Povežite se sa nama

OKO NAS

BALKAN RIVER DEFENCE: Borba za posljednje slobodne rijeke u Evropi

Objavljeno prije

na

Aktivistkinja nevladine organizacije Balkan River Defence (Odbrana balkanskih rijeka) Vera Knuk po struci je inženjerka hidraulike. Kroz šalu kaže da bi najradije izgradila branu na nekoj rijeci zahvaljujući kojoj bi zaradila novac. Taj novac uložila bi u dokazivanje štetnosti tih, navodno isplativih, izvora energije i sprječavanje izgradnje drugih hidroelektrana na Balkanu.

Ova Holanđanka u Crnu Goru je došla sa namjerom da sa ovdašnjim ljudima razgovara o značaju posljednjih rijeka slobodnog toka u Evropi, ali i svijetu. Cilj pokreta Balkan River Defence je da sa svim balkanskim organizacijama koje se bore za očuvanje prirode uspostave saradnju kako bi se stvorila zajednica ljudi svjesnih značaja rijeka koje slobodno protiču kroz naše zemlje.

„Način na koji mi kao organizacija djelujemo prilično je nekonvencionalan”, kaže Knuk za Monitor. „Mi smo pokret koji se bori za očuvanje rijeka i kroz zabavu kao što su boravak na rijeci, rafting, plivanje, pecanje, kajakarenje… Ali i protestima želimo da obezbijedimo ostvarenje ciljeva za koje se zalažemo”. Ona smatra da, prije svega, treba za sve ovo zainteresovati mlade ljude. „Želimo da uključimo studente različitih fakulteta, učenike osnovnih i srednjih škola, profesore i sve zaljubljenike u prirodu i da zajedno sa njima branimo rijeke koje još uvijek nisu devastirane”, objašnjava Vera Kuk.

Balkan River Defence je nastao iz poduhvata slovenačkog kajakaša i biologa Roka Rozenberga. Rozenberg je prije dvije godine, krenuvši u tridesetodnevnu avanturu pod nazivom Balkan Rivers Tour, spajanjem riječnih sportova i protesta, obišao sve zemlje Balkana promovišući zaštitu rijeka. Ono što je krenulo kao avantura preraslo je u ozbiljan pokret.

U bašti podgoričkog hostela, Vera Knuk je u utorak veče na neformalnoj konferenciji zajedno sa desetak ljubitelja prirode, razgovarala o načinima koji bi u Crnoj Gori doprinijeli zaustavljanju dalje izgradnje hidroelektrana. „Tok rijeke baza je njenog ekosistema. Rijekom se nanosi talog u kojem su razne hranljive materije uz pomoć kojih se stvara i održava životna sredina za različite vrste životinja i biljaka”, kazala je ona.

Knuk je objasnila da sve te vrste, odnosno njihov opstanak. zavise, od vodotoka: „Izgradnja brana zaustavlja prirodan tok rijeke, što mijenja kompletan ekosistem”.

Važnost balkanskih rijeka je i u tome što su one, zahvaljujući još uvijek slobodnim vodotocima, stanište za 69 životinjskih vrsta koje nigdje drugo u svijetu ne postoje. U njima živi i 40 odsto evropskih puževa i školjki.

Prema podacima nedavnog istraživanja, koje je sproveo Univerzitet u Gracu, masovna gradnja hidroelektrana mogla bi na granicu opstanka gurnuti neke vrste riba. Nestalo bi jedanaest endemskih vrsta, četiri vrste pastrmke bile bi desetkovane, a broj ugroženih vrsta bio bi udvostručen.

Stoga je, kaže Knuk, neophodno na vrijeme edukovati građane o štetnosti ovih, navodno isplativih izvora energije. Ukazujući na štetu po biodiverzitet koju su brane proizvele u zapadnim zemljama, ona objašnjava koliko je važno očuvati posljednje slobodne, čiste rijeke.

Nije tu, navodi, u pitanju samo živi svijet koji obitava u rijekama. Vještačko mijenjanje vodotoka pretjeranom izgradnjom brana utiče, između ostalog, na podzemne vode koje su od velikog značaja za poljoprivredu. Šume koje opstaju zahvaljujući ovim vodama vjerovatno bi nestale.

Ona upozorava: „Pod izgovorom isplativosti za građane, od izgradnje hidroelektrana profitiraju političari i biznismeni”.

