Povežite se sa nama

MONITORING

VIŠAK ZAPOSLENIH U JAVNOJ UPRAVI: Partijsko zapošljavanje važnije od EU preporuka

Objavljeno prije

na

Javni sektor Crne Gore čini oko 60.000 zaposlenih, na čije se zarade i naknade troši više od pola milijarde eura godišnje. Ključni je nalaz analize Začarani krug racionalizacije koju je Institut Alternativa uradio u okviru projekta Civilno društvo za dobru upravu: Da služi i zasluži!.

Ono što je zabrinjavajuće je trend rasta troškova koje građani plaćaju armiji zaposlenih u javnom sektoru. Pa umjesto da se ovaj sektor racionalizuje i troškovi smanje, oni se iz godine u godinu povećavaju. Tako će se tokom ove godine skoro jedna četvrtina budžeta na nacionalnom i lokalnom nivou potrošiti na zarade zaposlenih. Prema podacima Ministarstva javne uprave iz januara 2018, na državnom nivou zaposleno je 39.306 službenika, čije zarade koštaju oko 439 miliona. Oko 47 miliona iznose zarade na lokalnom nivou, za 12.174 zaposlena. No, ni to nije sve, tome treba dodati i troškove koje po ovom osnovu nastaju za još oko 10.000 zaposlenih u tzv. nezavisnim tijelima i javnim preduzećima. U mnogima od njih država sve i da hoće nema pravo da ograničava kadrovsku politiku, a iako često imaju monopolsku poziciju većina javnih preduzeća ostvaruje gubitke.

Spisku nikad kraja, pa ukupnoj sumi za ljudske resurse treba dodati i izdatke po osnovu isplate ugovora o djelu, koji prosječno iznose od šest do sedam miliona godišnje (6,29 miliona eura prema planu za 2018. godinu). A nezaobilazni su i vanredni troškovi pa je samo u periodu 2012–2015, za troškove sudskih sporova isplaćeno 71 milion eura, od čega je značajan dio uzrokovan sporovima u oblasti radnih odnosa.

Neke od institucija nijesu bile spremne da dostave stanje o broju zaposlenih. Vojska Crne Gore je obrazložila da je kadrovska politika odbrane definisana obavezama koje proističu iz članstva u NATO, a Centralna banka Crne Gore se pozvala na nezavisnost institucije. O ozbiljosti sa kojim se ovaj posao radi govori i podatak da Vlada teško dolazi i do početnih podataka. Naime, do polovine maja samo sedam od 23 jedinice lokalne samouprave dostavile su odgovore na upitnik Ministarstva javne uprave, a presjek podataka za pet ključnih sektora na državnom nivou – sektora pravosuđa, rada i socijalnog staranja, unutrašnjih poslova, zdravstva i prosvjete takođe nije pripremljen.

A što čini Vlada, osim što zapošljava uglavnom partijski podobne? Olako daje obećanja. Pa je tako predviđela da će do 2020. godine smanjiti broj zaposlenih u javnom sektoru za 5% na nacionalnom nivou i 10% na lokalnom nivou, odnosno da će oko 3.200 zaposlenih prestati da radi u javnoj upravi.

Prethodno obećanje o smanjenju broja zaposlenih za 10 odsto iz 2013. ostalo je mrtvo slovo na papiru. Rezultati racionalizacije nakon godinu dana bili su katastrofalni – 2014. godine umjesto smanjenja broj zaposlenih se povećao za 1.846, sljedeće godine zabilježeno je povećanje zaposlenih za 1.199.

U Analizi se navodi da se teško nadati uspjehu nove optimizacije ukoliko je rašireno uvjerenje da na centralnom nivou i u ministarstvima nema prostora za smanjenje broja zaposlenih. Čak su u institucijama su ubijeđeni da im nedostaje kadrova.

Kadrovski planovi Vlade osim naglašavanja koliko će zaposlenih steći uslove za penziju, govore isključivo o potrebi za novim zapošljavanjem, bez ukazivanja na viškove zaposlenih. Samo tokom ove godine planirano je zapošljavanje ukupno 704 državna službenika i namještenika. Mnoga od tih zapošljavanja se pravdaju neophodnošću novih službenika potrebnih za proces pristupanja Evropskoj uniji (EU).

A iz EU odavno stižu upozorenja da se broj zaposlenih u javnoj upravi mora smanjiti. Kao podsticaj za sprovođenje reformi, EU je kroz novi finansijski instrument uvela i mehanizam direktne budžetske podrške, koji u oblasti reforme javne uprave za Crnu Goru u periodu 2018–2020 iznosi 15 miliona eura. Kao pokazatelj ispunjavanja ovog cilja, predviđeno je smanjenje učešća zarada zaposlenih u tekućim izdacima budžeta za 4% do 2020, kao i smanjenje broja zaposlenih na centralnom i lokalnom nivou za 10%.

U Analizi se zaključuje da se umjesto sistemskog rješavanja problema u kadrovskom planiranju u javnoj upravi, žele kroz brza rješenja (penzionisanje, otpremnine, ukidanje ugovora na određeno vrijeme) dostići planirani rezovi. Na taj proces se gleda kao na obavezu nametnutu spolja, a čije sprovođenje ima finansijske koristi ‒ ne kroz uštede i smanjenje tekućih troškova, već kroz sektorsku budžetsku podršku EU.

Podrška EU je dobrodošla, ali praksa partijskog zapošljavanja je još uvijek prioritetnija.

LOKALNI NIVO
Više zaposlenih i veće plate

Kako na državnom, tako i na lokalnom nivou broj zaposlenih, uprkos krizi opštinskih finansija, raznim vidovima pritiska da se sprovede racionalizacija i smanjenje troškova, u stalnom je porastu.

U 2012. godini bilo je 10.508 zaposlenih u organima lokalne uprave, javnim ustanovama i preduzećima čiji je osnivač opština. Na kraju 2014. godine iznosio je 11.778. A tokom 2017, lokalne samouprave imale su 12.174 zaposlenih. Dakle, broj zaposlenih se u odnosu na 2014. godinu povećao za 396, a najviše je porastao u opštinama Rožaje, Kotor, Tivat i Podgorica.

U Analizi se navodi da nije jasno na koji če način Vlada primorati lokalne samouprave da smanje broj zaposlenih u procesu optimizacije, kad to nije uspjela nijednim ranijim mehanizmom, uključujući ugovore o reprogramu poreskog duga. Ističe se i da Ministarstvo finansija nije spremno da ograniči samovolju lokalnih samouprava i podliježe pritiscima koji dolaze s političkog nivoa i iz samih lokalnih samouprava.

A iako je ukupna finansijska stabilnost lokalnih samouprava u posljednjoj deceniji ozbiljno narušena drastičnim padom prihoda i rastom zaduženosti, troškovi zarada zaposlenih u stabilnom su rastu. U odnosu na 2008, lokalne samouprave su na kraju 2017. godine imale skoro 130 miliona manje prihoda i 140 miliona više duga. S druge strane, ukupne zarade na lokalnom nivou u 2017. bile su za pet miliona veće od onih iz 2008.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

Izdvojeno

ZAŠTO ODLAZE STRANI INVESTITORI: Neispunjena obećanja DPS vlasti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Da li je strah od nove vlasti i najave poslovanja i ulaganja uz poštovanje zakona, bez prečica, razlog što ranije ugovorene investicije neće biti realizovane? Ili su problem neispunjena obećanja DPS ministara koji su, pretpostavlja se, obećavali razne povlastice koje nisu bile u skladu sa važećim zakonskim propisima ili planskom dokumentacijom

 

Nakon promjene vlasti u Crnoj Gori u avgustu 2020., pojedini strani investitori odustaju od ranije ugovorenih projekata i značajnih investicionih ulaganja na području Crnogorskog primorja.

Prvi je to učinio zakupac elitnog turističkog kompleksa Sveti Stefan-Miločer, kompanija Adriatic properties i njen vlasnik, grčki biznismen Petros Statis. On je krajem maja 2021. godine objelodanio kako će hotelski operater Aman Resorts zatvoriti hotele Sveti Stefan i Miločer i pokrenuti arbitražni postupak pred sudom u Londonu protiv države Crne Gore, sa odštetnim zahtjevom od 100 miliona eura. Odlučili su se na takav korak zbog odluke lokalne zajednice da ukloni barijere u vidu gvozdenih ograda i kapija na prilazu maloj, Kraljičinoj plaži. Zahtjevi mještana da se oslobode prilazi plažama doveli su Aman u situaciju da ne može svojim gostima da obezbijedi mir i privatnost.

Arbitražom prijeti i drugi investitor, Konzorcijum kompanija Nortstar d.o.o iz Podgorice i of-šor kompanije Eqest Capital Ltd, registrovane na britanskom ostrvu Jersey, koji je planirao gradnju turističkog kompleksa na hercegnovskoj rivijeri, pod nazivom Montrose.

Početkom septembra ove godine Ministarstvu finansija stigao je dopis kompanije Nortstar o raskidu ugovora o zakupu zemljišta, lokacije na kojoj je planirana izgradnja više hotela, naselja sa luksuznim vilama, apartmanima, pristaništima, marinama i mnogobrojnim pratećim objektima. Vrijednost investicije procjenjivana je na 250 miliona eura.

Realizacija oba navedena projekta umnogome je zavisila od dobrih relacija investitora sa istaknutim političarima iz redova DPS-a, sa ministrima ključnih resora koji su, pretpostavlja se, obećavali razne povlastice koje nisu bile u skladu sa važećim zakonskim propisima ili planskom dokumentacijom za te dvije lokacije. Što je tokom investicione euforije od 2006. godine bila uobičajena praksa.

Visok nivo korupcije obilježio je sektor građevinarstva i stranih investicija, u kome su državni funkcioneri ucjenjivali investitore. Sve njihove potrebe i želje  ispunjavali su donošenjem niza urbanističkih planova na štetu prirodnih resursa  priobalnog područja. Povlastice su se, nerijetko, odnosile i na finansijske ustupke u pogledu plaćanja raznih državnih taksi i poreza ili naknade za zakupljeni prostor kopna i mora, koji se mjerio stotinama hiljada ili milionima kvadrata.

Da li je strah od nove vlasti i najave poslovanja i ulaganja uz poštovanje zakona, bez prečica, razlog što ranije ugovorene investicije neće biti realizovane?

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitor od petka 23. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMIJA IZMEĐU STATISTIKE I PROJEKCIJA: San ili java

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dok sve teže sastavljamo kraj s krajem, statistika nas ubjeđuje da nam je sve bolje i bolje. A političari najavljuju „nikad težu” jesen i zimu. Nastavljajući da troše nezarađeno

 

Crna Gora je, prema preliminarnim statističkim podacima, imala najveću stopu ekonomskog rasta u Evropi u drugom kvartalu (april–jun) ove godine. „Stopa realnog rasta BDP-a u drugom kvartalu 2022. godine iznosila je 12,7 odsto“, saopšteno je iz Monstata.

Iz priloženih podataka vidi se da je za proljetošnji rast ekonomije najzaslužnija kategorija „lična potrošnja domaćinstava“ koja je bila nekih 200 miliona veća nego u istom periodu prošle, 2021. godine. A dosta su pripomogle i zalihe, koje su za godinu dana uvećane sa 71,5 na 199,5 miliona.

Podatke Monstata, po pravilu, ne prati detaljnije objašnjenje pa je interpretacija saopštenih podataka prepuštena zainteresovanima. Među prvima se oglasio bivši ministar ekonomije i jedan od osnivača političkog pokreta Evropa sad Jakov Milatović. „Ovo je rezultat povećanja plata zbog Programa Evropa sad i samim tim značajno veće potrošnje domaćinstava. Znanjem do uspjeha“, pohvalio se Milatović pratiocima na tviteru.

Ima tu istine. Bez uvećanih plata potrošnja bi, bez sumnje, bila manja. Ali, tu se priča ne završava. Rast zarada u Crnoj Gori pogurao je i cijene. Zato je naša ovogodišnja inflacija, takođe, među najvećima u Evropi. I za približno polovinu veća od one izmjerene u zemljama euro zone. Iako je tamo uticaj energenata (struja, gas, naftni derivati) na ukupan rast cijena neuporedivo veći nego u Crnoj Gori. Taj dio zasluga programa Evropa sad Milatović i Milojko Spajić ne pominju.

Tu su, potom, i efekti ukrajinske krize. Ne samo globalni. U izmjerenom rastu „lične potrošnje domaćinstava“ jedan pristojan dio otpada na Ukrajince i Ruse koji su, nakon početka rata, došli u Crnu Goru. Kao što je i rast zaliha u drugom kvartalu, u dobroj mjeri, posljedica grozničavog gomilanja osnovnih životnih namirnica (brašno, ulje, šećer) i u špajzima i u trgovačkim magacinima. U strahu da ćemo, usljed rata na Istoku Evrope, ostati bez hrane.

Eto tako smo se, prema stopi ekonomskog rasta, našli na vrhu Evrope.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitor od petka 23. septembra ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

TARGETIRANJE NOVINARA U MANIRU DPSA-a: Novinare na bandere, slobodu medija o klin

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nakon što je premijer Dritan Abazović u više navrata optuživao medije i prijetio gašenjem, na mejl adresu jednog od njih stigla je prijetnja smrću

 

„Novinar si pi*ka ti materina pa piši o ovim go*nima i znaj visićeš na banderi u bulevaru za primer, kolabirantu“, jedna je od prijetnji koja je protekle sedmice upućena urednici nedavno osnovanog M portala. Riječ je o mediju koji duže vrijeme objavljuje prepiske kriminalaca, pripadnika takozvanog „škaljarskog“ klana, u kojima se pominje odlazeći premijer Dritan Abazović, funkcioneri ove i prethodne Vlade, ali i Srpska pravoslavna crkva i Demokratski front. U nekoliko mjelova koji su stigli na adresu glavne urednice M portala Danice Nikolić targetirani su novinari, građanski i nevladini aktivisti, političari i preduzeća…

Povodom tih prijetnji Osnovno državno tužilaštvo u Podgorici je formiralo predmet. Prijetnje M portalu stigle su nakon više Abazovićevih otužbi, da ovaj i neki drugi mediji, radeći za Demokratsku partiju socijalista (DPS), šire govor mržnje i ekstremizam, a doveo ih je u vezu sa kriminalnim klanovima. Iz M portala je prethodno saopšteno da stvari komplikuje ćutanje onih koji bi trebalo da ih zaštite kao građane i kao novinare. Na izjave premijera Abazovića reagovali su i iz Gradske televizije, čiji je osnivač Grad Podgorica, a na čijem čelu je Ivan Vuković iz DPS-a. Oni su 11. septembra od direktora Uprave policije Zorana Brđanina zatražili procjenu bezbjednosti njihovih novinara i urednika. „Kao posljedicu ovih nezapamćenih pritisaka vrha države na medije, meta smo konstantnih prijetnji i uvreda ne samo korisnika društvenih mreža, nego i nepoznatih građana na različitim javnim mjestima“, naveli su iz Gradske televizije.

Akcija za ljudska prava (HRA) je osudila optužbe koje je premijer u tehničkom mandatu iznio na račun medija, bliskih Demokratskoj partiji socijalista. Premijer je, kako kažu, odgovoran za promociju slobode medija, koja podrazumijeva i pravo na kritiku vlasti, čak i onda kad ta kritika nije potpuno utemeljena. Podsjećaju da je Abazović nekoliko puta optužio pomenute medije i pojedince da su povezani sa kriminalnim grupama i da raspiruju i šire nacionalnu mržnju.

„Jednom je zaprijetio i gašenjem medija, što je nedopustivo u demokratskom društvu, posebno jer to nije u nadležnosti premijera. Umjesto zapaljivih izjava, koje krše pretpostavku nevinosti i zagovaraju netrpeljivost prema novinarima, od premijera se očekuje da eventualne dokaze o krivičnim djelima, koja su izvršili novinari, proslijedi državnom tužilaštvu putem Ministarstva unutrašnjih poslova ili Uprave policije, organa u njegovoj nadležnosti, umjesto da saopštava optužbe bez dokaza putem medija”, ističu u HRA.

Kritike Abazovića prema M portalu su se intenzivirale nakon što je taj portal od sredine avgusta počeo da objavljuje transkripte razgovora navodnih pripadnika šakaljarskog klana sa Sky aplikacije u kojima se pominje i lider građanskog pokreta URA i njegovi saradnici. Komentarišući objavljene transkripte razgovora navodnih pripadnika škaljarskog klana, a u kojima se pominje premijerovo ime, Abazović je optužio iste medije da sarađuju sa djelovima organizovanog kriminala.

„To što objavljuje M portal, to što radi Pobjeda, CDM i portal Analitika i drugi… sve je povezano imenima o kojima sam govorio u Specijalnom tužilaštvu“, rekao je Abazović 5. septembra nakon saslušanja u Specijalnom tužilaštvu, gdje je govorio o svojim saznanjima o švercu cigareta.

Medijski ekspert Duško Vuković za Monitor kaže da ljudi iz vlasti, pa i oni iz prvog ešalona, imaju pravo na afektivna raspoloženja, ali moraju znati da će ih ta raspoloženja kompromitovati. On primjećuje da, umjesto da uče na greškama prethodnika, vlast koju personifikuje mladi Dritan Abazović njihove greške koristi kao poželjne obrasce ponašanja.

„Obaveza je vlasti da uredi sistem i izgradi nezavisne institucije koji će obezbijediti pretpostavke za medijske i svake druge slobode, a da onda institucije sankcionišu one koji krše zakone, profesionalne standarde i etiku. To je izostalo, a optužbe i prijetnje kafanskog tipa su ostale crnogorska paradigma kada je riječ o odnosu vlasti i medija“, ističe Vuković.

Direktorica Instituta za medije Olivera Nikolić smatra da je težina riječi obezvrijeđena, a da smo svakodnevno svjedoci toksičnosti koja se izliva u javni prostor zbog porasta uvredljivog i govora mržnje, što rezultira agresijom, netrpeljivošću, pojačanim stereotipima, predrasudama, na kraju i podjelama.

„Pojedini političari ne prezaju od pokušaja disciplinovanja medija, čije im uređivačke politike nijesu po volji. Targetiraju medije i novinare. Svjedoci smo sve češćeg pritiska na novinare, koji su posljednjih godina učestala meta napada i čija je bezbjednost ugrožena“, pojasnila je Nikolić.

Direktorica Akcije za ljudska prava Tea Gorjanc Prelević ističe da Abazović nastavlja praksu koja je karakterisala bivšu višedecenijsku vlast DPS-a. Ona smatra da se, umjesto „zapaljivih izjava“, od premijera očekuje da eventualne dokaze o krivičnim djelima novinara proslijedi državnom tužilaštvu i to putem Ministarstva unutrašnjih poslova ili Uprave policije, koji su u njegovoj nadležnosti, umjesto što saopštava optužbe bez dokaza. Konstatuje da je na sceni nastavak višedecenijske prakse koja je dovela do napada na novinare, u nekim slučajevima sa najtežim posljedicama.

Olivera Nikolić ukazuje da od odgovornosti ne mogu pobjeći ni mediji. Više su, kaže, dio problema nego rješenja. Utaboreni i podijeljeni popuštaju pred pritiscima centara moći, zamagljuju granicu između činjenica i mišljenja, selektivno pristupaju u odbrani javnog interesa.

„Sve rjeđe su prostor dijaloga, a sve češće prostor političkog obračuna, ili megafon centara moći iz politike i van nje“ kaže Nikolić. Ona pita: „Podriveno je povjerenje u medije i institucije i kome građani da vjeruju i ko će to da servisira njihovu osnovnu potrebu da budu informisani i obaviješteni?“

Siniša Bijeković, zaštitnik ljudskih prava i sloboda Crne Gore, osudio je prijetnje i uvrede upućene urednici M portala, kao i ostalim novinarima i drugim javnim ličnostima koji su targetirani porukama „krajnje prizemne i uznemirujuće sadržine“. Sad, zanimljivo – iz  Ministarstva kulture i medija poručili su da „napadi i prijetnje novinarima i novinarkama, narušavaju princip slobode medija koji mora biti do kraja poštovan, bez obzira na uređivačku politiku medija“. Ambasadorka Sjedinjenih Američkih Država (SAD) Džudi Rajzing Rajnke (Judy Rising Reinke) saopštila je da nije prihvatljivo kada politički lideri kritikuju novinare ili medijske kuće jer im se ne sviđa kako oni izvještavaju, što dovodi do ugrožavanja bezbjednosti novinara.

Ivan ČAĐENOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo