Povežite se sa nama

DRUŠTVO

DEKLARACIJA O POMIRENJU PARTIZANA I ČETNIKA: Opasna čitanja prošlosti

Objavljeno prije

na

Tokom vikenda lideri Demokratskog fronta Andrija Mandić, Milan Knežević i Nebojša Medojević potpisali su – Deklaraciju o pomirenju potomaka četnika i partizana, čiji su ujedno i autori.

Kako su trojica lidera objasnila na samom potpisivanju , cilj Deklaracije je – prevazilaženje daljih ideoloških podjela u Crnoj Gori.

,,Crna Gora je građanska država u kojoj ne postoji nacionalna većina i zato je potrebno da Srbi i Crnogorci prvi preuzmu odgovornost za njenu budućnost, tako što će zajednički raditi na prevazilaženju opasnih naslijeđenih podjela – navodi se u članu 2. Deklaracije. No, od ,,građanskog” nije mnogo ostalo u preambuli Deklaracije u kojoj se navode razlozi njenog donošenja: ,,Polazeći od neophodnosti eliminisanja svih ideoloških sukoba, imajući u vidu duboku podijeljenost crnogorskog i srpskog naroda, radeći na pomirenju u pravoslavnom biću kao potrebnom preduslovu za novim trajnim dogovorom sa svim manjinskim narodima, ostajući dosljedni tradicionalnoj i njegoševskoj Crnoj Gori, koja počiva na kosovskom zavjetu i poštovanju predaka: mi potomci bjelaša i zelenaša, partizana i četnika, pravolinijaša i golootočana, donosimo Deklaraciju o pomirenju”. Deklaracija je donijeta na Savin dan, u Srpskoj kući, čiji je direktor Emilo Labudović. Poznat po idejama pomiriteljstva.

Najavljeno je da će biti ponuđena i ostalim političkim partijama za potpisivanje, pa i Skupštini Crne Gore. Za sada je uglavnom njeno potpisivanje ostalo bez reakcija od strane najvećeg broja partija. Reagovali su iz vladajuće DPS, ocijenivši da se ne smije staviti znak jednakosti između partizana i četnika, te da je antifašizam postavio temelje slobodne Crne Gore ,,O sukobu između partizana i četnika su poznate sve relevantne istorijske činjenice, a navažnije su da je Narodnooslobodilački pokret bio jedina antifašistička snaga koja je Crnu Goru oslobodila od okupatora, a da je četnički pokret bio na strani okupatora i da je njegova ideologija bila zločin”, ocijenio je istoričar Dragutin Papović, poslanik DPS-a.

Ne dešava se samo u Crnoj Gori revizija antifašističkog nasljeđa i pokušaj ,,pomirenja” nepomirljivog – partizana i četnika, antifašističkog i fašističkog pokreta, odnosno njihovo izjednačavanje. Nije za utjehu, ali situacija je slična, pa možda i gora u Hrvatskoj i Srbiji. I nažalost, sve to dok Evropa kliza udesno. No, ono što Crnu Goru čini posebnim je to što nas od takvih tendencija ,,čuva” partija na čijem je čelu isti onaj koji je Crnu Goru vodio na Dubrovnik, mrzio šahovnicu, i protiv koga u ladici tužilaštva čeka krivična prijava za zločin deportacije bosanskih izbjeglica. Ne sluti na dobro.

Pisac Balša Brković za Monitor ocjenjuje da je ova Deklaracija DF-a u stvari politički marketing. ,,I to, vjerujem bez nekog značajnijeg dometa. Čak je ovo prije način da se neke podjele drže u životu nego da se prevaziđu. Uzgred, čitava ova retorika ‘partizansko-četničkog’ pomirenja djeluje smiješno u svjetlu paraideološke reverzije koja je dovela do toga da današnji ‘četnik’ u srcu nosi Staljina i Crvenu armiju, a jedino vjeruje Rusiji, dok je današanji ‘partizan’, koliko shvatam, neko ko se zalaže za NATO, ili ko možda vjeruje da su Amerika i Engleska postale zemlja proleterska”, kaže on.

,,Za razliku od nekih ranijih pokušaja – sa znatno širim značenjskim obuhvatom – ovaj pokušaj je samo jedan od načina da se partizani i četnici, rodoljubi i kvislinzi, izjednače, kao što je to svojevremeno urađeno u Srbiji. Ne vjerujem da je takvo jednačenje moguće. Niti da je moguće izjednačiti takva dva vrednosna koncepta. Ali, ovdje je sve pomalo pretvoreno u parodiju. U tom svijetlu – parodijskom – možda je najbolje pročitati i ovaj pokušaj da se politizuje ‘nesvarena’ istorija”, zaključuje Brković.

Brkovićevo mišljenje dijeli i Ervina Dabižinović iz NVO Anima. „Оvom Deklaracijom nacionalisti u stvari traže priznanje, a ne pomirenje”, kaže ona za Monitor. ,,Revizionisti čine prokleto lošu stvar relativizujući zločine i izjednačavajući sebe i svoje desne pokrete sa antifašizmom. Pa istorijska je činjenica da nisu bili na strani antifašizma”.

U tekstu Zakon protiv Istorije, na portalu Peščanik, istoričarka Dubravka Stojanović krajem prošle godine pisala је o tome kako je ,,poslednjih godina u Evropi učestala praksa donošenja zakona koji propisuju narative o prošlosti, kojima se uspostavljaju „zvanična sjećanja’. Ova nova vrsta, kako ih ona zove, ,,propisivanja ispravnog govora o prošlosti može iskoristiti za razne vrste ‘pranja istorije’ i nametanje jednog i jedinog odobrenog mišljenja”. Stojanovićeva je podsjetila i na kontroverznu Rezolucija Evropskog parlamenta o evropskoj svijesti i totalitarizmu, kojom su 2009. godine u isti paket stavljeni fašizam, nacizam i komunizam.

Osvrćući se na region, ona ukazuje da je uporedo s poricanjem zločina u ratu devedesetih, tekao sve intenzivniji proces revizije Drugog svetskog rata i podsjeća da su i Hrvatska i Srbija donijele deklaracije i zakone kojima su propisale odnos prema ratovima 90-ih, proglašavajući ih odbrambenim i negirajući zločine.

Dubravka Stojanović odavno ukazuje da pokušaji istorijskog revizionizma u Srbiji traju od početka rata devedesetih, a da je vrhunac trenutak kada je Skupština Srbije usvojila zakon kojim se izjednačavaju četnički i partizanski pokret, nakon čega je uslijedila sudska rehabilitacije generala Draže Mihajlovića. A proceduru je stvaljena i rehabilitacija Milana Nedića i njegovih ministara. Završni udarac, smatra Dubravka Stojkanović je televizijska serija Ravna gora. „Ako državna televizija na prvom programu u nedjelju u osam uveče, kad porodice sjede oko TV-a, emituje seriju o Ravnoj gori, to je suštinska javna rehabilitacija i ona više i ne mora da se dogodi na sudu”.

U Zagrebu se sa revizijom istorije stiglo čak dotle da je tamošnja vlada finansijski podržala udruženje koje koncentracioni logor Jasenovac predstavlja kao radni logor u kojem su zatvorenici umirali samo u izuzetnim situacijama.

,,U Hrvatskoj postoje oni koji o Jasenovcu govore, maltene, kao o sanatoriju u kojem se izvodila opereta ‘Mala Florami’, u kojem je stradalo maksimalno nekoliko stotina ljudi i to ‘zahvaljujući’ židovskim liječnicima koji su odgovorni za epidemiju tifusa i slične gluposti”, slikovito je o situaciji u Hrvatskoj govorio Zoran Pusić, predsjednik tamošnje Antifašističke lige.

,,S druge strane, imate gromoglasnu šutnju vlade kada je riječ o potpunoj zabrani ploča sa ustaškim pozdravom. Prije gotovo tri godine smo osnovali Antifašističku ligu jer smo shvatili da fašizam postaje nešto vrlo moderno u Hrvatskoj. Pojave koje su vezane uz nacifašizam imate i u današnjoj Hrvatskoj, ali i u mnogim tranzicijskim zemljama istočne Europe”, objašnjavao je on. ,,Često čujemo da budućnost treba graditi na pomirbi djece ustaša i partizana. Nedavno je to rekla i predsjednica, Kitarević misleći da citira predsjednika Tuđmana, a riječ je o originalnom citatu Maksa Luburića. Kod nas se često govori da nam je dosta i ustaša i partizana. I meni je toga dosta, ali to ne pokreću ljudi koji brane antifašističke vrijednosti. Niko nema problema s time da se pomire ljudi, ali je nedopustivo pomirenje ideologija koje su stajale iza ustaškog pokreta s jedne strane i partizanskog s druge. Te dvije ideologije ne mogu pomiriti kao što to ne mogu razbojnici i pošteni ljudi”, kaže Pusić.

U vezi pomiriteljskih ideja iz deklaracije DF-a ima i praktičan problem. Da li potomci (sinovi, ćeri unuci, unuke, praunici, praunuke), već umrlih učesnika rata pri kraju prve polovine dvadesetog vijeka, trebaju da se međusobno anketiraju, kako bi saznali na kojoj su strani i kome su u ratu bili preci, pa da onda krenu u mirenje.

Crna Gora ima ozbiljan problem: nema ozbiljnu antifašističku ligu. O antifašizmu danas na sva zvona govore -oni koji su vodili zemlju u ratove devedesetih služeći Miloševiću, i koji baš zato ne žele da se vraćaju u prošlost. Za njih je i ova Deklaracija nepotrebno vraćanje u prošlost. Suprotno je: o prošlosti treba govoriti mnogo više, ali tako da ono što nam se dešavalo pretvorimo u iskustvo. Da ne zaboravimo razlike između antifašista i fašista četrdesetih, ali ni razlike između onih koji su zemlju vodili krvavih devedesetih, i onih snaga koje su im se opirale. Danas je snaga baštinika antifašizma možda i manja nego devedesetih. A potreba za njom veća je nego ikad.

Milena PEROVIĆ-KORAĆ

Komentari

DRUŠTVO

HOTELI SVETI STEFAN I MILOČER I DALJE ZATVORENI: Statis optužuje premijera za prijetnje sudijama

Objavljeno prije

na

Objavio:

Javni poziv kompanije Adriatic properties na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih optužbi i kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića, kojeg potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva

 

Prepiska između predstavnika Vlade i zakupca hotelskog kompleksa Sveti Stefan i Miločer, kompanije Adriatic properties povodom zatvaranja/otvaranja hotela za ovu turističku sezonu, dostigla je krajem jula kulminaciju. Više se ne  biraju riječi i uvrede koje jedna strana upućuje drugoj.

U posljednjem u nizu javnih saopštenja kompanije Adriatic properties i Aman resorts pozvale su predstavnike Vlade na saradnju u rješavanju nezavidne trenutne situacije. Najpoznatije ljetovalište na Crnogorskom primorju i dalje je zatvoreno, uprkos poodmakloj turističkoj sezoni.

Ponovljen je zahtjev  u kojem tvrde da jedino  traže uvjerenje da mogu nastaviti da upravljaju luksuznim risortom u skladu sa međunarodnim standardima. ,,Bez upada, uznemiravanja, zastrašivanja ili oštećenja rizorta”.

Međutim, ovaj javni poziv  na saradnju pretvorio se u niz neprimjerenih kvalifikacija na račun Vlade i premijera Zdravka Krivokapića. Njega  potpisnici optužuju da utiče na rad crnogorskog pravosuđa na način da lično prijeti pojedinim sudijama u sporovima koje zakupac vodi protiv države Crne Gore i Opštine Budva.

,,U lokalnim medijima čitamo šokantne izvještaje da premijer prijeti lokalnom sudiji da će, ukoliko odluči u našu korist, zahtijevati da se protiv njega podnese krivična prijava tvrdeći da je institucija radila protiv interesa države”, navodi se u saopštenju koje su objavile Vijesti.

Da bi se zabrinuto upitali kakva se poruka ovakvim aktivnostima premijera šalje aktuelnim i potencijalnim investitorima u smislu demokratije i političke stabilnosti u Crnoj Gori.

Petros Statis nije potpisan ispod teksta saopštenja za javnost. Ali  prepoznatljiva je retorika predsjednika Odbora direktora kompanije Adriatic properties, čiji je osnivač of-šor kompanija Aidway investments Ltd, registrovana na Britanskim Djevičanskim Ostrvima.

I pored detaljne pretrage nije bilo moguće naći niti jedan tekst u medijima na temu u kojoj se pominju prijetnje premijera Krivokapića nekom od sudija. Ko je, gdje i kada objavio  takvu informaciju, Statis nije podijelio sa čitaocima. Teško je povjerovati da bi informacija o direktnom miješanju premijera Crne Gore u nadležnost pravosuđa ostala na marginama medijske scene u Crnoj Gori. Naprotiv, takva skandalozna vijest, našla bi se na naslovnicima vodećih medija i bila važna  vijest na svim TV stanicama i portalima. Ne bi bila ekskluziva tamo nekog lokalnog medija, ili onih medija koje Statis kontroliše.

Problematičan je i drugi dio neutemeljenog javnog opanjkavanja premijera, po kojem je u pitanju prijetnja lokalnom sudiji nekog lokalnog suda.

Od nižih sudova u Budvi radi samo Sud za prekršaje, dok se sporovi građana i privrednih subjekata sa teritorije opštine Budva uglavnom vode pred Osnovnim sudovima u Kotoru ili na Cetinju. U slučaju spora o kome govore u Adriatic propertiesu, navedeni sudovi nisu nadležni, pa ne može biti riječi o lokalnom sudu ni o lokalnom sudiji.

Podsjećamo, početkom jula kompanija Adriatic properties preko svojih advokata predala je Privrednom sudu u Podgorici predlog za određivanje privremene mjere kojom se državi Crnoj Gori zabranjuje da preduzima mjere i radnje koje mogu  nanijeti štetu ovoj kompaniji kao i zabranu da se vrše promjene na imovini koja je predmet Ugovora o zakupu hotela Sveti Stefan i Miločer kao i ugovora o zakupu hotela Kraljičina plaža.

Branka PLAMENAC
Pročitajte više u štampanom izdanju Monitora od 30. jula ili na www.novinarnica.net

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

VIŠE STANOVNIKA UMIRE NEGO ŠTO SE RAĐA: Epidemija Bijele kuge u Crnoj Gori

Objavljeno prije

na

Objavio:

Korona, siromaštvo, iseljavanje, besperspektivnost neki su od razloga što je u Crnoj Gori prošle godine, prvi put od Drugog svjetskog rata, zabilježen negativni prirodni priraštaj. Negativan trend se ove godine pogoršava

 

Prirodni priraštaj u Crnoj Gori na kraju aprila bio je čak minus 1.218, a bijela kuga je prisutna u 21 od 24 opštine, pokazali su, početkom ovog mjeseca prezentovani, podaci Monstata. Od početka godine do kraja aprila rođeno je 2.178 beba, a preminulo je 3.396 građana. Pozitivan prirodni priraštaj bilježi se u Budvi gdje je broj rođenih za sedam veći od umrlih, Rožajama 13, a u Podgorici, koja je grad koji ima najviše rođenih, svega dva.

Crna Gora je prošlu godinu završila sa negativnim prirodnim priraštajem, jer je broj preminulih za 1 odsto veći od broja rođenih. To je prvi put od Drugog svjetskog rata, da je priraštaj negativan. Na kraju 2020. prirodni priraštaj je bio negativan u 17 opština, a tokom ove došlo je do povećanja negativnih trendova u još četiri grada, najviše na sjeveru zemlje. U pljevaljskoj opštini natalitet je u konstantnom padu, za šest mjeseci 2021. godine rođene su 62 bebe. U maju je rođeno 17, a u junu 10 beba. Statitički podaci govore da se posljednjih godina u Pljevljima na godišnjem nivo rađa do 200 beba, a prije dvadeset godina rađalo se i do 1.300 djece. Ove godine se prvi razred upisuje 160 đaka prvaka, a prije 30 godina upisivalo se 450.

Sa prosječnom platom od 300 eura na sjeveru ne može se planirati porodica, pa se mladi iz ovih krajeva stalno sele u inostranstvo i prema jugu države. Nezvanični, pošto zvaničnih nema, podaci govore da je Crnu Goru u posljednje tri decenije napustilo oko 150.000 građana. Nezaposlenost, male plate a ogromne cijena stanova, razlog su što se mladi u Crnoj Gori, najkasnije u Evropi, odvajaju od porodice, tek sa 32 godine.

Poslovna politika većine preduzeća je da se žene još uvijek prilikom intervjua pitaju da li planiraju zasnivanje porodice, što im se ubraja u otežavajuću okolnost. A majke su prve koje, kada nastupi kriza, ostaju bez posla.

Na sve ovo tokom prošle i ove godine nadodala se i korona kriza. ,,Kada je pandemija počela već smo imali najavu negativnih trendova kada je u pitanju priraštaj. Ta priča o koroni je bila iznenađujuća i razarajuća za društvo. Tako da su se pored svih društvenih faktora sada umiješali i biološko medicinski faktori koji su doveli do pada prirodnog priraštaja”, ocjenio je nedavno za Radio Slobodnu Evropu demograf Miroslav Doderović.

U Crnoj Gori je, do sada, od korona virusa umrlo 1624 osoba. Prema analizi Vijesti u periodu od jula 2020. do aprila 2021. svaka peta smrt bila je povezana s koronavirusom.

Prema podacima Uprave za statistiku Monstat i Instituta za javno zdravlje porast mortaliteta ne ogleda se samo u preminulima od posljedica virusa. Od jula (2020) do aprila (2021), izuzevši zvanične žrtve korone, umrlo je 535 osoba više u odnosu na petogodišnji prosjek. Kada se uporedi sa istim mjesecima 2020. i 2019. godine, umrlo je 598 osoba više.

,,Dodatan broj smrtnih slučajeva može biti indirektno vezan za koronavirus ili može biti posljedica oslabljenog pristupa zdravstvenoj zaštiti tokom kovid krize”, izjavio je za Vijesti direktor Instituta za javno zdravlje Igor Galić.

U prvim mjesecima pandemije sami pacijenti su izbjegavali odlaziti u bolnice zbog rizika od COVID19, a tokom prošle godine  imali smo zatvaranje ambulanti na sekundarnom i tercijarnom nivou, podsjeća za Monitor epidemiološkinja iz Instituta za javno zdravlje Milena Popović Samardžić: ,,Kad se tome pridruže dugoročne posljedice COVID-19 infekcije može se postaviti sumnja da konačan broj umrlih od COVIDa nije definitivan i da može biti značajno veći”.

Ona kaže da porast broja smrtnih slučajeva daje potpuniju sliku uticaja pandemije na mortalitet, što se samo iz prijavljenih smrtnih slučajeva od COVID 19 ne može zaključiti. ,,Da bismo izmjerili stvarni uticaj pandemije na moratalit pored registrovanih umrlih od COVID 19 potrebno je analizirati i excess deaths, tj. promjenu u broju umrlih u poređenju sa prosjekom za isti period prethodne godine”, kaže.

Podaci govore da je tokom 2020. umrlo 430 muškaraca i 268 žena više u poređenju sa 2019. Najveći porast u broju smrtnih slučajeva u odnosu na 2019. godinu zabilježen je starosnoj strukturi iznad 65 godina. ,,Trend rasta mortaliteta tokom 2021 nastavio je da raste. Tokom januara broj preminulih je veći za preko 200 u odnosu na isti period prethodne godine. Taj trend rasta mortaliteta se nastavio i u narednim mjesecima što samo govori o ozbiljnosti ove pandemije. Kada se uz to uzmu u obzir i dugoročne posljedice COVIDa ili nešto što je već u literaturi poznato kao long COVID a što je čest uzrok vraćanja pacijenata u bolnicu u periodu od tri do šest mjeseci nakon inicijalne pojave simptoma, ponovno zauzimanje hospitalnih kapaciteta, pa i povećan rizik od smrti u prvih šest mjeseci od inicijalne infekcije, jasno je da će konačna slika ove pandemije što se tiče broja žrtava biti mnogo ozbiljnija”, zaključuje Popović-Samardžić.

Usljed kovid krize, tokom prošle godine, jedna od preporuka Nacionalnog koordinacionog tijela za borbu protiv zaraznih bolesti bila je da parovi odgode planove za proširenje porodice.

Kovid je dodatno ogolio negativne trendove koji odavno traju, a koje država do sada nije preduprjeđivala. Nakon što su početkom ovog mjeseca  objavljeni alarmanti podaci o padu nataliteta, reagovala je jedino Socijalistička narodna partija koja je poručila da nova vlast rješavanju problema negativne stope prirodnog priraštaja mora pristupiti krajnje ozbiljno, jer se radi o trendovima koji bi upalili „crveni alarm“ i kod država sa neuporedivo većim brojem stanovnika. U većini ostalih partija alarm se pali samo na priče iz davnina.

Sredinom aprila je objavljeno da će se pitanjima koja se tiču nataliteta baviti skupštinski odbor za Rodnu ravnopravnost.

Dugoročne prognoze, koje su još 2017. godine objavile Ujedinjene nacije govore da će u 2100. Broj stanovnika u Crnoj Gori biti za 200.000 manji nego danas i iznositi 437.000 ljudi. Polovinu stanovništva će činiti stariji od 60 godina.

Predrag NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

DRUŠTVO

ZNACI: Vakcinacija zakočila

Objavljeno prije

na

Objavio:

U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru, najavljuje epidemiološkinja Milena Popović-Samardžić

 

U Crnoj Gori je do srijede prvu dozu vakcine primilo 165.022 građanina (36,1 odsto punoljetnog stanovništva), a dvije doze 147.184 (32,2 odsto). Od 4. maja, kada je počela masovna vakcinacija protiv korona virusa, ukupno je dato 312.206 doza vakcina.

Vakcinacija ne teče brzinom kojom bismo željeli, kaže za Monitor epidemiološkinja Instituta za javno zdravlje Milena Popović – Samardžić. ,,Građani odlažu vakcinaciju za septembar. Moramo ih upozoriti da je za kompletiranje vakcinacije i konsolidaciju imunog odgovora potrebno dva mjeseca od primanja prve doze. Sada se vakcinišemo da bismo bili bezbjedni u oktobru”.

Ona ponavlja apel Instituta na građane da ne oklijevaju i ne odlažu vakcinaciju. ,,Vakcine protiv COVID-19 su bezbjedne i učinkovite u domenu prevencije teških formi bolesti i fatalnih ishoda. Efikasnost vakcina u prevenciji simptomatske infekcije izazvane delta sojem je niža nego što je bila u odnosu na alfa soj. Svaka nova mutacija virusu daje veću otpornost na vakcinu. To je upravo jedan od razloga zašto vakcinacija mora biti brža i obuhvat mora biti veći jer virus mutira u osjetljivom domaćinu”, kaže Popović-Samardžić.

Predviđa se da nas očekuje teška zima, ako se globalni proces vakcinacije nastavi ovom dinamikom i virus nastavi da mutira ovom brzinom.

,,Podsjetiću da je u Jugoslaviji tokom 1972. za mjesec dana vakcinisano 18 miliona ljudi od variole vere. U epidemiji najvažniji je brz odgovor. Vakcinacija je dobrovoljna i umnogome zavisimo od solidarnosti. Mladi ljudi koji upravljaju pandemijom vakcinisani su u veoma malom procentu. U grupi od 20 do 29 godina u procesu vakcinacije je oko 18 odsto mladih ljudi. To je  bolje nego prije mjesec dana ali i dalje nedovoljno. Tokom zimskih mjeseci jedan od važnijih oslonaca pored vakcinacije biće nam poštovanje propisanih mjera, nošenje maske u zatvorenom prostoru”, zaključuje Popović-Samardžić.

P.NIKOLIĆ

Komentari

nastavi čitati

Izdvajamo