U Crnoj Gori koncesije za barem 15 projekata izgradnje malih hidroelektrana, samostalno ili u konzorcijumu, dobilo je preduzeće Hidroenergija Montenegro d.o.o. Preduzeće predstavlja Oleg Obradović, kontroverzni biznismen blizak vladajućoj partiji. Takođe, za dva projekta, Slatina i Vrelo, nosilac je BB Energy, čiji je vlasnik Blažo Đukanović, sin bivšeg premijera, novoizabranog predsjednika Crne Gore, Mila Đuknovića.

Akcije koje imaju za cilj da spriječe neodgovornu izgradnju hidroelektrana Balkan River Defence organizovaće se u okviru narednog Balkan Rivers Tour-a. Od sedmog septembra do osmog oktobra ova grupa mladih entuzijasta startovaće u Albaniji. Njihova ruta nastavlja se preko Makedonije, Crne Gore, Bosne i Hercegovine, Hrvatske i završava u Sloveniji.

U našoj zemlji provešće šest dana, od dvadesetog do 25. septembra. Svoj boravak otpočeće protestom u Podgorici, a naredna tri dana učestvovaće na festivalu Kayak Fest Tara. U sklopu ove posjete, aktivisti Balkan River Defence-a organizovaće u Šavniku performans povodom zaštite rijeke Bukovice. Posjetu završavaju u Nikšiću, gdje je takođe planiran protest i projekcija dokumentarnog filma The Undamaged, čija je tematika prikazivanje štetnosti izgradnje hidroelektrana na posljednjim prirodnim rijekama na svijetu. Balkanskim.

Miljana DAŠIĆ

Komentari

Izdvojeno

DIVLJANJE CIJENA U CRNOG GORI: Enigmatična poskupljenja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Povodom ovonedjeljnog Međunarodnog dana potrošača svi akteri koji utiču na formiranje cijena su izjavili da oni nijesu krivi za enormna poskupljenja. I dok, eto, na neobjašnjiv način cijene osnovnih proizvoda stalno rastu, potrošačima se, sem većih izdataka, ne nudi rješenje

 

U Crnoj Gori je, po zvaničnoj statistici, u riziku od siromaštva više od petine ukupnog stanovništva i čak svako treće dijete. Divljanje cijena posljednih godinu dana mnogima je donijelo veće probleme u preživljavanju, a Vlada, trgovci i ostali centri moći sve to ne shvataju nimalo ozbiljno.

Ove sedmice, 15. marta, obilježen je Međunarodni dan zaštite prava potrošača. Crnogorski potrošači ovaj dan dočekuju u uslovima veoma visokih cijena koje opterećuju njihov životni standard, saopšteno je iz Centra za zaštitu potrošača (CEZAP): „Uvažavajući sve ekonomske faktore koji utiču na cijene u uslovima slobodnog tržišta, CEZAP prepoznaje i nekorektno tržišno postupanje trgovaca koji drže visoke marže kao jedan od glavnih faktora koji doprinosi ovakvom stanju”, navodi se u saopštenju.

U CEZAP-u smatraju da postoji osnov za intervenciju države u tom dijelu, kako bi se zaštitili ekonomski interesi potrošača i njihov životni standard.

Vlada sa drži po strani ili svojim odlukama dodatno urušava ovaj položaj. Odnedavno više nemamo smanjenu stopu akciza na gorivo, pa je došlo do rasta cijene goriva koje je sada jedno od najskupljih u regionu. I dok cijene goriva padaju na svjetskom tržištu, kod nas su zbog akciza već dva puta povećane.

Vlada će odlučiti da li će ponovo umanjiti akcize na gorivo zavisno od kretanja cijena naftnih derivata na svjetskoj berzi od poremećaja na tržištu, saopštili su iz Ministarstva finansija.

Da kretanje cijena na našem ne zavisi toliko od cijena na globalnom tržištu pokazala je analiza Konsultantske kuće Fidelity Consulting. Oni su uporedili cijene proizvoda u Crnoj Gori iz decembra 2022. i decembra 2021. sa cijenama na globalnom nivou i došli su do sljedećih podataka: cijene ulja i masti u Crnoj Gori porasle su za 21 odsto, uprkos tome što su na globanom nivou pale za čak 23 odsto. I sa ostalim proizvodima u Crnoj Gori su oboreni rekordi. Cijene hljeba i žitarica u Crnoj Gori porasle za 31, a na globanom nivou za samo pet odsto; cijene mesa u Crnoj Gori porasle su za 20 odsto, a na globanom nivou za svega jedan odsto; cijene mlijeka, sira i jaja u kod nas su porasle za 48 odsto, a na globanom nivou za svega tri odsto.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 17. marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

VALORIZACIJA  SPOMEN-KOMPLEKSA SLOBODA U BERANAMA: Trka sa administracijom i vremenom

Objavljeno prije

na

Objavio:

Spomen-kompleks Sloboda na brdu Jasikovac u Beranama, autorsko djelo čuvenog i svjetski proslavljenog arhitekte Bogdana Bogdanovića, do pune valorizacije sačekaće još neko vrijeme. Na tom putu je veći broj administrativnih barijera koje treba proći, kako ne bi propale pare iz državnog budžeta namijenjene u te svrhe

 

Nakon što je proglašen kulturnim dobrom od nacionalnog značaja, spomen-kompleks Sloboda na brdu Jasikovac u Beranama, autorsko djelo čuvenog i svjetski proslavljenog arhitekte Bogdana Bogdanovića, do pune valorizacije sačekaće još neko vrijeme. Na tom putu je veći broj administrativnih barijera koje treba proći, kako ne bi propale pare iz državnog budžeta namijenjene u te svhre.

Lokalne vlasti u ovom gradu ušle su, tako, u trku sa vremenom da bi iskoristile 300  hiljada eura opredijeljenih u ovoj godini za valorizaciju. Proglašenje kulturnim dobrom je, kažu, samo prvi korak, a do valorozacije biće ih još dosta.

Bogdanovićev spomenik nacionalnim kulturnim dobrom u Crnoj Gori proglašen je pred sam kraj prošle godine, a direktorica  Polimskog muzeja Berane, Violeta Folić, kaže da je Uprava za zaštitu kulturnih dobara Crne Gore o tome obavijestila Opštinu Berane, kao imaoca kulturnog dobra.

,,Mi smo negdje od 2013. godine  uporno slali inicijative, i evo sada konačno, poslije deset godina, dočekali smo da se ovaj spomenik proglasi kulturnim dobrom. Mnogo je važno da je spomen-kompleks dobio status kulturnog dobra od nacionalnog značaja, jer to znači da država ima pravo i obavezu da vodi dalju brigu o ovom značajnom spomen-kompleksu u Beranama”, priča Folićeva za Monitor.

Ona objašnjava da su upravo zbog toga ranije prekunute aktivnosti koje su bile u završnoj fazi izrade idejnog rješenja uređenja i valorizacije spomen-kompleksa Jasikovac.

,,Proglašenje nacionanim kukturnim dobrom podrazumijeva, naime, da mi više ne možemo tamo raditi ništa bez saglasnoti, odobrenja i konsultovanja Uprave za zaštitu kulturnih dobara”, kaže Folićeva.

Direktorica Polimskog muzeja posebno ističe da valorizacija spomen-kompleksa nije proces koji se dešava brzo, već da to predstavlja ,,maraton”, odnosno da će za taj posao trebati malo više vremena.

Folićeva smatra da ovo, na neki način, garantuje održivost spomenika, donosno čitavog sponem-kompleksa. Otvaraju se, kako objašnjava, mogućnosti da Opština Berane, kao imalac kulturnog dobra, od Ministarstva kulture dobija godišnje određena sredstva kroz Program zaštite i očuvanja kulturne baštine, gdje prednost imaju pokretna i nepokretna baština sa statusom kulturnog dobra.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 17. marta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

OKO NAS

ULCINJSKA PORT MILENA: Od simbola grada do septičke jame i nazad

Objavljeno prije

na

Objavio:

Ulcinjska Port Milena, nekada pitoreskna laguna na samom početku Velike plaže, nakon decenija devastacije, dobija novi izgled. Od ekološke crne tačke ponovo postaje jedna od najatraktivnijih lokacija Ulcinja

 

„Ja sam uvjeren da je ovo decenija Ulcinja i da je ona već počela. To se ogleda i po visini investicija na svim poljima, počevši od onih u infrastrukturu pa do ulaganja u hotelske objekte visoke kategorije”, kaže predsjednik Opštine Ulcinj Omer Bajraktari.

Prema njegovim riječima, to se možda najbolje vidi na početku Velike plaže, gdje se privodi kraju gradnja poslovno-stambenog kompleksa Porto Milena, iza koje stoji kapital iz Turske.

Cijeli ovaj prostor nakon decenija zapuštenosti dobija novi izgled, što je, kako navodi poznati ulcinjski ekolog, izvršni direktor NVO Zeleni korak, Dželal Hodžić, i dug prema istoriji. Jer, ovaj kanal od 1885. godine nosi ime po crnogorskoj knjeginji, kasnije kraljici Mileni Petrović.

Port Milena, odnosno luka Milena, je decenijama bila sigurno utočište za brodove i najveće mrijestilište ribe na Mediteranu. Bila je poznata širom Evrope po svojim kalimerama, jedinstvenim kućicama sa mrežama za izlov ribe, jer ih je fotografisao svaki turista koji je došao u Ulcinj.

Povremenim izlivanjima rijeke Bojane, luka i kanal su u plovnom stanju bili sve do 1930. godine. Nakon što je 1934. godine izgrađena Solana, radi čije je bezbjednosti podignut nasip duž Bojane, pročišćavanje luke i kanala riječnom vodom je prestalo.

Nakon katastrofalnog zemljotresa, 1979. godine, oko kanala je krenula intenzivna gradnja, tačnije pravi stampedo. Uzurpiraju se njegove obale praćene nasipanjem šuta, zemlje, ispuštanjem otpadnih komunalnih voda iz okolnih objekata (hotela, odmarališta, restorana, kuća, pansiona, auto-servisa…), a koje tu dospijevaju direktno ili indirektno preko potoka Bratice.

,,Prosječna širina Port Milene je nekada iznosila od 80 do 120 metara, a danas se na pojedinim mjestima može takoreći preskočiti. Sve to pokazuje nemoć državnih i opštinskih organa”, kaže Hodžić.

Situaciju je posebno otežavala činjenica da je najveći dio gradske kanalizacije završavao u ovom kanalu, pa je on postao najveća ekološka bomba na Jadranu. Ribe gotovo više nije bilo, kalimere su propadale, dok se sa tog prostora, posebno ljeti, širio nesnosni miris. Bilo je svakom jasno: dok se ta ekološka bomba ne ukloni, malo je izgleda da će čitav Ulcinj prodisati.

U jednoj studiji crnogorske Vlade iz 2013. godine se isticalo da Port Milena predstavlja najveći problem na jugu države, uz ukazivanje na potrebu iskopavanja kontaminiranog mulja iz tog kanala.

„Završetkom radova na izgradnji kanalizacione mreže za nekoliko prigradskih naselja, projekta koji se realizuje preko Evropske investicione banke i koji je vrijedan pet miliona eura, stanje u Port Mileni će biti za oko 70 odsto bolje“, tvrdi sekretar za investicije u lokalnoj upravi Minir Karamanaga.

Očekuje se da će se stanje sasvim normalizovati tek nakon realizacije projekta kompletne sanacije kanalizacione i vodovodne mreže u Ulcinju, koja se realizuje iz kredita njemačke KfW banke, a koja samo u prvoj fazi dostiže cifru od 20 miliona eura.

A na ušću Port Milene u more gradiće se ribarska luka koja će, prema projektu, moći da primi oko 80 čamaca. U okviru luke predviđena je i hala za rukovanje ribom i hlađenje, kao i 60 ribarskih kabina.

Kao rezultanta ovih radnji i očekivanja, krenula je obnova kalimera, što će sufinasirati i lokalna samouprava. Jer, te starinske naprave za ulov ribe su jedan od simbola Ulcinja, a Uprava za zaštitu kulturnih dobara je 2017. godine ,,ribarenje kalimerama” proglasila „nematerijalnim dobrom od lokalnog značaja“.

Hodžić smatra da je sada pravo vrijeme, da nakon što je Solana proglašena Parkom prirode, bude zaštićena i Port Milena. Jer, ona je, kako naglašava, dio kulturne baštine, turističko-ekološki brend, ekonomski samoodrživ lokalitet i arhitektonsko-pejsažna autentičnost Ulcinja.

,,Nakon ekološke rekonstrukcije, najbolje bi bilo da se upravo ovdje napravi marina, kao mjesto gdje su u slučaju nevremena vlasnici ulcinjskih čamaca decenijama sklanjali svoja plovila. Jer, to je prirodna marina koja bi mogla imati oko 400 vezova“, smatra bivši predsjednik Opštine Ulcinj Gzim Hajdinaga.

                                                                                                                                                                       Mustafa CANKA

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo