuju se džipijade, ture džipovima nazvane – Prsten oko Durmitora, koje prolaze jednim dijelom opisanim putevima. Navedene ture prolaze kroz Nacionalni park Dumitor u kome naplatna taksa iznosi 3 eura. Ko je ubira i u koje svrhe, nije poznato.

Sagrađena su etno sela koja na teritoriji opštine Plužine raspolažu sa oko 500 kreveta. Kako će turisti, korisnici turističke ponude durmitorske regije stići do svojih odredišta ljeti ili zimi, za turističke eksperte u Ministarstvu turizma nije toliko bitno.

Plejada ministara u ovom resoru uspjela je u jednom, obje turističke regije učinila je na izvjestan način nepristupačnim. Dok su jedinstvene prirodne ljepote turističkih mjesta na Crnogorskom primorju uništene prekomjernom gradnjom, čime su izgubile epitet visokokvalitetnih turističkih destinacija, poput Budve naprimjer, sa druge strane, izuzetne prirodne vrijednosti crnogorskih planina ne mogu se u značajnijoj mjeri turistički koristiti jer su – nedostupne.

Obećanja crnogorskih ministara nisu pratila djela, pa su tako mnoge naručene i skupo plaćene studije i planovi o razvoju planinskog turizma – ostale mrtvo slovo na papiru. A oni prešli na nove, unosne funkcije.

Branka PLAMENAC

Komentari

DRUŠTVO

VLADA I PROSVJETA: Bolje tri dan štrajkovati, nego tri mjeseca pregovarati

Objavljeno prije

na

Objavio:

Razočaranost roditelja i podsmijeh učenika pratili su tri dana štrajka, do koga je došlo zbog neodgovornosti vlasti da se suoči sa problemom. Kad prijetnje i političke egzibicije nijesu uspjele, dogovor je postignut za tri dana, nakon tri mjeseca ignorisanja

 

,,Oćemo li kupat đecu ili ne”, jedan je od duhovitih komentara na društvenim mrežama tokom neizvjesnosti oko odlaska učenika u školu. U nedjelju veče roditelji i učenici su  do  kasno čekali što će im nastavnici javiti: ide li se ili ne ide sjutra u školu? Većina učenika u školu ipak nije išla. Javnost je pratila kako vlast pokušava da se što prije izvuče iz neugodne situacije u koju je sebe dovela.

Nakon tri dana štrajka, Sindikat prosvjete i Vlada postigli su sporazum. Koeficijenti u prosvjeti će se uvećati od 1. jula za 10 odsto, a od 1. septembra najmanje 17 odsto. Dogovor je postignut nakon trosatnih pregovora na sjednici Glavnog odbora Sindikata prosvjete kojoj su prisustvovali premijer Milojko Spajić i  ministri prosvjete i finansija, Anđela Jakšić-Stojanović i Novica Vuković. Premijer i ministar prosvjete skoro cijeli februar nijesu imali kad da se sastanu sa prosvjetarima, zbog ranije preuzetih obaveza i putovanja.

Da je prosvjeta ovoj, kao i prethodnim vladama, sporedna briga  bilo je jasno kada su prosvjetni radnici iz medija saznali da neće biti ništa od već dogovorenog povećana plata koje su očekivali od januara ove godine.

Prosvjetari su tražili da se poštuje Granski kolektivni ugovor, prema kojem ih je sljedovalo 10 odsto bruto povećanja od 1. januara ove godine. Iz Vlade su im odgovorili da Ministartsvo finansija taj trošak nije planiralo, te da je za to kriva prošla  Vlada. Sindikat je krajem decembra organizovao štrajk upoozorenja,  i dao  rok do kraja januara za dogovor  o povećanju zarada. Ako dogovora ne bude, najavili su – štrajk. Radna grupa u kojoj su predstavnici ministarstva i sindikata nije se sastajala nakon srijede, 7. februara, kada su imali prvi i jedini sastanak. Tada su nadležne obavijestili  da 19. februara kreću u štrajk.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

KAKO SE SUDI BIVŠIM PRAVOSUDNIM I DRŽAVNIM ZVANIČNICIMA: Dugo putovanje u nepoznato

Objavljeno prije

na

Objavio:

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog

Spore istrage i još sporija suđenja. To je razlog što afere u kojima su akteri visokopozicionirani zvaničnici pravosuđa, policije, izvršne i lokalnih vlasti često padnu u zaborav prije nego dobiju adekvatan sudski epilog.

Ko se danas sjeća afere Abu Dabi fond? Istraga o navodnim zloupotrebama prilikom dodjele kredita za razvoj poljoprivredne proizvodnje, koju u očima javnosti personifikuje bivši ministar poljoprivrede Petar Ivanović traje makar od početka 2020. Optužnica je podignuta krajem prošle godine i još nije dobila sudsku potvrđu. A onda slijedi suđenje koje bi, prema dosadašnjim iskustvima, moglo trajati godinama. Samo do prve, nepravosnažne presude.

Suđenje bivšoj predsjednici Vrhovnog suda i, prethodno, Vrhovnoj državnoj tužiteljki Vesni Medenici počelo je, nakon što je optužnica podignuta u oktobru 2022, ali postupak, uslijed mnogobrojnih odlaganja ročišta, još nije odmakao dalje od iznošenja odbrane optuženih. Nedavno ročište odloženo je za sredinu marta, zbog nedolaska na suđenje jednog od optuženih koji se brani sa slobode.

Svetlana ĐOKIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 23. februara ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SJEVER OČIMA STATISTIKE: Manje ljudi, manje i posla

Objavljeno prije

na

Objavio:

Trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27. stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, imaju nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih

 

Uprkos tome što su na sjeveru za deset godina utrošeni milioni kroz razne programe za nezaposlena lica, koje je realizovao Zavod za zapošljavanje Crne Gore,  ukupan broj nezaposlenih u sjevernim opštinama, od 2013. do 2022. godine se povećao za 13.142 osobe. Kako objasniti da broj stanovnika, što je pokazao poslednji popis, na sjeveru drastično pada, a nezaposlenost dramatično raste?

Prema podacima bjelopolsjke NVO “Euromost” broj nezaposlenih najviše se povećao u Rožajama, za 4.410 lica, gdje su 2013. godine imali 1.184 nezaposlena lica, dok je taj broj 2022. godine porastao na 5.594 nezaposlena lica. Slijede Berane i Petnjica koji su zajedno 2013. godine imali 2.135 nezaposlena lica, dok je taj broj u ovim opštinama povećan ukupno za 3.937, tako da je u Beranama u 2022. godini bilo 4.932 nezaposlenih lica, dok je u Petnjici imalo 1.140 nezaposlenih lica. Plav je 2013. godine zajedno sa sadašnjom opštinom Gusinje imao 502 nezaposlena lica, dok 2022. godine opština Plav ima 2.187, a sadašnja samostalna opština Gusinje 757 nezaposlenih lica. Na petom mjestu je Bijelo Polje sa 761 više nezaposlenih lica više nego prije deset godina.

Jedina opština na sjeveru Crne Gore u kojoj se smanjio broj nezaposlenih lica za 147, po ovim podacima, je Žabljak.

Berane je, čini se, eklatantan primjer u negativnom i zabrinjavajućem smislu ove statistike. Svaki šesti stanovnika Berana je nezaposlen, što je posljedica katastrofalne tranzicije i zatvaranja skoro svih velikih privrednih kolektiva u ovom gradu. Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore zaključno sa decembrom prošle godine, na Birou rada u Beranama nalazilo se 4.248 lica, ili oko 11 odsto od ukupnog broja nezaposlenih u Crnoj Gori, (38.161 lice). Kao poseban problem ističe se podatak da u Beranama ima izrazito veliki broj nezaposlenih sa fakultetskim diplomama.

Podaci, takođe, govore da je u Beranama više nezaposlenih, nego radno angažovanih lica, uz podsjećanje da broj penzionera i socijalno ugroženih premašuje cifru od 6.000. Predsjednik opštine Berane Vuko Todorović izjavio je nedavno da je nezaposlenost jedan od gorućih problema koji nije lako riješiti. “Uzroke ovakvog stanja treba tražiti u izraženim regionalnim razlikama u Crnoj Gori, jer je više nego očigledno da sjeverni region po svim parametrima zaostaje za centralnim i južnim. Takođe, ovakvom stanju su kumovale i pogubne privatizacije u našem gradu, zahvaljujući kojima su skoro svi privredni subjekti zatvoreni. Zatvaranjem fabrika ljudi su se preselili na biro rada i zato, između ostalog, imamo ovako zabrinjavajući situaciju”, kaže Todorović.

Aktuelni predsjednik opštine Berane smatra da bi država morala aktivno da se uključi u rješavanje ovog problema. “Bez pomoći države mi se ne možemo sami kao lokalna samouprava suočiti sa problemom velikog odliva stanovništva, što je pokazao poslednji popis, kao i ovakvom nezaposlenošću. Bez hitnih mjera sa državnog nivoa, ovakvi trendovi se neće zaustaviti, ni kada se radi o migracijama i odlivu stanovništva, ni kada je riječ o katastrofalnom stanju u pogledu broja nezaposlenih.”

Da se Crna Gora suočava sa drastičnim regionalnim razlikama ukazuje i podatak da trenutno u Podgorici, koja broji preko 180.000 stanovnika, ima svega 6.700 nezaposlenih, što bi značilo da je svaki 27 stanovnik nezaposlen, a u Beranama koje, po poslednjem popisu, broje nešto više od 25.000 žitelja –  svaki šesti. U Budvi, koja po skorašnjem popisu broji 26.667 stanovnika ima svega  759 nezaposlenih.

Monitor  je pisao i o tome da od skoro 3,5 hiljada penzionera u Beranama koji su članovi jednog od dva udruženja penzionera, njih čak dvije hiljade i devedeset je sa najnižom penzijom, što dodatno usložnjava socijalnu situaciju u ovom gradu i iziskuje hitne državne mjere.

Tek iz današnje vizure vidljivo je u kojoj mjeri su politički bili motivisani projekti poput onog “Posao za vas”, kada je 2008. godine  u ovom gradu podijeljen veliki broj kredita za samozapošljavanje i pokretanje biznis projekata. Tada je obećavano da će Crna Gora postati veliko gradilište i da će uvoziti radnu snagu. Koliko  je situacija u ovom sjevernom gradu uprkos takvim projektima i porukama gora nego u to vrijeme, govori i podatak da je broj nezaposlenih za poslednjih deceniju i po porastao za čak dvije hiljade. Da broj stanovnika u beranskoj opštini opada, a broj nezaposlenih raste govori i činjenica da je 2007. godine Berane imalo oko 36.000 stanovnika, od čega je 2.135 bilo nezaposlenih.

“Nakon ove analize i ovolikog povećanog broja nezaposlenih u opštinama na sjeveru Crne Gore postavlja se pitanje, zašta su utrošeni milioni eura, koji su dati za zapošljavanje građana na i smanjivanje broja nezaposlenih lica”, kaže za Monitor direktor NVO “Euromost” Almer Mekić.

On smatra da se taj novac trošio nenamjenski. “To je razlog da smo zatražili od Vlade Crne Gore da konačno stane na kraj zloupotrebama kroz razne programe zapošljavanja, jer se  kroz zvanične podatke vidi da je taj novac išao negdje drugo i da ni jedan projekat nije bio održiv, niti je ima bilo kakvih rezultata”, dodaje Mekić. “Prioritet svih prioriteta ako želimo da zaustavimo migraciju stanovništva na sjeveru Crne Gore mora biti zapošljavanje i otvaranje radnih mjesta, ali ne na ovakav način kakav je do sada bio.”

                       Tufik SOFTIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo