Povežite se sa nama

DRUŠTVO

PREDIZBORNI BESPLATNI UDŽBENICI: Pravo ili mito

Objavljeno prije

na

Kad su ove jeseni zapljuštale vijesti o dijeljenju besplatnih udžbenika u ovoj, pa u onoj opštini, naivni su mogli pomisliti kako je riječ o koracima koji vode prema ispunjavanju ustavne odredbe da je u Crnoj Gori ,,osnovno školovanje obavezno i besplatno”. Analiza Da li su besplatni udžbenici zaista besplatni, koju je ovih dana objavio Centar za građansko obrazovanje, međutim, ukazuje kako je mnogo vjerovatnije da je riječ tek o još jednoj predizbornoj zloupotrebi.

U školskoj 2015/16. besplatno osnovno školovanje bilo je obavezno za 68.108 učenika koji pohađaju redovno osnovno obrazovanje i 733 učenika sa posebnim obrazovnim potrebama. Zvaničnih podataka o broju učenika u školskoj 2016/17. nema, ali se procjenjuje da su slični prošlogodišnjim.

Zbog činjenice da je obezbjeđivanje besplatnih udžbenika za osnovce naglo ,,zaživjelo” u izbornoj godini u CGO su se zapitali da li su ova ,,ulaganja” vezana za istinsku posvećenost lokalnih samouprava obezbijeđivanju besplatnog osnovnog obrazovanja ili su dio predizbornih aktivnosti.Zato su poslali zahtjeve za slobodan pristup informacijama svim crnogrskim opštinama, Glavnom gradu i Prijestonici, odnosno ukupno 23 zahtjeva. Do 12. oktobra dobili su ukupno 18 odgovora. I pored više urgencija, iz Budve, Bijelog Polja, Plava, Rožaja i Gusinja, informacije nijesu stigle.

U posljednje tri školske godine iz budžeta 18 lokalnih samouprava za besplatne udženike je izdvojeno 689.679 eura: Od toga u 2016. godini – 444.697, godinu ranije – 188.817, a u 2014 – 56.094 eura.

Podaci su pokazali da od 18 opština, samo Andrijevica i Pljevlja nijesu izdvojile ni cent za udžbenike. U Beranama, Plužinama i Podgorici novac za udžbenike namijenjene osnovcima izdvajali su tokom posljednje tri, uz primjetan rast tokom ove školske godine godine.

U Baru, Herceg Novom i Petnjici besplatnih knjiga je bilo tokom posljednje dvije godine. Čak deset opština je ,,brigu o najmlađima” pokazalo po prvi put ove godine: Danilovgrad, Žabljak, Kolašin, Kotor, Mojkovac, Nikšić, Tivat, Ulcinj, Cetinje i Šavnik.

Sa oko 13 procenata u 2014. broj opština koje su izdvojile novac za besplatne udžbenike u ovoj godini porastao je na bilizu 70 odsto.

To, kako CGO primjećuje u Analizi, otvara pitanje da li se zaista radi o tako značajnom iskoraku kad je riječ o finansiranju obrazovanja od

strane lokalnih samouprava ili je ovo jedan od ,,podstreka” izbornoj kampanji za izbore 2016.

,,CGO pozdravlja opredjeljenje onih opština koje su već napravile napore da uspostave ovu praksu u prethodnim godinama, ali istovremeno izražava ozbiljne sumnje da je nagli porast ovih primjera u izbornoj godini jedan vid pokušaja izbornih manipulacija”, ocjenjuju u ovoj nevladinoj organizaciji i najavljuju da će pomno pratiti ove tendencije i u narednim godinama.

Ubjedljivo najviše novca za besplatne udžbenike izdvaja Opština Berane. Ove godine su podijelili besplatne knjige za sve osnovce i za to potrošili blizu 190 hiljada eura.

U Opštini Berane naglašavaju da njihove aktivnosti oko dodjele besplatnih udžbenika nemaju veze sa izborima i da traju već tri godine. ,,Prva smo Opština u Crnoj Gori koja je 2014. godine pokrenula takvu aktivnost i uvela ‘praksu’ kojom su se povele i

ostale crnogorske opštine”, kazali su Monitoru iz Službe predsjednika Opštine Berane. Podsjetili su da su 2014. dodijelili besplatne udžbenike i školski pribor svim đacima prvacima sa područja opštine; 2015. godine udžbenike su dobili učenici do četvrtog razreda. Ove godine besplatni udžbenici dodijeljeni su svim učenicima osnovnih škola od prvog do devetog razreda. ,,Riječ je o značajnoj mjeri za poboljšanje životnog standarda našeg stanovništva”, ocjenjuju u Opštini Berane i kažu da će i naredne godine obezbijediti sredstva za ovu vrstu pomoći građanima.

,,CGO je, praktično, kroz svoju analizu Da li su besplatni udžbenici zaista besplatni, zagrebao vrh ledenog brijega koji se odnosi na pitanje besplatnih udžbenika. Mi smo i ranije upućivali apel nadležnim organima da obezbijede besplatne udžbenike za sve osnovce u Crnoj Gori, jer ovo pitanje ne može biti izraz trenutnog hira ili političkog marketinga, već se radi o Ustavom zagarantovanom pravu svih učenika osnovne škole da imaju besplatno školovanje”, kaže za Monitor Mira Popović, saradnica na programima u Centru za građansko obrazovanje. Ona naglašava da se zbog visoke stope nezaposlenosti i sve goreg standarda mora naći način da se ujednači praksa i da se obezbijedi poštovanje prava svih na besplatno osnovno obrazovanje u punom smislu te norme.

,,Bilo bi nam jako drago ako je ovo pokazatelj da su opštine zaista prepoznale značaj ovakve Ustavne odredbe i odlučile da ispune Ustavnu normu. No, pošto se to dešava baš u izbornoj godini, teško se oteti utisku da se radi o pokušaju sticanja glasova više nego istinskom poštovanju Ustava”, kaže Mira Popović.

CGO predlaže da se uspostave jasne budžetske linije u lokalnim samoupravama kroz koje bi svake školske godine bila opredijeljena sredstva za obezbjeđenje besplatnih udžbenika za osnovce, a ne da

ona postoje samo u izbornim godinama.

Najskuplji među udžbenicima za osnovnu školu su oni potrebni djeci u sedmom razredu. Koštali su ove godine 93,70 eura. Najjeftinije su bile knjige za prvake – 43,10 eura, za drugi razred koštale su 50,80, za treći 47,70, a za četvrti 59,60 eura. Komplet udžbenika za peti razred koštao je 67,30, za šesti 79,80, a za osmi i deveti po 88,20 eura. U zemlji u kojoj se prosječna plata vrti oko 500 eura to nije malo novca ni za one koji imaju jedno dijete. I u tim, a naročito u porodicama koje imaju više đaka, taj trošak se, na rate, razvlači mjesecima. Besplatni udžbenici za dio đaka ove jeseni izvjesno su bili ozbiljna pomoć građanima. Dogodine ćemo tačno znati važi li samo u izbornim godinama. Budući da je ta pomoć zavisila od volje opštinskih vlasti bila je neujednačena, uprkos tome što bi ustavno pravo na besplatno osnovno obrazovanje moralo važiti za sve i biti briga države. Ali, država uvijek ima prečih briga.

Miloš BAKIĆ

Komentari

DRUŠTVO

MMF O NAJAVAMA PROGRAMA EVROPA SAD 2: Visokorizično i inflatorno

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok iz Vlade ponavljaju šta sve neće (zaduženja, povećanje PDV-a), nikako da saznamo šta namjeravaju uraditi kako bi, nakon obećanog povećanja minimalnih i prosječnih zarada, državne finansije ostale održive. To je razlog više da upozorenjima iz MMF-a posvetimo dužnu pažnju

 

Vladin program Evropa sad 2 i dalje je tajna. Ipak, klub onih koji upozoravaju na neželjene posljedice najavljenog povećanja zarada na račun smanjenja ili potpunog ukidanja doprinosa za penziono osiguranje, dobio je još jednog člana. Međunarodni monetarni fond (MMF).

Značajan dio nedavnog izvještaja MMF-a za Crnu Goru odnosi se na izborna obećanja pokreta Evropa sad Milojka Spajića „koja nijesu sadržana u prijedlogu budžeta za 2024. godinu ili u srednjoročnim projekcijama vlasti, uključuju i djelimično ili potpuno ukidanje penzijskih doprinosa“. Prije svega, iz MMF-a su u fokus svoje analize stavili najavljeno povećanje minimalne plate sa  sadašnjih 450 na 700 eura, i prosječne zarade  sa februarskih 820 na 1.000 eura mjesečno.

Ni analitičarima MMF-a nijesu poznati detalji „reforme“ koju Spajić i njegovi najbliži saradnici najavljuju za kraj ove ili početak naredne godine. Ali su i oni, poput većine ovdašnjih analitičara, došli do zaključka da se tajna najavljenog povećanja minimalne i prosječne zarade krije u prevođenju bruto u neto platu. Čime bi državna kasa ostala bez, još uvijek nepoznatog, dijela prihode koji je ove godine planiran na 560 miliona. „To bi dovelo do značajnog pogoršanja fiskalne pozicije (države Crne Gore – prim. Monitora)“, navodi se u Izvještaju. Uz konstataciju: „Povećanje plata takođe bi dovelo do veće inflacije“.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

POLITIKA U LOKALU: Novi izbori, stari principi   

Objavljeno prije

na

Objavio:

Funkcionerske kampanje, prljavi obračuni na društvenim mrežama, kršenje koalicionih sporazuma, ostavke, krize, nepoštovanje ženskih kvota – samo su neki od detalja političke scene u lokalu. Sve u svemu – ništa novo. U odnosu na vrijeme DPS-a, razlika je tek – hiperpordukcija partija

 

Bliže se izbori u dvije crnogorske opštine, Budvi i Andrijevici. Izbori u Budvi održaće se 26. maja, a oni u Andrijevici  2. juna.  I bez izbora, Ulcinj je promijenio vlast. Dok u Šavniku izbori i dalje traju. Gotovo dvije godine.

Funkcionerske kampanje, prljavi obračuni na društvenim mrežama, kršenje koalicionih sporazuma, ostavke, krize, nepoštovanje ženskih kvota – samo su neki od detalja trenutne političke scene u lokalu. Sve u svemu – ništa novo. U odnosu na vrijeme DPS-a, razlika je tek – hiperpordukcija partija.

U Budvi će građani te primorske opštine moći da glasaju za devet lista. Analitičari ne očekuju da bi neka od izbornih lista sama mogla osvojiti vlast, koja će se u tom slučaju morati organizovati kroz postizborne koalicije.

Da pobjeda jedne liste ne garantuje stabilnost, u Budvi smo već imali prilike da vidimo. Iako je na prethodnim lokalnim izborima apsolutnu pobjedu u tom gradu odnio bivši Demokratski front, njihov mandat protekao je u svađama i konačnom raskolu, što je Budvu dovelo do hronične krize. Plus hapšenje bivšeg gradonačelnika Mila Božovića, koji je dugo ključna gradska pitanja rešavao iz Spuža.

Bivši DF ovog put ide u dvije kolone.  Na jednoj strani je široka koalicija nekadašnjih članica tog političkog saveza. Lista nosi naziv Za budućnost Budve – Budva otvoreni grad, a čine je – NSD, PzP, DNP, SNP, Ujedinjena Crna Gora, Prava Crna Gora, Slobodna Crna Gora i Demos.  S druge strane je Grupa građana Budva naš grad  koju predvodi aktuelni predsjednik Skupštine opštine Nikola Jovanović. Svađe dojučerašnjih saboraca, kako iz lokala izvještvaju mediji, nastavile su se u predizborno doba i pretvorile u prljavu kampanju u kojima se rivalima spočitava  seksualna orijentacija ili porijeklo.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 17. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

SEZONSKI RADNICI U TURIZMU: Manjak ,,goriva” u motoru crnogorske privrede

Objavljeno prije

na

Objavio:

Priča o hroničnom manjku radnika u turizmu zatiče nas i pred ovogodišnju sezonu. Iako crnogorska ekonomija zavisi od turističke sezone, prosječna plata u turizmu iznosi 760 eura i niža je od prosječne na državnom nivou

 

I ove, kao i svake godine, očekuje se rekordna turistička sezona. A najave protiču uz upozorenja o hroničnom nedostatku radne snage.

I dalje nema zvaničnih podataka koliko nedostaje sezonaca. Umjesto toga imamo procjene koje govore da će ih nedostajati više nego prošle godine i da ta brojka prelazi 30.000.

Iz Zavoda za zapošljavanje najavljuju da će izdati oko 20.000 radnih dozvola za strance, a očekuje se da će strancima za sezonski rad u  turizmu biti izdato oko 5.000 dozvola. Iz MUP-a stižu informacije da je ovogodišnja kvota dozvola za privremeni boravak i rad stranaca 29.000, od čega je za sezonsko zapošljavanje planirano samo 2,5 hiljada dozvola.

Tokom prošle godine izdato je 2.710 sezonskih radnih dozvola. Najviše za državljanje Srbije 1.603, BiH 283, Kosova 234, Sjeverne Makedonije 152, a ispod sto za državljanje Turske, Rusije, Albanije, Indije, Meksika, Argentine.

Iako je broj nezaposlenih u Crnoj Gori krajem aprila bio preko 36.000, dovoljan da podmiri sve potrebe za radnom snagom, podsticaji za nezaposlene da rade sezonski se nijesu bitno promijenili u odnosu na prethodnu godinu.

Posebno za mlade, Hrvatska je atraktivnija za sezonske poslove u odnosu na Crnu Goru. U 2023. godini u Hrvatskoj je izdato 1.488 dozvola za boravak i rad crnogorskim državljanima, a u prava dva mjeseca 2024. godine 194 dozvole, navodi Forbes Crna Gora.

U Hrvatskoj kuvari/ce zarađuju od 1.400 do 2.500 eura, pica i roštilj majstori zarađuju oko 1.500 eura, pomoćni radnici u kuhinji od 1.000 do 1.300 eura, sobarice 1.200 eura, a zarada konobara/ca kreće se od 1.000 eura plus bakšiš.

Većina oglasa na sajtu Zavoda za zapošljavanje Crne Gore nema u opisu visinu plate. Oglasi u kojima se zainteresovanima daje uvid u platu govore od tome da su one niže od onih u Hrvatskoj. Tako u oglasima Zavoda za zapošljavanje sobaricama se nude plate od 450 do 600 eura, kuvarima od  450, 950 i 1.200, šankerima 600, perač suđa 600, noćni recepcionar 600, pomoćni radnik u kuhinji 1.000, pomoćna kuvari/ica od 700 do 850, poslastičarka 700…

Prema podacima Monstata plate u turizmu u prvom kvartalu ove godine su iznosile 760 eura i niže su od prosječne na državnom nivou koja iznosi 821 euro. Državni službenici, na primjer, imaju veće prosječne plate od turističkih djelatnika iako crnogorska ekonomija zavisi od turizma. Prema podacima Centralne banke, prošla turistička sezona je bila rekordna, ostvaren je prihod od 1,5 milijardi eura. Ukupno učešće turizma u bruto domaćem proizvodu Crne Gore je najveće u Evropi, prošle godine je iznosilo 22 odsto. Zato, turistički poslenici i ističu da je turizam motor crnogorske privrede, koji generiše saobraćaj, trgovinu, poljopriivredu i ostale usluge.

Pored većih zarada, sezonci iz Crne Gore i regiona više idu u Hrvatsku jer tamo sezona duže traje, pa su često angažovani šest i više mjeseci. Tokom mjeseci kada se ne radi, u Hrvatskoj država ovim radnicima plaća dio plate da bi se oni i sljedeće sezone vratili. O ovoj ideji i uvođenju kategorije ,,stalni sezonski radnik“ u Zakonu o radu govoreno je i prethodne godine.

Iz Privredne komore Crne Gore su istakli da  bi se uvođenjem ove kategorije ublažio problem nedostatka sezonskih radnika, jer bi se nezaposlene osobe motivisale da se prekvalifikuju i imaju sigurno stalno sezonsko zaposlenje i primanja tokom cijele godine u skladu sa pozitivnim iskustvima zemalja EU. Prema tom konceptu rješenje je da sezonski radnik radi pola godine, dok bi dio plate preostalih šest mjeseci plaćala država. U prevodu imali bi osiguranje, sigurnost radnog mjesta, mogli nešto da planiraju, da dignu kredit…

Nade da će ovo rješenje zaživjeti tokom ove sezone izjalovile su se, a ministarka rada i socijalnog staranja Naida Nišić najavila je da bi ovaj model mogao biti spreman za uvođenje tek sljedeće godine. Slijede analize, promjene Zakona o radu i drugih zakona, pa dokle se stigne.

Nedavno je iz Odbora Udruženja za turizam i ugostiteljstvo Privredne komore (PKCG) navedeno da je i pored rekordnih prihoda, prethodne sezone zabilježen rast troškova u dijelu zarada, nedostatka radne snage i nabavke, zbog čega poslovni rezultati nijesu bili na očekivanom nivou, ali da su turistički poslenici, uprkos svemu, zadovoljni.

Poslodavci svake godine i pored hroničnog manjka radnika apostrofiraju troškove zarada. Česta su i čuđenja kako i zašto niko neće da radi iako su plate koje oni nude ,,astronomske”. Novina je da su, uprkos svemu, zadovoljni i svojim profitom.

Zbog nemanja snijega, zimske turističke sezone skoro da nije bilo. U prvih par mjeseci zabilježena je manja posjeta nego protekle godine. Iz Ministarstva turizma tvrde da je razlog tome i veći odlazak Rusa i Ukrajinaca iz Crne Gore.

Predsjednik Odbora Udruženja za turizam i ugostiteljstvo Privredne komore (PKCG) Ranko Jovović najavaljuje da bi predstojeća ljetnja turistička sezona, prema bukingu i rezervacijama hotelskih kapaciteta, trebalo da nadmaši prošlogodišnju. Optimistična očekivanja, prema njegovim riječima, potvrđuju saobraćajne gužve i izletničke ture u predsezoni, kao i dobar buking hotelskih kapaciteta i najave za glavnu sezonu. Ova predviđana je potvrdila i dobra posjećenost za prvomajske praznike.

Da bi preduprijedili rizike, kao i protekle godine kada su na primorju pred sezonu podigli cijene usluga za 15 odsto, rast cijena ponavlja se i ove godine. Zvanični podaci govore da je u prvom kvartalu ove godine u odnosu na isti period prošle u segmentu smještaja i ishrane rast cijena bio 13,5 odsto. Kako se sezona približava rast će biti veći.

 

Šta sezonci traže

Hrvatski mediji su nedavno izvjestili da je prema podacima prikupljenim istraživanjem koje je MojPosao sproveo na temu sezonskog zapošljavanja, u kojem je učestvovalo više od 500 ispitanika, tri četvrtine Hrvata (76 odsto) je barem jednom tokom svoje karijere radilo u sezoni.

Prema istraživanju, najveće prednosti sezonskog posla su sticanje novih znanja i vještina (68 odsto ispitanika), upoznavanje novih ljudi (61 odsto). Tek na trećem mjestu je plata, koja je po pravilu osjetno viša nego u slučaju cjelogodišnjeg zaposlenja (54 odsto). Tu su još boravak na moru (45 odsto) te zanimljivost i atraktivnost posla (44 odsto), a svega šest odsto ljudi smatra da sezonski posao nema prednosti.

Kad je riječ o plati u prosjeku, očekivana mjesečna neto plata za sezonski posao iznosi 1307 eura, što je šest odsto više u odnosu na prošlu godinu.

Očekivanja govore da konobari u prosjeku očekuju mjesečnu platu od 1.408 eura, kuvari bi za svoj rad htjeli minimalno 1.482 eura, sobari mjesečno u prosjeku očekuju minimalno 1.145 eura, recepcionari smatraju da bi za svoj rad trebalo da dobiju minimalno 1.259 eura, prodavci u prosjeku očekuju platu od 1.105 eura, skladištari u sezoni očekuju 1.050 eura, a pomoćni radnik u kuhinji očekuje 1.322 eura.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo