Povežite se sa nama

MONITORING

Bogougodno trgovanje s vlastima

Objavljeno prije

na

Nije sve isto prije i poslije 21. maja 2006. kako je, nakon referenduma tvrdio Amfilohije (Radović), mitropolit crnogorsko-primorski SPC. Tokom ove godine Uprava policije je proćerala jednog srpskog sveštenika – Sinišu Smiljića, paroha paštrovskoga, državljanina BiH, „zbog remećenja javnog reda i mira i uzbunjivanja javnosti”; početkom juna službenici Ispostave granične policije Nikšić, kontrolom vjerskih objekata u toj opštini, pronašli su pet državljana BiH i tri državljanina Srbije koji su u manastirima godinama boravili bez prijavljene dozvole; pred Osnovnim sudom u Podgorici u toku je prekršajni postupak protiv Amfilohija „zbog govora mržnje”, itd.

Sve to je novina u odnosu na dosadašnju praksu . Nakon dirljive uzajamne ljubavi 1990-ih – tokom koje su prepravljali katastre i SPC upisivali kao vlasnicu naših pravoslavnih crkava – zatim dugog perioda „kohabitacije” 2000-ih, SPC i Demokrtaska partija socijalista sada su u fazi raščišćavanja političkih, „kanonskih” i poslovnih odnosa.

Amfilohije se nakon blasfemičnih godina tokom kojih je u prvi plan isturao „eksperte” da u javnosti valjaju gluposti – negiraju da je Crnogorska crkva do 1918. bila autokefalna – sredinom prošle godine konačno priznao neporecivo: Crkva u Kraljevini Crnoj Gori je bila samostalna.

Iz Mitropolije crnogorsko-primorska (MPC) – sada samo jedne od četrdesetak postojećih srpskih eparhija – od 2006. emituju stavove kako od matične beogradske Patrijaršije navodno neće tražiti promjenu svog statusa u pravcu autonomije ili autokefalnosti. Ipak, dio javnosti u Srbiji je skeptičan prema stvarnim namjerama Amfilohija, koji januara 2010, ni u drugom pokušaju, uprkos priznanju da ima takvu ambiciju, nije postao srpski patrijarh.

„Niko ne sumnja u mitropolitovu odanost SPC” , citira t Blic izvor iz patrijaršije povodom vijesti da se vode izvjesni pregovori između Vlade Crne Gore i MPC-a o sporazumu. No, „mitropolit Amfilohije je u odličnim kontaktima sa ruskim mitropolitom Ilarionom koji je nedavno boravio u Beogradu i Podgorici i ne vidi ništa loše u autonomiji na prostoru Crne Gore”.

Mitropolit Ilarion (Alfejev), „šef diplomatije” Ruske crkve (predsjednik njenog Odjeljenja spoljnih crkvenih veza), boravio je u Podgorici 21. jula, tačno dva mjeseca nakon što je na Kongresu DPS-a Milo Đukanović poručio da će program partije biti „podsticanje objedinjavanje pravoslavnih vjernika u jednu crkvu” i da „pravoslavna Crkva mora biti samostalna u Crnoj Gori”.

Ilarion je na konferenciji za novinare u Podgorici Crnogorsku pravoslavnu crkvu nazvao „grupom samozvanaca”, za SPC je rekao da je „jedina kanonska u Crnoj Gori” i da „što se tiče kanonskog pravo, ne mogu postojati dvije pravoslavne crkve u jednoj državi”.

No, Ilarion nije posjetio Crnu Goru da bi reprodukovao dobro poznate stavove Ruske crkve, već da bi razgovarao o „otvorenim pitanjima”. Priznanje da „otvorenih pitanja” uopšte ima je pomak u odnosu na Amfilohijeve tvrdnje nakon referenduma da će sve ostati po starom – Crna Gora bi, prema toj verziji, bila u vaseljeni jedina država sa većinskim pravoslavnim stanovništvo bez svoje autokefalne Crkve.

Blic je objavio verziju da se „priprema teren za autonomiju MPC” a da za „ovakvo rješenje crkvenog spora lobiraju ruski biznismeni koji, osim poslova u Crnoj Gori, imaju odlične odnose sa vlastima u Podgorici, ali i određenim krugovima u Ruskoj crkvi”. Iz MPC su oštro reagovali na napis u Blicu o autonomiji. Protojerej Velibor Džomić, koordinator Pravnog savjeta MPC, kazao je da je napis neutemeljen, radi se o „čistoj fantaziji”.

Da li je baš sve fantazija? Dan je objavio 28. avgusta kako su gosti famoznog kafea Grand u Podgorici „bili iznenađeni” kada su prethodne večeri u kasnim noćnim satima viđeli Amfilohija u društvu sa Milanom Roćenom, ministrom vanjskih poslova. Amfilohije i Roćen su objasnili da se radi „o prijateljskom razgovoru i uobičajenom susretu dva prijatelja koji se decenijama poznaju”!

Roćen je posljednjih godina dovođen u vezu djelovanjem Fonda jedinstva pravoslavnih naroda iz Moskve, „civilne” ekspoziture Ruske crkve u Crnoj Gori – tačnije, Odjeljenja spoljnih crkvenih veza kojim predsjedava narečeni Ilarion (Alfejev).

Kada je Fond početkom 2006. održao na Cetinju svoju konferenciju, prisustvovao i Milo Đukanović, Roćen je kao ambasador tadašnje SCG iz Moskve učestvovao u njegovoj organizaciji. „Kakav bih ja bio ambasador”, izjavio je tada Roćen, „uz to crnogorski kadar, da ne budem u toku organizacije te konferencije”.

Ovdašnji predstavnik moskovskog Fonda je Slavko Krstajić, crnogorsko-ruski „hodočasnik”, izvršni je direktor Odigitrije d.o.o, firme čiji je osnivač MPC. U Manastiru Ostrog i širom Crne Gore razvija Odigitrija od 2002. lukrativni „hodočasnički turizam” a u Budvi ima hotel Podostrog u sa 56 soba i četiri apartmana; cijena bogougodnog noćenja i do 106 eura. U UO Odigitrije sjedi Amfilohije, dakle stara se o njenom poslovanju, a iz Ministarstva finansija su objavili kako MPC nema prijavljenu registraciju za obavljanje privredne djelatnosti, niti podnosi prijave za porez!

Amfilohije i SPC su i dosad znali da se okoriste u haosu crnogorskog tranzicionog biznisa. Dva su tipična primjera njihove komercijalne saradnje sa tajkunima bliskim crnogorskom vrhu. Kako smo ranije objavili, privatizacijom hotela Avala u Budvi – koja je u javnosti pod hipotekom jedne od prvih privatizacionih mućki – vlasnici su postali Stanko Subotić (na poćernici Interpola) i Bepler i Džejkobson. U zatvorenom poslovnom krugu oko Avale, poravnanjem se Budvanskom rivijerom – čiji je predsjednik UO i onda i sada bio Svetozar Marović – za MPC je iskeširano 628.174 njemačkih maraka (Ugovor br. Rs. 700/00, Osnovni sud u Kotoru).

SPC je, nedavno, odlikovala Mat kompani, firmu Darka (na poćernici Interpola) i Duška Šarića, obojica optuženi za teška krivična djela iz organizovanog kriminala. Orden Svetog kralja Milutina je firma za koju u specijalnom crnogorskom tužilaštvu tvrde da je i preko Prve banke familije Đukanović oprala pare a da su optuženi (Duško i njegov službenik) „znali da je pribavljen krivičnim djelom”.

Ukoliko su, dakle, Amfilohije i SPC u Crnoj Gori indirektno poravnjavali račune sa Stankom Subotićem i primali donacije od klana Šarića, nameće se dilema – zbog čega bi bili gadljivi na novac ruskih tajkuna koji navodno posreduju u crnogorskom crkvenom sporu?

Autonomija?

Spekulacije o Amfilohiju i crkvenoj autonomiji pojavile su se odmah nakon crnogorskog referenduma. Srpski Sinod je odlučio da i u Crnoj Gori – poput Hrvatske i BiH – obrazuje Episkopski savjet; predsjedava mu mitropolit Amfilohija a odluke odnose na potvrdu Arhijerejskom saboru u Beogradu. U Amfilohijevom Episkopskom savjetu nalaze se i episkopi: budimljansko-nikšićki Joanikije (Mićović), Grigorije (Durić) iz Trebinja i Filaret (Mićović) iz Prijepolja. Delegaciju Episkopskog savjeta je u decembru 2006. službeno i na sva zvona primio predsjednik Filip Vujanović. Unutar SPC formirana je autonomna Ohridska arhiepiskopija, koja, međutim, nema nikakav liturgijski život u Makedoniji i postoji samo u emigraciji – sa episkopima bez pastve. Amfilohije u Carigrad patrijarhu Vartolomeju nije februara 2008. ponio tomos srpskog Arhijerejskog sabora o dodjeljivanju autokefalije za svoju eparhiju u Crnoj Gori, već za Ohridsku arhiepiskopiju. Pojam „autonomne Crkve” u pravoslavlju se definiše kao „zavisna pomjesna Crkva” koja ima izvjesnu administrativnu i teritorijalnu nezavisnost u odnosu na matičnu autokefalnu Crkvu. Amfilohije bi se (pretpostavimo) kao poglavar „autonomne Crkve”i dalje potčinjavao odlukama Srpskog sinoda i morao bi Patrijaršiji da plaća godišnji porez. Amfilohijev nasljednik bi morao da ide po potvrdu u Beogradu. SPC u Crnoj Gori u ovom trenutku nije registrovana kao pravno lice po važećim odredbama Zakona o položaju vjerskih zajednica, no ipak ima matični broj u Zavodu za statistiku – na bazi jednog dopisa (pravnog tumačenja) iz Vujanovićeve vlada s kraja 1990-ih?!

Pravni status

Crkvenim „ujedinjenjem” 1918, odnosno kasnijim stvaranjem Srpske pravoslavne crkve sa Patrijaršijom u Beogradu – SPC je tomos od Carigradske patrijaršije dobila tek 1922. godine – prestali su da važe propisi koji su definisali kanonsko ustrojstvo autokefalne Crnogorske pravoslavne crkve u Kraljevini Crnoj Gori. Sadašnja Mitropolija crnogorsko-primorska, pod tim imenom, kao eparhija SPC je ustrojena 1929. od nekadašnje Crnogorske mitropolije (Cetinjske arhiepiskopije), dok su duge dvije eparhije Crnogorske pravoslavne crkve – Zahumsko-raška i Pećka – pripojene drugim eparhijama (arondirane). Nakon 1945. NR Crna Gora nije samostalno uređivala odnose sa Crkvom. Od 1953. te odnose definisao je savezni Osnovni zakon o položaju vjerskih zajednica. Zakon o pravnom položaju vjerskih zajednica u SR Crnoj Gori (neznatno dopunjen 1989, 1994. i 2003) usvojen je 1977. godine i još je na snazi. MPC ni druge eparhije SPC, koje sada djeluju na prostoru Crne Gore, nijesu registrovane shodno Zakonu o pravnom položaju vjerskih zajednica. Ustav Crne Gore iz oktobra 2007, u čl. 14 ne izdvaja posebno ni jednu crkvu ili vjersku zajednicu, iako jamči prava slobodnog ispovijedanja vjere. On glasi: „Vjerske zajednice odvojene su od države. Vjerske zajednice su ravnopravne i slobodne u vršenju vjerskih obreda i vjerskih poslova” .

Vladimir JOVANOVIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

EKONOMSKE TEME U SJENCI VISOKE POLITIKE: Život na čekanju

Objavljeno prije

na

Objavio:

Elektroprivreda, Željezara, Aerodromi, nastavak auto-puta… Ljetnja sezona, javni dug, platni promet… Partijsko zapošljavanje i egzodus radne snage… Teme o kojima se ne govori

 

Aerodromi Crne Gore dočekali su, u srijedu, milionitog putnika u 2022. Dok je Petar Radulović, zamjenik izvršnog direktora Aerodroma, skupa sa vršiteljkom dužnosti izvršne direktorice Air Montenegro, putnici iz Istambula uručivao prigodan poklon (besplatnu avio kartu) Odbor direktora kompanije koja gazduje aerodormima u Podgorici i Tivtu donio je odluku o smjeni izvršnog direktora Gorana Jendreoskog. I imenovanju jednog od njegovih pomoćnika za v.d. direktora.

Tako je prestižni klub državnih institucija i preduzeća sa upravom u v.d. stanju dobio još jednog člana.

Da li zbog neočekivanog razrješenja direktora za koga je prije nepunih četrnaest mjeseci rečeno kako ga krasi ,,bogato radno iskustvo u vazduhoplovstvu” (obrazloženje za smjenu nijesmo čuli), tek i u Vladi su se sjetili da tender za izbor koncesionara koji bi trebalo da gazduje aerodromima u Tivtu i Podgorici nekoliko narednih decenija, još nije završen. Taj je posao započela, i trebala da ga privede kraju, još Vlada Duška Markovića, odnosno, resorno Ministarstvo saobraćaja kojim je tada upravljao Osman Nurković. Prije dvije godine, ili još ranije.

Postoje tri rješenja za nastalu situaciju, prosvijetlio nas je premijer Dritan Abazović objašnjavajući kako Vlada može prihvatiti ponudu i potpisati ugovor sa nekim od tadašnjih kandidata (iako su se uslovi u međuvremenu dramatično   promijenili), raspisati novi tender ili odustati od traženja koncesionara i Aerodrome zadržati pod državnom upravom. Premijer nije pomenuo ali ima i četvrto rješenje, čini se najvjerovatnije: da aktuelna Vlada taj posao, kao i mnoga druga proljetošnja obećanja, ostavi u amanet svojim nasljednicima.

Do tada će Aerodromi i država kao njihov vlasnik, očekivati od manadžmenta u v.d. stanju ,,ubrzanje započetih procesa modernizacije”. Iskustvo uči da bi se narečeni proces mogao svesti na nova zapošljavanja. U Aerodromima je od prethodnih izbora do početka ljeta zapošljeno 140 novih radnika.

Približno, to je nekih pet posto od ukupnog broja onih koji su posao u državnim preduzećima našli nakon posljednjih parlamentarnih izbora. Riječ je, računaju u medijima i Ministarstvu kapitalnih investicija, o nekih 2,6 hiljada novozapošljenih. Skoro četvrtina njih uhljebljena je u pljevaljskom Rudniku uglja (posljednji podaci govore o 646 novih radnika na određeno, neodređeno vrijeme i sa ugovorima o djelu). Negdje na pola tog posla, iz Pljevalja smo saznali da među novozaposlenima nema nijedan pripadnik manjina. Do danas, nema naznaka da je politika jednonacionalnog zapošljavanja bitnije promijenjena. Kao što se ne vidi da aktuelna Vlada pokušava uraditi išta drugačije oko partijske raspodjele plijena.

Da se vratimo Aerodromima i njihovom milionitom putniku. Poređenja radi, u ljeto 2019. oba su crnogorska aerodroma dočekala i darovala svog milionitog putnika. Tivat nešto ranije od Podgorice – 31. avgusta u odnosu na drugu polovinu septembra.

Zoran RADULOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

PREDSJEDNIK PRELOMIO O NEUSTAVNOM ZAKONU O OPŠTINAMA: Na izbore – pa ko šta odnese

Objavljeno prije

na

Objavio:

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, izdvojili su mišljenje sudija Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića

 

Dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, kojima su redovni izbori u 14 opština odloženi za 23. oktobar (umjesto u maju), proglašene su neustavnim. Nova parlamentarna većina, sastavljena od Demokratske partije socijalista (DPS, Socijalističke narodne partije (SNP), Koalicije Crno na bijelo, Socijal-demokratske partije i manjinskih partija izglasala je odlaganje izbora na Dan Evrope (9. maja). Međutim, iako je postupak zahtijevao hitnost, Ustavni sud je odluku o neustavnosti zakonskih odredbi donio tek 28. jula – gotovo tri mjeseca nakon donošenja spornog zakona.

Pravno dejstvo i šteta od neustavnog zakona nastupili su odmah nakon što je predsjednik Crne Gore Milo Đukanović potpisao izmijenjeni zakon. On je akt jednom vratio Skupštini na ponovno izglasavanje, što mu omogućava Ustav, ali morao ga je potpisati nakon što je ponovo usvojen. Premijer Dritan Abazović pravdao je odlaganje izbora time što nemamo izglasan Ustavni sud i Sudski savjet, dok su opozicione stranke i civilno društvo upozoravali da se time krši Ustav i pravo građana da vlast biraju svakih četiri godine.

U opštinama koje su izbjegle izbore na proljeće, lokalnim parlamentima produženi su mandati. Aktuelne većine odbornika kasnije su ponovo izabrale predsjednike opština na drugi mandat, bez izbora. Do sada su ponovo izabrani predsjednik Opštine Žabljak Veselin Vukićević, Glavnog grada – Ivan Vuković, Bara – Dušan Raičević i Opštine Golubovci Tanja Stajović. Svi su iz Demokratske partije socijalista. Pravnici tvrde da su sva imenovanja sporna, jer proizilaze iz neustavnog zakona.

I Ustavni sud je ocijenio neustavnim dopune Zakona o lokalnoj samoupravi, na osnovu kojih su odloženi izbori u 14 opština, ali nije obustavio radnje u vezi sa izborima i one koje su već završene. Zbog izazova koje ostavlja odluka suda, kojom se samo konstatuje da zakon nije u skladu sa Ustavom, na sjednici ustavnosudske instance izdvojili su mišljenje sudije Miodraga Iličkovića i Milorada Gogića.

Iličković kaže da je dao i izdvojeno mišljenje jer je odluka nepotpuna i necjelovita, donijeta sa zakašnjenjem, zbog čega su nastupile mnoge štetne posljedice koje će biti vrlo teško otkloniti. Odluka, tvrdi, ostavlja brojne dileme.

Ivan ČAĐENOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od petka 5. avgusta ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

POSLODAVCI NA MUKAMA: Radnika nema, a neće ih ni biti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Domaće radne snage, i one iz regiona, biće sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja

 

„Potrebne radnice“, „Traži se konobar“, „Zapošljavamo“ – skoro da nema ulice u Podgorici u kojoj na malim prodavnicama, radnjama ili kafićima ne vidite oglas za posao. Vlasnik kafića kaže za Monitor da je oglas za konobara objavio prije skoro dva mjeseca: „Da se bar ko javio da se interesuje. Niko. Ni jedan poziv nisam imao“. Njegov kolega odložio je otvaranje novog kafića za septembar jer su mu dvije ekipe radnika otišle da rade na primorje.

Iste nevolje i na primorju. „Radna snaga nas napušta. Digli smo plate da bi ih zadržali, da ne bi pošli u Hrvatsku i mi smo u velikom minusu, ne možemo da podmirimo troškove. Jedino što imamo su inspekcije koje su za nam za vratom“, žalio se medijima na početku sezone ugostitelj iz Petrovca.

Nevolje sa radnom snagom ponavljaju se tokom svake ljetnje turističke sezone. Ugostitelji kažu da se od pandemije samo pojačao. Ljudi su iz ugostiteljstva otišli u druge, sigurnije branše ili na druga mjesta gdje imaju bolje uslove.

Samo Budvi tokom sezone nedostaje oko 3.000 radnika, uglavnom  kuvara, konobara, čistačica, sobarica… Da bi privukli radnike neki od ugostitelja su ove sezone bili prinuđeni da povećaju plate – konobarima i sobaricama od 500 do 800 eura, kuvarima od 800 do 2.500… Aleksandar Jovanović iz Udruženja ugostitelja Budve izjavio je: „Ugostitelji su bili primorani da izdvajaju više za plate zaposlenima. Uz povećanje zarada na nivou države, došlo se u apsurdnu situaciju da kuvar ima zaradu kao ministar ili premijer“.

Iz Unije slobodnih sindikata upozoravaju da  problem nedostatka radne snage nije slučajan. „On ima utemeljenje i u činjenici da u određenim sektorima (turizam, građevinarstvo, trgovina…) poslodavci godinama ne stvaraju ambijent za dostojanstvene uslove rada što odvlači domaću radnu snagu od ovih poslova. Niske zarade, nesigurni (prekarni) ugovori o radu, prekovremeni rad koji je pravilo, a ne izuzetak, nemogućnost korišćenja godišnjeg odmora i druge povrede prava iz radnog odnosa, doprinosili su i dalje doprinose tome da naši građani i građanke ne žele da budu radno angažovani u tim sektorima“, kaže za Monitor Ivana Mihajlović, zamjenica generalnog sekretara Unije.

Ne nedostaje radnika samo u turizmu. Prema podacima Unije poslodavaca deficitarna zanimanja su ona trećeg i četrtog nivoa kvalifikacije iz sektora turizma i ugostiteljstva, saobraćaja, trgovine, građevinarstva, najčešće zanatska zanimanja i usluga:  konobari, kuvari, recepcioneri, točilaci pića, prodavci, higijeničari, sobarice, serviri, pomoćni građevinski radnici i druga srodna i pomoćna zanimanja iz navedenih oblasti. Među visokoškolskim zanimanjima kao deficitarna od strane privatnog sektora izdvajaju zanimanja iz oblasti informacionih tehnologija (IT).

Iz Privredne komore za Monitor su kazali da zbog sezonskog karaktera crnogorske privrede poslodavci u pojedinim oblastima imaju velike poteškoće da nađu odgovarajuću radnu snagu. Naglašavaju da je to posebno izraženo u sferi turizma, ugostiteljstva i građevinarstva, i rezultira većim zapošljavanjem strane radne snage, u odnosu na domaće radnike. Prema podacima Ministarstva rada, u utrošenim kvotama za zapošljavanje stranaca u 2021. godini, pretežno učešće (79,65 posto), imaju četiri grupe zanimanja: građevinarstvo, usluge smještaja i ishrane, ostale uslužne djelatnosti i trgovina. Takođe je stalna potražnja za stručnjacima iz oblasti informacionih tehnologija, gdje dolazi do izražaja ne samo pitanje ponude radne snage na tržištu rada iz ove oblasti odnosno kvantiteta, već i njenog kvaliteta. Deficitarni kadrovi u pojedinim opštinama su takođe doktori medicine, a u oblasti saobraćaja vozači teretnjaka, vozači autobusa, vozovođe…

„Uzroci navedene deficitarnosti odnosno neusklađenosti ponude i tražnje u Crnoj Gori su višestruki: obrazovna politika i kvalitet obrazovanja, politika zapošljavanja, migracije stanovništva ali i sistem vrijednosti i mentalitet crnogorskih građana pri čemu vrlo često, prema riječima poslodavaca, domaća radna snaga nije zainteresovana za rad u pojedinim sektorima odnosno na pojedinim od navedenih pozicija. Naročito posljednje rezultira zapošljavanjem strane radne snage, pa se u Crnoj Gori svake godine izda preko 20.000 radnih dozvola za strance“, kaže za Monitor Ana Marković, šefica sektora za obrazovanje i rad sa članstvom Unije poslodavaca.

Mladi nijesu spremni da rade slabo plaćene poslove. Godinama ankete govore da sve više njih razmišlja da napusti Crnu Goru – 33,4 odsto mladih želi da napusti Crnu Goru (istraživanje rađeno maja 2022), a 92 odsto mladih bi privremeno ili trajno napustilo Crnu Goru radi boljih poslovnih prilika (decembar 2021).

Posljednje istraživanje Instituta za strateške studije i projekcije koje je sprovedeno u 15 crnogorskih opština na uzorku od 1.818 mladih govori da je najveći broj mladih koji rade zaposlen u sektoru trgovine i usluga. Trećina ispitanih, odnosno 30,5 odsto, radi na poslu koji ne odgovara nivou stečenih kvalifikacija ni oblasti školovanja, odnosno studiranja. Najčešće prepreke koje su identifikovali su opšti nedostatak poslova, loši radni uslovi, potrebna partijska knjižica kao i potrebna veza, dok se 31,9 odsto mladih nije registrovalo u Zavodu za zapošljavanje, najčešće jer ne vide korist od registracije.

Mihajlović upozorava da se Crna Gora već suočava i da će se tek suočiti sa egzodusom radne snage. Iz Sindikata ističu da poslodavci ne preduzimaju ništa kako bi stvorili dostojanstvene uslove rada i zadržali radnu snagu.

Istraživanje koje je USSCG sprovela tokom 2021. godine uz podršku Međunarodne organizacije rada, pokazalo je da 38,2 odsto ispitanika razmišlja o odlasku iz Crne Gore u potrazi za boljim poslom, ali još uvijek nije preduzelo konkretne aktivnosti na tom planu. Dodatnih 11,1 odsto ispitanika je već preduzelo konkretne korake u vezi sa odlaskom.

„Kao najfrekventniji odgovor na pitanje koji je dominantan razlog za odlazak iz Crne Gore, 57,7 odsto ispitanika navelo je adekvatnu zaradu, a odmah nakon toga bolje uslove rada. Ovakvi i slični podaci iz drugih istraživanja trebalo bi da budu alarm kako za poslodavce, tako i za samu državu jer ćemo u suprotnom izgubiti najznačajniji resusr – ljude“.

Procjenjuje se da je Zapadni Balkan za nepunih 20 godina napustilo 4,4 miliona ljudi, što je jasan signal da moramo raditi u pravcu mobilizacije svih kreativnih potencijala, reformi obrazovnog sistema, podsticanju privatnog sektora i inovativnosti kako bi od naše zemlje i regiona napravili perspektivno mjesto za život i rad, ističu iz Privredne komore.

Preciznih podataka koliko je stanovnika posljednjih decenija napustilo Crnu Goru nema. I dok naši idu na Zapad, svake godine se uvećava broj onih koji posao traže u Crnoj Gori. Posljednji podaci Zavoda za zapošljavanje o deficitarnim kadrovima su iz 2019. Navodi se da je te godine najviše dozvola za strance se izdato u sektoru Usluge smještaja i ishrane – preko 6.000, zarim Građevinarstvo – 5.500, Ostale uslužne djelatnosti – 2.150 i Trgovina na veliko imalo preko hiljadu. Zapošljeni dolaze iz Srbije, Turske, BiH, Kine, Albanije, Rusije, Kosova, Makedonije.

I u komšiluku slične muke. U posljednje dvije decenije stanovništvo Srbije smanjeno je za 625.000 ljudi i radna snaga postala je oskudan resurs. Srbija već godinama na ovaj ili onaj način uvozi radnike, prije svega iz okolnih zemalja: Albanije, Makedonije, BiH, ali sve više se nalazi na mapi stanovnika udaljenih, egzotičnih i siromašnih država. Mediji su objavili da je tamošnja Vlada u procesu zaključivanja sporazuma sa Bangladešom, Vijetnamom i Gvatemalom kojim bi se olakšao dolazak radnika iz ovih zemalja u Srbiju.

Hrvatska, iz koje se masovno odlazi na rad u Njemačku i Irsku, se godinama suočava sa hroničnim nedostatkom radne snage. Procjenjuje se da Hrvatskoj kontinuirano nedostaje 60.000 radnika.

Krešimir Sever, predsjednik Nezavisnih hrvatskih sindikata, za DW je izjavio da se procjenjuje da je Hrvatsku napustilo do deset posto stanovnika: „Iako u Hrvatsku dolaze raditi ljudi iz Srbije, BiH, Sjeverne Makedonije i Kosova, i njih je sve manje s obzirom na to da je i njima, kao i Hrvatima, isplativije otići u razvijenije zapadnoeuropske zemlje. Sve više stranih radnika dolazi u Hrvatsku putem posredničkih agencija iz Nepala, Filipina, Bangladeša, Kine, Indije, Rusije, Koreje, čak i Tajlanda, Meksika…“.

U BiH, egzodus koji je započeo tokom rata, nikada nije ni prestao.

Problem nedostatka odgovarajuće radne snage karakteriše i privredu EU, pa je tako u ekonomskom istraživanju Evropske asocijacije komora – EUROCHAMBRES-a, 40 odsto poslodavaca u Evropi prijavilo poteškoće u pronalaženju zaposlenih sa potrebnim vještinama. Nedostatak kvalifikovanih radnika smatra se drugim glavnim izazovom za preduzetnike.

U Evropskoj uniji stopa nezaposlenosti je dostigla istorijski minimum i iznosila je u martu 2022. 6,2 odsto, a u eurozoni na 6,8 odsto aktivnog stanovništva prema podacima Eurostata. Među članicama EU, najviše stope nezaposlenosti u martu su imale Španija (13,5 odsto), Grčka (12,9 odsto) i Italija (8,3 odsto), dok su najnižu stopu nezaposlenosti imale Češka (2,3 odsto), Njemačka (2,9 odsto), Malta i Poljska (po tri odsto).

Iz Privredne komore kažu da se očekivanim padom društvenog bruto proizvoda i inflacije izazvane krizom zbog pandemije, ratom u Ukrajini i privrednom recesijom, očekuje pogoršanje stanja i u ovoj sferi.

Za Crnu Goru, budućnost je izvjesna. Poslodavci neće moći da ispraćaju radnike sa onom čuvenom – „Ako nećeš ti, ima ko će da radi“ (podrazumjeva se za male pare i nikakve uslove rada). Domaće radne snage, i one iz regiona, će biti sve manje, pa će se morati zapošljavati radnici iz dalekih zemalja.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo