Povežite se sa nama

OKO NAS

SUDBINA STADIONA MALIH SPORTOVA: Mjesto za vješanje

Objavljeno prije

na

Stadion malih sportova u Podgorici, nekada kultno kulturno i sportsko-rekreativno mjesto, godinama je pod katancem. Priča koju čuva ovo mjesto ukazuje na njegovu važnost za građane Podgorice: tu su se održavali najjači jugoslovenski turniri u malom fudbalu, koncerti velikih rok bendova nekadašnje Republike, sve do najobičnijih dječijih druženja. Sada se na stadionu tek nekoliko puta godišnje održi pokoji koncert.

Danas na stadionu rijetko možete zateći ljude koji se bave sportom, a koševi i golovi su odavno polomljeni. Tek nekolicina entuzijasta tu dolazi kako bi održavali opštu fizičku spremu. Mali stadion pod Goricom postao je stecište zavisnika od droga i alkohola, gdje se često može pronaći pribor koji za sobom ostave zavisnici (špricevi, igle).

Najekstremniji pokazatelj degradacije ovog mjesta desio se prije nešto više od mjesec dana – na stadionu se objesio tridesettrogodišnjak.

Kulturno-istorijska važnost stadiona malih sportova očigledno ne brine ljude koji „vode računa” o Glavnom gradu. Već desetak godina, kažu naši sagovornici, traje pritisak da se stadion malih sportova sruši i pretvori u (elitnu) rezidencijalnu zonu. Ekonomska kriza koja je nastupila 2007/2008. zaustavila je graditeljski bum, i moguće sačuvala stadion od tragične sudbine koja je zadesila mnoga druga podgorička zdanja.

Podsjetimo, u rušilačkom naletu Miomira Mugoše, tadašnjeg gradonačelnika Glavnog grada, između ostalog su porušeni teniski tereni pod Goricom, kino Kultura (2011), do temelja hotel Crna Gora (2013), a na mjestu velikog broja dječijih igrališta koja su se nalazila u dvorištima zgrada u centru grada, nikle su garaže ili nove stambene zgrade.

Da su gradonačelnici Podgorice odlučni u namjeri da stadion poruše, pokazuje dokument iz maja 2015. godine. Novim izmjenama i dopunama Detaljnog urbanističkog plana „Nova varoš 2”, na osnovu odluke gradonačelnika Slavoljuba Stijepovića, pred-viđeno je da na mjestu Stadiona malih sportova bude – zgrada. Na tom prostoru, kako su tada pojasnili iz Sekretarijata za planiranje i uređenje prostora i zaštitu životne sredi-ne, gradiće se objekti poput onih ispred stadiona, sa prizemljem plus dva do tri sprata.

Od gradonačelnika Glavnog grada i Sekretarijata za planiranje i uređenje prostora i zaštitu životne sredine, nijesmo uspjeli dobiti odgovore vezane za sudbinu Stadiona. Dakle, ne znamo zbog čega je stadion pod katancem već dugi niz godina i zbog čega je planirano rušenje, a ne renoviranje. Nijesmo saznali ni koje (besplatne) sporsko-rekreativne terene su planirali izgraditi ukoliko sruše stadion, za kada je planirana izgradnja planom predviđenih stambenih objekata, kao ni koje građevinske firme treba da grade na mjestu gdje je sada teren (što i nije teško pretpostaviti).

Od građana koji su pripadali Mjesnoj zajednici Centar se od plata odbijao iznos za izgradnju Stadiona malih sportova, sve dok Sportski centar nije preuzeo teren. Interesantno je da tadašnje investitore ne konsultuju sada kad treba da ga poruše.

Međutim, ekonomska računica gradskih vlasti jasna je: stadion zauzima sedam hiljada kvadrata na jednoj od najatraktivnijih lokacija u strogom centru Podgorice. Građani koji su i dalje spremni da se potrude da sačuvaju stadion, u Opštini su saznali da Glavni grad nije zainteresovan za renoviranja, te da privatnici koji bi investirali mogu da se jave.

Dakle, Strateškim planom razvoja Glavnog grada za 2012-2017. godinu nije predviđena obnova stadiona. U martu prošle godine nije usvojen predlog Ranka Jovovića iz Crnogorskog olimpijskog komiteta da se rekonstrukcijom Stadiona malih sportova pod Goricom izgradi Olimpijska kuća sporta.

Iz Atletskog saveza Crne Gore su tada sugerisali da u najkraćem roku treba izgraditi atletsku stazu ili manji atletski stadion, a obrađivači su konstatovali da je zbog nedostat-ka sportskih dvorana i atletskih opremljenih borilišta onemogućen razvitak atletike kao bazičnog sporta, ali da je u prijedlogu mjera predviđena izgradnja atletskih borilišta.

Naš sagovornik, koji je želio da ostane anoniman, podsjeća da je Stadion malih sportova, među ljudima popularniji kao Poligon, dio odrastanja mnogih koji su živjeli ispod Gorice tokom 80-ih, ali i kasnije. „Dok smo čekali da stariji završe sa fudbalom igrali smo se na spravama koje su bile u okviru poligona. Pored naše igre, tu smo i gledali i majstore malog fudbala tokom turnira koji su se svake godine tu organizovali”.

On kaže da gotovo nema velikog imena jugoslovenske rok muzike koje nije gostovalo na stadionu. „Kad smo porasli tu smo slušali bendove iz cijele Republike, tokom Point rok maratona. A današnji koncerti koji se organizuju, privlače drugačiju publiku. Nekada je umjetnost bila provući se bez karte, iako su sve obezbjeđivali samo dva boksera – nije bilo armije sekjuritija kao sada”.

Osvrćući se na planove koje Glavni grad (opet) ima za stadion, on kaže da je „slična priča kao i sa bioskopom Kultura. Tamo parking, ovdje zgrade, betoniranje svega… ali ne radi napretka, već golog profita pojedinaca koji su od nekadašnjeg grada napravili kasarnu”.

Na Stadionu malih sportova svoju fudbalsku vještinu kovali su Dejan Savićević, Peđa Mijatović, Marko Mugoša, Petar Grbić, Niša Saveljić, Baćko Ivanišević, Ćiro Raičević, Bato Barac… Često su dolazili i nekadašnji trener košarkaškog kluba Budućnost Goran Poli Bojanić, košarkaška zvijezda Žarko Paspalj. Tu je trenirao ženski i muški rukometni klub Budućnost, održavana lokalna štafeta mladosti, organizovan jedan od najmasovnijih i najkvalitetnijih turnira u malom fudbalu, turniri u košarci gdje su dolazila velika imena poput Partizana..

No, ljude koji navodno vode računa o razvoju Podgorice to ne zanima, pa od namjere da sruše jedan od posljednjih simbola grada i ne odustaju. Izgleda im je jedini cilj ostvarivanje profita. I betoniranje sjećanja.

Poli i stadion

(Pokojni) Goran Bojanić, nekadašnji trener košarkaškog kluba Budućnost, upravo na Stadionu malih sportova dobio je nadimak – Poli. Naš sagovornik objašnjava da je Bojanić stalno dolazio na stadion i šalio se sa rukometašicama kada su ručno farbale linije za teren Polikolorom. Zbog toga su ga one prozvale Poli, i tako je i ostalo. Kao još jednu interesantnu priču, naš sagovornik navodi i postavljanje koša na stadionu. Tada je Bojanić iz Sportskog centra donio polomljeni koš, zavario ga i postavio uz pomoć prijatelja koji su često dolazili na stadion.

Filip Đ. KOVAČEVIĆ

Komentari

Izdvojeno

INVESTICIONI BUM I ARHITEKTONSKO NASLJEĐE KOLAŠINA: Bajka ili cirkus

Objavljeno prije

na

Objavio:

U naseljima sa jednospratnim kućama niču petospratni hoteli ili stambene zgrade. Nadležni uvjeravaju da će novogradnjom biti poštovana arhitektonska originalnost grada. Iskustva iz minulih decenija upozoravaju

 

„Samo nek se gradi“, tako bi se mogli sažeti komentari većine predstavnika kolašinske vlasti na drugi invensticioni bum u toj varoši. Istovremeno, prosječan Kolašinac neće propustiti priliku da se pohvali arhitektonskom osobenošću i očuvanošću centra grada. No, da li će intenzivna gradnja biti u stanju da osluškuje i prati posebnosti tog mjesta, njegove potrebe, nasljeđe i originalnost, za sada nije izvjesno.

Za manje od godinu, u naseljima sa porodičnim kućama započeto je ili završeno nekoliko višespratnica sa stanovima ili turističkih objekata. Gradi se i u najužem centru. Računajući i objekte koji su u planu i za koje su izdate sve potrebne dozvole, uskoro će ih biti desetak. Riječ je objektima koji, prema dokumentaciji, prate prirodne i arhitektonske karakteristike Kolašina. Na terenu se, međutim, može zaključiti da  nije tako.

U knjizi Kulturno nasljeđe Kolašina, istoričarke umjetnosti Draginje Kujović, piše da su vrijednost tog grada, u urbanističkom smislu, skladne i lijepe cjeline kuća. Arhitektura varoši, piše ona, spoj je je tradicionalnih graditeljskih stilova, nekih konstruktivnih elementa islamske arhitekture, uticaja mediteranske graditeljske škole, ali i autohtonog graditeljskog moračkog i rovačkog iskustva. „Tom sintezom stvarao se stambeni prostor, ujednačenog likovnog izraza u strukturi, volumenu i odnosu mase… Prisustvo stroge simetrije i proporcionalnosti, u odnosu na površinu, znak je uticaja akademizma“, napisala je Kujović.

Mnogi od tako napravljenih objekata i sada krase centar grada. Nekoliko njih je na parcelama na kojima uskoro treba da počne gradnja hotela visoke kategorije.

Arhitekte i oni koji su se bavili estetikom i značajem kolašinskog arhitektonskog nasljeđa nijesu željeli da za Monitor komentarišu posljedice intenzivne gradnje na taj dio kulturnog nasljeđa. Boje se, objašnjavaju, da će biti pogrešno shvaćeni. Nezvanično, upozoravaju da bi lokalna uprava i država trebalo da nastoji da varoš bude, prije svega, raj za Kolašince, a tek potom za investitore.

Pozorišni reditelj Zoran Rakočević za Monitor kaže da sa velikom oprezom nadležni treba da se odnose prema namjerama investitora. Kolašin, tvrdi on, zajedničkim naporima može postati bajka, „ali mnogo lakše može se pretvoriti u kvaziurbanistički cirkus, kakvih u okruženju na fali“.

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju monitora od 6. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NAKON RJEŠENJA IMOVINSKOG STATUSA ULCINJSKOG DRAGULJA: Njemci spremni da preuzmu solanu

Objavljeno prije

na

Objavio:

Njemačka država, vlada i institucije, kao i nevladine organizacije i eksperti su godinama bili neposredno uključeni u proces zaštite ulcinjske Solane svjesni njenog značaja u evropskim okvirima. Sada su spremni da pomognu u revitalizaciji tog devastiranog prostora

 

Nedavnu odluku Savjeta za privatizaciju Vlade Crne Gore da je zemljište Solane u Ulcinju državno vlasništvo odmah su pozdravili iz Ambasade Njemačke u Podgorici. „Ovo predstavlja važan korak za ispunjenje završnih mjerila poglavlja u oblasti životne sredine u procesu pristupanja Evropskoj uniji”, kazao je ambasador dr Robert Veber.

Samo nekoliko dana kasnije Vijesti su objavile da bi Crna Gora i Njemačka uskoro mogle da zaključe ugovor o unapređenju poslovne saradnje u oblasti održivosti prirodnih potencijala, koji bi bio usko vezan za ulcinjsku Solanu i ticao se ulaganja u obnovu proizvodnje soli i očuvanja ekonomskog rizorta.

„Njemački eksperti, kao što je bio znameniti biolog dr Martin Šnajder Jakobi, i organizacije civilnog društva, kakva je Euronatur, su nas faktički učili o značaju i vrijednostima koje Solana ima za cijeli Mediteran i Evropu. Stalno su isticali da ukoliko se ne sačuva Solana, neće biti sačuvana ni ornitološka slika Evrope. Navodili su i da turisti iz Evrope idu čak do Afrike da posmatraju flamingose, a da ih mi ovdje imamo pred nosom“, kaže za Monitor profesor njemačkog jezika iz Ulcinja i poznati turistički radnik Ismet Karamanaga.

To je, smatra, jedan od ključnih razloga što su se posebno od 2015. godine ambasadori EU u Crnoj Gori, predvođeni tadašnjom ambasadorkom SR Njemačke Gudrun Elizabet Štajnaker, snažno angažovali u zaštiti ovog dragulja. Ona je bila u gotovo dnevnoj komunikaciji sa lokalnim zvaničnicima u Ulcinju kao i u tadašnjoj vladi, te vršila pritisak da se ne donese odluka kojom bi se zemljište na Solani predalo tajkunima.

Evropska komisija je u godišnjem izvještaju o napretku od 2015. godine redovno  ukazivala na probleme Solane i tražila njihovo rješavanje. Uz podršku EU izrađena je 2017. godine Studija zaštite Ulcinjske solane, na čijem je čelu bio direktor Parka prirode Solana Sečovlje i poznati ornitolog iz Slovenije Andrej Sovinc.

Samo je odlučan pritisak iz Evrope natjerao tadašnju crnogorsku vlast i njoj podređenu ulcinjsku da pokrene proceduru i proglasi Solanu zaštićenim područjem odnosno Parkom prirode, te da Ministarstvo održivog razvoja i turizma kandiduje u julu 2019. godine Solanu za Ramsar područje. Dva mjeseca kasnije, ona je dospjela na listu močvara od svjetskog značaja.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju monitora od 6. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

rema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

U Kolašinu i Mojkovcu su nedavno podijelili sredstva namijenjena za podršku ženskom preduzetništvu. Pravo da konkurišu, sa najviše dva biznis plana, imale su, pored preduzetnica i nezaposlene žene. U Kolašinu su prednost dali biznis planovima koji podstiču ekonomski razvoj, te unapređuju razvoj voćarstva, povrtlarstva, stočarstva… Mojkovčanke su mogle da konkurišu još i sa poslovnim idejama koje podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizma, sporta i kulture…

Tokom prošle godine sredstva iz fonda namijenjenog ženskom preduzetništvu iskoristile su samo četiri Kolašinke. Tako je bilo i ove godine. Njihovi biznis planovi lani podržani su iznosima od 1.000 do 3.000 eura, a odnosili su se na zanatske usluge, unapređivanje proizvodnje sira, izradu suvenira i pekarske proizvode. Ove godine najviše je projekata koji se odnose na poljoprivredu.

Po škrtosti u podršci sugrađankama preduzetnicama prednjače u pljevaljskoj lokalnoj upravi. Od oko 15 miliona ovogodišnjih planiranih rashoda samo 8.000 eura biće potrošeno u tu svrhu.

Kako su Monitoru kazali u nadležnom sekretarijatu, još 10.000 eura predviđeno je „uopšte za preduzetništvo“. Žene, tvrde oni, mogu konkurisati i za ta sredstva.

Prema rezultatima konkursa, uočljivo je da se žene na  sjeveru,  uglavnom,  opredjeljuju za oblast poljoprivrede, a rjeđe za neku drugu privrednu granu. Takođe, i da je tradicionalno mali broj onih koje konkurišu.

„Sve Kolašinke koje su ove godine konkurisale dobile su podršku. Nažalost, to je mali broj, svega četiri. Voljeli bismo da ih je više i nadamo se da će uskoro u budžetu biti i više novca, pa da će podrška biti značajnija. Ipak korisnice tih sredstava i sada su zadovoljne. Prije svega zbog toga jer je, kako objašnjavaju, uvažen njihov trud“, kažu u kolašinskoj Opštini.

Ista je situacija i u susjednom Mojkovcu. Sva četiri podržana projekta odnose se na poljoprivredu, proizvodnju mlijeka i povrtarstvo.  Razloga za to je,  kažu nadležni, više. Kako objašnjavaju u lokalnoj upravi, riječ je o preduzetnicama koje su već počele svoj posao. Zbog toga su konkurisale samo one kojima je novac bio potreban za unapređivanje i kupovanje dodatne opreme.

„Pošto Mojkovac ima veliki, a još neiskorišteni potencijal za turizam, rado bismo naredne godine vidjeli biznis ideje koje se odnose na tu oblast. Takođe, i na neke druge privredne grane. Bili bismo srećni i da je više žena konkurisalo. Ipak, trenutno stanje je dobro, u smislu da smo mogli veće iznose opredijeliti za sufinansiranje projekta“, kažu u mojkovačkom Sekretarijatu za finansije.

Prema onome što su krajem prošle godine saopštili iz PK CG, odluke žena da se upuste u preduzetničke vode i dalje značajno koči tradicionalni način razmišljanja. Žene se, prema statističkim podacima, najčešće opredjeljuju za „sitnije“ biznis ideje kojima dopunjavaju kućni budžet.

U PKCG iznose stav da je podrška ženskom preduzetništvu u našoj državi, na institucionalnom nivou, prisutna, ali nedovoljno iskorištena.

Žene kao problem u poslovanju najčešće ističu komplikovane administrativne procedure i nelogična regulatorna rješenja. Takođe, i nedostatak imovine kojom bi garantovale za pozajmice i nelojalnu konkurenciju.

Tokom pandemije, pokazala su istraživanja, dvije od pet žena u Crnoj Gori suočile su se sa finansijskim teškoćama, 38 odsto je navelo da se suočava sa izazovima u smislu smanjenog finansijskog kapaciteta za pokriće osnovnih troškova života.

Prema podacima Zavoda za zapošljavanje Crne Gore s kraja prošle godine, stopa nezaposlenosti mladih žena od 17 do 25 godina povećana je za pet odsto. Opštine na sjeveru Crne Gore su i dalje na vrhu liste prema broju nezaposlenosti mladih žena u odnosu na ostala područja države.

Kao najveći izazovi mladih žena sa sjevera definisani su nedovoljna  mogućnost karijernog napredovanja i prilika za neformalno obrazovanje.  Prema podacima agencije V+O Communication, u pogledu preduzetništva i pokretanja privatnog biznisa, mušku populaciju karakteriše značajno veći stepen preduzetničke aktivnosti. Tako, sopstveni posao posjeduje 24,6 odsto muškaraca, dok taj vid poslovanja obavlja svega 9,8 odsto žena.

                                                                  Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo