Povežite se sa nama

PARALELE

Studije o starijoj crnogorskoj književnosti

Objavljeno prije

na

U smutnim vremenima kakva su naša, u javni diskurs teško dopire naučno dostignuće. Tradicija iz 60-ih i 70-ih godina prošloga vijeka kad je naučni dijalog bio sveprisutan u dnevnoj i neđeljnoj štampi, nestala je u pomodnosti i samodovoljnosti naše inteligencije. Zato je neophodno predstaviti Studije o starijoj crnogorskoj književnosti Aleksandra Radomana, monografiju koja istovremeno predstavlja: sintezu dosadašnjih istraživanja o manje poznatim segmentima crnogorske književne istoriografije i polazišno štivo za njenu naučnu nadgradnju. O obrađivanoj tematici i temporalnom ramu koji obuhvata hiljadugodišnji luk od Kraljevstva Slovena Popa Dukljanina do Despe Nikole Petrovića (sa pojedinim ekskursima do antike) odmah se može konstatovati ─ naučno provokativno, marketinški suicidno.

Ako uzmemo u obzir da je prva monografski opisana Istorija crnogorske književnosti (I-III) počela da se štampa 2012. shvatićemo količinu Radomanove hrabrosti da se upušti u svoj istraživački zahvat. Arhitekturu njegove knjige čini sedam studija koje su ranije objavljene zasebno. Naizgled nepovezani, ovi članci ipak čine jasnu kompozicionu strukturu nad kojom lebdi geneza crnogorske književnosti ─ proces prelaska iz usmenih formi u modernije oblike književnog iskaza. To je zahtijevalo prepoznavanje i poznavanje procesa u dužem trajanju, kao i veliku upućenost u gnoseološke okvire teorije književnosti. Nevjerovatan je i zavidan korpus Radomanovih interesovanja jer on suvereno ispituje kulturno-književno nasljeđe Crne Gore do početaka XX vijeka, nebitno je li ono istoriografskog, teatrološkog ili književnog karaktera, te ga kao takvog problemski konceptualizuje književnoistorijskom metodologijom.

Pored sintetičkih i zanimljivih studija koje počivaju na relevantnoj literaturi (pregledi usmene i dramske književnosti), analize jednog baroknog dramskog ostvarenja (Muka Jezusova Ivana Antuna Nenadića), strukturalnog raščlanjivanja poetičkog značaja dva crnogorska romana (Turska pisma Stefana Zanovića i Despa Nikole I), posebno se izdvajaju Crnogorska srednjovjekovna književnost ─ identifikacija, periodizacija, pregled i Istorijski značaj Kraljevstva Slovena Popa Dukljanina.

U njima je autor pokazao širinu koju intelektualac mora da ima ─ usvajanje nekih zaključaka od strane istraživača čiji su načelni stavovi suprotni od njegovih, vladanje cjelokupnom literaturom koja se prethodno bavila ovom problematikom, povezivanje svjetskih tokova u književnosti sa domaćim, džentlmenski nivo polemisanja i neophodnu dozu promišljanja koja heuristički obogaćena arheološkim i arhivskim izvorima pomjera saznajne granice. Tradicionalističke i opskurne forme nizanja činjenica ovđe su srušene; ideologizacijske i idolatrijske konstrukcije razmontirane, a „crnogorska književnost” jasno determinisana i kulturološki omeđena.

Radoman je time postavio nove standarde u periodizaciji ─ literalna tradicija pomjerena je sa nemanjićko-pravoslavne i četvoronahijske Crne Gore, nekolika vijeka unazad, a teritorijalni ekskluzivitet podlovćenskog kraja prenešen i na Crnogorsko primorje i ostale djelove naše države. Time je Crna Gora posmatrana kao jedinstven kulturni prostor sa svim osobenostima i paradoksima, čime je naučno oboren stav pansrpske i panhrvatske inteligencije o crnogorskoj književnosti kao „regionalnom fenomenu”. U analizi Kraljevstva Slovena, koja je uvrštena u spisak obavezne literature na jednoj našoj univerzitetskoj jedinici.

Radoman je pokazao veliko poznavanje medieavelističke epohe u nas i u maniru Časa anatomije otklonio sve spekulativne konkluzije koje su pogrešno tumačile naše prvo značajnije literalno ostvarenje. U čitavoj monografiji vidna je želja autora da se izbjegne pristrasna, reciklažna i kompilatorska praksa, te da se konkretna problematika situira u širi društveni kontekst kako bi se književnoistorijski fenomeni sagledavali u društvenom totalitetu izvan partikularnog klišea. Na koncu ovog prikaza koji je imao ambiciju da zainteresuje čitaoce ispred njegove klasične deskriptivne forme, valja istaći da montenegristika odavno nije imala značajniju i temeljitiju monografiju od ove, koja otvara njene dalje perspektive.

Boban BATRIĆEVIĆ

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Revolveri u naoružanju crnogorske vojske

Objavljeno prije

na

Objavio:

Iako je bajonet itekako bio popularan početkom XX vijeka u vježbama za blisku borbu, crnogorski vojnici nijesu voljeli da se puno oslanjaju na njega jer im je smetao pri ciljanju. Zbog toga je u vojnim krugovima crnogorske vojske odlučeno da je za blisku borbu najbolje koristiti revolver. Time se računalo da jedan dobar strijelac može da savlada pet do sedam neprijatelja u borbi prsa u prsa. Mnogi izvještaji, naročito oni iz Drugoga balkanskoga rata kazuju nam da su Crnogorci upravo zbog toga bili izuzetno opasni u jurišima kad se približe neprijatelju, što su dobro ośetili bugarski vojnici. (više…)

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Njegoš na ratištu devedesetih

Objavljeno prije

na

Objavio:

O upotrebi velikog pjesnika u različite svrhe do sada je puno napisano. No, posebno zanimljivom čini se njegova epizoda u toku „rata za mir”. Slijepo slijedeći instrukcije Slobodana Miloševića, crnogorska vlast uzela je aktivnog učešća u raspadu Jugoslavije. Ljeta 1991. godine sprovedena je mobilizacija rezervnoga sastava JNA u Crnoj Gori, koja je septembra mjeseca raspoređena po istočnoj Hercegovini i okolini Dubrovnika. (više…)

Komentari

nastavi čitati

PARALELE

Crnogorski internirci

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nedavno je crnogorskoj javnosti prezentovana veoma zanimljiva knjiga istoričara Vukote Vukotića. Radi se o zborniku dokumenata Internacija stanovništva Crne Gore 1916 – 1918 u izdanju Državnoga arhiva Crne Gore koji predstavlja plod njegova višegodišnjeg studioznog i metodičnog istraživanja crnogorske ratne građe pohranjene u crnogorskoj riznici pamćenja. U njoj nalazimo pokušaj da se potomcima crnogorskih stradalnika, ali i čitavoj crnogorskoj javnosti prezentuju imena crnogorskih interniraca i okolnosti u kojima su proživljavali trenutke svoje povijesne drame. Spiskovi su sortirani prema izvještajima i heurističkoj bazi koja je ostala iza djelovanja Crnogorskoga Crvenoga krsta u Neiju, u Francuskoj, a koji je bio jedna od najznačajnijh naših institucija humanosti u toku Prvoga svjetskoga rata. Vukotić nastoji doći do konkretnih imena osoba koje su nasilno odvedene iz svoje domovine i rasute po tamnicama austrougarskoga okupatora. (više…)

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo