Povežite se sa nama

OKO NAS

VELIKA GRAĐANSKA AKCIJA U ULCINJU: Spašavanje Valdanosa

Objavljeno prije

na

Valdanos nije samo pravno pitanje. Ono je za nas Ulcinjane prije svega ekonomsko, ekološko i kulturološko pitanje”, kaže izvršni direktor Monitoring grupe Ulcinj (Mogul) Džemal Perović. On je jedan od čelnika Grupe za Valdanos”, u kojoj su osim Mogula, Udruženje za povraćaj maslinade u Valdanosu i Društvo maslinara Ulcinja. Oni su odlučili da uskoro krenu u veliku akciju čišćenja pristupnih puteva u toj uvali sa 18 hiljada stabala stoljetnih maslina kao ključnog preduslova za početak revitalizacije tog jedinstvenog kompleksa, koji je sada, kako tvrdi, prava prašuma. A taj najveći i najljepši živi spomenik maslinarstva na Jadranu, uz Staru maslinu u Baru i Velju maslinu u Budvi, shodno odredbama Zakona o maslinarstvu, pod posebnom je zaštitom države. U praksi to apsolutno nije potvrđeno. Od kada je 1978. godine ta prašuma oduzeta od preko 200 ulcinjskih porodica, Islamske zajednice i Srpske pravoslavne crkve, masline u Valdanosu stalno propadaju. Prema procjenama eksperata, gotovo 70 odsto stabala već je propalo. Gotovo čitav prostor u „dolini mira” ili „uvali tišine”, kako su pomorci nazivali luku Valdanos kroz vjekove, zarastao je u makiju i žbunje, koje čak prelazi visinu maslina. „Tamo ni koza više ne može da uljegne, a ne ljudi. To je nešto najružnije što se može vidjeti”, kaže predsjednik Udruženja za povraćaj Maslinade u Valdanosu Luka-Batko Đakonović, inače stari pomorski kapetan. On tvrdi da je revitalizacija maslina dužnost prema precima. I zaista je odnos prema maslini kroz istoriju u Ulcinju bio kao odnos prema najrođenijem. Ulcinjani su prijatelje prvo vodili u obilazak Maslinade, pa potom u svoj dom. Ono što je možda još interesantnije jeste činjenica da tamo nikada nije bilo nikakve ograde, ali se tačno znalo što kome pripada. Postojao je, dakle, kult masline i maslinarstva, koji se prenosio s generacije na generaciju. Naročito se to odnosilo na Valdanos, koji je zbog geografskog položaja bio najbolji i najkvalitetniji dio ulcinjske Maslinade, u kojoj ukupno ima oko 80 hiljada stabala. Onaj ko je u Valdanosu imao masline smatrao se uglednim i bogatim. Čitava stvar dobijala je na značaju, i zbog činjenice da je šestina prostora zadužbina vjerskih zajednica. Draž Valdanosu davale su svakako i znamenite Viline vode i još desetak drugih izvora, prekrasna plaža s morskim svilinama, podvodna arheološka nalazišta… Oni koji su razumjevali Ulcinj govorili su da je to „duša grada”. Zato se Ulcinjani nikada nijesu mogli pomiriti s nasilnim oduzimanjen od straneJNA prije 35 godina. Posebno ne davanjem u dugoročni zakup jednoj nereferentnoj firmi, kao što je to pokušala crnogorska Vlada početkom 2011. godine. I ekonomske štete su ogromne. Prema procjeni Udruženja maslinara, samo zbog neprikupljanja maslina i njihovog neprerađivanja u ulje do sada je izgubljeno više od 100 miliona eura. Njihovom revitalizacijom i uz pravilno valorizovanje i razvoj održivih vidova turizma moguće je ostvariti godišnji prihod od nekoliko miliona eura. ,,Sve ovo govori u prilog posebnom značaju i ekonomskoj vrijednosti ovog područja kao prirodnog resursa koji samo uz održivo upravljanje predstavlja i razvojnu šansu ovod dijela crnogorske obale”, tvrde u ekološkoj organizaciji Grin home.Grupa intelektualaca, ekologa i nevladinih aktivista, prije tri godine izradila je prijedlog za formiranje međunarodnog ekološkog centra, čijom bi se realizacijom, kako su saopštili, na optimalan način zadovoljile potrebe, interesi i prava svih zainteresovanih strana u ovom slučaju: države, opštine, građana Ulcinja i čitave zemlje, kao i vlasnika zemljišta u Valdanosu. Da se nakon traženja spornih tzv. strateških partnera nešto mijenja govori odnos nekoliko ministarstava (odbrane, održivog razvoja i turizma, kao i poljoprivrede i ruralnog razvoja) prema tom pitanju, što dolazi nakon izraženog interesovanja za Valdanos Delegacije Evropske unije i nekoliko ambasada zapadnih zemalja u Podgorici. U tom kontekstu razumljivo je što je Direkcija za javne radove odlučila da od ponedjeljka, pa u narednih šest mjeseci, osam radnika počne čistiti pristupne puteve kroz Maslinadu. Svu vrstu pomoći ponudila je i opština Ulcinj, te nekoliko ekoloških i nevladinih organizacija iz zemlje. Čak je i NATO spreman da finansijski pomogne proces revitalizacije maslinjaka u Valdanosu, s obzirom na to da su maslinjaci bili dio nekadašnje vojne imovine i da stalno prijeti opasnost od požara koji bi se veoma brzo mogao proširiti i na sam grad Ulcinj.

Stoga je, kako kažu u Grupi za Valdanos, ova velika građanska akcija, izuzetno značajna.. Ako naiđe na široku podršku građanstva, biće to potvrda da je još jedino ekologija u stanju da ujedini mase i bar na trenutak povrati tako potrebnu solidarnost. Istorija je svjedok da je Valdanos za Ulcinjane to uvijek bio.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

AZBESTNE CIJEVI I DALJE U VODOVODIMA: Prosipanje vode i vremena

Objavljeno prije

na

Objavio:

Azbestno-cementne cijevi jedan su od razloga što vodovodi u Crnoj Gori u svojim sistemima bilježe prosječne gubitke od blizu 70 odsto. Voda otiče mimo cijevi, kao i vrijeme da se šteta i rizici po zdravlje preduprijede. Projekat zamjene ovih cijevi, za koji je potrebno oko 150 miliona eura zastao je – ne samo zbog para, već i politike

 

Zbog zdravstvene zaštite i ogromnih tehničkih gubitaka u vodovodnim mrežama već godinama se upozorava na neophodnost zamjene azbestno-cementnih cijevi. U Crnoj Gori imamo vodovodnu mrežu od preko 600 kilometara cijevi napravljenih smješom azbesnih vlakana i cementa, materijala koji su izbačeni iz upotrebe u Evropskoj uniji još 2005. godine. U Crnoj Gori zabrana stavljanja u promet i upotrebu azbesta uvedena je Zakonom o životnoj sredini iz 2016.

Privilegiju da ne piju vodu iz azbestno-cementnih cijevi trenutno imaju samo stanovnici Plužina i Petnjice. Drugi mogu jedino da se tješe kako ne postoje pouzdani dokazi o štetnom uticaju unošenja azbestnih vlakana u organizam – ako se piju. Ako se ta vlakna udišu, dokazano su kancerogena. Iz Instituta za javno zdravlje su ranije objasnili da nijesu dovoljno razjašnjeni svi detalji u pogledu zdravstvenih efekata unošenja azbesta putem vode za piće koja prolazi kroz azbestno-cementne cijevi. Ipak se smatra da je ovakav unos daleko manje značajan sa zdravstvenog aspekta od udisanja čestica azbesta. Svjetska zdravstvena organizacija do sada nije utvrdila kancerogenost azbesta unijetog gutanjem tečnosti, pa zbog toga i ne postoje smjernice o dozvoljenoj količini u vodi. Prepoznat je rizik za radnike koji rade na uklanjanju azbestnih cijevi, jer mogu udahnuti čestice ovog materijala.

Ono što se sa sigurnošću zna je da cijevi imaju nedostatak zbog velikog gubitka vode koja protiče kroz njih – do dvije trećine.

U rješavanje ovog problema krenulo se 2019. godine, ali se nije daleko odmaklo. NVO Udruženje za unaprijeđenje vodosnadbijevanja, tretman i odlaganje otpadnih voda Crne Gore uz finansijsku podršku UNDP-a, od 9.050 eura, realizovalo je projekat Zamjena azbestnih cijevi u vodovodnim mrežama Crne Gore. Urađeni su projektni zadaci za 21 opštinu i prikupljeni podaci o ukupnoj dužini azbestnih cijevi u gradskim vodovodima koja iznosi 614,21 kilometar.

Iz Ministarstva ekologije, prostornog planiranja i urbanizma za Monitor objašnjavaju da ,,naredni korak koji je trebao da uslijedi jeste izrada Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi u vodovodnim mrežama i obezbjeđivanje finansijskih sredstava za implementaciju projekta. Izrada Glavnih projekata rekonstrukcije azbestno-cementnih cijevi je aktivnost koja je definisana i Akcionim planom za ispunjavanje završnih mjerila za Poglavlje 27- životna sredina i klimatske promjene. Nosilac aktivnosti je Udruženje za unapređenje vodosnabdijevanja, tretman i odvođenje otpadnih voda Crne Gore”.

NVO Udruženje vodovoda i Zajednica opština obratili su se Eko-fondu sa zahtjevom za uključivanje u projekat i finansijsku podršku. ,,Imajući u vidu da je prema procjenama Udruženja potrebno oko 150 miliona eura za realizaciju projekta i ograničena finansijska sredstva kojima raspolaže Eko-fond, dogovoreno je da Eko-fond može pružiti finansijsku podršku samo za izradu Glavnog projekta zamjene azbestno-cementnih cijevi”, kazao je za Monitor Draško Boljević, izvršni direktor Eko-fonda.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ČEREČENJE SOLANE I ULCINJSKIH PREDUZEĆA: Grad stečaj

Objavljeno prije

na

Objavio:

Stečaj je jedna od najneomiljenijih riječi u Ulcinju. Stečajem su redovno urnisana sva nekadašnja uspješna ovdašnja  preduzeća, počevši od Agroulcinja preko građevinske firme Primorje i Hotelsko-turističkog preduzeća Ulcinjska rivijera pa sve do Solane. Zato se očekuje da će specijalni tužilac otvoriti istrage i u ovim slučajevima

 

Slučaj ulcinjske Solane pokazuje šta su pohlepa i gramzivost, uz asistenciju države u stanju da devastiraju u kratkom roku. Agonija najstarije ulcinjske kompanije kreće 2004. godine kada Eurofond, koji je kontrolisao biznismen Veselin Barović, postaje većinski vlasnik Solane Bajo Sekulić u stečaju, za oko 800.000 eura. Godinu kasnije pokreće se postupak ,,programiranog stečaja” zbog duga za struju od 13.000 eura, a u međuvremenu, Eurofond podiže kredite zalažući imovinu Solane i emitujući akcije. Banke istovremeno stavljaju pod hipoteku milione kvadratnih metara zemljišta u neposrednom zaleđu Velike plaže.

Nekadašnji rukovodilac finansija u Solani Veselin Saša Mitrović kaže da je najteži udarac ta kompanija doživjela 2010. godine kada je, kako tvrdi, ukradeno 20 hiljada tona soli i milion eura iz blagajne. „Tada je i stavljena tačka na rad Solane, a radnici opljačkani. Kasnije i izbačeni na ulicu, a da niko nije odgovarao za to. I danas kada pitate te ljude iz Privrednog suda oni govore da su radili sve po zakonu!? Zato ih mi radnici i zovemo stečajna mafija“, naglašava Mitrović.

Konačno, 2011. godine uveden je u ovu firmu klasični stečaj rješenjem Privrednog suda. Od tada kontrola nad čitavom Solanom, ostacima ostataka njene pokretne i nepokretne imovine, kao i finansijskim sredstvima, prelazi kompletno u Podgoricu.

U posljednjih deset godina organizovano  je 15 neuspješnih pokušaja prodaje imovine Solane iako je bilo sporno da li Eurofond ima pravo na korišćenje ili svojine nad zemljištem. Ovi javni oglasi služili su da  bi se kupovalo vrijeme dok se ne završi posao definitivnog uništenja Solane.

Već deveta je godina da na Solani nema berbe soli, koja je preduslov da se očuva njen biodiverzitet, te da ona i dalje bude raj za ptice, što je čini staništem koje je važno u svjetskim okvirima. Zato se ona posebno navodi u svim godišnjim izvještajima Evropske komisije za Crnu Goru.

Stečajni postupak još traje, a u toku je procedura kojom se cjelokupna imovina Solane nastoji uknjižiti kao državna svojina, dok bi Vlada Crne Gore bila označena kao nosilac prava raspolaganja. Stečajni upravnik Solane, Žarko Ostojić, najavio je čak da će podnijeti tužbe Upravnom i Privrednom sudu, zbog odluke Savjeta za privatizaciju da ne pretvori pravo korišćenja u pravo svojine, odnosno da je imovina Solane državna svojina.

Mustafa CANKA
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

NACIONALNI PARK PROKLETIJE ŽRTVA BESPRAVNE GRADNJE: Uništavanje šume na privatnom posjedu zakon ne prepoznaje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Gusinjanin Đ.V. u potpunosti je uništio planinarsku stazu ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje, kada je odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila

 

Planinarska staza ka Volušnici u zaštićenom području Nacionalnog parka (NP) Prokletije – dolini Grebaje u potpunosti je uništena kada je Gusinjanin Đ.V, uz pomoć građevinskih mašina odlučio da postojeći putić proširi i produži kako bi došao do svog posjeda. Reakcija nadležnih službi je zakasnila. Prilikom probijanja puta dužine kilometar, oko 300 stabala oboreno je, srušeno, polomljeno ili iščupano, a zemljište isprevrtano.

Radovi su trajali dva dana, 6. i 7. maja. Prema riječima direktora NP Prokletije Marinka Bajraktarovića, nadzornik tog terena je drugog dana radova čuo mašine i zaustavio ih. Uprava nacionalnog parka o tome je obavijestila Upravu za inspekcijske poslove i Komunalnu inspekciju Opštine Gusinje dva dana kasnije – 9. maja. Inspekcija je na lice mjesta izašla sjutradan, a nadzoru su prisustvovali direktor i radnik službe zaštite NP Prokletije i Đ.V. Tada je konstatovano da su radovi sprovedeni na zemljištu u vlasništvu Gusinjanina. Oko 400 metara staze, širine tri metra, vlasnik je proširio, i taj se dio nalazi u trećoj zoni zaštite NP Prokletije. Ostalih 600 metara je u potpunosti novoizgrađen put, i to u drugoj zoni zaštite parka.

,,Nijesmo dali saglasnost za izvođenje radova u zaštićenom području Prokletija. U toku je proces u kome su preduzete mjere u saradnji sa Upravom za inspekcijske poslove i lokalnom upravom u Gusinju. Obiđen je teren, sačinjen izvještaj, a radovi su stopirani u istom trenutku kada ih je nadzornik uočio, i ne stoje tvrdnje da su se nelegalne radnje vršile naočigled zaposlenih u NP Prokletije, već su sve radnje učinjene po važećim zakonskim procedurama”, naveli su iz Nacionalnih parkova Crne Gore (NPCG) u saopštenju.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 20. maja ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo