Povežite se sa nama

INTERVJU

Umjetnost je “skup sport”

Objavljeno prije

na

NVO Argus, na čijem je čelu profesorica Bojana Brajović, i ove godine organizuje u Baru prestižnu crnogorsku manifestaciju gitarista-klasičara, osmi put zaredom. Ni važnije u svom domenu, ni manje tretirane u ovdašnjim medijima, reklo bi se. MONITOR: Kako je uopšte došlo do formiranja NVO „Argus” koja okuplja gitariste-klasičare?
BRAJOVIĆ: NVO Argus ili Artistic Guitar Society, prevashodno je oformljena s ciljem da organizuje Bar Guitar Fest koji se prvih par godina zvao Barska škola gitare. U našem statutu postoje i razne druge oblasti u okviru klasične muzike kojima bismo mogli da se bavimo, od organizovanja sličnih manifestacija, do izdavaštva nosača zvuka ili literature, ali smo još uvijek koncentrisani samo na festival klasične gitare, što nije malo, obzirom da se mahom svi iz organizacije bavimo i pedagoškim radom i koncertiranjem.
Sama manifestacija je pokrenuta na inicijativu tadašnjeg dekana Muzičke akademije na Cetinju, i donedavno direktora našeg festivala, profesora Senada Gačevića, te mojih bivših profesora Vere Ogrizović i Srđana Bulatovića, a kao plod sjajne radne atmosfere u klasi gitare na akademiji. Dakle, primarno kao jedna vrsta radnog odmora. Ideju su odmah podržali i pomogli profesori gitare iz barske muzičke škole, Ranko Opančina i Ranko Domazetović, i stvar se zahuktala.

MONITOR: U međuvremenu, festival je postao prestižna institucija na kojoj su gostovala mnoga poznata imena.
BRAJOVIĆ: Trebalo bi puno prostora da se nabroje svi naši gosti, poznata i priznata imena u svijetu klasične gitare. Od samog početka nam je u građenju imidža neopisivo pomogao Edin Karamazov, gitarista i lautista, koji je u međuvremenu snimio CD sa Stingom i tako postao poznat i široj publici. Bar Guitar Fest je postao mjesto u koje žele da se uvijek vraćaju i gitaristi kao što su Anatoly Izotov, Gerhard Reichenbach, Sante Tursi, Adriano Del Sal, Marko Feri, Aleksandar Hadžiđorđević, Ulrich Miller… a o značaju gostovanja vodećeg kompozitora za gitaru Nikite Koshkina prošle godine treba pitati svakog gitaristu. Najstariji smo festival klasične gitare u Crnoj Gori, i mislim da je vrijeme da i druge institucije, ne samo kulture, pored Opštine Bar, shvate na duže staze značaj i ljepotu ovakve manifestacije.

MONITOR: Koncept vaših guitar festivala je zasnovan na tri ključne tačke: koncerti, predavanja i zajednički koncert polaznika na kraju. Koliko, realno, mladi polaznici kursa, sa različitim predznanjem u sviranju gitare, mogu imati koristi od tih sedmodnevnih radionica?
BRAJOVIĆ: Ovakve radionice, tzv. master-klasovi, veliko su iskustvo za mlade muzičare, od početnika do postdiplomaca. Pričam iz ličnog iskustva, i znam da je svaki čas sa nekim novim pravo bogatstvo. Neki put se oduševe vama, nekad imaju zamjerke na sitnice koje se vama čine nebitnim, nekad vam se, opet, dotadašnje gledanje na stvari okrene za 360 stepeni. U svakom slučaju, otvaraju vam se novi vidici i stičete nova znanja.

MONITOR: Pretprošle godine, i Vi ste nastupili na Guitar Festu. Redovna je praksa da bar neko od crnogorskih gitarista učestvuje. Zašto?
BRAJOVIĆ: Kako je ovo prilika da domaćoj publici predstavimo inostrane goste, logično je da bude u jednom dijelu i obrnuto, da naši gosti napuste Crnu Goru sa novom slikom o ovdašnjoj gitarskoj sceni, ako već do tad nisu čuli nekog od nas. Ove godine crnogorsku scenu predstavljaju Jelica Mijanović i Goran Krivokapić.

MONITOR: O muzičkim akademijama vladaju dva polarizovana mišljenja. Jedan je da oni, kao i svi umjetnički fakulteti, prave uniformne stvaraoce, a drugi – da dodatno razvijaju onaj jedan odsto talenta, koji uz 99% rada čini muzičara. Kakav je Vaš stav glede ovih mišljenja, i gdje je otprilike mjesto naše Akademije u poređenja sa sličnim institucijama okruženja?
BRAJOVIĆ: Ima pomalo istine u oba shvatanja. Lično, imam samo pozitivna iskustva sa Akademije i imala sam nevjerovatnu sreću da imam profesore koji su kompleksne, sjajne ličnosti i veliki ljudi. Neko koga svrstavaju među uniformne stvaraoce, u velikoj mjeri i sam utiče na to. Ako ste jaka ličnost i znate kuda želite da idete ili kako treba da zvučite kada se konvertujete kroz muziku, nećete se lako ukalupiti. To je sve individualno. Dok sam ja bila student, Akademija je bila na uzlaznom, prosperitetnom putu, i vladala je pozitivna atmosfera na svim odsjecima. Cetinje takođe igra veliku ulogu, jer je zaista čarobno mjesto ove planete, uprkos svim nedostacima.

MONITOR: Skučenost tržišta neminovno pogađa i umjetnike. Koliko se, uopšte, sa ovim slabim tempom koncertiranja može govoriti o kontinuiranom radu naših muzičara-klasičara? Kako uopšte žive muzičari-klasičari u Crnoj Gori?
BRAJOVIĆ: Kontinuiranom radu upravo doprinose festivali kakav je ovaj naš. Kad već ne postoji utabana staza, niti veće tržište, sami sebi gradite put. Takođe, putujući i posjećujući ovakve manifestacije, muzičari sklapaju nova poznanstva i prave konekcije iz kojih se često rađaju mogućnosti da nastupite negdje, da neko gostuje kod vas, da dođe do razmjene studenata i slično, ali skoro nikad vas u tome neko materijalno ne podržava i često je sve stvar slučaja. Bavljenje umjetnošću je pogotovo kod nas „skup sport”, jer ste prinuđeni da sami stvarate mogućnost da bi stvarali i ostvarili se. Ako se bavite pedagogijom, imate stalnu platu, ali je tužno kad je uporedite sa onom koju primaju kolege iz evropskih zemalja. Mi moramo da radimo na nekoliko mjesta (a to je, pretpostavićete, fizički, a ništa manje mentalno – vrlo naporno) da bi došli do evropskog „normalnog”. A koncertiranje u Crnoj Gori nikako ne spada u domen zanimanja, plaćenog posla, i priča o tome negdje prelazi u apsurd, što se klasične muzike tiče.

MONITOR: U svijetu je uobičajeno publikovanje nosača zvuka sa muzikom klasičara, kod nas toga nema?
BRAJOVIĆ: Pomenuli smo nedovoljno često koncertiranje, (ne)finansiranje umjetničkih manifestacija – kako bismo onda mogli da imamo razvijenu produkciju nosača klasičnog zvuka!? Promjene će, vjerovatno, biti vidljive za 20-30 godina, ali ne može jedna osoba da utiče na promjenu tempa kad su u pitanju bilo kakvi pomaci uopšte, ne samo u muzici.

MONITOR: Na svjetskoj muzičkoj sceni klasična muzika doživljava novi procvat, što u prearanžiranoj, što u izvornoj formi, ali u novim situacijama, poput soundtrackova. Kod nas je i dalje getoizirana. Šta treba uraditi da i klasična muzika doživi ono što su nekad zvali „podruštvljavanje stvaralaštva”?
BRAJOVIĆ: Mislim da je termin „ozbiljna muzika” dosta učinio da otuđi umjetničku muziku od šire publike. Ne kažem da treba svi da slušamo Bahove svite u kolima, ali neophodno je da u sklopu opšteg obrazovanja djece klasična muzika zauzme drugačiju poziciju, da se muzička kultura kao predmet ne svede na puko gomilanje detalja iz biografija kompozitora bez prakse odlaženja na koncerte ili bar slušanja i upoznavanja određenih djela, da prosječni srednjoškolac ne složi odbojnu grimasu na pomen Mocarta… Jasno je da mora da protekne neko vrijeme poslije ogavnih devedesetih, koje su nas, najblaže rečeno, osakatile, pogotovo u kulturološkom smislu, ali ne bi smjeli da pustimo da se stvari sređuju same od sebe. Morali bi da budemo pozitivno agresivni i, u neku ruku, na silu iznosimo, širimo kvalitet. Jedino, moraće i kvantitet da ga podrži ako želimo pravu proporciju ne samo za „podruštvljavanje klasične muzike”, već i zasluženo mjesto za umjetnost uopšte.

Željko MILOVIĆ

Komentari

INTERVJU

DINA BAJRAMSPAHIĆ, GRAĐANSKA AKTIVISTKINJA, ČLANICA RADNE GRUPE ZA POGLAVLJE 23: Vlast je zaslužna što DPS nije propao

Objavljeno prije

na

Objavio:

Vladajuća većina je preuzela prethodni sistem i eksploatisala sve što je pogrešno u njemu. Svjesno je izbjegla da ograniči svemoć i da u kompletan proces odlučivanja ugradi principe koji treba da smanje hirovitost osoba u foteljama

 

MONITOR: Kako komentarišete najnovije istraživanje DAMAR-a i CGO, koje kaže da pola ispitanika smatra da Crna Gora ide pogrešnim putem?

BAJRAMSPAHIĆ: Ovo istraživanje, ali i nekoliko ranijih, pokazuje da su naši građani i građanke razboritiji i racionalniji nego što politička elita misli. Pored intenzivne propagande sa svih strana, građani uspijevaju da razlikuju utemeljene od neutemeljenih narativa i izražavaju otpor prema nazadnim tendencijama. Mislim da bi svi iole ozbiljni političari morali da ih temeljno pročitaju i da prestanu da se potcjenjivački odnose prema javnosti jer takvi pristupi očigledno nemaju prolaz. Mene veoma raduje što građani šalju poruku političarima da im je muka od nacionalizma i da hoće ozbiljnije javne politike.

MONITOR: Slažete li se sa ocjenom da je ovo Vlada „iznevjerenih očekivanja“?

BAJRAMSPAHIĆ: Da. Ako ostavimo po strani ideološke razlike i sporni klerikalni karakter ove vlasti,  propuštena je velika šansa. Šteta je što prva Vlada, koja je mogla stvarno biti ekspertska i postaviti javnu upravu na zdrave osnove, nije to bila. Odluke joj većinom nisu bile zasnovane na visokim stručnim standardima. Vlada se nije postavila kao brana nezakonitim i nedemokratskim praksama. Ona je punom parom nastavila sve sporne tehnike prethodne vlade, čak je i prevazišla zaprepašćujućom kadrovskom politikom, netransparentnošću (posebno u vezi sa dnevnim redom vlade i budžetskom potrošnjom), nedostatkom dijaloga i javne rasprave, samovoljom u vođenju resora i javnih politika, kršenju zakona kad god im zakon smeta da urade šta hoće, opsjednutošću identitetskim i vjerskim pitanjima. Uspijevaju da unište i rijetka do sada uspješna javna preduzeća koja su monopolisti na tržištu i naprave od njih gubitaše! Kada pogledate honorare savjetnika ministra finansija i spiskove na kojima su partije podijelile škole, vidite da se i nova vlast iznenađujuće brzo osilila.

Vladajuća većina je preuzela prethodni sistem i eksploatisala sve što je pogrešno u njemu. Svjesno je izbjegla da ograniči svemoć i da u kompletan proces odlučivanja ugradi principe koji treba da smanje hirovitost osoba u foteljama i haotično donošenje odluka, bez utemeljenja, strategije, analize, dugoročnog pristupa. Konačno, najveće razočarenje je što ekspertskoj vladi evropska integracija Crne Gore uopšte nije bila prioritet. Naprotiv, nova vlast se toliko oglušivala o jasne standarde EU da je uspjela da izgubi saveznika koji joj je u početku bio najveća podrška.

MONITOR: Kako vidite aktuelnu inicijativu opozicije za izglasavanje nepovjerenja Vladi, kuda ona može odvesti?

BAJRAMSPAHIĆ: Opozicija javno izražava optimizam i mislim da mora da postoji neki razlog za to. Ali čak i ako postoji neki scenario, čini mi se da će biti neizvjesno sve do trenutka glasanja jer vidimo da sve strane „tvrde pazar“ i učestvuju u psihološkom ratu ne bi li izvukli maksimalno za svoju partiju iz ove krize. Mislim da u svakoj varijanti neko nešto gubi i da nema lakog rješenja. Postojeća Vlada je već preživjela mnogo afera, ne bi me začudilo da preživi opet, ali to rješenje je takođe neodrživo i štetno za društvo. Vlada bez podrške Skupštine ne može da funkcioniše, još manje da vodi reforme, tako da je to gubljenje vremena. Ako Vlada preživi, nastaviće se konflikti unutar vladajuće većine koji na kraju jačaju opoziciju. Vladajuća većina je sama najviše zaslužna što DPS nije propao nakon izbora nego se revitalizovao. Mislim da još uvijek okreću glavu od te činjenice.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 3. decembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

DR JELICA KURJAK, POLITIKOLOŠKINJA  I DIPLOMATKINJA: Promjene u Rusiji su uvijek dolazile iznutra

Objavljeno prije

na

Objavio:

Rusija kao zatvoreno društvo nikada nije bila spremna da otvori prolaze za ideje spolja ma koliko one bile, u perspektivi gledano, dobre za budućnost zemlje

 

MONITOR: Sredinom 1980-ih je izgledalo da će perestrojka i njena „glasnost“ donijeti velike promjene u SSSR-u. Kako 30 godina od odlaska Mihaila Gorbačova i kraja sovjetske države, izgleda taj proces?

KURJAK: Perestrojka je otvorila mnoga pitanja vezana za istoriju nastanka, funkcionisanja i stanja sovjetske države. Jeretička pitanja poput nade u promene tokom kratkog perioda NEP-a, uzroka njegovog kraha, dolaska Staljina na vlast, neuspelih ekonomskih reformi posle perioda „otopljenja“ (XX kongres KPSS), bila su veoma značajna za mlade naraštaje ali i za otvaranje sličnih i mnogih drugih pitanja u drugim zemljama Varšavskog ugovora, što će umnogome uticati i na događaje u pojedinim zemljama, pre svega u Poljskoj. Sve se to reflektovalo i na kasniju demontažu komunističkih sistema i vojno-političkog i ekonomskog lagera socijalističkih zemalja.

Očekivanja u Sovjetskom Savezu, i u Rusiji, bila su velika kod značajnog procenta humanističke inteligencije. Zbog čega? Ni jedna ekonomska reforma – kojih je bilo nekoliko tokom XX veka u sovjetskog državi, nije otvarala politička pitanja, pitanja prošlosti i odnosa sadašnjosti prema prođenom periodu. Iako u skromnim kategorijama, perestrojka je ipak načela baš takva pitanja. Kažem načela, jer, veoma brzo, za nekih desetak godina, sve je počelo da se vraća na staro. Tvorci perestrojke nisu mogli, imali snage, smeli, nisu umeli itd. itd. da postave ključno pitanje mogućih promena: reformisanje sistema, odnosno, partije, države i odnosa partije i države. Sistem nije dovođen u pitanje i sve se svelo na neophodna prilagođavanja imajući u vidu da su se promene događale unutar zemalja lagera, u Evropi, svetu, u međunarodnim odnosima. Suština sistema jednopartijske vladavine, podržavljene partije, centralizovane privrede, zatvorenog društva nije bila dovođena u pitanje. Sa nekim korekcijama ta suština je i danas dominantna.

MONITOR: Kakva je i kolika međuzavisnost kada se radi o podršci u biračkom tijelu, između Vladimira Putina i njegove stranke Jedinstvena Rusija?

KURJAK: S obzirom na to da je Rusija definisana kao višepartijska parlamentarna demokratija, sa izrazitom dominacijom jedne grane izvršne vlasti – predsedničke, postojanje jake partije koja pobeđuje i koja podržava predsednika je suština takvog sistema. Popularnost partije je značajna, ali je popularnost predsednika iznad svega i iznad partije. U tom odnosu uzajamnosti nema mesta za neka pitanja nesporazuma, pada popularnosti itd. Celokupni administrativni potencijal je u funkciji pobede partije i predsednika na izborima.

MONITOR: Koliko je uticajna i ko je opozicija u Putinovoj Rusiji?

KURJAK: Nominalno postojanje višepartijskog sistema daje mogućnost da se Rusija deklariše kao parlamentarna demokratija. To podrazumeva da postoje opozicione partije u Dumi. Trenutno ih je četiri, plus vladajuća partija, Jedinstvena Rusija. Druga je realnost: te partije učestvuju na izborima, dobijaju uvek dovoljan procenat glasova kako bi zadržale svoje mesto u Dumi, ali, istovremeno, ne skrivaju da su lojalne i da iz sve snage podržavaju rukovodeću partiju i predsednika.

Postoji i druga opozicija, to je vanparlamentarna, kojoj pripada i Aleksej Navaljni i drugi manje popularni opozicionari. Takva opozicija nema mogućnosti da dođe do cenzusa na izborima koji bi je doveo u parlament. Oni su kao političke organizacije na margini državnih događanja, van svake institucije vlasti.

Iako vlast takvu opoziciju optužuje da je prozapadna, neprijateljska u odnosu na sopstvenu zemlju, treba reći da su i ta opozicija, a i sam A. Navaljni, i te kako proruski. Druga je stvar što opozicija u Rusiji traži modernizaciju zemlje na svim nivoima. A to se svakako ne poklapa sa stabilnim stanjem koje je kreirala vlast i ona održava takav sistem.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 3. decembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

MIROSLAV ŠUKOVIĆ, SLIKAR: Umjetnost nije tu zbog aplauza

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nemam tendenciju da mijenjam svijet. Možda  da ga prepoznam. Da suočim sebe i publiku sa nekom istinom.  Iako tokom stvaranja o publici uopšte ne razmišljam, raduje me ako i ona prepozna to nešto. Neku univerzalnost, neku istinu, možda i ličnu

 

Izložba Umjesto molitve Miroslava Mira Šukovića nedavno je otvorena u Beogradu, u Kući Đure Jakšića. Šuković je rođen 1977. godine u Bihaću, a živi i radi u Kolašinu i Podgorici. Imao je više od 20 samostalnih izložbi širom Crne Gore, regiona i u inostranstvu, a učesnik je i brojnih kolektivnih izložbi. Dobitnik je nagrade Cetinjskog likovnog salona Trinaesti novembar 2015. godine.

MONITOR: Nedavno ste se predstavili beogradskoj publici, a većina slika su nastale ove godine. Da li je ova izložba svojevrstan presjek dosadašnjeg stvaralaštva, na kojoj na neki način prikazujete način na koji ste dolazili do određenih slikarskih rješenja ili radovi predstavljaju nešto sasvim novo u Vašem stvaralaštvu?

ŠUKOVIĆ: Izložba u Beogradu, iako je na njoj predstavljen  jedan dio radova iz starijeg perioda, nije presjek mog dosadašnjeg stvaralaštva. Najveći dio radova predstavljenih u Beogradu je novijeg datuma i predstavlja na neki način novi ciklus u mom stvaralaštvu. Ono što je, svakako, zajedničko svim mojim radovima, je sadržano negdje u nazivu same izložbe Umjesto molitve.  I ranije sam govorio da su slike i stvaranje za mene neki vid molitve.

Kao dječak, urezivao sam crtice na kaišu, čekajući da majka, koja je bila lošeg zdravlja, izađe iz bolnice. Crtice su predstavljale dane koje sam provodio moleći se da ona bude dobro. One su bile moja molitva. Čini se da sam nastavio da se kroz linije, odnosno crteže, platna i boje, molim.

Tekst teoretičara umjetnosti Vladimira Kolarića, kojim se osvrnuo na izložbu u Beogradu, na dobar način to primjećuje: ,,Onaj ko vjeruje u mogućnost umjetnosti da bude oblik molitve (pa makar i uz ogradu koja sadrži riječ umjesto), mora vjerovati da se kroz tu čulnost i stvarnost može ne samo izraziti nevidljivo i neopisivo, nego da se može i opštiti sa njim, i da se ono na neki način može oprisutniti i (po)javiti”. Ja u to vjerujem.

MONITOR: Vaše radove bismo mogli svrstati u figurativni egzistencijalizam. Bilo koji motiv da dominira slikom, u centru interesovanja je uvijek čovjek, njegova unutrašnja stanja i težnja da se dostigne to nešto uzvišeno, koje je teško definisati.

ŠUKOVIĆ: Da, čovjek je centralna tema kojom se bavim u svojim radovima. Ranije su to bila uglavnom neka psihološka stanja i unutrašnji nemiri čovjeka, dok je u ,,novoj” fazi to potraga za nečim uzvišenijim, vanvremenskim.

Valjda je to i neki lični put koji svaki čovjek prolazi.  Pokušaj da razumije sebe,  svijet u kojem  živi, i na kraju,  onoga uzvišenijeg, što se ne vidi. Traženje smisla.

MONITOR: Kako prilazite radu jedne slike, kako se ona ,,rađa”? Kažite mi o tom stvaralačkom procesu – šta Vas tjera da radite?

ŠUKOVIĆ: Upravo u načinu na koji ste postavili pitanje, upotrijebivši riječ – rađa, nalazi se dio odgovora. Nije li sam život, i sve oko nas jedan misterij. Ne pokušavam da umanjim mjesto stvaraoca u tom procesu. Njegove emocije, želje, ono što pokušava da podijeli sa svijetom, ili sa sobom na kraju.  Ipak, a to pokazuje i sam proces stvaranja, najuspješniji radovi, oni kraj kojih ćete zastati, koji će vas pomjeriti, imaju dodir nečeg što je onostrano, što je van. Kako god se to zvalo. Otuda je proces stvaranja za mene jedna velika  – tajna.

Šta me tjera da radim? Čovjek je, u konačnici, biće koje komunicira i stvara.  U slikanju se dešava oboje: i kreacija i razgovor. Čudesno je vidjeti kako iz bjeline papira nastaje djelo. Iz ničega, nešto što će nastaviti da živi i komunicira.

Miroslav MINIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 3. decembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo