Povežite se sa nama

OKO NAS

CRNOGORSKI TURIZAM I GRAĐEVINSKA MAFIJA: Olako zgrtanje miliona

Objavljeno prije

na

,,Sva priča o našem turizmu praktično se svela na priču o investicijama. Gotovo niko ne govori o gostima, njihovim željama, potrebama, preferencijama. Zato više kod nas turizam nije mukotrpan posao i zanat, već sektor da se nešto ugrabi. Preovladala je švercerska logika i ona ubija ovu privrednu djelatnost”, kaže za Monitor poznati turistički radnik Džaudet-Džo Abazović.

Sličnog je mišljenja dekan Fakulteta za biznis i turizam dr Rade Ratković. ,,Ispada da je najvažnije da gradimo, pa da neko dođe i kupi stan”, navodi on.

Oni s boljim pamćenjem sjetiće se da su prije samo šest godina, u vrijeme investicionog ludovanja, neki preduzetnici s Primorja govorili da će se ispuniti ,,crnogorski san”. Uvjeravali su puk da će ,,brzo doći vrijeme kada će svaki Crnogorac primati hiljadu eura mjesečno, a da ništa neće raditi”.

Taj način razmišljanja, ta nakaradna logika i štetočinska praksa dovela je do poražavajućih rezultata na cijelom Crnogorskom primorju, što se najbolje može vidjeti u Budvi. U tzv. metropoli crnogorskog turizma građevinska euforija ne jenjava. Prema podacima s posljednjeg popisa Budva je grad u kojem ima pet hiljada stanova više nego stanovnika. Opštinski Sekretarijat za privredu i finansije u Budvi kroz turističku taksu legalizovao je u vikend stanovima oko 35 hiljada ležajeva, što je skoro tri puta više nego u hotelskom smještaju na području te lokalne samouprave. U nekim dokumentima crnogorske Vlade čak se navodi da je Budva prostor u kojem više nema mjesta za hotele.

Vlasnik turističke agencije Ekskluzivturs i dugogodišnji predstavnik turističke privrede u Njemačkoj još iz one velike Jugoslavije, Vukašin Ćulafić tvrdi da su vikend stanovi pojeli čitavu budvansku regiju, a Budva je betonirana. ,,Građevinska mafija je definitivno uništila turizam. Imate kvadratni metar stambenog prostora, koji se sa svom novom tehnikom i mehanizacijom može izgraditi za 500 do 600 eura, a prodaje pet puta skuplje. Ako napravite jednu zgradu, već ste milioner. Na taj način zarađuju se milioni, umjesto da se grade hoteli”, kaže on.

Slična je situacija i u Ulcinju. Hoteli učestvuju u ukupnom broju smještajnih kapaciteta sa oko tri odsto. I pored toga, gradnja apartmana i vila za tržište ne prestaje. Istovremeno, na teritoriji te opštine preko dva miliona kvadratnih metara izgrađenih površina nije oporezovano. Samo po tom osnovu opština godišnje gubi oko dva miliona eura, što predstavlja 40 odsto opštinskog budžeta.

Inače, ukupni dugovi ulcinjske privrede i građana prema lokalnoj upravi za neplaćene poreze i komunalije prelaze šest miliona eura, koliko su i dugovi te opštine. Dug opštine Budva čak 11 puta je veći.

Dakle, rezultati ovakvog odnosa prema turizmu i prostoru veoma su mjerljivi. Sve je postavljeno naglavačke: sistem funkcioniše u interesu pojedinaca, a ne opšteg dobra, države i turizma.

Kome je u takvom sistemu onda stalo do razvoja te privredne grane koja je veoma osjetljiva, a uz to ima malu profitnu stopu? Ili ga muči činjenica što je ova zemlja sve manje mediteranska? Ne treba se čuditi što su duž čitavog Crnogorskog primorja iznikla naselja duhova, u kojima tokom zime, i pored stotina kuća, nema žive duše. Ili što se polovina turističke ekonomije odvija u sivoj zoni. Na taj način ruše se kvalitet usluga i cijene, a ljubaznost postaje sve izraženiji problem. Sve se više polazi od fraze ‘ionako ga više neću viđeti’, što je, kada bi se tražio neki izgovor, možda uslovljeno izuzetno kratkom sezonom. Sve se u našem turizmu radi užurbano i kampanjski, a u sezonu se ulazi sa nervozom. Nije onda čudo što se često dešavaju nesporazumi i incidenti, i što blijedi zlatno pravilo turizma i ugostiteljstva da je ,,gost vazda u pravu”. Posebno se to dešava u slučajevima kada te poslove ne rade školovani turistički radnici i ugostitelji. Vrlo često i nerezidenti. Tu su i činjenice da su prosječne plate u turizmu na nivou zemlje najniže, te da iz godine u godinu imamo sve više radnika s ugovorom na određeno vrijeme. Poslodavci gledaju da uštede, jer im se ne isplati plaćati zapošljene tokom cijele godine. ,,Ako se ovakav trend nastavi, u crnogorskom turizmu će raditi samo sezonci, što će svakako imati za posljedicu kvalitet radne snage u grani đe je čovjek nezamjenljiv”, navodi funkcioner Saveza samostalnih sindikata Crne Gore Šefkija-Keko Ljamović.

,,Crveno svjetlo” već je upaljeno. Jedno nedavno istraživanje pokazalo je da je Crna Gora na dnu ljestvice i po ljubaznosti u regionu. Tajni kupci agencije Heraklea obraćali su pažnju na pet osnovnih elemenata dobre usluge: pozdrav, utvrđivanje želja kupaca, predstavljanje proizvoda, nuđenje dodatnog proizvoda i zahvaljivanje na posjeti. Na prvom mjestu bila je Hrvatska, Slovenija na drugom, na trećem Srbija, iza nje Makedonija, pa Bosna i Hercegovina, i tek na posljednjem Crna Gora.

Mustafa CANKA

Komentari

Izdvojeno

PODRŠKA ŽENSKOM PREDUZETNIŠTVU NA SJEVERU: Mrvice iz opštinskih kasa

Objavljeno prije

na

Objavio:

Većina opština ispoštovala je formalnu obavezu, pa su i ove godine opredijelili sredstva za podršku sugrađankama koje bi da pokrenu ili unaprijede svoje biznise. Međutim, prema broju i vrsti projekata kojima su konkurisale, jasno je da se žene na sjeveru još sa strahom upuštaju u preduzetništvo

 

Prema ocjeni Privredne komore Crne Gore (PKCG) žensko preduzetništvo je najbrže rastuća kategorija u preduzetničkom svijetu. Podrška s lokalnog nivoa tom vidu ženskih poslovnih incijativa, ipak, na sjeveru, stagnira već tri godine. U većini opština, bez obzira na visnu budžeta, sredstva koja se godišnje izdvaju da osnaže žene preduzetnice ne prelazi 10.000 eura. Tako je, na primjer, u Brenama, čija je opštinska kasa ove godine „teška“ više od devet miliona eura, ali i u Kolašinu i Mojkovcu čiji su dvanaestomjesečni prihodi polovinu tog iznosa.

Odluku da pomažu sugrađankama, koje bi da se oprobaju ili unaprijede svoje biznise, opštine u Crnoj Gori nijesu donijele same. Ženska politička mreža (ŽPM) uspjela je 2018. godine da se izbori da se u lokalnim budžetima opredijele posebna sredstva namijena podsticaju razvoja ženskog preduzetništva. Naredne godine, oko 15 opština uvelo je posebnu budžetsku liniju za podršku preduzetništvu  svojih sugrađanki.

No, od tada do danas, sredstva koja se izdvaju za tu namjenu ostaju ista, s izuzetkom rijetkih opština koje su ih povećale. Na primjer, nakon što je dvije godine zaredom u budžetu Opštine Bijelo Polje za žensko preduzetništvo izdvajano po 10.000 eura, ove godine su taj iznos udvostručili. Očekivano, s obzirom na to da su bjelopljski prihodi i rashodi planirani na skoro 12,5 milona eura.

Berane ne slijedi taj primjer. Iz budžeta će ove, kao i prethodne dvije  godine,  izdvojiti  samo 10.000 eura za sufinasiranje biznis planova žena u tom gradu.

Iz Opštine su najavili da će podržati projekte koji podstiču ekonomski razvoj opštine, predviđaju otvaranje novih radnih mjesta, podstiču razvoj poljoprivrede i ruralnog područja… Prednost će imati i projekti koji podstiču razvoj organske poljoprivredne proizvodnje, turizam, doprinose afirmaciji i valorizaciji kulturnog potencijala…

Dragana ŠĆEPANOVIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

BOGATSVO LJEKOVITOG I AROMATIČNOG BILJA U CRNOJ GORI: OD KANTARIONA DO BRĐANKE: Zaboravljeni rasadnik mogućnosti

Objavljeno prije

na

Objavio:

Crna Gora je, sa svojih četiri hiljade vrsta biljaka koje žive na njenoj teritoriji, u odnosu na svoju veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Šanse za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima

 

Sakupljanje ljekovitog i aromatičnog bilja može biti veoma isplativa  djelatnost u Crnoj Gori. Oko četiri hiljade vrsta bilja živi na njenoj teritoriji. Od toga, preko 700 vrsta ljekovitog bilja je u upotrebi. Flora Evrope broji oko 11 hiljada različitih biljaka, a Balkansko poluostrvo oko devet.  Crna Gora je, u odnosu na veličinu, centar raznovrsnosti i velikog broja endema. Mogućnosti za njihovu eksploataciju su brojne, ali uz mjere zaštite i očuvanja prirode, kao i podrške malobrojnim uzgajivačima i proizvođačima.

,,Prepoznavanje i poznavanje biljaka je velika vještina koja se stiče godinama”, objašnjava za Monitor biološkinja Dragana Saveljić. Pravilno sakupljanje ljekovitog bilja podrazumijeva posjedovanje osnovnog botaničkog znanja – sposobnost poznavanja vrste i njene biologije i ekologije, gdje raste, kako se razmnožava, u kojoj fazi je najbolje brati i slično. ,,Iako naizgled veoma slične, biljke se među sobom veoma razlikuju po sastavu i kvalitetu biljne droge. Ako se sakupi biljka koja nema upotrebnu vrijednost, sve mora da se baci, trud propada. Još je gore da  ljekovitu biljku zamijenite sa potencijalno ili stvarno otrovnom, odnosno štetnom vrstom.  Bilo je trovanja ljudi, i sa fatalnim ishodom, zbog nepoznavanja ljekovite flore”, kaže Saveljićeva.

Andrea JELIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvojeno

ŠUME I POHARE: Ima li kraja

Objavljeno prije

na

Objavio:

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore upozoravaju da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta.  Ovih su dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem kako bi se hitno zaustavila  nezakonita eksploatacija državnih šuma od privilegovanih koncesionara, tajkuna

 

Drvoprerađivači sa sjevera Crne Gore poručili su da se hitno mora zaustaviti dalja nezakonita eksploatacija državnih šuma od, kako kažu, privilegovanih koncesionara. Preciznije – tajkuna.

Oni su se ovih dana u Plavu dogovorili da formiraju delegaciju koja će zatražiti hitan sastanak sa premijerom Zdravkom Krivokapićem i njegovim saradnicima. Cilj je definisanje daljih koraka oko gazdovanja državnim šumama.

Koliko štete trpe drvoprerađivači, građani, lokalne samouprave i država od gazdovanja neki od njih su stavili i na papir.

Plavljanin Edin Šarkinović kaže da država i lokalne zajednice gube ogromne prihode, zbog toga što se ne obavlja finalna obrada drveta. Prema njegovim riječima, koncesionari dobijaju drvnu masu po cijeni sedamnaest eura za kubik.

„Bilo koji od njih, koji se mogu na prste ruke prebrojati, za neku za njih smiješnu količinu od 5.000 kubika dobije za 85.000 eura, a PDV na tu sumu iznosi 17.500 eura. Ako bi tu količinu sirovine izrezali, osušili i uglačili na standardnu debljinu, dobili bi vrijednost od 1.550.000 eura, a PDV bi bio 325.000 eura” – kaže Šarkinović.

On napominje da bi složenije obrade, poput izrade vrata, dostizale trostruko veće iznose. „Ovo dovoljno govori koliko se gubi što nema finalne obrade i što se izvozi oblovina” – objašnjava Šarkinović. Da ovakav način gazdovanja šumama nije pošten i ne donosi nikakvu dodatnu vrijednost Crnoj Gori, prošle sedmice saopštio je i premijer Krivokapić. On je najavio suzbijanje mnogih problema koji su, kako je rekao, prerasli  čak i u organizovani kriminal. „Došlo je vrijeme da se stane na put svima koji bjesomučno koriste šume, uništavaju puteve, a ne daju nikakve dodatne vrijednosti Crnoj Gori” – izjavio je premijer prilikom posjete Beranama.

Ta izjava premijera Krivokapića je ohrabrila drvoprerađivače da se okupe u Plavu. Saglasili su se da se samo zajedničkim djelovanjem svih drvoprerađivača i nevladinih organizacija koje se bave zaštitom prirodnih i drugih vrijednosti, može zaustaviti pohara i uništavanje državnih šuma.

„Ovaj skup su podržale 62 nevladine organizacije iz čitave Crne Gore. Konačno se mora stati na kraj nezakonitim radnjama. Zadatak radnog tijela kojeg smo formirali biće da se u razgovoru sa premijerom Kivokapićem i njegovim saradnicima iznađe najbolji model za upravljanje državnim šumama. Tu se, prije svega, moraju zaštititi interesi lokalnog stanovništva i dati šansa drvoprerađivačima da, baveći se finalnom preradom drveta, lako dolaze do sirovine, što do sada nije bio slučaj” – kaže Esko Barjaktarović, drvoprerađivač iz Plava. Sa tog skupa je poručeno da se više ne smije dozvoliti da koncesionari sa strane raubuju državne šume, a da pritom lokalno stanovnioštvo ne može da obzbijedi ni ogrjevno drvo.

Tufik SOFTIĆ
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

 

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo