Povežite se sa nama

DRUŠTVO

Blizu je Grčka

Objavljeno prije

na

Crnoj Gori prijeti grčki scenario. Godinama podgrijavana iluzija o „crnogorskom ekonomskom čudu”, raspršila se kao mjehur od sapunice. Ono što imamo svakoga dana sve manje vrijedi, a novac je svakog dana sve jači. Tako, na primjer, ako je neko kupio stan na kredit, taj stan vrijedi sve manje i manje, a kamate rastu. Ušli smo u makaze, ne razumijevajući da nam način života na dug oduzima pravo da biramo slobodu i demokratiju. Kako nemamo efektivnu monetarnu vlast i središnju banku prostor da se spriječi bankrot veoma je mali. Zato je Vlada, shvatajući da će socijalni i ekonomski balon na jesen biti pred pucanjem, već požurila da se dodatno zaduži kod Kredit Svis banke za ukupno 250 miliona eura, s tim što je posljednji kreditni aranžman, težak 100 miliona, odobren uz garancije Svjetske banke. Upravo one institucije čiji predstavnici tvrde da je „dug Crne Gore na veoma opasnom nivou”. Zemlja je, dakle, nakon neoliberalnog cunamija, postala zavisnik od tuđeg novca, pa je već izvjesno da će se trend zaduživanja nastaviti i u idućoj godini: biće posuđeno najmanje 150 miliona eura. Koliko god to sada izgledalo daleko, čini se, da ni aranžman s MMF-om ne treba odbaciti. To će i praktično značiti priznanje bankrota. MMF će tražiti smanjivanje plata i penzija, te povećanje PDV-a. I to će se svakako desiti. Bolje prije nego kasnije.

Crnogorski zvaničnici često su se dičili činjenicom da je crnogorski PDV od 17 odsto najniži u regionu. „Smatramo da to odgovara trenutnim ekonomskim uslovima u Crnoj Gori i da doprinosi stvaranju konkurentne i podsticajne investicione i poslovne klime”, saopšteno je nedavno iz Poreske uprave Crne Gore. Takva mogućnost je već na mala vrata nagoviještena iz Centralne banke, iako kao „krajnja mjera za punjenje državnog budžeta”. „Ako dođe do pogoršanja ekonomske situacije, povećanje od dva procenta ne bi narušilo poslovni ambijent iako bi uticalo na blagi pad životnog standarda”, tvrdi glavni ekonomista ove institucije Nikola Fabris i ističe da je to rješenje bolje nego da se dodatno poveća javni dug.

Fabris je u pravu ako se ima u vidu tužno stanje javnih finansija, kao i saznanje da se u ovakvoj krizi, s tendencijom pogoršanja, moraju povlačiti iznuđeni i nepopularni potezi. Jer, to će predstavljati udar na ona preduzeća koja još ostvaruju dobit, nadalje uticati na povećanje cijena svih proizvoda i usluga, smanjivanje likvidnosti i dodatno urušavanje standarda crnogorskih građana. Stoga su već iz Unije poslodavaca i iz radničkih asocijacija saopštili da bi povećanje stope PDV-a bila loša vijest. Zamjenik generalnog sekretara Unije slobodnih sindikata Vukašin Zogović kaže da je nakon nameta građanima takse „euro po euro” ovakva mjera sasvim neprihvatljiva i da je ona rezultanta situacije oko KAP-a. „Priča se da ćemo možda platiti 50 miliona za državne garancije za to preduzeće, a ekvivalent za 50 miliona je dva odsto rasta PDV-a . Nas u sindikatu niko ne može ubijediti da to nije novac za tu namjenu”, napominje on.

I Miroslav Prokopijević iz beogradskog Centra za slobodno tržište tvrdi da je takva mjera potpuno pogrešna. ,,Ona će samo privremeno malo popuniti budžet, daviće privredu, a kroz nekoliko mjeseci biće još samo veći problem”, kaže on. Prema njegovim riječima, povećanjem PDV-a za dva odsto samo se izvlači novac iz privrede gdje se koristi produktivno da bi otišao u državu, gdje se koristi neproduktivno. „Ova bi mjera imala smisla samo ako bi se kazalo da će se porezi podići šest mjeseci dok se ne smanje rashodi vezani za državu i dok se ne otpusti jedan broj ljudi iz države, a onda će se oni vratiti tamo gdje su bili”, navodi Prokopijević.

Činjenica je, međutim, da ne postoji primjer u svijetu da je jedna zemlja podigla stopu PDV-a, a zatim je nakon nekoliko mjeseci ili godina ponovo spustila. Stoga je za nezavisne ekonomiste ključno pitanje visine Vladine potrošnje. A opšte je poznato da mi u Crnoj Gori imamo trošadžijsku državu. Zato je istorijska pravda da upravo sedmostruki premijer Milo Đukanović mora uraditi ono što je on najviše „uredio”: trebaće da zaustavi rasipanje državnog novca kako bi se uravnotežio budžet i stvorila dugoročno održiva situacija. No, to protivrječi činjeničnom stanju, jer država ne može podmiriti sve one koji su se postavili kao vjerovnici, posebno ako istovremeno mora da plaća greške koje se mjere desetinama miliona eura zbog strateških pogrešaka ranijih vlada koje su „kupovale investitore” i koje su raznim „reformama” na papiru povoljan poslovni ambijent svele na karikaturu. Zato narednih mjeseci treba očekivati panično pozivanje stranih investitora i državno grabljenje uvijek kada neko pokaže makar i jedan euro. Tako je to u zemlji koja nije izvukla pouku iz svetih knjiga u kojima se govori o snu faraonovom o „sedam debelih i sedam mršavih krava”. Da se, dakle, u godinama kada se ima štedi, a troši kada se nema. U godinama „ekonomskog buma” našim reformatorima uspjelo je čak da prezaduže zemlju i ukinu robne rezerve.

Evropski trend

Povećanje poreza na potrošnju, inače, mjera je koju cijela Evropa primjenjuje kao najefikasniji recept za povećanje prihoda državne kase. Tako je, na primjer, PDV povećan u krizi u 18 članica EU, dok je samo u Češkoj i Slovačkoj smanjen. Prema podacima Evropskog statističkog zavoda Eurostat 2012. godine stope PDV-a kreću se od 15 odsto u Luksemburgu i 17 odsto na Kipru do 27 odsto u Mađarskoj i 25 odsto u Danskoj i Švedskoj. I u Srbiji je PDV povećan sa 18 na 20 odsto.

Mustafa CANKA

Komentari

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

TXT: U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

Predrag NIKOLIĆ
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

BUDVA UOČI GODIŠNJICE IZBORA BEZ KOALICIONOG DOGOVORA: Carević samo Demokratama nudi savez

Objavljeno prije

na

Objavio:

Nije baš jasno zašto je Marko – Bato Carević izašao sa ovakvom ponudom iako je znao da ona neće biti prihvaćena. U ranijim izjavama prvi čovjek budvanskih Demokrata, Mijomir Pejović kazao je, kako među potpisnicima koalicionog sporazuma o formiranju vlasti moraju da se nađu svi oni koji čine vladajuću većinu na državnom nivou. Uključujući i GP URA koja do sada nije učestvovala u pregovorima

 

Uskoro se navršava godina od izborne pobjede Demokratskog fronta i Demokratske Crne Gore na lokalnim izborima u Budvi, ali taj jubilej, po svemu sudeći, neće biti obilježen sklapanjem postizbornog koaliconog sporazuma o formiranju vlasti u najvećoj turističkoj opštini. Tokom proteklog desetomjesečnog perioda vlast u Budvi funkcionisala je, sa neznatnim izmjenama, na podjeli resora između DF-a i Demokrata ustanovljenoj na osnovu rezultata  prethodnih lokalnih izbora održanih 2016. godine. Kako se odnos snaga na avgustovskim izborima promijenio u korist stranaka koje čine Demokratski front, one očekuju i novu raspodjelu i veći udio u vlasti u opštini Budva.

Nakon izbora izostao je ozbiljan  dijalog među strankama kojima su Budvani iskazali povjerenje. Zamijenjen je međusobnim optužbama i žestokim kritikama čak i u okviru izbornih koalicija. Postkoalicioni dogovor nije postignut, ali je u međuvremenu došlo do preraspodjele mandata među strankama.

Lider lokalnog DF-a i predsjednik  Opštine Budva Marko – Bato Carević  nedavno je sa pobjedničke liste DF-a koja je osvojila 14 odborničkih mandata, isključio dvije partije, SNP i Pravu Crnu Goru. U odmazdi prema dojučerašnjim partnerima koji nisu glasali za njegov godišnji izvještaj, odlučio je i da im oduzme i sve funkcije koje su njihovi kadrovi zauzeli. Time se budvanski DF sveo  na 11 odborničkih mjesta. Desetak dana kasnije Carević ponovo intrigira političku scenu u Budvi miroljubivom ponudom Demokratama, o podjeli vlasti na novim osnovama.

Predsjednik Carević poslao je mejl Demokratskoj CG sa predlogom sporazuma o postizbornoj koalicionoj saradnji, konstituisanju, organizaciji i vršenju vlasti u Opštini. Ponuda se odnosi na zajedničko formiranje gradske uprave u punom trajanju mandata, do 2024. godine. Nova koalicija imala bi ukupno 17 mandata, odnosno tijesnu većinu od 33 odbornička mjesta u SO Budva.

Sporazum predviđa da se budvanska vlast uspostavi na sljedećim osnovama- Demokratski front sa 11 mandata ostvario bi učešće u vlasti sa 64,7 odsto a Demokratama sa 6 odbornika preostaje 35,3 odsto. Kolač vlasti u Budvi bio bi precizno podijeljen na dvije političke opcije.

„Potpisnici sporazuma konstatuju da se vlast konstituiše uz postojanje potpunog legitimmiteta i legaliteta koje su članice koalicije ostvarile na istorijskim izborima održanim 30. avgusta 2020. za šta postoji nesporno utvrđena volja većine građana Budve. Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na osnovu temeljnih načela demokratije, Ustava CG, Zakona o izboru odbornika i poslanika, Zakona o lokalnoj samoupravi, Statuta Opštine Budva…. uz poštovanje principa izborne volje građana i proporcionalno broju osvojenih glasova odborničkih mandata“, navodi se u predlogu sporazuma.

Predlog za formiranje vlasti potpisale su tri partije članice DF-a,  Nova srpska demokratija, Demokratska narodna partija i Pokret za promjene. Njime je jasno stavljeno do znanja da se ne odnosi na isključene SNP i Pravu CG.

„Vlast u Opštini Budva uspostavlja se na period punog trajanja mandata, odnosno na period od četiri godine od dana posljednjih izbora za izbor odbornika u SO Budva. Potpisnici sporazuma ostaju otvoreni za participaciju drugih političkih subjekata u vlasti koji dijele iste ili slične stavove i principe političkog djelovanja bez ucjena u bilo kom segmentu i pravcu djelovanja. Potpisnici sporazuma se obavezuju da u skupštinskom radu koordiniraju rad klubova odbornika radi postizanja što većeg stepena saglasnosti po svim pitanjima koje spadaju u djelokrug rada Skupštine opštine Budva kao i izvršne vlasti. Obavezuju se da poštuju princip jedinstvenog djelovanja i glasanja u SO Budva za odluke koje  je zakonom i Statutom Opštine predviđeno da se odlučuje većinom glasova od ukupnog broja odbornika“, navedeno je u tekstu.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u ptampanom izdanju Monitora od 23. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo