Povežite se sa nama

INTERVJU

ALEKSANDAR POPOV, DIREKTOR CENTRA ZA REGIONALIZAM I KOPREDSJEDNIK IGMANSKE INICIJATIVE: Srbiji su potrebna nova lica sa harizmom, ugledom i hrabrošću

Objavljeno prije

na

U vrijeme vladavine SNS pitanje decentralizacije Srbije, a samim tim i autonomije Vojvodine nije uopšte tema- jer je besmisleno govoriti o decentralizaciji vlasti kada je sva vlast u rukama jednog čovjeka

 

 

MONITOR: Završeni su lokalni izbori u Srbiji,  održani i u velikim gradovima Beogradu, Novom Sadu i Nišu…Pobjednik je Vučićeva SNS sa partnerima, a opozicija pokušava da dokaže pobjedu u Nišu, Čačku i dvije-tri beogradske opštine.Izlaznost je bila niska. Kako ocjenjujete okolnosti pod kojima su održani  izbori i njihove rezultate?

POPOV: Razloge za malu izlaznost treba tražiti pre svega u zasićenosti  birača stalnim izborima koji se kod nas održavaju najmanje jednom u dve godine, a da se pritom ništa ne menja- odnosno menja se na gore. Opoziciono nastrojeni birači su tako izgubili veru da svojim izlaskom na izbore i zaokruživanjem bilo koje liste išta  mogu značajnije promeniti. Zbog svih malverzacija koje vlast čini da bi po svaku cenu pobedila čak i u svakoj mesnoj zajednici, kod većine građana je preovladalo mišljenje da se demokratskim putem ne može doći do bilo kakvih promena, a kamoli do odlaska ove garniture sa političke scene. Spisak nepravilnosti i zloupotreba koje je na parlamentarnim i delimično lokalnim izborima u decembru 2023. godine sačinila posmatrčka misija OEBS-a ODIHR je samo deo repertoara zloupotreba koje čini vladajuća koalicija, pa se i na njihovom otklanjanju u međuvremenu nije skoro ništa uradilo.

Rezultatu je doprinelo i nejedinstvo i javno prepucavanje opozicionih stranaka oko toga da li izbore treba bojkotovati ili pod ovakvim uslovima izaći na njih.

MONITOR: U Novom Sadu je opozicija (sem Kreni-promeni Save Manojlovića), nastupila jedinstveno ne obazirući se na dio stranačkih centrala koje su bile za bojkot. Rezultat koji se iz tog jedinstva mogao očekivati, izostao je… Čime se to i kako može objasniti?

POPOV: Činjenica da je u Novom Sadu, drugom gradu po veličini u Srbiji, opozicija izašla na izbore jedinstvena, probudila je nade da bi Novi Sad mogao biti jedan od prvih gradova u kojima bi koalicija okupljena oko SNS mogla izgubiti izbore. Međutim, baš to što su svi, sem Save Manojlovuća, izašli zajedno je bio ujedno i minus jer građanski orijentisani birači nisu mogli da “svare” činjenicu da je u tom zbiru, pored originlnog lokalnog pokreta Bravo i nekoliko građanskih stranaka,  bilo i previše desno i nacionalno orijentisanih stranaka, ili stranaka i pojedinaca koji su u prethodnom periodu izneverili poverenje birača ili se kompromitovali u svom delovanju. Sava Manojlović, koji se prvi put sa svojom listom pojavio na bilo kojim izborima, u Novom Sadu na ovim izborim osvojio 10 posto glasova. To govori da su glasačima potrebna nova lica sa harizmom, ugledom, vizijom i hrabrošću da  se suprotstave postojećem režimu i budu okosnica okupljanja opozicije.

MONITOR: Autonomaške“ i građanske stranke i koalicije kao da polako nestaju iz političkog života u Vojvodini. Da li se radi o procesu koji ima neku vrstu trajnije društvene promjene?

POPOV: Još sredinom 90-tih godina je postojao autonomaški naboj, tako da je koalicija Vojvodina koju su činili Liga socijaldemokrata Vojvodine, Reformisti Vojvodine i Narodna seljačka stranka Dragana Veselinova imala visok rejting i  predstavnike i u republičkom parlamentu i u Skupštini SRJ. U međuvremenu se koalicija raspala jer su se posvađali lideri tri stranke, Reformisti su nestali sa politčke scene, a oni koji su ostali pravili su dilove sa vlašću koji su ih kompromitovali kod birača. U vreme vladavine SNS pitanje decentralizacije Srbije, a samim tim i autonomije Vojvodine, nije uopšte tema jer je besmisleno govoriti o decentralizaciji vlasti u vreme kada je sva vlast u rukama jednog čoveka, čime je suspendovana decentralizacija vlasti na državnom nivou, odnosno podela na tri grane vlasti. Značajan uzrok deplasiranosti zahteva za većom autonomijom Vojvodine je i promena strukture stanovništva tokom 1990-tih, jer je većina izbeglica sa ratom pogođenih područja našla ovde utočište. Oni drugačije doživljavaju Vojvodinu od starosedelačkog stanovništva i bojim se da  na nekom zamišljenom referendumu o jačanju autonomije Vojvodine ne bi bilo dovoljno glasova “za”.

MONITOR: Na nivou republičke vlasti glavni manjinski partner SNS je SVM. Očigledna je, naročito u novije vrijeme, i dobra saradnja sa Demokratskim savezom Hrvata u Vojvodini. Kako vidite doprinose stranaka nacionalnih manjina-multikulturnoj Vojvodini i demokratizaciji Srbije?

POPOV: Prirodna je potreba pripadnika nacionalih manjina odnosno njihovih predstavnika da budu blizu vlasti, kako bi isposlovali što bolju poziciju za pripadnike svoje nacije. Tako je bilo i u vreme vladavine DS, a imamo i primer stranke Milorada Pupovca u Hrvatskoj koja je skoro sve vreme nakon rata bila deo vladajuće većine. Bez obzira na to što je vladajuća koalicija uzela pod svoje većinu saveta nacionalnih manjina-koji predstavljaju vid manjinske samouprave, nacionalne manjine igraju važnu ulogu u očuvanju multikulturalnosti, posebno u Vojvodini. I pored povećane međuetničke distance zbog svega što se dešavalo od početka 1990-tih do danas, u Vojvodini još postoji duh međuetničke tolerancije i ona je i pored svega, pored Istre, još jedina prava multietnička regija u širem regionu.

MONITOR: Izjavili ste da je Vučić vjetar u leđa dobijao od Angele Merkel, a da je projekat Otvoreni Balkan politički i finansijski guran od strane SAD. Kako danas vidite spoljnopolitički položaj Srbije ?

POPOV: Angela Merkel, pošto je shvatila da DS nema “patriotski” kapacitet da dovede do potpisivanja Pravno obavezujućeg sporazuma između Srbije i Kosova, ključno je doprinela dolasku SNS na vlast 2012.  Istovremeno, poslednjih pet godina projekt Otvoreni Balkan je otvoreno sponzorisan od strane SAD. Sve je to govorilo da od svih zemalja WB6 Srbija ima najprivilegovaniji status od strane Zapada. Stvari su se značajno promenile nakon Agresije Rusije na Ukrajinu, odbijanja Srbije da se pridruži sankcijama zapada Rusiji, pa i vođenja otvorene proruske politike od strane Srbije. Pritom je van vidokruga ostala činjenica da Srbija nazaduje u unutrašnjim reformama i da je u međuvremenu došlo do urušavanja nezavisnih institucija, vladavine prava i slobode štampe. U međuvremenu se desila i Banjska, koja je dodatno urušila kredibilitet kod Zapada. Da li zbog ucenjivačkog kapacitet oko Kosova, ili nekih drugih interesa (na primer iskopavanje litijuma) sve je za sada ostalo na verbalnim upozorenjima bez konkretnih posledica.

MONITOR: Ovog juna obilježava se 80 godina od Dana D, a u Švajcarskoj će biti održana i mirovna konferencija u vezi sa ratom u Ukrajini. Svijet izgleda značajno drugačije nego prije 80 godina, posebno u kontekstu odnosa Zapada i Rusije, ali i Kine. Kako  vidite osnovne promjene koje su dovele do današnje slike globalnih odnosa?

POPOV: Sada se vidi da je vreme od urušavanja socijalističkog sistema, krajem 1980-tih i početkom 1990-tih pa sve do skora, na svetskom nivou bilo samo međuvreme. Tada je bilo u toku stvaranje novog svetskog poretka po urušavanju SSSR i sistema u drugim socijalističkim zemljama, što je trebalo da dovede do nove ravnoteže na svetskom nivou. U tom novom svetskom poretku dominirao je Zapad sa NATO, ne osećajući potrebu da u ovom novom poretku uspostavlja partnerske odnose sa Rusijom i  Kinom kao nadolazećim silama i ponovo probuđenim džinovima. To je dovelo do nastavka procesa, ali na multilateralnoj osnovi. Svjedoci smo  velikog prekomponovanja koje je započeto agresijom Rusije na Ukrajinu i stvaranjem savezništva između Rusije i Kine. Malo ko može prognozirati krajnji rezultat toga-jer čak  i dobro upućeni, ne isključuju mogućnost izbijanja Trećeg svetskog rata. U tome ne treba zaboraviti ni Indiju i druge zemlje trećeg sveta koje postaju značajan faktor svetske političke i ekonomske scene.

 

Igmanska  inicijativa predlagala Dejton 2

MONITOR: Rezolucija o Srebrenici je donijela mnogo teških riječi između državnih, političkih i društvenih aktera u našem regionu. Sada kada je usvojena, može li se očekivati da ona bude dio trajnije okosnice međudržavnih odnosa nekoliko najinvolvarnijih zemalja Zapadnog Balkana?

POPOV: Ona će svakako ostaviti izvesnog traga na odnose u regionu, ali njeno donošenje svakako nije bio dan D, kao što su to hteli da prikažu ključni političari u Srbiji i RS. Biće iskorišćena za dalju homogenizaciju na nacionalnoj osnovi. Tako je  Milorad Dodik, kao odgovor na Rezoluciju, ponudio Federaciji BiH sporazum o mirnom razdruživanju, nastavljajući delovanje u pravcu razaranja BiH. Istovremeno, u Beogradu se za 8. jun sprema veliki svesrpski sabor, kao dokaz sabornosti i svesrpskog jedinstva. Imajući u vidu dosadašnje Dodikovo separatističko delovanje i tezu o Srpskom svetu koju su promovisali zvaničnici iz Beograda,  sve to dalje deluje na destabilizaciju regiona, jer postoji opravdan strah da u atmosferi nezavršenog rata iz 1990-tih ponovo oživi duh Karađorđeva.

Dodik je došao na vodeće mesto u RS kao čovek Zapada, ali oni koji su ga doveli kasnije ništa nisu ozbiljnije preduzeli da spreče njegovo destruktivno delovanje. Mi u Igmanskoj inicijativi smo prilikom obeležavanja četvrt veka od potpisivanja Dejtonskog sporazuma predlagali Dejton 2 koji bi okončao stanje protektorata i od BiH učinio funkcionalnu državu i servis građana bez obzira na nacionalnu pripadnost.

 

Crnogorska vlada pod dvostrukim pritiskom

MONITOR: Kako vidite ulogu Crne Gore u aktivnostima u vezi sa Rezolucijom UN o Srebrenici i podrškom koju dobija sa Zapada?

POPOV: “Evropa sad”, kao ključni faktor trenutno vladajuće koalicije u Crnoj Gori nalazi se pod višestrukim pritiskom ali sa različitim predznacima. Premijer Spajić se trudi da nastavi evropsku agendu, tim pre jer je Crna Gora od svih zemalja kandidata za članstvo u EU  viđena  kao prva zemlja iz regiona koja bi u dogledno vreme mogla da postane punopravna članica EU. Tako nije ni mogla da glasa protiv Rezolucije ili bude uzdržana, a da joj to ne bude uzeto kao minus na tom putu. Istovremeno, kao i dve prethodne vlade koje su došle posle litija, našla se pod pritiskom iz Beograda, kao i pod unutrašnjim pritiskom od strane koalicije Andrije Mandića i Milana Kneževića  – koja je deo vladajuće većine, da vodi prosrpsku politiku što je podrazumevalo i glasanje protiv Rezolucije. Spajić je našao solomonsko rešenje u podnošenju amandmana na rezoluciju kojim bi eksplicitno bilo naglašeno da je krivica za genocid individualna, a na kolektivna. Ni to nije zadovoljilo vlasti u Srbiji i predsednika Vučića, koji je uputio niz oštrih reči na račun Crne Gore.

Nastasja RADOVIĆ

Komentari

INTERVJU

JOVANA MAROVIĆ, SAVJETODAVNA GRUPA BALKAN U EVROPI: Predstoji nam ogroman posao

Objavljeno prije

na

Objavio:

Dobijanjem IBAR-a ne zatvaramo ni jedno pitanje i ni jednu oblast „na duže staze“, u smislu da smo napravili toliki iskorak i postigli velike rezultate i da se time ne moramo više baviti. I ona poglavlja koja su spremna za zatvaranje zatvaramo samo privremeno, predstoji nam ogroman posao na svim poljima

 

 

MONITOR:  Momenat kada ćemo znati da li smo dobili IBAR približava se. Je li IBAR izvjestan?

MAROVIĆ: Da, dobijanje IBAR-a je izvjesno i ne bi tu  trebalo da bude nikakvih iznenađenja. S jedne strane, proces evropske integracije je zasnovan na principu zasluga (merit-based) i u okviru njega Evropska komisija utvrđuje politiku uslovljavanja, definiše mjerila koja treba ispuniti, prati njihovu realizaciju i daje svoju (pr)ocjenu o postignutom napretku. Zbog toga bi trebalo da je od presudnog značaja izvještaj koji je Evropska komisija već izradila i njime dala zeleno svjetlo da pređemo u završnu fazu pregovora. S druge strane, proces je i politički, države imaju pravo veta i mogu da blokiraju kandidatkinju za članstvo bez obzira na rezultate. U ovoj fazi, nema najave blokiranja i zato očekujem da ćemo krajem juna i formalno imati čemu se da se radujemo.

MONITOR: Slažete li se sa onima koji smatraju da je usvajanje IBAR zakona pokazalo da se reforma jedne od najvažnjih oblasti svela na  štrikiranje zadataka?

MAROVIĆ: Uzimajući u obzir preostala prelazna mjerila, njih 31, koje je ova Vlada „preuzela“ od prethodnih i krenula u njihovo ispunjavanje, a zbog specifičnih političkih prilika u državi, do sada su se pokazali kao najzahtjevniji politički uslovi koji su se odnosili na imenovanja u pravosuđu, a za koja je potrebna 2/3 ili 3/5 većina u Skupštini. Kada je ovo postignuto u parlamentu, „prozor i šansa“, koji se ukazali zbog geopolitičke situacije, su se još više odrškrinuli, a skroz otvorili zbog izbora za Evropski parlament na kojim su države članice željele da se pohvale i određenim rezultatima na Zapadnom Balkanu. Otuda smo imali intenzivnu komunikaciju institucija sa Evropskom komisijom, brze reakcije sa obje strane, konstruktivnu saradnju koja je u svakom trenutku imala jasan cilj – IBAR. Naravno, bilo je i lakše doći do tog cilja utoliko što smo još  na nivou ispunjavanja tehničkih uslova i tek predstoji da se usvojeno i sprovede u praksi. Zbog brzine su  napravljeni određeni propusti, koji nisu beznačajni, a odnose na često neadekvatno uključivanje zainteresovane javnosti, zanemarivanje konstruktivnih predloga, usvajanje problematičnih rješenja i sveukupno utisak je  da ćemo vrlo brzo morati dodatno da unaprjeđujemo ove zakone. IBAR jeste tehnički izvještaj i on do sada u procesu pregovora nije ni postojao, već su postojala samo mjerila za otvaranje i zatvaranje poglavlja, pa je zbog toga Evropskoj komisiji i bilo lakše da zažmuri na određene propuste. Iz „IBAR epizode“ treba izvući pouke za dalji tok pregovora: zadržati posvećen odnos s obje strane, a otkloniti nedostatke, i tehničke i suštinske.

Milena PEROVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

DARKO DRLJEVIĆ, KARIKATURISTA: Karikatura ne može promijeniti svijet ali može svijest

Objavljeno prije

na

Objavio:

Karikatura je jednostavno glas razuma i duha, moćna onoliko koliko ima svijesti i kulture u društvu. Moćna koliko ima duha u narodu. Koliko ima prostora za nju u štampi i medijima. Ako toga nema, ona gubi svaki smisao

 

 

MONITOR: Od kada smo prvi put razgovarali, gotovo uvijek Vas pitam koliko nagrada ste do sada osvojili? Poslednjih mjeseci pristigla su neka nova priznanja. Važno je i reći da se radi o internacionalnim nagradama.

DRLJEVIĆ: Da, nagrade pristižu, povećava im se broj. U pravu ste, radi se o internacionalnim nagradama, njih i brojim. Domaćih ili nacionalnih gotovo da i nema, jer nema ni nacionalnih takmičenja. Ali imam jedno veliko priznanje, nije na spisku nagrada za karikaturu. Njega  sam dobio, a ne osvojio. A to je nagrada ili plaketa grada Kolašina za moj sveukupan doprinos kulturi mog rodnog grada, kojom se ponosim.

MONITOR: Za oko mi je zapala vaša novija karikatura „Pregovori“. Osim vrhunske ideje i izvedbe, vjerovatno i zbog aktuelnosti teme. Uvijek neki pregovori, i kod nas i u svijetu. Možete li je opisati i reći kako teče proces nastanka jednog ovakvog bisera?

DRLJEVIĆ: Radi se o karikaturi koja je upravo selektovana za nagradu u Brazilu. Pa eto, konstatujući da se puno pregovara, a  malo dogovara, napravio sam ilustraciju kako to ustvari izgleda. Naime, pošto su se ljudi toliko udaljili i otuđili, jedni druge niti čuju niti  razumiju. To mi liči na pijetla i sovu koji se uopšte ne mogu susresti, jer dok jedan spava  drugi je budan, i obratno.

Dragan LUČIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

INTERVJU

ALEKSANDAR TRIFUNOVIĆ, GLAVNI I ODGOVORNI UREDNIK BANJALUČKOG PORTALA BUKA: Nemoguća je misija ideju Velike Srbije sprovjesti u djelo

Objavljeno prije

na

Objavio:

Što se tiče pogleda na svijet-to je, po meni, najvažniji obris Deklaracije usvojene  na Svesrpskom saboru u Beogradu – tu je rečeno vrlo jasno: Nas svijet ne zanima.  Srbi šalju poruku svijetu: Jedino smo mi ispravni-svijet nije, pa ćemo mi funkcionisati po našim pravilima

 

 

MONITOR: Na nedavno održanim prvom Svesrpskom saboru u Beogradu, usvojena a je i Deklaracija o zajedničkoj budućnosti srpskog naroda. Nenad Stevandić, predsjednik Skupštine RS, tvrdi da se ne radi o projektu Velike Srbije. Kakvo je Vaše mišljenje?

TRIFUNOVIĆ: Na sreću srpskog naroda koji živi van Srbije, trenutno ne postoji neka vrsta političkog pokreta niti neka vrsta političke mogućnosti da se na projektu Velike Srbije radi na bilo koji način. Ta ideja je najviše štete upravo donijela srpskom narodu. Revitalizacija te ideje-pa makar i verbalna, donijela bi veliku štetu i mislim da akteri političke scene za tako šta ne mare. Ali, najveći je problem što političari koji trenutno vladaju na prostorima na kojima žive Srbi, bagatelišu ideju jedinstva- pa na svaki pomen kulturnog ili sličnog ekonomskog  povezivanja Srba, iz regije dobijamo bojazan i strahove da se tu ipak ne radi o nekom pokušaju objedinjavanja teritorija. Kako ne vjerujem u iskrenost naših političara ma šta da pričaju-sa trenutnim političkim i ekonomskim snagama, Veliku Srbiju sprovesti u djelo  to je nemoguća misija. I ako bi neko sa tim i krenuo, to bi se obilo Srbima o glavu, prije svih.

MONITOR: Stevandić je, u intervjuu RTS, rekao da će ona biti početkom jula ratifikovana u parlamentu RS, a da je njen značaj i u tome što tekst Deklaracije pokazuje i adekvatno razumijevanje novih globalnih geopolitičkih odnosa. Kakav  „pogled na svijet“ nudi ovaj srpsko-srpski dokument?

TRIFUNOVIĆ: Parlament RS  će da ratifikuje sve što Dodik zamišlja. Vi nemate društveni dijalog na bilo koju temu. Na temu ovako ozbiljnu-ako su tu temu o srpskom jedinstvu tako shvatili kao što su to tvrdili na Svesrpskom saboru, nije bilo nikakve debate u društvu. Čak nije bilo ni unutar političke scene jer je opozicija bila isključena iz svega toga da bi i oni rekli neko svoje mišljenje. Mada je ovdašnja opozicija isto toliko „zaljubljena“ u Vučića koliko je to  u Vučića politički zaljubljen i Dodik. Naravno, možemo pričati koliko je u tome iskrenosti. Ali, jednostavno, u ovom trenutku u politici RS, odgovara da oni prikažu da imaju slogu sa Vučićem. Što se tiče pogleda na svijet-to je, po meni, najvažniji obris ove Deklaracije, tu je rečeno vrlo jasno: Nas svijet ne zanima. Srbi šalju poruku svijetu: Jedino smo mi ispravni-svijet nije, pa ćemo mi funkcionisati po našim pravilima. To je, samo potvrda toga kako se politički Srbi ponašaju. To ide na štetu, prije svega-Srbima u RS i Srbiji. Ne postoji nikakav pogled na svijet –mi „žmirimo“ prema svijetu gledajući šta se tamo dešava i kako se svijet brzo mijenja. I poručujemo: Mi ćemo po našem. To je nemoguća misija.

Nastasja RADOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 14. juna ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo