Povežite se sa nama

OKO NAS

BERANE – SUDBINA RUDNIKA UGLJA: Iz šupljeg u prazno

Objavljeno prije

na

U Rudniku mrkog uglja u Beranama vri kao u kotlu, a proizvodnja, nakon posljednje privatizacije, nikako da počne. Bura je započela prije dva-tri mjeseca, kada je objavljeno da je rudnik od grčke kompanije Balkan enerdži preuzela firma Metalfer iz Sremske Mitrovice. Tada je došlo do natezanja između radnika i novih vlasnika, koji, doduše, zbog komplikovane procedure, do sada nijesu uspjeli da se uknjiže u Cetralni registar privrednih subjekata.

Radnici tvrde da zbog nebrige vlasnika i Vlade rudnik mjesecima trpi ogromne štete.

„Od kako je isključena struja, ispumpavanje vode iz jame Petnjik je potpuno obustavljeno, tako da je najvjerovatnije došlo do potapanja podzemnih prostorija. Problem je u tome što mi ne možemo da se spustimo do jame i da utvrdimo u kakvom stanju se nalazi. Međutim, vidjeli smo da je voda na površinskom dijelu rudnika potopila visokonaponski transformator, što ukazuje da vrijedna imovina propada”, pričaju rudari.

Кompanija Metalfer nije odustala od aktiviranja rudnika uglja u Beranama, ali je u međuvremenu dobila dvije ponude za preuzimanje rudnika uglja u Srbiji ili Republici Srpskoj u slučaju neaktiviranja beranskog. Predstavnici Metalfera su početak proizvodnje najavili za jun, ali radnici od marta ne dozvoljavaju priključenje na elektromrežu i bilo kakve aktivnosti zbog spora sa ranijim poslodavcem, kompanijom Balkan enerdži, koja im duguje nekoliko zarada. Oni su tražili da im se odmah uplati pet zarada, dok je Metalfer i njihov partner, Premogovnik Velenje iz Slovenije, ponudio isplatu dvije plate odmah i jedne zaostale mjesečno uz nove zarade.

,,Uključenje struje naložio je glavni energetski inspektor, a radnici su spriječili planirani početak remonta, tako da proizvodnja ne može početi u junu kako je planirano i dogovarano sa potencijalnim kupcima”, saopšteno je ovih dana iz Metalfera.

U toj kompaniji smatraju da su radnicima dali korektnu ponudu i da bi, da nije bilo opstrukcija, oni do sada primili četiri plate, koliko i svi oni koje bi u međuvremenu zaposlili.

,,Svako odlaganje remonta nosi mogućnost da se jama u međuvremenu poplavi do nivoa da infrastruktura bude bespovratno uništena. To bi predstavljalo kraj za rudnik. Sa partnerom smo krajem prošle godine počeli analizu beranskog rudnika i reinterpretaciju ranijih geoloških nalaza. Napravili smo plan razvoja, izmirili jedan dug prema Elektroprivredi u pokušaju pomoći očuvanju osnovih jamskih funkcija i donijeli odluku o preuzimanju rudnika. Prenos u Centralni registar privrednih subjekata je u toku, a bio je odgađan iz formalnih razloga zbog kašnjenja strane dokumentacije prethodnog vlasnika. Rješavaju se i komplikovane zakonske procedure za reprogram zatečenih obaveza prema državnim institucijama. Uspostavili smo korektnu saradnju sa opštinom Berane, ugovorena je nabavka eksploziva i drvne građe preko lokalnih firmi i obavljeni razgovori sa preko 100 zainteresovanih kandidata za rad u rudniku”, poručili su iz Metalfera.

S druge strane, rudari pitaju da li je mnogo to što traže, i podsjećaju da od novog vlasnika zahtijevaju samo isplatu pet, od 11 zarada.

,,Međutim, nismo naišli na razumijevanje, zbog čega je opstanak rudnika doveden u pitanje. Ne možemo da vjerujemo da niko nije u stanju da obezbijedi 50.000 eura, koliko je potrebno za isplatu pet zaostalih zarada”, kažu rudari, koji novom vlasniku predlažu susret, ali u prisustvu predstavnika Vlade i sindikata.

Dok saopštenja lete s jedne na drugu stranu, rudnik polako, ali, sigurno tone. Suvišno je podsjećati da je Rudnik mrkog uglja jedina firma u Beranama koja bi mogla da radi.

Koga je, u stvari, još briga za beranski rudnik. Vladu? Zar nije ista Vlada preko privrednih sudova dozvolila da u rudniku već propadnu skupocjene mašine za automatsko kopanje uglja, koje su ostale u jami Petnjik nakon odlaska Slovaka i propasti prve privatizacije još prije dvanaest godina. Mašine su zatrpane zemljom, i njihovo eventualno izvlačenje ne bi bilo ekonomski opravdano, iako im je vrijednost svojevremeno procijenjena na tri i po miliona eura.

Jedan od članova komisije koja je bila formirana u beranskom Rudniku uglja kako bi se utvrdila stvarna vrijednost te opreme radi prodaje, rekao je Monitoru da bi vađenje mašina koštalo više nego što one trenutno vrijede, da bi to „bio uzaludan i težak posao”. Trista tona željeza bi trebalo izvući nekoliko kilometara zatrpanim tunelima i iznijeti sa dubine od dvjesta metara.

Beranski rudnik uglja bio je 2001. godine prodat mješovitom vojvođansko-slovačkom preduzeću Gradeks HBP, sastavljenom od kompanija Gradeks iz Kule i HBP iz slovačkog grada Providza. Poslije nešto više od godinu između ova dva partnera izbili su nesporazumi koji su završeni tako što su Slovaci preuzeli kompletno upravljanje, da bi se potom i sami nenajavljeno povukli iz posla i otišli iz Berana.

Svoj udio u privatizaciji Slovaci su tada prikazali uvezenom opremom za automatsko kopanje rude. Nakon što je završena eksploatacija u jednom od osam polja jame Petnjik, oprema je ostala pod zemljom. Mašine u jami Petnjik utihnule su u novembru 2002. godine. Prodaja Rudnika uglja oglašavana je nakon toga devet puta prije nego ga je prije skoro sedam godina kupila kompanija Balkan enerdži, sa velikim planovima vezanim za izgradnju termo bloka i investicijama od 120 miliona eura. Od svega toga nije bilo ništa, a sve to uz potpunu i prećutnu saglasnost Vlade, iz koje je obično dobijan komentar tipa – „bolje bilo kakav investitor neko nikakav”.

Grčka firma Balkan enedži je malo prije kupovine rudnika u Beranama, avgusta 2007. godine, registrovana u Podgorici za poslove proizvodnje, prometa i usluga. Zvanično je saopšteno da je to navodno podružnica grčkog koncerna Restis Group čiji je vlasnik milijarder Viktor Restis.

Kada je Restis odustao od beranskog rudnika, od jednom se pojavio Metalfer. Kako i otkuda, teško bi bilo objasniti. Šta će biti? Izvjesno je da je sa 167 miliona tona u čitavom basenu, Berane grad koji bukvalno leži na uglju. Nije li grijeh da to blago stoji neiskorišteno, a da grad, sa druge strane, bude jedan od najsiromašnijih u državi.

Tufik SOFTIĆ

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo