Povežite se sa nama

MONITORING

Pet ekoloških bombi

Objavljeno prije

na

mugi

Problemi sa ekologijom sve više isplivavaju na površinu kao onomad smeće iz Skadarskog jezera. Decenijama se ne rješava problem oticanja otpadnih voda u more, zagađenje u rijekama postalo je alarmantno, nekadašnje najveće mrestilište riba u južnom Jadranu – Port Milena postalo je smetlište, u NP Durmitor bespravno se gradi, siječe šuma i probija put dugačak 11 km da bi se lakše krčmilo šumsko blago, građani uzaludno protestuju na jednoj od mnogobrojnih divljih deponija u Crnoj Gori – izvorište u Beranselu gdje se nelegalno odlažu sve vrsta otpada, pa i medicinski otpad (infuzije, špricevi, kese pune krvi)… Pored novih naslijedili smo i pet ekoloških bombi koje su se crnile i kada je 1991. Crna Gora proglašena za ekološku državu. Kombinat aluminijuma Podgorica, Termoelektrana Pljevlja, Brodogradilište Bijela, Željezara Nikšić i flotacijsko jalovište olova i cinka Gradac (Rudnik Šuplja stijena) u Pjevljima su najkritičnije crne ekološke tačke na teritoriji prve ekološke države u svijetu. Na ovim lokacijama nalaze se ,,istorijska odlagališta industrijskog otpada”, kažu u Agenciji za zaštitu životne sredine.

Najdužu istoriju i najveći učinak u trovanju ljudi i prirode ima KAP. U okviru KAP-a postoji oko sedam miliona tona crvenog mulja (stacioniran u dva bazena) i 500.000 tona čvrstog industrijskog otpada. Računica Vlade i ruskih vlasnika KAP-a oko ulaganja u ekologiju nikako da se poklopi. A koliko su uspješna govori i podatak da je KAP bio i ostao najveći ekološki problem Crne Gore.

Zvaničnih analiza o štetnosti KAP-a po ljudsko zdravlje nema. Vlast je na nož dočekivala analize koje donose podatke o povećanju toksičnih materija u organizmu ljudi kao posljedice nedovoljnih mjera zaštite u KAP-u. Tek treba utvrditi vezu između učestalosti obolijevanja radnika KAP-a i stanovnika Zetske ravnice od kancera.

Glavni uzrok zagađenja u Nikšiću je Željezara, koja radi bez ekološke dozvole. Iako se često upozorava na porast broja oboljelih usljed zagađivanja, o tome nema validnih podataka.

Termoelektrana i Rudnik uglja u Pljevljima, poput KAP-a, zagadile su vodu, zemljište i vazduh. Pljevljaci, mještani Srpske u Zeti i Nikšićani udišu najzagađeniji vazduh u Crnoj Gori. U Pljevljima je u porastu broj oboljelih od bolesti respiratornih organa, posebno djece, raste i broj spontanih pobačaja i prijevremeno rođene djece.

Nadležni, ipak, skroz ne spavaju. Iz Ministarstva održivog razvoja i turizma je najavljeno da će im prioritet u ovoj godina biti sanacija crnih ekoloških tačaka u Crnoj Gori, pa čak i valorizacija zaštićenih područja. Ministar Predrag Sekulić je najavio da će Crna Gora uzeti kredit od Svjetske banke – ukupno 60 miliona dolara za sanaciju kritičnih ekoloških tačaka: Kombinata aluminijuma Podgorica, Željezare Nikšić, Termoelektrane i Gradca u Pljevljima i Brodogradilišta u Bijeloj. Radni tim Svjetske banke će tek u septembru završiti izvještaj o procjeni projekata Upravljanje industrijskim otpadom i čišćenje, koji podrazumijeva sanaciju pet crnih ekoloških tačaka i izgradnju nacionalne deponije za odlaganje opasnog otpada. Ministar Sekulić se nada da će kredit postati efektivan već početkom 2013. godine.

Početkom ove godine Vlada je, radi veće efikasnosti, objedinila institucije koje se bave zaštitom životne sredine i stavila ih pod nadležnost Agencije za zaštitu životne sredine. U ovoj Agenciji kažu za Monitor da je ,,prema procjenama nezavisnih stranih konsultantskih kompanija, za sanaciju crnih ekoloških tačaka potrebno oko 50 miliona eura, s tim što smo sada u fazi dobijanja finalnih izvještaja u kojima ćemo imati detaljne proračune konačnih iznosa”. U Agenciji ne znaju da li će kredit od Svjetske banke biti dovoljan za sanaciju: ,,Do konačne cifre doći ćemo kada dobijemo finalne izvještaje koji su u pripremi. Svakako, postoji mogućnost dobijanja dodatnih šest miliona eura granta, koji bi bio iskorišten za sanaciju crnih ekoloških tačaka”.

Aleksandar Perović, izvršni direktor Ekološkog pokreta Ozon, koji je kao predstavnik NVO član Upravnog odbora projekta Upravljanje industrijskim otpadom i čišćenje, kaže da će za uspješnu sanaciju pet crnih tačaka biti potrebna veća ulaganja.

,,Da bi Crna Gora, koja je sebi dala epitet ekološka država, ispunila standarde EU, a što će se morati uraditi ukoliko želimo postići da budemo dio ove međunarodne zajednice, biće potrebno mnogo više od 60 miliona dolara. Po nekim projekcijama, koje su na našu molbu dale diplomate zemalja koje su uspješno završile proces EU integracija, riječ je o preko dvije milijarde eura”, kaže Perović za Monitor.

Koliko je sanacija industrijski zagađene prirode složen problem svjedoči slučaj jalovišta u Mojkovcu. Sanacija jalovišta trajala je šest godina, od 2005. do 2011. godine. Radovi su obavljeni u četiri faze. Za sanaciju jalovišta utrošeno je 10.600.000 dolara. Češka Vlada je za sanaciju donirala 905.000, holandska Vlada 1.195.000 dolara, ostatak od 8. 505.000 dolara izdvojila je Vlada Crne Gore. Sanirano rudničko jalovište, površine od oko 19 hektara, biće pretvoreno u sportsko-rekreativnu zonu.

Biolog Vasilije Bušković uočava da su dominantni oblici zagađivanja vode i vazduha iz industrijskih kompleksa potisnuli u drugi plan uticaje koje oni imaju na biodiverzitet i prirodne resurse uopšte.

,,Kao ekološki i istovremeno društveni problem, gubitak, siromašenje kvantiteta i kvaliteta prirodnih resursa, koje iskorišćavaju navedeni industrijski kompleksi, nije dobio odgovarajuću pažnju. To potvrđuje davno uočenu pojavu da naša ‘prirodna osnova’ slabi, iščezava ili gubi svoj kvalitet. Izgleda da je i reakcija crnogorskog društva na tu i njoj slične pojave tako slaba da se one čak i ‘ne vide”’, kaže Bušković za Monitor.

Stručnjaci su odavno primijetili da načinom na koji se u Crnoj Gori eksploatišu prirodni neobnovljivi resursi trajno gube pojedini privredni sektori, devastira se životna sredina, degradira prostor. S takvim krčmljenjem prirodnih resursa, održivi razvoj ostaće samo kovanica u nazivu nadležnog Ministarstva.

No, boljitak bi nam moglo donijeti približavanje EU i obaveza veće brige za životnu sredinu. Zamjenik šefa Misije OEBS-a u Crnoj Gori Valdamer Figaj nedavno je poručio da će Crna Gora biti izmijenjena do neprepoznatljivosti kada u svoj sistem uvede evropsko zakonodavstvo iz oblasti životne sredine. On je kazao da će Crna Gora biti prinuđena da usvoji više od 200 novih propisa iz te oblasti.

Usvajanje propisa Crnoj Gori ni do sada nije bio problem. Škripi u primjeni. ,,Neefikasna i selektivna primjena zakona, ukoliko se suštinski posmatra, je najcrnja crna tačka u ekološkoj državi Crnoj Gori”, smatra Perović. ,,Zakoni koji se donose zbog puke forme a ne da ispune suštinu, nijesu potrebni nikome i veoma brzo će to shvatiti nadležne institucije, jer se više neće moći prikrivati neuspjesi”.

Crna Gora je već propustila brojne mogućnosti korišćenja bespovratnih evropskih fondova namijenjenih ekologiji, uglavnom zbog nedostatka kvalitetnih kadrova.

,,U oblasti zaštite prirode prisutna je pojava gubljenja institucionalnih kapaciteta (ukinut je Zavod za zaštitu prirode), posebno kadrova koji su u kapacitetu da rade na terenu i generišu relevantne ekološke informacije i podatke”, smatra Bušković.

Sa druge strane, uvećavaju se administrativni kapaciteti institucija u oblasti zaštite životne sredine, ali to ne prati izgradnja – osposobljavanje kompetentnih kadrova za učešće ne samo u pregovorima sa predstavnicima EU po raznim osnovama, već i za zastupanje Crne Gore u tijelima EU, kaže Bušković.

Postojeća praksa i njeno predstavljanje i zastupanje kod EU, prema njegovim riječima, ne obećavaju skoriji uspjeh i značajnije rezultate kojima bi bilo ko mogao izaći pred domaću i međunarodnu javnost.

I Perović smatra da će deficit stručnih kadrova biti jedan od problema u pregovorima, te da će od neprocjenjive vrijednosti biti pomoć zemalja regiona kao što su Hrvatska i Slovenija, čije iskustvo u pregovorima može biti putokaz za naše pregovaračke strukture.

Iskustvo Hrvatske govori da je ova država u fazi pregovora iz evropskih IPA fondova dobila 97 miliona eura za oblast životne sredine. Procjenjuje se da će do 2025. Hrvatsku primjena zakona iz ove oblasti koštati 10 milijardi eura.

Direktorica Agencije za zaštitu životne sredine Daliborka Pejović je na nedavnoj panel diskusiji o ekologiji upozorila da je Crna Gora daleko od evropske statistike koja predviđa izdvajanja od dva odsto iz budžeta države za oblast životne sredine. Posljednjim rebalansom država je za tu svrhu oprediljelila svega 0,13 odsto.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

Izdvojeno

KORONA I NEODGOVORNOST: Budi odgovoran, ne budi kao premijer

Objavljeno prije

na

Objavio:

I pored najave potpunog zaključavanja kao jedinog spasa, ono je odloženo do izborne šutnje u Nikšiću. Znaju se prioriteti. Premijer Krivokapić je obrazložio da trenutno stanje nije izazvano lošim mjerema, već da je problem nepoštovanje mjera. Počevši od njega

 

Što je korona žešća, neodgovornost je veća. Podržavaju je i najviši zvaničnici. Premijer Zdravko Krivokapić je u nedjelju u Hramu Hristovog Vaskrsenja u Podgorici uslikan kako cjeliva pričesnu pogaču, preporučujući tako drugima da ga slijede, jer vjera planine pomjera. Nepoštovanje preventivnih mjera postalo je običajno pravo za crkvena i ostala okupljanja.

Ministarka zdravlja Jelena Borovinić-Bojoviće je, nakon osude javnosti, prekorila premijera. Kazala je da je obećao da će poštovati mjere: „I da će se potruditi da utiče na ostale svojim primjerom da poštuju mjere“.  To se traži – snaga ličnog primjera. I premijer se nakon tri dana izvinio građanima što u određenom periodu nije nosio masku, a pravdao se da ima antitjela. Ovako se izvinjavao i nakon nenošenja maske na sahrani mitropolita Amfilohija, pa obećanje ne održa.

Neozbiljnost, sa najviše adrese, se dešava u nedjelji kada je broj umrlih od korona virusa premašio hiljadu. Podaci Instituta za javno zdravlje govore da je smrtnost od kovida u februaru, u odnosu na januar, povećana za 70 odsto.

Iz opština stižu alarmantni podaci. U Baru je zabilježen rekordni broj pacijenata u Regionalnom kovid centru za Primorje – 113, a bolnički kapaciteti za kovid pacijente se stalno povećavaju pa ih je sada 115. Problem je i nedostatak osoblja, jer su neki ljekari i medicinske sestre i po drugi put zaraženi – tri doktora su u izolaciji, odustno je i 13 sestara, a do sada je virus imalo 26 doktora, kazali su iz bolnice u Baru.

Od 20. do 28. februara na Cetinju je umrlo osam osoba, a dnevno do 100 pacijenata posjeti kovid ambulantu, saopšteno je iz Kriznog štaba Prijestonice.  Nadležni građane najčešće opominju zbog nenošenja maske i nepridržavanja distanca na otvorenom, a veliki je i broj onih koji krše mjere samoizolacije.

Slike na portalima iz Nikšića i Ulcinja pokazuju svakodnevne gužve u kovid ambulantama u ovim gradovima.

Iz Kliničkog centra, u kome se liječi preko 130 pacijenata od virusa, kažu da su spremni i za gori scenario te da najveća zdravstvena ustanova raspolaže sa 774 kovid kreveta.

Ministarka zdravlja je ove nedjelje izjavila da je situacija zabrinjavajuća ali da nije alarmantna, kazavši da je popunjenost bolnica 75 odsto.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više i štampanom izdanju Monitora od 5. marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

SLUČAJ MIDDLE POINT: Na divljem zapadu ništa novo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Kako je ruskoj kompaniji Middle Point, koja je radi izgradnje hotela u Budvi angažovala nikšićku kompaniju LD gradnja, zahvaljujući ovdašnjem pravosuđu, izvršiteljima i Privrednom sudu, oduzeta imovina vrijedna preko četiri miliona eura

 

Ovo je još jedna priča o tome kako su se, dok su se bivše crnogorske vlasti klele u strane investicije, investitiori koji su iz daleka stigli da posluju ovdje, susretali sa neizvjesnostima, ali i pravnim siledžijstvom. Umjesto da ulažu i grade, nerijetko bi jedino tek gubili novac u vrtlogu zarobljenih institucija. A investicije čekale neka bolja vremena.

Priča počinje 2008. godine, kada ruska kompanija Middle Point doo angažuje građevinsku firmu iz Nikšića LD gradnja radi izgradnje kondo hotela u Budvi. Nakon što je sklopljen ugovor i Middle Point uplatio avans od 300.000 eura, gradnja godinama nije počinjala. Uprkos tome, nikšićka kompanija je svih tih godina ruskom investitoru ispostavljala  fakture u iznosu 50.000 eura godišnje na ime  „održavanja gradilišta“. Ova nikšićka kompanija, čiji je osnivač, prema podacima Privrednog registra, Ilija Nikčević, radila je brojne projekte za državne i lokalne vlast (vidi box).

Nakon sedam godina, gradnja je intenzivirana.  No, iako se izgradnja hotela nije bližila kraju, ukupna vrijednost dogovorenih poslova, u iznosu od 2.833.000 eura kako je predviđeno ugovorom, bila je već potrošena. Ruski investitor odlučio je da ne plaća dalje dok se tačno ne utvrdi koliko je LD gradnja do tada i u šta trošila.  Izgradnja hotela je opet stopirana, što zbog neusglasica investitora i izvođača, što zbog zabrane gradnje na primorju u to doba. U jesen 2017. godine. LD Gradnja nije nastavila radove, da bi nekoliko mjeseci kasnije, u zimu 2018.

predala pet prvih saturacija (faktura) javnom izvršitelju Aleksandru Boškoviću, tražeći naplatu od Middle Pointa. Prema tvrdnjama kompanije Middle Point te fakture, u iznosu od 800.000 eura, su već bile plaćene. Bez obzira, investitoru je na osnovu tog duga uzeta imovina vrijedna milione. I to bez vještačenja ili utvrđivanja fakata o visini stvarnog duga.

Aleksandar Bošković, izvršitelj koji je vodio postupak, javnosti je poznat nakon što je u njegovoj kancelariji samoubistvo izvršio pedesetčetvorogodišnji E.M. 2015. godine. Takođe, Ministarstvo pravde svojevremeno je pokrenulo disciplinski  postupak protiv Boškovića zbog nezakonitosti koje su utvrđene u njegovom radu tokom redovnih i vanrednih kontrola i pritužbi građana.

Middle Ponit uz sve nije bio obaviješten da se postupak izvršenja vodi, tako da ruski investitor nije imao priliku da reaguje. Da se vodi postupak, saznali su nakon što im je blokiran račun, a kada je izvršenje već postalo pravosnažno.

Pošto je bilo kasno za žalbe, ruski investitor tada podnosi tužbu Privrednom sudu.

Priča o zarobljenim institucijama tek tada, u stvari, počinje. Dok je izvršenje po nalogu LD gradnje teklo u rekordno brzom roku, na reakcije Privrednog suda, na čijem se čelu nalazi Blažo Jovanić, čekalo se mjesecima. Jovanić je javnosti poznat kao jedan od stubova prethodnog režima u pravosuđu.

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BUDVA: POLA GODINE NAKON IZBORA PODIJELILI RESORE: Odluka o budžetu bez Skupštine

Objavljeno prije

na

Objavio:

Imenovanjima čelnika u upravnim odborima opštinskih preduzeća i savjetima javnih ustanova, stvoren je preduslov za podjelu rukovodećih mjesta u izvršnoj vlasti u skladu sa izbornim rezultatima, na koja pretenduje  ukupno šest partija. Možda su na smirivanje strasti u Budvi i postizanje dogovora uticali lideri iz partijskih centrala zbog  izbora u Nikšiću

 

Partije koje su na posljednjim lokalnim izborima u Budvi osvojile većinu odborničkih mandata u budvanskom parlamentu, konačno su, pola godine kasnije, dogovorile podjelu resora u upravljačkim tijelima opštinskih preduzeća i javnih ustanova. Predstavnici stranaka Demokratskog fronta i Demokrata uspjeli su da prebrode ozbiljnu krizu vlasti u Budvi i postignu dogovor u posljednjem trenutku, kako bi usvojili budžet, donijeli Plan investicija i imenovali članove upravnih odbora preduzeća i savjeta kulturnih institucija u Opštini.

Međutim, ovaj dogovor realizovaće se u posve neuobičajenoj proceduri, bez skupštinskog zasjedanja i parlamentarne debate o bužetskim izdacima i prioritetnim investicionim projektima. Zbog posebno loše epidemiološke situacije u Budvi, sjednica Skupštine Opštine ne može biti održana, pa su predstavnici vladajućih partija bili saglasni, da predsjednik Marko – Bato Carević donese navedene odluke, u skladu sa zakonom, kako bi lokalna uprava mogla nesmetano da funkcioniše.

Prema članu 59 Zakona o lokalnoj samoupravi, predsjednik opštine privremeno donosi akte iz nadležnosti skupštine, ako skupština nije u mogućnosti da se sastane ili je iz drugih razloga onemogućen njen rad. Zakonom je propisano takođe, da se tako usvojene odluke, moraju podnijeti na potvrdu skupštini na prvoj narednoj sjednici.

Ukoliko ih odbornici ne podrže, njihova važnost prestaje u roku od tri mjeseca od njihovog donošenja. Što se u budvanskom parlamentu neće dogoditi, jer partije koje čine vlast imaju 20 od ukupno 33 odbornička mandata.

Donošenje budžeta bilo je neophodno jer je Opština funkcionisala na bazi odluke o privremenom finansiranju. Predloženi iznos budžeta budvanske Opštine za 2021. godinu utvrđen je na 31,5 miliona eura.

Poslije izborne pobjede na lokalnim izborima u kojoj su DF i Demokrate osvojile većinu mandata u budvanskom parlamentu čime su u duboku opoziciju poslale Demokratsku partiju socijalista, ,,proslavljenu” u predizbornoj akciji nasilnog preotimanja vlasti, pobjedničke partije nisu uspjele postići dogovor oko podjele resora u izvršnoj vlasti. Od 15. septembra prošle godine vlast u Budvi funkcioniše po starom rasporedu, ustanovljenom poslije izbora 2016.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više i štampanom izdanju Monitora od 5. marta ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo