Povežite se sa nama

Izdvojeno

ZABORAVLJENI SPOMENICI CRNOGORSKE ISTORIJE: Nemaština, nemar ili politika

Objavljeno prije

na

Uprkos brojnim obećanjima, kolašinska zgrada u kojoj je 1943. godine “započeta obnova crnogorske držanosti”, 80-u godišnjicu od formiranja ZAVNO-a, dočekuje kao ruina. Iako je novac za početak njene obnove konačno predviđen kapitalnim budžetom, od radova nema ni pomena

 

Svega nekoliko mjeseci ostalo je do obilježavanja (ako se ko sjeti) 80-e godišnjice formiranja i istorijskog zasijedanje Zemaljskog antifašističkog vijeća narodnog oslobođenja (ZAVNO) Crne Gore i Boke.  Objekat u kojem se 1943. godine u Kolašinu,  okupilo 540 delegata da “započnu obnovu crogorske državnosti”, jubilej dočekuje polomljenih prozora, grafitima išarane fasade, neurednog dvorišta, pod krovom koji nagriza korozija…, kao očigledan primjer neodgvornosti  nadležnih institucija i laganog zaborava Kolašina.

I pored toga što je kapitalnim budžetom za ovu godinu predviđen novac za brigu o toj  zgradi,  do sada  na “staroj školi”, kako zovu nekadašnji objekat u kojem je održavana nastava za osnovce, nije bilo nikavih radova. Nema čak ni najave.

Novac za za izradu projektne dokumentacije i rekonstrukciju objekta obezbijeđen je, zahvaljujući amandmanu poslanika Socijaldemokratske partije (SDP) na predlog Zakona o budžetu. Nakon četiri godine bezuspješnog podnošenja istog amandmana poslanici te stranke tako  su konačno uspjeli da izdejstvuju oko 66.000 eura iz državne kase za “novo ruho” zgrade koja ima status kulturnog dobra od 1952. godine. Veću  brigu o tom spomeniku kolašinske i crnogorske istorije, najavila je u septembru prošle godine ministarka kulture i medija Maša Vlaović, tokom posjete Kolašinu.

“U Kolašinu je neophodna dalja institucionalna izgradnja i organizacija kulture, a Ministarstvo kulture i medija će pomoći u sanaciji nekadašnje OŠ Risto Manojlović, koja je tekovina NOR-a i time doprinijeti valorizaciji potencijala grada. Sanacija i održivo korišćenje nekadašnje škole  u Kolašinu nije samo valorizacija potencijala tog grada, već je i tekovina NOR-a, koju smo u obavezi da štitimo i čuvamo za buduće generacije”, poručila  je Vlaović.

Od tada do sada ni java ni glasa o konkretnim planovima za obnovu zgrade koja se godinama pretvara u ruinu.

U  Opštini i u lokalnom Udruženju boraca narodnosolobodilačkog rata i antifašista (UBNOR) ne znaju postoje li i kakvi su ovogodišnji planovi nadležnog ministarstva za taj objekat. Na pitanja Monitora,  nije bilo odgovora ni iz Ministarstva kulture.

“Koliko znamo, treba da počene ili je već počela izrada  projektne dokumentacije za rekonstrukciju objekta. Detalje ne znamo, jer nije bilo zvaničnih informacija o tome. Podsjećamo da je godinama unazad UBNOR bio jedan od incijatora i kontinuirano apelovao da se povede računa o tom objektu. Ukoliko je počela izrada projektne dokumentacije, to je dobro, jer bi to predstavljalo  prvi značajni korak”, rekli su Monitoru u kolašinskom UBNOR-u.

Prvo zasjedanje ZAVNO, koji je bio najviši organ narodne vlasti, jedan je od bitnijih događaja u novijoj istoriji Crne Gore. Zasjedanje je održano uz prisustvo oko 540 delegata, narodnih predstavnika iz svih krajeva Crne Gore. Tokom rada tog tijela definisano je “da položaj naroda Crne Gore i Boke može biti politički i državno valorizovan samo ako bude građen na ravnopravnim osnovama sa drugim narodima na području Jugoslavije”. Na kraju zasijedanja izabrana je Skupština kao “politički i predstavnički organ” koju je činilo 118 narodnih predstavnika i Izvršni odbor koji je imao 10 članova.

Vijećnici ZAVNO-a su tako delegirani da predstavljaju kompletan prostor Crne Gore i Boke. Stigli su sa prvih borbenih linija “da svoje autoritete ratnika za slobodu dopune obavezom stvaranja pravedne, socijalne, demokratske buduće civilne vlasti”. Odlukama donesenim u Kolašinu, novembra 1943. godine,  na neki način su  ukinute sve odluke Podgoričke skupštine.  Drugo zasijedanje ZAVNO Crne Gore i Boke održano je 16. februara 1944. godine, takođe, u Kolašinu. Na zasijedanju je data puna podrška odlukama Drugog zasijedanja AVNOJ-a.

Najznačajnije je bilo Treće zasijedanje ZAVNO-a Crne Gore i Boke, sazvano u istom gradu  od 13. do 15. jula 1944. godine. Na njemu je ZAVNO formirana u Crnogorsku antifašističku skupštinu narodnog oslobođenja (CASNO), koja se konstituisala u najviše zakonodavno i izvršno tijelo Crne Gore kao ravnopravne federalne jedinice u Demokratskoj Federativnoj Jugoslaviji. Izabrano je Predsjedništvo Skupštine i ovlašćeno da imenuje Nacionalni komitet oslobođenja Crne Gore, kao najviši izvršni i naredbodavni organ, čim za to budu postojali uslovi. Do obrazovanja Nacionalnog komiteta, njegove je funkcije vršilo Predsjedništvo, koje je rukovodilo  svim poslovima narodne vlasti, preko Narodnooslobodilačkih odbora (NOO). Odluke donesene na tom zasijedanju imale su, po značaju i sadržini ,ustavotvorni karakter. Njima je izvršeno konstituisanje vlasti u Crnoj Gori kao federalnoj jedinici jugoslovenske državne zajednice.

Pored konstitusanja i zasijedanja  ZAVNO u kolašinskoj  “staroj školi”, tokom Drugog svjetskog rata, održani su i Prvi kongres Antifašističke omladine Crne Gore i Boke (25. i 26. novembra 1943. godine), a početkom decembra iste godine održan je i Prvi kongres Antifašističkog fronta žena Crne Gore i Boke.

Godinama unazad iz opštinskog i državnog budžeta nije odvajan ni cent za održavanje objekata “memorijalnog značaja i velike istorijske važnosti“, koji su mnogo puta  državni zvaničnici pominjali kao mjesto “gdje je započela obnova crnogorske državnosti“. Poslanici SDP,  2020. godine , podnijeli su amandman na predlog Zakona o budžetu Crne Gore, kojim su predložili da se 300.000 eura opredijeli za izradu tehničke dokumentacije i izvođenja radova na rekonstruciji tog objekta. Taj amandman je odbijen, uprkos tome što je iz Ministarstva kulture, krajem ljeta iste godine,  obećavano da će “radovi na rekonstrukciji započeti ubrzo”.

Ministarstvo kulture je, ranije, navodno,  oformilo Projektnu grupu za izradu tematsko-ekspozicionog plana organizovanja muzejske postavke u vezi sa zasijedanjem ZAVNO-a, koja je  trebalo da bude smještena u zgradi. U toj grupi su, pored predstavnika ministarstva i SUBNOR-a i Opštine, kako je saopšteno,  bili i stručnjaci iz Narodnog muzeja. Njihov zadatak je bio   da osmisle postavke i ostale sadržaje budućeg Državnog muzeja „institucije koja će dati još jedan doprinos očuvanju i valorizaciji antifašističke tradicije Kolašina i Crne Gore”.

Iz Ministarstva kulture  su više puta saopštavali da su opredijeljena sredstva u kapitalnom budžetu kako bi se taj objekat stavio u funkciju. Iz tog resora stizala su i  obećanja da će  na osnovu projektnog zadatka, koji dostavi Opština Kolašin, do kraja 2019. godne, pripremiti glavni projekat za rekonstrukciju zgrade . Biviši ministar kulture Aleksandar Bogdanović,  prilikom posjete Kolašinu, takođe, najavio je   ambiciozne planove države vezano za “staru školu”. Među brojnim i nikad relizovanim državnim obećanjima za taj objekat bilo je i osnivanje državnog instituta za izučavanje crnogorske istorije istorije i valorizacije državnog integriteta. SUBNOR je 2016. godine  predložio i Dom revolucije sa određenim muzejskim postavkama. Do sada, međutim, jedino ulaganje države u taj objekat bilo je postavljanje ograde.

                                                                             Dragana ŠĆEPANOVIĆ

Komentari

FOKUS

UPRAVLJANJE DRŽAVNOM IMOVINOM: Zašto je Vlada naumila da razvlasti parlament

Objavljeno prije

na

Objavio:

Aerodromi, EPCG, Institut u Igalu, Plantaže… Možemo samo da nagađamo zbog koga ili čega Vlada traži pravo da samostalno raspolaže imovinom vrijednom do 300 miliona eura. Mnogo očigledniji su razlozi zbog kojih bi se trebalo krajnje pažljivo odnositi prema tom naumu

 

Vlada traži od Skupštine da joj, izmjenama Zakona o državnoj imovini, omogući da svojevoljno raspolaže državnom imovinom u vrijednosti do 300 miliona eura. Dosadašnji limit bio je 150 miliona, pa je prijedlog – već tradicionalno usvojen u nedjelju na elektronskoj sjednici (čitati: bez ozbiljne rasprave i pisanih tragova o njenom toku i glsanju) – naišao na poprilične rezerve kod poslanika i javnosti.

Prema pomenutom Zakonu, državnu imovinu čine: pokretne i nepokretne stvari, novac, hartije od vrijednosti i “druga imovinska prava koja pripadaju Crnoj Gori ili lokalnoj samoupravi”. Dalje je Zakonom razrađeno da u “stvari i druga dobra” kojima raspolaže država spadaju: rudno i mineralno bogatstvo; jezera, podzemni i nadzemni riječni tokovi; teritorijalno more i priobalje; vazdušni prostor; aerodormi, luke, pruge i putevi; energetska i telekomunikaciona infrastruktura; vojni objekti; radio frekfencije, vazdušni koridori i satelitske orbite; kulturna dobra i umjetnička djela u državnoj svojini, nacionalni parkovi, državni objekti namijenjeni obrazovanju, zdravstvu, nauci i socijalnoj zaštiti “sa pripadajućim zemljištem”, šume, poljoprivredno i građevinsko zemljište u vlasništvu države… Konačno, tu je i vlasnički udio u makar 50-tak manjih i većih preduzeća koja su u većinskom vlasništvu države. Sve to Vlada može da troši, dograđuje i razgrađuje, prodaje, iznajmljuje, pozajmljuje, daje u koncesiju… Uz postojeće ograničenje da o raspolaganju imovinom vrijednijom od 150 miliona (odnosno, traženih 300) konačnu odluku donosi parlament.

Država nema funkcionalan popis svoje imovine ni valjanu procjenu njene vrijednosti. Taj posao je trebalo da bude završen još  2011. godine  a poslednja obećanja govorila su da će to biti urađeno “poslije popisa”. Vidimo, ni to nije jasno omeđena vremenska odrednica.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

SLUČAJ MARKA KOVAČEVIĆA: Kontinuitet govora mržnje

Objavljeno prije

na

Objavio:

Gradonačelnik Nikšića u kontinuitretu širi govor i geste mržnje. Tužilaštvo i sudstvo, kao i za ostale političare, tu ne vidi ništa sporno, a koalicioni partneri ,,osuđuju” i trpe. Javnost se navikava

 

Proslava jedne od najznačajnijih crnogorskih pobjeda u 19. vijeku, Bitke na Grahovcu, prepuštena je posljednjih godina Eparhiji budimljansko-nikšićkoj i zavičajnom udruženju Stara Hercegovina. Država se u to ne miješa, pa je bilo samo pitanje vremena kada će se desiti epski skandal.

Za to se, na ovogodišnjoj obljetnici 166 godina od slavne bitke, postarao jedan od domaćina, Marko Kovačević, gradonačelnik Nikšića: ,,Ako neko neće da budemo braća, ako neko hoće više da liči na Turke, onda, bogami, u budućnosti prema njemu ćemo kao i prema Turcima postupati”.

Iako se zna da su Crnogorci, na Grahovcu, pod vođstvom vojvode Mirka Petrovića, grdno pobili tadašnje osmanske neprijatelje, Kovačević kaže da nije baš tako slikao budućnost. Pravda se da nije mislio, niti ih je pominjao, Crnogorce, pa ni Bošnjake, te da su mu mračni centri moći iskonstruisali cijelu priču. Onda se sjetio da je u stvari navodno  ciljao na pomirenje. Moglo bi se pomisliti da mladi političar zaista ponekad ne zna što priča, baš kao što njegova stranka u Nikšiću slavi Mirka Petrovića a u Podgorici se zalaže za rušenje spomenika u njegovu čast.  No, nije baš tako.

Kovačević rado posegne za govorom ili gestom mržnje. Mjesec dana nakon što je sjeo u fotelju gradonačelnika Nikšića, Kovačević je u junu 2021. na TV Kurir negirao da je u Srebrenici počinjen genocid. U julu prošle godine je stojeći pored predsjednika države Jakova Milatovića pokazao srednji prst prilikom intoniranja himne. Objasnio je da je, malo duže, namještao sat.

Kada je njegov partijski šef Andrija Mandić, u martu ove godine,  predsjedavao Skupštinom Crne Gore na Cetinju, opet nije mogao da izdrži: „Nekako lijepo pristaje predsjedniku Skupštine Crne Gore ova zgrada Zetske banovine. I nekako je normalno da smeta Švabama”. Ovo posljednje upućeno je na račun porijekla poslanika DPS-a Oskara Hutera.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

HORIZONTI

NI U CRNOJ GORI NEMA MJESTA ZA LUKAŠENKOVE KRITIČARE: Za naš MUP Bjelorusija je demokratska država

Objavljeno prije

na

Objavio:

U rješenju MUP-a Crne Gore koje je potpisao Radovan Popović, pomoćnik ministra Danila Šaranovića i šef Direktorata za upravne poslove, državljanstvo i strance izgleda da je Bjelorusija demokratska država u kojoj je život bezbjedan i prepun mogućnosti. U Popovićevom rješenju UP I-132/23-6651/3 od 5.juna ove godine, odbija se zahtjev za međunarodnu zaštitu bjeloruskom državljaninu V.I jer „ne postoji opravdan strah od progona“ u matičnoj zemlji

 

Nedavno je Viši sud u Beogradu ponovo presudio da se Andrej Gnjot, bjeloruski reditelj, novinar i opozicioni aktivista treba izručiti totalitarnom režimu u Minsku na osnovu Interpolove potjernice koje su bjeloruske vlasti raspisale za njim. Uhapšen je na beogradskom aerodromu 30. oktobra prošle godine gdje je sletio iz Tajlanda. Bjelorusiju je napustio u junu 2021. godine nakon što je doznao da mu Lukašenkova zloglasna tajna služba sprema procesuiranje zbog veza sa opozicijom. Gnjot se formalno tereti za utaju poreza od oko 300 hiljada eura. U zemlji nikada nije dobio poziv za saslušanje po tom osnovu. Utaju je navodno vršio između 2012. i 2018. godine na osnovu zakona koji je donešen tek 2019.  Gnjot je te optužbe odbacio kao “politički motivirane”. Jedan je od osnivača Slobodnog udruženja sportista Bjelorusije (SUSB) osnovanog nakon pokradenih predsjedničkih izbora u ljeto 2020.,  koji su doveli do masovnih protesta građana i krvave represije režima čiji najbliži saveznik je Putinova Rusija. SUSB je svojom kampanjom uspio da se Bjelorusiji oduzme status domaćina Svjetskog prvenstva u hokeju i da Međunarodni olimpijski komitet obustavi finansije bjeloruskom Nacionalnom olimpijskom komitetu, na čijem je čelu bio predsjednik Lukašenko, o čemu je Monitor već pisao. Diktator se osvetio SUSB-u tako što ga je proglasio za „ekstremističku organizaciju“. Advokat udruženja Aleksandar Danilevič je osuđen na deset godina zatvora, a odmazda je uslijedila i prema drugim članovima udruženja osim Gnjota koji je pobjegao.

U prvoj presudi Višeg suda od 7. decembra 2023. odlučeno je da Gnjot bude izručen. Sud je odbio da Gnjota uopšte i sasluša na optužbi protiv njega.  Početkom marta ove godine Apelacioni sud je poništio odluku i vratio je na ponovno odlučivanje. Ipak, 13. juna je pročitana ista presuda na koju je novinar već najavio žalbu. Jedina dobra vijest je što je Gnjotu početkom juna sedmomjesečni boravak u CZ-u zamijenjen kućnim pritvorom i nanogicom u garsonjeri od 20 kvadrata na Vračaru. Međunarodne i domaće organizacije za ljudska prava su osudile presudu i pozvale vlasti srbijanskog predsjednika Aleksandra Vučića da prekinu progon političkih protivnika Minska i Moskve koji su potražili utočište u Srbiji.

Jovo MARTINOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 21. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo