Povežite se sa nama

OKO NAS

VELIKA GRAĐANSKA AKCIJA U ULCINJU: Spašavanje Valdanosa

Objavljeno prije

na

Valdanos nije samo pravno pitanje. Ono je za nas Ulcinjane prije svega ekonomsko, ekološko i kulturološko pitanje”, kaže izvršni direktor Monitoring grupe Ulcinj (Mogul) Džemal Perović. On je jedan od čelnika Grupe za Valdanos”, u kojoj su osim Mogula, Udruženje za povraćaj maslinade u Valdanosu i Društvo maslinara Ulcinja. Oni su odlučili da uskoro krenu u veliku akciju čišćenja pristupnih puteva u toj uvali sa 18 hiljada stabala stoljetnih maslina kao ključnog preduslova za početak revitalizacije tog jedinstvenog kompleksa, koji je sada, kako tvrdi, prava prašuma. A taj najveći i najljepši živi spomenik maslinarstva na Jadranu, uz Staru maslinu u Baru i Velju maslinu u Budvi, shodno odredbama Zakona o maslinarstvu, pod posebnom je zaštitom države. U praksi to apsolutno nije potvrđeno. Od kada je 1978. godine ta prašuma oduzeta od preko 200 ulcinjskih porodica, Islamske zajednice i Srpske pravoslavne crkve, masline u Valdanosu stalno propadaju. Prema procjenama eksperata, gotovo 70 odsto stabala već je propalo. Gotovo čitav prostor u „dolini mira” ili „uvali tišine”, kako su pomorci nazivali luku Valdanos kroz vjekove, zarastao je u makiju i žbunje, koje čak prelazi visinu maslina. „Tamo ni koza više ne može da uljegne, a ne ljudi. To je nešto najružnije što se može vidjeti”, kaže predsjednik Udruženja za povraćaj Maslinade u Valdanosu Luka-Batko Đakonović, inače stari pomorski kapetan. On tvrdi da je revitalizacija maslina dužnost prema precima. I zaista je odnos prema maslini kroz istoriju u Ulcinju bio kao odnos prema najrođenijem. Ulcinjani su prijatelje prvo vodili u obilazak Maslinade, pa potom u svoj dom. Ono što je možda još interesantnije jeste činjenica da tamo nikada nije bilo nikakve ograde, ali se tačno znalo što kome pripada. Postojao je, dakle, kult masline i maslinarstva, koji se prenosio s generacije na generaciju. Naročito se to odnosilo na Valdanos, koji je zbog geografskog položaja bio najbolji i najkvalitetniji dio ulcinjske Maslinade, u kojoj ukupno ima oko 80 hiljada stabala. Onaj ko je u Valdanosu imao masline smatrao se uglednim i bogatim. Čitava stvar dobijala je na značaju, i zbog činjenice da je šestina prostora zadužbina vjerskih zajednica. Draž Valdanosu davale su svakako i znamenite Viline vode i još desetak drugih izvora, prekrasna plaža s morskim svilinama, podvodna arheološka nalazišta… Oni koji su razumjevali Ulcinj govorili su da je to „duša grada”. Zato se Ulcinjani nikada nijesu mogli pomiriti s nasilnim oduzimanjen od straneJNA prije 35 godina. Posebno ne davanjem u dugoročni zakup jednoj nereferentnoj firmi, kao što je to pokušala crnogorska Vlada početkom 2011. godine. I ekonomske štete su ogromne. Prema procjeni Udruženja maslinara, samo zbog neprikupljanja maslina i njihovog neprerađivanja u ulje do sada je izgubljeno više od 100 miliona eura. Njihovom revitalizacijom i uz pravilno valorizovanje i razvoj održivih vidova turizma moguće je ostvariti godišnji prihod od nekoliko miliona eura. ,,Sve ovo govori u prilog posebnom značaju i ekonomskoj vrijednosti ovog područja kao prirodnog resursa koji samo uz održivo upravljanje predstavlja i razvojnu šansu ovod dijela crnogorske obale”, tvrde u ekološkoj organizaciji Grin home.Grupa intelektualaca, ekologa i nevladinih aktivista, prije tri godine izradila je prijedlog za formiranje međunarodnog ekološkog centra, čijom bi se realizacijom, kako su saopštili, na optimalan način zadovoljile potrebe, interesi i prava svih zainteresovanih strana u ovom slučaju: države, opštine, građana Ulcinja i čitave zemlje, kao i vlasnika zemljišta u Valdanosu. Da se nakon traženja spornih tzv. strateških partnera nešto mijenja govori odnos nekoliko ministarstava (odbrane, održivog razvoja i turizma, kao i poljoprivrede i ruralnog razvoja) prema tom pitanju, što dolazi nakon izraženog interesovanja za Valdanos Delegacije Evropske unije i nekoliko ambasada zapadnih zemalja u Podgorici. U tom kontekstu razumljivo je što je Direkcija za javne radove odlučila da od ponedjeljka, pa u narednih šest mjeseci, osam radnika počne čistiti pristupne puteve kroz Maslinadu. Svu vrstu pomoći ponudila je i opština Ulcinj, te nekoliko ekoloških i nevladinih organizacija iz zemlje. Čak je i NATO spreman da finansijski pomogne proces revitalizacije maslinjaka u Valdanosu, s obzirom na to da su maslinjaci bili dio nekadašnje vojne imovine i da stalno prijeti opasnost od požara koji bi se veoma brzo mogao proširiti i na sam grad Ulcinj.

Stoga je, kako kažu u Grupi za Valdanos, ova velika građanska akcija, izuzetno značajna.. Ako naiđe na široku podršku građanstva, biće to potvrda da je još jedino ekologija u stanju da ujedini mase i bar na trenutak povrati tako potrebnu solidarnost. Istorija je svjedok da je Valdanos za Ulcinjane to uvijek bio.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo